Davvisámegielat dearvvašvuođadivššára bálvalusat leat nohkan borgemánu álggu rájes Anára, Ohcejoga ja Vuohčču guovllu olbmuin.
Anárlaš Eino Mihkkala Ánne-Helen, Anni-Helena Ruotsala bearraša ruovttugiellan lea davvisámegiella. Su njeallje mánás guokte nuoramusa leaba vel rávvehaga áššehasat. Dál mánát eai šat oaččo rávvehatbálvalusaid sámegielat divššáris Anáris.
– Mis leamašan dilli, ahte mii leat beassan iežamet eatnigillii rávvehahkii. Dan leat dorvvastan lágas ja dat lea vuođđofálaldat. In mun eisige oba jurddašange, ahte dat ii fáhkkestaga livččege, jurddaša Ruotsala.
Aiddo dál molssaeaktun lea vuodjit čuđiid kilomehteriid mátkki Heahtái sámegielat divššára lusa dahje geavahit nuvttá dulkoma suomagielat divššára luhtte. Eatneolbmo mielas dilli lea jáhkkemeahttun.
– Leago dat oba olmmošlašge gáibidit beannot- ja njealjejahkásaččaid mátkkoštit gávcci diimmu rávvehahkii? Manin sámemánáid sáhttá gáibidit dan dahkat? Mun illá jáhkkán dat dohkkehuvvošii eará mánáide, Ruotsala imaštallá.
Dilli dagaha su mielas vánhemiidda ehtalaš dilemmaid ja maid sivalašvuođa dovdduid.
– Mii vánhemat fertet válljet ahte bidjatgo mii iežamet sámegielat mánáid suomagiela fálaldagaide ja duhtat dasa.
Sámegielat bargit eai leat doarvái Lappi buresveadjinguovllus
Virgelupmui báhcán ohcejohkalaš dearvvašvuođadivššár lávii johtit gielddarájáid rastá bálvaleamen rávvehatáššehasaid sámegillii.
Heahtá sámegielat dearvvašvuođadivššára bargoáigi ii ole miehtá Sámi johtimii. Kela goit buhtada Anára, Ohcejoga ja Vuohčču guovllu olbmuid mátkegoluid sámegielat divššára lusa Heahttái ja oasáža maid ijastallamis, muitala Lappi buresveadjinguovllu sámegielat bálvalusaid bálvalanhoavda Mirja Laiti.
Laiti mielde sámegielaid bargiid vátnivuohta hástala Lappi buresveadjinguovllu. Skuvlen- ja rekryterenbarggut leat jođus vai dilli buorránivččii. Sámegielat dearvvašvuođadivššára bargui ii leat áŋgiris ohcanbarggus fuolakeahttá gávdnon vel sadjásaš. Jus bargi eai gávnna, de Heahtái vuodjin dahje dulkoma geavaheapmi leat áidna molssaeavttut boahtte geasi rádjái, dadjá Laiti.
Anáraš- ja nuortalašgielat dearvvašvuođadivššáriid dilli vel heajut
Maiddái Lappi buresveadjinguovllu sámegielaid lávdegotti gieđahalai ášši. Mirja Laiti mielde čoahkkimis deattuhedje maid eará sámegielaid dili. Maiddái dat bearrašat gáibidit seamma bálvalusaid sin gillii.
Laiti muitala, ahte anáraš- ja nuortalašgielat dearvvašvuođadivššáriid dilli lea vel heajut: nuortalašgillii ii leat dieđus oktage dearvvašvuođadivššár ja anárašgillii lea okta guhte bargá eará bargguin.
Anni-Helena Ruotsala gáibida, ahte sámegielat mánát galget beassat rávvehahkii iežaset eatnigillii, iige dat sáhtte leat ruhtagažaldat.
– Jus váldogielat mánát ožžot dan, nu manin davvisámegielat mánát eai galgga dan oažžut?
