Sápmi
Artihkal lea 4 jagi boaris.

Čeʹvetjäuʹrrneǩ Eeva kaauni jiijjâs sääʹm-museo Siida vuäʹmm snimldõõǥǥin – "Aivv tuäʹrjstem da čââʹđ aaʹlji njoikkad siõmmna"

Sääʹm-museo Siida da Sámi Soster rõ jåʹtte tän ǩiiđ pirr Sääʹm čuäʹjteʹmmen siidin ođđ norldõktuâj. Vuõssmõs vuâra sij leʹjje Čeʹvetjääuʹrest, koʹst vuäʹmm snimldõõǥǥ da museotäʹvver šõddee jiânnai tobddmõõžžid.

Čeʹvetjäuʹrrneǩǩ Eeva Nykänen rämmaš, ko vueiʹni vuämm snimldõõǥǥid Siida museo järjstam sijddjååttmõš-šõddmõõžžâst neljjdpeeiʹv. Govva: Sara Kelemeny / Yle
  • Sara Kelemeny

Sääʹm-museo Siida jåått ââʹn tän ǩiiđ pirr Sääʹm, da oummid tuäivat mieʹldd viikkâd ooudâs sääʹm-museo tååimaid da tobdstõõttâd ođđ norldõõǥǥid. Vuõssmõs kaaunõõttmõš leäi Čeʹvetjääuʹrest, koozz museo leäi pohttam čeʹvetjäuʹrrniiʹǩǩid vueiʹnnemnalla vuäʹmm snimldõõǥǥid.

Tuejjan leäi tobddâd muâđaid. Čeʹvetjäuʹrrneǩ Nykänen Eevast ij mõõnnâm kuuʹǩǩ, ko son hoʹhssji, ǩeäk tobddâz snimldõõǥǥin leʹjje.

– Muäʹdd avi leäi-ǥo kolmm snimldõõǥǥâst leʹjjem jiõčč. Ǩiõʹččem vuõi vuõi, mon leäm leämmaž tääiʹben siõm niõđâž, koolmekksaž avi viiđekksaž. Jiõm muuʹšt, leâša hääʹsǩ leäi ǩiõččâd jiijjan teʹl, ko leäm leämmaž siõmâž.

Eeva Nykänen tutkii vanhaa kolttasaamelaista helmivyötä.
Eeva Nykänen ij vuârddam, što čuuʹǩǩ seʹst son kaaunči Sinaida Feodorooff raajjâm peʹsserpuäkkanj. Govva: Sara Kelemeny / Yle

Museotuâjast obb sääʹmmeer äʹšš

Museopedagoog Milla Pulska feʹrttji põõššâd Nykänen mieʹldd, ko ǩeeʹrjti snimldõõǥǥin käunnʼjam oummui nõõmid pââjas.

– Leäi hääʹsǩ vueiʹnned, ko oummu ǩiõʹčče snimldõõǥǥid da toʹbdde oummid tõin. Leʹjje kaunnâm jiijjâz še tõin. Tät leäi hääʹsǩes mäʹtǩǩ historiaaʹje õõutâst sijddoummivuiʹm, mušttal Pulska.

Museopedagogi Milla Pulska kantaa arkistolaatikkoa, jossa kuljetettiin näyttelyesineitä saamelaisten nähtäville Sevettijärvellä.
Museopedagoog Milla Pulska tuäivv, što sääʹmsiidi oummu puäʹtte teivvad siʹjjivuiʹm. Govva: Sara Kelemeny / Yle

Ko Aanar sääʹm-museo Siida teevat da veeideet, šâʹdde museotuõjju ođđnallšem õhttsallaš tuâj õõutâst säʹmmlaivuiʹm. Näkkam sijddjååttmõõžživuiʹm tän tuâj altteet.

– Meeʹst lie määŋg neäʹttel jååttmõš ooudpeäʹlnn, juõʹǩǩ neäʹttel ođđ päiʹǩǩ, koozz mij mõõnnâp. Lij tuõđi fiinâs jååʹtted da teivvad oummivuiʹm da puʹhttep še uʹcc vueʹzz norldõõǥǥâst mij mieʹldd, mušttal Pulska.

Siida haaʹlad puʹhtted museotååim âʹlddlab säʹmmlaid da pohtt mieʹldes še museotäʹvvrid vueiʹnnemnalla. Sääʹm-museooʹje maaccteš mõõnni čõõuč jiânnai saaʹmi vuäʹmm täʹvvrid, kook jie leäkku ouddâl leämmaž vueiʹnnemnalla.

Måttam õõmâs täʹvver leʹjje da tõt šõõddii jiânnai tobddmõõžžid.

– Čuuʹǩǩ ko ääʹvee, mon aivv tuäʹrjstem. Čââʹđ aaʹlji njoikkad siõmmna. Sõrgg jiõm tuõsttâm liikktõõllâd, mâŋŋa täʹst vaʹlddem jiõccsan, hääʹsǩ leäi tõid ǩiõččâd da ǩiõđi seʹst tuõʹllʼjed, mušttal Eeva Nykänen.

Puõʹtti neäʹttel jåʹtte nuõrttjest Jeännõʹǩǩe

Sámi Soster rõ da sääʹm-museo jåʹtte pirr Sääʹm ǩiiđ ääiʹj. Puõʹtti neäʹttel sij lie Jeänõõǥǥâst, koʹst kaaunõõttmõõžž lie Hettast di Karesâvvnest.

Čeʹvetjäuʹrrneeʹǩǩ miõlâst leäi tuõđi miârkteei, što museost lie jååttam uuʹccab paaiʹǩin še.

– Oi leäi tuõđi šiõǥǥ, ko pueʹtte tiiʹǩ. Tän räjja ko pueʹtte čuäʹjted miʹjjid snimldõõǥǥid da täʹvvrid, rämmaš Nykänen.

Lââʹzz sääʹmǩiõllsaž ođđsid vuäitak ǩiõččâd Yle Ođđâz-seeidast da kuvddled Nuõrttsäämas-seeidast Yle Areenast.

Ođđasamosat: paketissa on 10 artikkelia

Historiallinen laskenta nousevista taimenista tehdään kaiku­luotaimella ja vedenalaisilla kameroilla. Tieto auttaa kalastuksen säätelyn kehittämisessä.

”Dolvot”-lávllačállin­leairras Sámi artisttat besset ovttas ráhkadit musihka. Leairra bohtosiin riegádit ođđa musihkkabihtát áibbas ođđa ovttasbargguin.

Bálgosiid ovttastusa ovddasteaddjičoahkkimis ságastalle rašes áššiin, vai boahtteáiggi ovttasbargu buorrána.