आहारं महाभेषजं I
A REVIEW ON THE 28 YAVAGU OF
CHARAKA SAMHITHA
Dr Remya J
2nd year PG scholar
Department of Samhitha & Siddhanta
PKAMC, TVM
2
ृ ये||१७||
विविधानां विकाराणां तत्साध्यानां निवत्त
Cha Su 2 chap
3
QUALITIES OF YAVAGU Semisolid
Dose as per structure
digestive
capacity
Neither
concentrate
nor dilute
Pleasant/
palatable
appearance
Warm/fres
h
Grain
remain
intact
4
Properties of Yavagu
स्वेदाग्निजननी लघ्वी दीपनी बस्तिशोधनी ||३४१||
क्षुत्तृट्शर् मग्लानिहरी पेया वातानल
ु ोमनी |३४२|
Su Su 46 chap
यवाग ु गर् ाहिणी बल्या तर्पणी वातनाशनि I
Sa Sam Madhyama 2/67
5
SUPERIORITY OF YAVAGU
Grains Medicinal drugs
Stabilize metabolism in cases of Bioavailability
sluggish digestion The proportion of a drug
or other substance which
Starch- 75 % enters the circulation when
Resistant starch with low introduced into the body
glycemic index and so is able to have an
active effect.
glucose level
80g rice / 1 L > 4 times ORS
6
nishi abhakta prakbha
muhurm kta
uhu
madyab
hakta
samudg
a
Paschat
सभक्तं यद् अन्नेन समं साधितं , पश्चाद्वा समलोडितम् I bhakta
grasant
ara
adhobh
akta
grasa antarab
Sabhakta hakta
7
NUTRACEUTICAL
■ Nutrient (nourishing food component)
+
Pharmaceutical (medical drug)
● “Nutraceutical” is a substance that may be considered a food
or part of a food which provides medical or health benefits,
encompassing prevention and treatment of disease.
8
Dietary supplements
Functional food
NUTRACEUTICAL
Medical food
Farmaceutical
9
Medical food is formulated to be consumed or
administered internally, under the supervision
of a qualified physician. Its intended use is a
specific dietary management of a disease or
condition.
10
No Action Drugs used in Yavagu preparation
1 Deepana Pippali, pippalimoola,chavya,chitraka,nagara
Shoolagna
2 Pachana Kapitha, vilwa, charngeri, takra, dadima
Grahi peya
3 Vata atisara hara Stirathi panchamoola (Brhati, kantakari, shalaparni,
peya prishniparni,gokshura)
4 Pk atisara hara Salaparni, bala ,vilwa, prishniparni,dadimamla,
peya
5 Rakta atisara hara Chaga payas+1/2 water, hribera, utpla,
peya nagara,/prishniparni
6 Amaghna Ativisha, nagara, dadimamla
peya
7 Mutrakrichra hara Swadamshtra,kantakari,phanitam
peya
8 krimighna Vidanga,pippalimoola,sigru,maricha,takra,
Suvarchika (sarjikakshara)
9 Pipasagna Mridweeka,sariba,laja,pippali,madhu,nagara
10 Vishagna Somaraji
11
11 Brmhana Varahaniryooha
12 Karsaneeyanam Gavedhukannam + makshika
13 Snehana taila, ghee, lavana
14 Virookshana syaamaka,Kusa amalaka niryooham
15 Kasa, hikka, Dasamoola ( vilwa, agnimantha,syonaka, gambhari,
swasa, kapha hara patala, prsniparni, salaparni,brhati, kantakari,
gokshura)
16 Pakwasaya Madira yamaka
rujapaha
17 Varcho nirasyati Saka, mamsa, tila, masha
18 Sangrahana Jambu, amrasti, amla kapitha ,vilwa
19 Bhedana yavakshara, chitraka, hingu, amlavetasa
11 Anulomana abhaya., pippalimoola, viswa
12
21 Ghritavyapat nasana Takra
22 Tailayapat nasana Takra pinyaaka (tila kalka)
23 Vishama jwaranasani Gavyamamsarasa , amla
24 Kantya Yava, yamaka(bharjana),pippali, amalaki
25 Retomarga rujapaha Tamrachoodarasa
26 Vrishya Vidala masha ghrita, kshira
27 madavinashana Upodika (basella rubra), dadhi
28 Kshut hanyat Apamarga,kshira, godharasa
13
Need of the hour
“ Modification of procedure of preparation”
14
Let me conclude ……………….
15
THANK YOU
16
1. Pippali- piper longum
2. Chavya –piper retrofractum
3. Nagara-zingifera officinalis
4. Kapitha-feronia limonia
5. Vilwa-aegle marmelos
6. Charngeri-oxalis corniculatum
7. Dadima-punica granatum
8. Jambu-eugenia jambolena
9. Amra-mangifera indica
10. Masha-vigna mungo
11. Chitraka-plumbago zeylanica
12. Hingu-ferrua asafoetida
13. Amlavetasa- garcinia pedunculata
14. Abhaya –terminalia chebula
15. Yava kshra- barley(yava)-potassium carbonate
16. Maricha-piper nigrum
17. Sigru –muringa oleifere
18. Amalaki-emblica officinalis
19. Vidanga-embelia ribes
20. Somaraji-psorylea corylifolia
17
1. Brhati-solanum indicum
2. Kantakari-solanum xanthocarpum
3. Salaparni- desmodium gangeticum
4. Prishniparni-uraria picta
5. Swadamshtra-tribulus terrestis
6. Bala-sida cordifolia
7. Syonaka- oroxylum indicum
8. Patala-sterospermum svaveolens
9. Agnimantha-premna integrifolia
10. Tila-sesamum indicum
11. Kusa-desmostacchys bipinnata
12. Utpala-nymphaea stellatta
13. Hribera-pavonia odoratum
14. Ativisha-aconitum heterophyllum
15. Vidanga-embelia ribes
16. Mridweeka-vitis vinifera
17. Sariba-hemidesmus indicus
18. Apamarga-acyranthus aspera
18