Sápmi
Henkilö selvittelee verkkoa järven rannalla, ja taustalla näkyy mäntymetsää.
Janne Aikio kálgá viermijd. Govva: Sáárá Seipiharju / Yle
Sámegiella

Almaah movtáskii iäláskittiđ anarâškielâ

Taan ive vuosmuu keerdi Säämi máttááttâskuávdáá anarâškielâ já kulttuur kuursâst láá eenâb almaah ko nisoneh.

Säämi máttááttâskuávdáá uđđâ anarâškielâ já kulttuur uáppeeh láá čokkânâm Aanaar Kuáskimnjaargân kuálástemkuursân.

Viermijd suápudijn čohčâpiegâ pááruin sij uáppih anarâškielâ lasseen meid merhâšittee uási kulttuurist, kuálástem.

Iänááš uási uáppein láá anarâšah, kiäh halijdeh väldiđ suuvâs kielâ maassâd. Taan ive vuosmuu keerdi almaah láá eenâb ko nisoneh.

– Amahân tääl láá meid almaah movtáskâm iäláskittiđ kielâ, juurdâš anarâškielâ já kulttuur kuursâ máttáátteijee Iiris Kangas.

Ohtâ sist lii Pajetuárnusist šoddâm Janne Aikio. Suu mielâst lii lamaš hitruu opâttâllâđ suuvâs kielâ.

Uápásmuu uđđâ kielâ já kulttuur uáppeid.

Meid Anarist šoddâm Heikkâ Nikula haalijd oppâđ ááhus eenikielâ pyereest. Suu kaandah sárnuv anarâškielâ já tuoivân ličij sárnuđ anarâškielâ meid pääihist.

Heikki Nikula tarkistaa kalanverkkoa laiturilla järven rannalla syksyisessä maisemassa.

Heikkâ Nikula kálgá viermijd tego hárjánâm kuálásteijee, ige iimâšgin, kuálástem lii suu mielâmield puđâldâs.

Avveel Maati Maati Teertu Joret Maria Okko ađai Okko Kausalainen movtáskij meid opâttâllâđ suuvâs kielâ. Anarâškielâ algâuápuid sun kiergânij čođâldittiđ siämmást ko juuđij Säämi máttááttâskuávdáá korrâtuojij linjá.

– Ton maŋa mun smiettim, et tääl ličij pyeri luuhâđ anarâškielâ, ko ij lamaš mihheen eres vuáváámijd. Taat lâi pyeri äigi toos.

Henkilö poseeraa luonnon keskellä mökin vieressä, pukeutuneena ulkoiluhousuihin ja vihreään fleece-takkiin, syksyisessä maisemassa. Taustalla näkyy mökin hirsiseinä ja syksyn lehtiä maassa.
Okko Kausalainen lii aassâm maaŋgâin soojijn, kidâ olgoenâmijn. Tondiet sun ij määti njuolgist västidiđ kost lii meddâl. Govva: Sáárá Seipiharju / Yle

Jaakko Korppila mielâst ááhu eenikielâ opâttâllâm lii lamaš mielâkiddiivâš, mut meid vaigâd. Pargohuápui keežild ive puudâ väldim ij lamaš máhđulâš ovdil, tääl kuittâg kavnui hiäivulâš puddâ luvâškyettiđ sämikielâ.

Kolme miestä selviättää kalaverkkoa laiturilla syksyisessä järvimaisemassa.
Sämikielâ oppâm já viermij kalgâm väätih kierdâvâšvuođâ. Jaakko Korppila kálgá viermi oovtâst Heikkâ Nikulain. Govva: Mikkal Morottaja / Yle
Henkilö seisoo hiekkarannalla järven äärellä, hartiat rentona ja kädet taskussa, taustalla näkyy metsää.
Mediataaidâr Khalid Imran päikkikuávlu Bangladesh lii maaŋgâi tuháttij kilomeetterij keččin Anarist. Sun haalijd oppâđ lase anarâš ustevis kulttuurist já porgâđ puátteevuođâst Anarist. Govva: Sáárá Seipiharju / Yle
Insaku 25-26 inarinsaamen kielen ja kulttuurin opiskelija Anniliina Lassila selvittää kalastusverkkoa järven rannalla puuterassilla. Taustalla näkyy syksyinen metsä.

Saammâl Aailâ Juha Anniliina ađai Anniliina Lassila haalijd oppâđ suuvâs kielâ vâi puáhtá kevttiđ tom perruin já uážžuđ kielâ maassâd.

Nuorttâ-Suomâst puáttám šoŋŋâdâhaktivist Vilma Leppänen haalijd oppâđ anarâškielâ vâi puáhtá porgâđ jurgâleijen. Sun niävdá et uážuččij jurgâliđ čaabâkirjálâšvuođâ já tiivtâid ucebijd kieláid.

Insaku 25-26 inarinsaamen kielen ja kulttuurin opiskelija Vilma Leppänen istuu luonnossa syksyisessä maisemassa. Kirkkaankeltaiset kumisaappaat piristävät vihreällä takilla varustetun istujan asua.
Vilma Leppänen uáiná tehálâžžân kielâ oppâm tom kevttimpirrâsist. Sun ij uáinámgin eres muulsâiävtuid ko puáttiđ Anarân oppâđ anarâškielâ. Govva: Mikkal Morottaja / Yle

Avveellâš Reetta Viljaharju tuoivân ličij oppâđ ááhus kuohtuid päikkikielâid: anarâškielâ já nuorttâlâškielâ. Pärnin sun luuvâi nuorttâlâškielâ já tääl lâi anarâškielâ vuáru.

Taan ive anarâškielâ já kulttuur kurssâ lii keppisub já uánihub ko táválávt. Ovdâmerkkân kielâmiäštárteivâdmeh váiluh ollásávt.

Nainen istuu luonnon keskellä veden äärellä, pukeutuneena säänkestäviin vaatteisiin. Taustalla avautuu harmaa taivas ja syksyinen järvimaisema.

”Mottoomlágán totkee karrieer lam ucâmin. Mun lam meid máttáátteijee, te vaarâ uusâm meid máttáátteijeepargoid anarâškielân.”

Neljä henkilöä istuu pienessä vihreässä soutuveneessä järvellä. Heillä on yllään pelastusliivit.
Uáppei mielâst anarâškielâ luuhâm lii lamaš suotâs. Kiđđuv láá vuod šoddâm lovmat uđđâ sárnod sämikielân. Govva: Mikkal Morottaja / Yle

Kuálástemkuursâ máttáátteijee lii Yrjö Musta. Sun muštâl, et viermij suáppum lii moonnâm pyereest veikkâ jäävri aln pieggij-uv. Sun lii moovtâ tast, mon pyereest uáppeeh sárnuh sämikielâ jo taan muddoost veikkâ uápuh láá álgám eskin čohčâmáánust. Ehidist sij herskusteleh vorâs suovâskuolijn.

Kuvassa henkilö seisoo syksyisessä metsämaisemassa ja on pukeutunut ruskeaan takkiin ja vihreään lippalakkiin. Taustalla näkyy järvimaisema ja värikäs lehtimetsä.
Váábu Maati Uulá Irján lii jieš-uv máttááttâllâm anarâškielâ Säämi máttááttâskuávdást. Govva: Mikkal Morottaja / Yle

Ođđasamosat: paketissa on 10 artikkelia

Historiallinen laskenta nousevista taimenista tehdään kaiku­luotaimella ja vedenalaisilla kameroilla. Tieto auttaa kalastuksen säätelyn kehittämisessä.

”Dolvot”-lávllačállin­leairras Sámi artisttat besset ovttas ráhkadit musihka. Leairra bohtosiin riegádit ođđa musihkkabihtát áibbas ođđa ovttasbargguin.

Bálgosiid ovttastusa ovddasteaddjičoahkkimis ságastalle rašes áššiin, vai boahtteáiggi ovttasbargu buorrána.