Säʹmmlai tuõttvuõtt- da suåvâdvuõttkomissio lij õlmstâttam pååđčiõlǥtõõzz saaʹmi da ortodookslaž ceerkav õhttsaž historiast da ceerkav roolâst sij jieʹllmest. Tuʹtǩǩeei Teuvo Laitila lij pohttam ouʹdde Lääʹddjânnam ceerkav čueʹccemčõõʹlmid kuʹǩes õhttsaž historia ääiʹj.
Laitila tuʹtǩǩummuž mieʹldd ceerkav lij täujja mušttlam jiijjâs õsttmõõžžin, mâʹte sääʹmǩiõl âânnmõõžžâst sluuʹžvin, leâša ij leäkku nokk tobdstam ääiʹjab tååimees šõddeem assimilaatio da saaʹmi marginalisâsttmõõžž.
Täujja ceerkav lij tåʹlǩ mainstam saaʹmi peäʹlest, ij sijvuiʹm. Tät kuâsttai õõlmâsvuõđâst: ceerkvallaš kõõččmõõžžin lie takainalla mainstam lääʹdd piisp da paapp, jie nuõrttsäʹmmla jiijj.
– Saaʹmid jeät leäkku jiânnai välddam mieʹldd tuõʹllʼjed, oouʹdeed da ravveed jiijjâz ortodookslažvuõđ. Håʹt-i piisp da paapp lie õlmmsânji mainstam da ouddam peäʹlest välddmõõžžid, kuuitâǥ täʹst lij risttreidd tõin, mõõn occanj saaʹmi ouʹdde lij tuejjuum, ko leät mainstam, särnn Laitila.
Jiânnai saaǥǥ, occanj tååim saaʹmi ouʹdde
Tuʹtǩǩeei Teuvo Laitila mieʹldd Lääʹddjânnam ortodookslaž ceerkav põõrǥi suåvted õʹhtte ääiʹjteʹmes määttlaž ortodokssvuõđ da ääiʹjest jieʹlli saaʹmid.
Ceerkav täävtõssân leäi raajjâd lääʹdd ortodokssvuõđ leʹbe integrõõvvâd lääʹdd väʹlddkulttuuʹre. Seämmast tõt haaʹlii õhtteed saaʹmid vueʹssen jiijjâs historiakoovâst da taʹrjjeed siʹjjid ortodookslaž pååđidentiteeʹtt.
Nääiʹt ceerkav nuʹtt rââššii ko še ravvii saaʹmi jiijjâsnallšemvuõđ. Historiaǩeeʹrjtõõzzâst õlmmsaž kovv saaʹmi ortodokssvuõđâst lij jäänaš ceerkav häämeem.
– Ceerkvest lie šiõhttlõõttâm nuʹtt, što sij pueʹtte čuõvted da mättʼted saaʹmid da mušttled, mii lij vuõigg ortodookslažvuõtt da mii lij vuõigg läʹddlažvuõtt. Tõt kuâsttai tõn nääʹlest ǩeeʹrjted saaʹmi historia leʹbe leeʹd ǩeeʹrjteǩani nåkkam, mii ij iišt ceerkav jiijjâs vuäinlma jijstes, särnn Laitila.
Ouddmiârkkân Laitila nõõmad sääʹmǩiõl: ceerkvest lie leämmaž jiânnai saaǥǥ sääʹmǩiõl lââʹzztummšest, leâša konkreettla tååim lie leämmaž iiʹjji mieʹldd tåʹlǩ occanj.
– Ceerkvest lie jåårǥlâttam ceerkvallaš teeʹkstid säämas, leâša saaʹmin jeät leäkku kõõččâm, što mäʹhtt seäʹbrrkååʹdd jieʹllmest vuäitče pueʹreed da tuejjeed aaʹššid pueʹrben.
Eʹtǩǩõs: ceerkav tuʹtǩǩeʹči jiijjâs tååimaid saaʹmivuiʹm
Laitila eʹtǩǩad määŋgid oouʹdeemeʹtǩǩõõzzid, da kägg ouʹdde jeäʹrben määŋgid čiõlǥtemtaarbid. Suu mieʹldd ceerkvest leʹčči äiʹǧǧ tuʹtǩǩeed jiijjâs mõõnnâmääiʹj õõutâst saaʹmivuiʹm da ainsmâʹtted, što saaʹmi jiõnn šâdd kullum.
Čiõlǥtõõzzâst eʹtǩǩeet, što ceerkav tuʹtǩǩeʹči jiijjâs tååimaid da noorči teâđ saaʹmi ǩiõččlâsttmõõžžin õhttsažtuâjast saaʹmivuiʹm. Tät tuejjeʹči määŋgkulttuursab da vuässõʹtti ceerkav, mâʹst saaʹmi jiõnn kollʼjeʹči pueʹrben.
Ceerkav âlgg vuâmmšed saaʹmi alggmeersââʹj da smiõttâd jiijjâs rool sij vuõiggâdvuõđi tuärjjummšest, håʹt tõt leʹčči-i poliittlânji vaiggâd.
Lââʹssen Laitila eʹtǩǩad ceerkav seʹlvvted saaʹmi teologiaškooultõõzz taarbid da tuâjjlai škooultummuž. Nuʹtt še tuʹmmstõktuâj äävʼvuõđ da saaʹmi vuässõõttmõõžž âlgg viikkâd ooudâs.
– Ââʹn âlgg seʹlvvted, mâid saaʹmi vueʹrdde ceerkvest, ij-ǥa nuuʹbb beäʹlnn. Teäddam õõutveäkka tuejjummuž.
