BHAGANDARA
BY,
SHALINI.C
INTERNEE
S.D.M.C.A, HASSAN
INTRODUCTION:
GUDAGATA ROGA
CHEDANA SADHYA VYADI
Ref:- [Link]-4th
[Link]-8th
A.H ut-28th
[Link]-12th
DEFINITION:
“Bhaga gudha basti pradeshe dharanath
bhagandaram ityucchate” [[Link] 4th]
dharana – tearing of tissues
Bhaga – perinium
Guda – anus
Basti - anal canal/bladder
NIDHANA- PURVARUPA
Hasti, ashwa prusta gamana
Katina utkatasana
Arsho nidhana
Papa rupasya karmanam phalaprada
“Abhinnaha pidaka binnastu bhagandara”
PURVARUPA:-
“KATI KAPALA VEDANAA KANDU SHOPHASCHA GUDASYA
BHAVATI”
TYPES:
DOSHA Acc to shusrutha-5 Acc to vagbhata-8
1. VATAJA SHATAPONAKA SHATAPONAKA
2. PITTAJA USTRAGRIVI USTRAGRIVI
3. KAPHAJA PARISRAVI PARISRAVI
[Link]-PITTA ______ PARIKSHEPI
[Link]-KAPHA ______ RHUJU
6. KAPHA-PITTA ______ ARSHOBAGANDARA
[Link] SHAMBUKAVARTHA SHAMBUKAVARTHA
8. AGANTUJA UNMARGI UNMARGI
SAMPRAPTHI:
Apathya sevana / uktha nidana
Sannivruttha sthireebutha gudam abhito angule dweangule
Mamsa,shonitha pradushya
pidaka janayanti
apakriyamana paka upaiti
pidaka binnastu-vrana
srava
upekshitasha vata mutra pureesha retasaam
apatyagamascha taireva chidreva janati
bhagandara Dosha Lakshanas Nature of
SYMPTOMS: pridominant [pidaka,vrana] srava
Shataponaka vata • ati toda,vedana Accha
[ 100 vishesha Phenila
openings/multi • Suchibereva,
ple openings] chidyate
Ustragreeva Pitta along with • choshadi pitta Durgandha
vata vedana Usna
[camel’s neck] • agni, ksharavat
vedana
Parisravi Kapha along • kanduvad Ajasra
with vata vedana
•Katina,
sambrambi
kandupraya
Shambukavartha Prakupita vata • padangusta Nana varna
does prakopa of agra pramana srava
[whirl of pitta and kapha • toda, daha,
shambuka] kandu vedana
vishesha
[deep and constant]
Unmargi Arshobagandara
Ni- muda,mamsa astishalya in kapha-pitta pradhana
arshas
avagada pureesha
shopha in arsho mula
apana vayu vaigunya
kandu+daha
kshata in dhatus sheegra paka-srava from
causing khota in guda arsho mula
Mamsa+shonita dusti bhagandhara
Puya –krimi-guda bakshana
CHIKITSA:
Chiktsa
samanya vishesha
Samanya:
Apakva pidaka__pakva snehana--upanaha sweda
eshana karma
chedana karma
agni karma kshara karma
VISHESHA CHIKITSA:
BHAGANDHARA CHIKITSA
1. SHATAPONAKA • CHEDANA-ardhalangalika
langalika
“NADYANTARA VRANA KURYAT” sarvatobadra
goteertaka
• AGNI KARMA
• nadi sweda with vatahara taila
[toda]
•Madhuka taila appplication[daha]
2. USTRAGEERVA • ESHANA
•CHEDANA
•KSHARA KARMA [to remove
puti mamsa]
• tilakalka with ghritha
BHAGANDHARA CHIKITSA
[Link] KATINA
• UTKRUTYASRAVAMARGASTU
• AGNI KARMA
• ANU TAILA [appl around guda]
• upanaha/pradeha with
gomutra or kshara
• Parisheka with vamaiya
dravya
MRUDU
• ESHANA
• CHEDANA-karjura patraka
chandrardha
chandra chakra
suchi mukha
avang mukha
• AGNI/KSHARA KARMA
[kshara varti]
4. AGANTUJA/UNMARGI • agni karma with shalaka
• shalyopanayana vidhi’s
• krimihara kriyas
5. SHAMBUKAVARTHA ASADHYA
6. PARIKSHEPI AND RUJU KSHARA SUTRA PRAYOGA
7. ARSHOBAGANDARA 1ST ARSAS CHIKITSA LATER
BHAGANDARA
SHAMANA CHIKITSA:
AGNITUNDI VATI
ABHAYARISTA
JEERAKARISTA
PIPLAYASAVA
TRIKATU CHURNA
NARAYANA CHURNA WITH TAKRA
MADHUKADI TAILA
VISHYANDANA TAILA
THANK U