Sääʹmest leät saǥstõõllâm mââimõs aaiʹji tõʹst, mäʹhtt jeeʹres sääʹmǩiõlid vuäitči väʹldded lokku čuâǥǥaskõõlbin.
Ânnʼjõž vuâkkõõzz mieʹldd kõõlbin vuäǯǯa leeʹd tåʹlǩ kueʹhtt ǩiõl: vuuʹdest mainstum sääʹmǩiõll da lääʹddǩiõll.
Aanrest äʹšš lij saǥstâttam, ko kååʹdd jeeʹres vuuʹdin mainstet joba kolmm jeeʹres sääʹmǩiõl.
Ouddmiârkkân Njeäʹllem siid kõõlbâst šõõddi saǥstõõllmõš, ko Saaʹmi siidsååbbar leäi ceälkkam, što sääʹmvuuʹdest Aanar kååʹddest kõõlbin âlgg ââʹnned nuõrttsääʹmǩiõl. Njeäʹllem kuuitâǥ lij alggveärlânji aanrõš-sijdd, mõʹnt aanrõšǩiõll õõlǥči kuâsttjed še kõõlbin pueʹrben.
Saaʹmi ouddoummu, Veikko Feodorooff mieʹldd näkkam vueʹǩǩ lij tuuʹššteei, ko kueʹhtt siõm sääʹmǩiõl lie pijjum saǥstõõllmõõžžin vuâsttlõõžži. Feodorooff miõlâst Sääʹmest kõõlbid õõlǥči raajjâd sââʹj määŋg sääʹmǩiõʹlle, koid vuuʹdest mainstet.
– Vuäinam, što kook lie mij sääʹmpääiʹǩ, tõin âʹlǧǧe teâđast leeʹd sääʹmǩiõʹlle tõk kõõlb. Njeäʹllem-han lij nåkkam, koʹst lie mij saaʹmi da aanrõõžži kuhttui ǩiõl, da teʹl õõlǥče leeʹd kuhttu ǩiõʹlle täk kõõlb. Tõt lij mij kuhttui kulttuurpäiʹǩǩ da tõt âlgg kuâsttjed kõõlbin seämmanalla, mušttal Feodoroff.
Feodorooff miõlâst kuhttui sääʹmǩiõli âânnmõš kõõlbin leʹčči vueiʹtlvaž.
– Kâʹl-han tõin vuäitt ââʹnned määŋg ǩiõl. Jõs tuʹmmjet, što âʹlǧǧe kueʹhtt leeʹd, de âlgg leeʹd aanrõšǩiõʹlle da sääʹmǩiõʹlle. Kâʹl tõõzz käunnai nääʹll, mäʹhtt vuäitt tuejjeed.
Sääʹmteʹǧǧ tätt saǥstõõllmõõžžid
Sääʹmteeʹǧǧest lij seämma vuäinalm ko Feodorooffâst. Lääʹddjânnam Ǩeäinnkoontâr (lä. Väylävirasto) kõõjji ǩeâđđa Sääʹmteeʹǧǧest vuäinlmid čuâǥǥaskõõlbid, koʹst da koon ǩiõʹlle jeeʹresnallšem kõõlb õõlǥče leeʹd.
Sääʹmteeʹǧǧ ǩiõllsuåvtõõzz väärrsaaǥǥtuõʹllʼjeei Leena Niittyvuopio-Jämsä miõlâst Ǩeäinnkoontâr piiji Sääʹmteeʹǧǧ vaiʹǧǧes päikka.
– Leäi väʹǯǯlõs vuâlggsââʹjj, što mij ǩiõllsuåvtõõzzâst õõlǥčim tuʹmmjed, mõõn sääʹmǩiõl ââʹnet da koʹst sääʹmvuuʹdest čuâǥǥaskõõlbin.
– Jeäʹp tuʹmmjam ääʹššest ni mâid, ko vueiʹnim, što meeʹst iʹlla tääzz mandatt, da kaiʹbbjim Ǩeäinnkonttrest saǥstõõllmõõžžid ääʹššest, mušttal Niittyvuopio-Jämsä.
Ǩiõllsuåvtõõzz miõlâst Ǩeäinnkoontâr määin kõõlbid leʹjje jurddum tåʹlǩ lääʹdd naaʹli mieʹldd.
– Mij vueiʹnnep, što iʹlla sääʹmkulttuuʹre luâđlaž, što siõm sääʹmǩiõl õõlǥče tuärrad nuuʹbb sääʹmǩiõl vuâstta. Feʹrttai kõõččâd še, mõʹnt lääʹddǩiõll âlgg leeʹd kõõlbin? särnn Niittyvuopio-Jämsä.
Ouddmiârk määŋgǩiõllsaž kõõlbin käunnʼje raaj nuuʹbb beäʹlnn: Taar beäʹlnn lij määŋgin päiʹǩǩ-kooʹddin takai äʹšš, što čuâǥǥaskõõlbin lie vuuʹd mäŋgg ǩiõl kuâsttjemnalla. Ouddmiârkkân Taar beäʹlnn Sääʹmest Njauddmest vaʹlddeš vuõssvuâra nuõrttsääʹmǩiõllsaž kõõlbid âânnmõʹšše: sääʹmǩiõl lââʹssen kõõlbin lie še tâʹvvsääʹmǩiõll, kveeʹnǩiõll da taarǩiõll.
– Näkkam ääʹšš vuäitči kaggâd pââjas saǥstõõllmin. Taar beäʹlnn måtam paaiʹǩin jie leäkku ko tåʹlǩ sääʹmǩiõllsa kõõlb, smeâtt Niittyvuopio-Jämsä.
Päiʹǩǩnõõm vuäitče leeʹd määŋgin sääʹmǩiõlin, vuäinn Ǩeäinnkoontâr
Ǩeäinnkonttâr äʹšštobddi Tuomas Österman fiʹttai puârast säʹmmlai huõl. Jååttlõkmiârkin sääʹmǩiõli sââʹjj vuâđđââvv riikksåbbar asetõʹsse.
– Lij gåår, što tõt lij ǩeeʹrjtum nuʹtt, što tõʹst leät väjldâttam tõn, što meeʹst lie määŋg sääʹmǩiõl Lääʹddjânnmest, Österman särnn.
Ǩeäinnkoontâr kuuitâǥ haaʹlad jeärted päiʹǩǩnõmmkõõlbid da jiõččveärlaž vuäʹpstem-miârkid kõskkneez.
Päiʹǩǩnõõmin vuäiʹtte leeʹd taarb mieʹldd mäŋgg sääʹmǩiõl kuâsttjemnalla, jõs vuuʹdest mainstet määŋg ǩiõl. Kuuitâǥ jiõččveärlaž vuäʹpstem-miârkin, koin čuäʹjtet čuõkku leʹbe čuõkku pââibeällsaž miârkin vueʹǩǩ lij nuuʹbbnallšem.
– Teʹl miârkid lij vaiggâd lookkâd, jõs tõin lie jiânnai jeänab ko kueʹhtt ǩiõl ââʹnnmest, mušttal Österman.
Sääʹmteʹǧǧ da Ǩeäinnkoontâr saǥstâʹlle ääʹššest pueʹttiääiʹjest.
Kuuitâǥ Österman vuäinn, što kõõlbi määŋgǩiõllsažvuõđ âlgg da vuäitt viikkâd ooudâs. Suu mieʹldd Ǩeäinnkoontâr haaʹlad väʹldded lokku säʹmmlai vuõiggâdvuõđid da vuârdd šiõǥǥ saǥstõõllmõõžžid.
– Näkkam ääʹšš jie leäkku veâl primmum. Mij pâi haaʹleep kõõččâd säʹmmlain, mõõn ǩiõl koon-ne sââʹjest õõlǥči ââʹnned da mäʹhtt tõn âlgg vuõiʹǧǧest ǩeeʹrjted. Jeäʹp haaʹled tuejjeed võõʹjjid tõʹnt, ko jeäʹp leäkku fiʹttjam leʹbe teâttam pueʹrben, särnn Österman.
