Ǩeʹttempõõrt pååʹrd ool lie liâvtum nuõrttsäʹmmlai ǩiõtt-tuâjjääʹrb. Njeäʹllemneǩ Katri Jefremoff haaʹlad čuäʹjted jiijjâs peʹssertuâjaid pukid, kook pâi tätta tõid vueiʹnned. Jõnn šeeʹšnest di nueʹrjjčååuʹdest rajjum siâkk lij tiudd ǩiõtt-tuâjain, koid Jefremoff lij jieʹllmes ääiʹj tuejjääm.
– Jiõm leäkku leämmaž läʹšǩǩ, pååǥǥast Jefremoff.
Katri Jefremooff toobdât nuʹtt ǩiõtt-tuâjjneʹǩǩen ko še leuʹddjeeʹjen. Son laaʹvai leuʹddjed di kaaupšed jiijjâs ǩiõtt-tuâjaid Njeäʹllmest jooʹtti turiistid še.
Miõllsumus tuâj lie pâi leämmaž peʹssertuâj da kååʹđđem. Jefremoff pâânn jiõčč lääiʹjid snaʹlddjin. Ǩeeʹjjmieʹldd jieʹllmes son ij kuuitâǥ leäkku silttääm saaʹmi ärbbvuõđlaž ǩiõtt-tuâjaid.
– Nuõrrân meeʹst jie leämmaž näkkam sääʹmpihttâz. Teʹl mij nuõrrpodd mõõni vääinain, mušttal Jefremoff da jõsksmââvv.
Uʹcc niõđ jieʹllem mottji pâjspõõđi
Tåʹlǩ 10-âkksiʹžžen Katri Jefremoff jooudi vueʹlǧǧed Pââʹzz siidâst Peäccam siid päärnaipõʹrtte, ko son mõõnti jieʹnnes da eeʹjjes vääinast.
Ko juätkkväinn aaʹlji 1943, siʹrddeš pukid väinnpäärnaid evakkooʹje. Måtam määin diõtt Jefremoff feʹrttji jååʹtted õhttu Ruõʹcce, ko jeeʹres päärnaipõõrt päärna joʹtte jeeʹres paaiʹǩid.
Nuõrr sääʹmnijdd ij teʹl teâttam ni sääʹn lääʹdd- leʹbe ruõccǩiõlin.
– Neuʹrr-han tõt leäi, ko ǩiõl jiõm teâttam da ruõccǩiõllsaž škooul joʹttem. Vuõssmõs eeʹǩǩ mõõni, ko pâi leʹjjem škooulâst, mušttal Jefremoff.
Koolm eeʹjj mâŋŋa väinn leäi puuttmen da Jefremooff vuõltteeš mååust Lääʹddjânnma. Son puõʹđi 13-âkksiʹžžen puålddum Âʹvvel siʹjdde, koʹst son piâzzi jeeʹres saaʹmi årra. Täi iiʹjji ääiʹj son ij kuuitâǥ silttääm teänab mainsted säämas ij-ǥa fiʹttjam, mâid oummu suʹnne mainste.
Leekkas son kaaunõõđi jåʹttlânji Päälaǥ-ääkkaines mäddvuâlaž koorsâst.
– Kâʹl-han son rämmšõõđi, håʹt-i jiõm fiʹttjam. Puk ruåđ leʹjje jäämmam. Äkk veâl leäi da suu åʹrnn leʹjjem veâl kuuʹǩǩ.
Ǩiõl mättjummuš piiʹšti mäŋgg eeʹǩǩed.
– Čuuʹt leäi vaiggâd. Pâi kuvddlem, mâid oummu mainste, da jiõm leäkku škooul jååttam ni vooʹps. Puk mainste muʹnne kâʹl säämas, mušttal Jefremoff.
90 eeʹǩǩed da õinn lie ǩiõđin viõǥǥ ǩiõtt-tuâjaid
Tän ääiʹj son vuäǯǯ leeʹd kuärǥast. Vääinai mâŋŋa suʹst leäi jõnn tuâjj mättõõllâd jiijjâs jieʹnnǩiõl, son piâzzi tuõjju peiggan di jooʹđi ǩiõtt-tuâjjkuursin Čeʹvetjääuʹrest.
Måtam vuâra Jefremoff lij kõʹllʼjam Ruõššjânnam beäʹlnn, vuäʹmm jälstemsõõʹjin Pââʹzz siidâst. Son moštt, mäʹhtt tuõddâr toʹben lie mâʹte Taar beäʹlnn, domm leäi jokkreeddast da põõrtâst piâzzi puârast noorrâd kuõbbrid di uussâd muõʹrjid. Luõss leäi piârri väʹlddporrmõš.
Mâʹŋŋlest son lij mättʼtam nuõrab puõlvvõõǥǥid še väʹldded mååust preeddneez.
Taʹnni skamm-mannust son teâudd juʹn 90 eeʹǩǩed da õinn riʹjttai viõkk tuõjjstõõllâd peʹssrivuiʹm da lääiʹjivuiʹm.
– Pâi vääldam tuâj da alttääm tuõjjstõõllâd. Måtmešt lääulam da tuejjääm, leuʹddstam, mušttal Jefremoff.
Yle Sääʹmm vuõlttad Ǩieʹsskueʹss-prograamm juõʹǩǩ vuõssaarǥ čõõđ ǩieʹzz. Prograamm vuäitak kuvddledYle Areenast še.
