0% found this document useful (0 votes)
72 views52 pages

Kitepna Lui

The document provides an overview of the Old Testament (39 books) and the New Testament (27 books), totaling 66 books in the Protestant Bible. It discusses the differences in the number of books in various religious texts, including the Catholic and Eastern Orthodox Bibles, and highlights key figures from the Old Testament such as Adam, Abraham, and David. The text emphasizes the significance of the Bible as a holy scripture and its teachings.
Copyright
© © All Rights Reserved
We take content rights seriously. If you suspect this is your content, claim it here.
Available Formats
Download as DOCX, PDF, TXT or read online on Scribd
0% found this document useful (0 votes)
72 views52 pages

Kitepna Lui

The document provides an overview of the Old Testament (39 books) and the New Testament (27 books), totaling 66 books in the Protestant Bible. It discusses the differences in the number of books in various religious texts, including the Catholic and Eastern Orthodox Bibles, and highlights key figures from the Old Testament such as Adam, Abraham, and David. The text emphasizes the significance of the Bible as a holy scripture and its teachings.
Copyright
© © All Rights Reserved
We take content rights seriously. If you suspect this is your content, claim it here.
Available Formats
Download as DOCX, PDF, TXT or read online on Scribd

Kitepna Lui (Old Testament) le

Kitepna Thah (New Testament)


Lekhabu ho kihop khen dan

Old Testament kiti Kitep na Luiya hin lekhabu somthum le ko (39) aume.

New Testament kiti Kitepna Thah sunga lekhabu somni le sagi (27) aume.
Akihopkhen dan anoiya bang hi ahi.

Kitepna Lui (Old Testament) le Kitepna Thah (New Testament) lekhabu hi


agom’a bu Somgup le gup (66) ahi e. Hiche hi Protestant Bible bu
kihopkhen dan chu ahi. Protestant Bible hin Deutronomical books, kiti
lekhabu ajaotha pon ahi ajeh chu Protestant theology to athuhil ana kito
louna anaum jeh ahi, hinlah Catholic Bible, Eastern Orthodox Bible, kiti
hon Deutronimical books hi ajaosah uve. Catholic Bible’in bu 73 aneijin,
Eastern Othodox Bible’in bu 76-81 aneijin, Jewish Tanakh ’in bu 24 aneijin
ahi.

Pathen lekhabu theng (Holy Bible) hi Pathen thu’a akiphon nakhat jong
ahi. “Pathenin hu alhakhum Pathen lekhabu chengse chu kihilna ding,
kiphona ding, kipuijang na ding le adih lam’a kichuhna dinga pha-tah ahi.
(II Timothy 3:16).
Hiche Bible a bu hung kihopkhen dan le akihopkhen na ajeh kisei hin
Pathen lekhabu theng (Holy Bible) simna lam’a eikithopi theiju va
pangthei khat ahin chuleh asim hon asim nom nalai khat ahilou leh athu
to kitoh a abung achang bailam a aholdoh theina dinga a hung kitah lang
jong ahi.
Bi khat na

Adam Insung phunggui


ADAM—Adam kiti thucheng hi Hebrew paova kona kiladoh ahi. “Leiset
ahilou le Leivuiya hungkon doh” tina ahi. Aramaic paova Adam hi “Pasal”
tina jong ahi. Adam kiti thucheng hi “Leivui/Leiset’a hungkon chuleh
mihem hina le hindan kisei najong ahi. Pathenin mihem lah a asem masat
pen chu ADAM ahi. Ama hi mi masapen tin jong akihei. Pathenin ama hi
leiset ahilou le leivuiya kona asemdoh ahi (Semtilbu 2:7). Amahi kum 930
ana hinge. Adam thusim’a kon mudoh thei chu mihem hungkon dohna,
chonset hung umdoh dan leh Jesu Christa a kona huhhing na angaikhoh
dan, Pathen mi ngailut na jalla thilsem jouse le mihing jouse ngaidam
achan theija tonsot hinkem lou aumthei ding dan akimudoh theijin ahi.
(Rome 5:18-19).

ABRAHAM—Abraham kiti thucheng hi Hebrew paova “Avram, Avaraham”


kon kiladoh ahi. Arabic paova “Ibrahim” akiti. “Jew/Judah nam/ nam
tampipa ahilou le japi Pa” tin jong akhei. Jew/Judah nam mite lah a Pathen
tahsanna ja’a jabolna sangtah chang khat chu ahi. Pathenin ama hi Ur
khopia konin ana koudoh-e (Semtilbu 12: 1-4). Egypt ten aphat bol theina
diu le akihinso theina din ajinu Sarai chu anaonu ahi tin ana lep in, Pakai
Pathen achunga alung phatmo lo’e (Semtilbu 12:10-20). Pathen le
Abraham kitepna (Semtilbu 15:17). Abraham hi Isaac pa ahi (Semtilbu
21:1-17). Achapa Isaac a kilhaina anei dia Pathenin thu apei (Semtilbu
22:1-19) Abraham hi Tahsan mipa (Father of Faith) tin jong akihei (Rome
4:1). Amahi kum 175 chan hingin akiseye. Ama akon hin Pasal vaihomna
(Patriarchy) hi Isreal, Christianity le Islam ten akijom jingin ahi. Abraham
hinkho thusim akon mudoh thei chu ahileh tahsan jalla Pathen a kitepna,
thungaina, kitahna nan thil ijakai akibol theijin chuleh Pathen thilgon Jesu
Christa akon huhhingna le nampi phatthei chana aumdan mudoh thei ahi.

ABIGAIL— Abigail kiti thucheng hi Hebrew paova kon kiladoh ahi. “Ka Pa
chu kipana ahi” tina ahi. Abigail hi numei melhoi, Pathen na kitah,
hangsan chule lunglim geh chihna neimi ahi. Amahi Nabal jinu ahin
amahin ajipa chunga David lengpan phu alah louna din ana jol’in ahi. Phat
chom khat jouvin Abigail hi David lengpa toh ahung kichengin David
lengpa jinu khat’in apange (I Samuel 25:2). Ama hinkho thusim a kona
mudoh thei chu ahileh Pathen nakon chihna, hansan nale kitahnan hahsat
naleh boina tampi akon eihuhdoh theije ti eimusah uvin ahi.

ABISHAI—Abishai kiti thucheng hi Hebrew paova “Avishai” akona kiladoh


ahi. Abishai hin “Pa thilpeh” tina ahi. Abishai hi David lengpa sopinu
Zerulah chapa ahin, ama hi David lengpa dinga a sepai ho lah a khat jong
ana hi. Amahin a chemjam sehseh in pasal jathum akisatpin
athatgamhel’in jalamkai somthum lah’a alamkaiyin apange. (II Sam.
23:18). Ama hinkho thusim akona hetdoh thei chu ahileh Pathen phat tep
nikho chu hangsantah, kineosah le nunmemtah le tahsan tah a ngajing
jenga nungchon louva lamkai hina le inatoh tuchah jinghin Pathen lung
alhaisah in phatthei chana ahi eihet doh sah uvin ahi.

ABSALOM— Absalom kiti thucheng hi Hebrew thucheng “Avashalom”


ahin “Chamna Pa” tina ahi. Absalom hi David chapa mi melhoi tah ahin,
hinla amel nale abolthei na ana kiletsah pin ahi. Amahin a sopipa athat’in,
chule leng dinmun jong loding anagoi. (II Samuel 13-14). Amahi lengpa
David douvin jong ahung pange. Amahi Joab kitipa chun ana that in ahi (II
Samuel 15-19). Ama hinkho thusim akon kihil nathei tahchu ahileh
kiletsah, thangthip, chuleh chonset nan changval hinkho she asukhapon
hinla insung le nampi sungjong asukhan alhahsam sah theijin ahi. Kiletsah
nan manthahna mi alhut’in hoithonan mi akipal lhuh sahji e. (Proverb
16:18)

AHINOAM— Ahinoam hi Hebrew thucheng “Ahino’am” akon kiladoh ahin


“Ka sopipa chu ngailutna a dim ahi” tina ahi. Ama hi David lengpa jite lah
a amasa loikhat anahiye. (I Samuel 25: 43, 27:3). Amahin David lengpa
chu chapa khat ahin peh in amin Amnon asah e. Ahinoam hi Saul lengpa ji
Jonathan pen nanu ahi. Amahin a mudoh theichu ahileh Pathenin alhendoh
mi chu aumpi jingin apanpi jinge. (I Samuel 30: 18).

AMNON—Amnon kiti thucheng hi Hebrew thucheng ahin “Kitah ahilou le


Tahsan um” tina ahi. David lengpan Ahinoam to a hin achapa tah pen ahi
(II Samuel 3:2). Amahin amin kisah lonato kitolou lamtah in hinkho ana
mangin ahi. Amahin Abshalom sopinu Tamar chu ada achamlouvin
anabolsen hichun insung mi kikah a kidouna asodoh sahlon ahi. Ama
hinkho a kona hetdoh thei chu ahileh chonval le khanset nan insung
genthei na alhut theijin, chonsetna’in jum le ja asemdoh in insung mi sopi
jong aki khentel sahthei jin ahi.

BATHSHEBA—Bathsheba kiti thucheng hi Hebrew thucheng “Bath-seva”


akon ahin “Kitep na chanu” tina ahi. Amahi Uriah jinu ahin, hinla ajipa
umlou petchan David lengpan ana luppi in, ajipa Uriah thi jouvin David
lengpan ana kichenpin hinla Pathen deilou lam’a ana chon honjeh in
chapa aneihon masah penin athisan hontai. Pakaija chonset kisihna
aneihon Pakaijin asanpeh jouvin chapa Solomon ahin peh e. Solomon
lengpa dinga apenna nu ahi (II Samuel 11:3, 12:24. I Chronicles 3:5).
Bathsheba hinkho a kona mudoh thei le hetdoh thei chu ahileh “Eihon
ichonsetna jouseu iphondoh vanguleh, ichonsetna jouse ngaidam dingle
thenna jousea kona eisutheng diuva, ama chu tahsan umtah le dihtah
ahi.” (I John 1:9).
DAVID— David kiti thucheng hi Hebrew thucheng ahin “Ngaitah ahilou le
deitah” tina ahi. Ama hi Jesse chapate lah a aget (8) channa chuleh
alhumpen ahi. Samuel themgaovin Isrealte leng dinga asopite masanga
thao anu pachu ahi. Amahi Israel leng ahimasanga kelngoi chingmi anahi.
Israelte leng len khat jong ahi. David hin Philistinete gal hangsan le milen
tah Goliath chu ana that’in Isrealte lengin Saul lengpa khel’in ahung
pangin ahi. Amahi gal hatmi, akhutna thisanso mi ana hijeh-in Pathenin
Jerusalem houin tungdoh din ana phal poi (I Samuel 7:1-17). Amahi kum
70 chan ahinge. Leng David thi thudol I Samuel 17: 4 laiyin akimun ahi.
Amahi huhhingpu Jesu Christa hungpen dohna, khanggui kisutna pa ahi.
David lengpa thusim akonna hetdoh theitah chu ahileh Pathenin mihem
tahsa melvet nin alhengpon hinla alungput thenje le atahsan detje bouvin
alhenge. Pakaija kingaija tahsan a kison hin galjona eipe theijin, chule
dihtah a sungil a chonset kisih techu Pakaijin angaidam’in aki guijop pikit
jin ahi. “David chilhah a kon hin thutep dungjuiyin Pathenin Huhhingpa
Jesu chu ahin lhut tan ahi (Act. 13:23).

GOLIATH— Goliath kiti thucheng hi Hebrew thucheng “Golyat” akon ahin


“Thahmang/Kaimang” tina ahi. Ama hi Gath mi ahin Philistinete gal-hang
milenpa tin jong akihei (I Samuel 17:4). Amahi tong gup le khap khat na
sanga len ahi. Amahin athahat, atahsa letje le amanchah thilkeo
akisonpin, Pathen kisonpi loumi ahijeh in Pathen hanta le tahsan a kisong
David chun athat tan ah. Ama hinkho a hetdoh theikhat chu mihem hi
eima thahatna, hetna, boltheina maija kison hi Pathen deilam ahipon
hichun imalam jousea losapna joh eisodoh pehjin hinla Pakaija kingaija
kisongten bou lolhin naleh galjona aneije ti hetdoh thei ahi.

ELIAB—Eliab kiti thucheng hi Hebrew thucheng “Eliav” akon kiladoh ahin


“Pa chu ka Pathen ahi” tina ahi. Amahi David lengpa sopipa, Jesse chapate
lah a atah pen ahi. Ama hi Goliath toh kidouva pang Saul lengpa sepoy ho
lah a khat ahi (I Samuel 16: 6, 17:28). Eliab hi mi sang, mi hat, Isreal te
galhang khat jong ahi athahat le asa hoidan chu Pathenin leng dinga alhen
teiding tahsan umtah khat ahi. Hinla ama sanga Pathenin David kelngoi
chingpa joh ana lhengin ahi. Ama hinkho a mudoh thei khat chu Pathen
nin mihem mitvet banga avepon hinla mihem lungput joh avei ti hetdoh
thei ahi.

JESSE—Jesse kiti thucheng hi Hebrew thucheng “Yishai” akona kiladoh


ahin “Pakai to hingkhom, chengkhom” tina ahi. Amahi Bethlehem mi
loubolmi le kelngoi chinga kivah mi keneosah tah ahin chule amahi Ruth le
Boaz tupa jong ahi. Amahin chapa get (8) aneiyin alhum pen chu Isrealte
lengpa David chu ahi. (Ruth 4:17-22, Mathew 1:5, Luke 3:32). Ama hinkho
thusim akon mudoh theikhat chu ahileh, kineosah tah leh seingai tah a
Pakai deilam bol hin phatthei boh na lentah akichang theije ti akimu doh
theiyin ahi.

JOAB— Joab kiti thucheng hi Hebrew thucheng “Yo’av” akon kiladoh ahin
“Pakai chu pa ahi” tina ahi. Amahi David lengpa sopinu Zeruiah chapa ahi.
Joab hi galhang jalamkai Abuer le Amasa ana that’in chuleh David lengpa
chapa Absalom jong ana that’in ahi. Kum phabep jouvin David lengpa
chapa Solomon’in Joab hi ana that tan ahi (II Samuel 8:16, I Lengte 2:34-
38). Ama hinkhoa kon mudoh theichu ahileh chonset ga aum teije hijeh
chun thudih le thutah chule lamdih a hinding angaiyin ahi.

SAUL—Saul kiti thucheng hi Hebrew thucheng “Sa’ul” akon kiladoh ahin


“Doh ahilou le Thum” tina ahi. Hebrew mite lah a Leng masapen ahi.
Amahi Benjamin phunga kon Kish chapa ahi. David inneipi dinga a chanu
an pepa chu ahi. Alung gim behseh jeh a gaochangnu, phun sansah a
Samuel lhagao koudoh sahpa chu ahi (I Samuel 28:3-19). Amahi kum 70
chan hingin akiseiye. Saul lengpa hinkho akon mudoh theichu Pathenin
jong mihemten athum uleh angeh banguvin apejin, hiche chu mihemin
ahinpi them a Pakaija aki ngaijing loule kiletsah nan anei theijin hichun
Pathen to kigam latnan aneijin achaina le thina naleh manthah na asodoh
ji e.

URIAH—Uriah kiti thucheng hi Hebrew thucheng “Uriah, Uriyyah” akon


kiladoh ahin “Pathen chu kavah ahi” tina ahi. Amahi Hit gal-hangmi David
lengpa gal-hang holah a khat jong ahi. David lengpan achonset sel ding
deijeh a galmun gal lam masapen a panga ahinkho anatoh doh pa chu
ahi. Ama athi jouvin ajinu Bethsheba chu David lengpan ana kichenpi e (II
Samuel 11f). Uriah thijou nungin jong Pathenin David chonset aphong doh
in gotna jong anapen achapa masa ana thisah e. Uriah hinkho akon
mudoh theikhat chu ahileh eima nopsah nading sangin Pakai Pathen
mitmu a kitah tahle dihtah a mopoh na eikipe chu tuhchah jing ding hi
Pakai lunglam ahi.

MAACHAH - Maachah kiti thucheng hi Hebrew thucheng “Ma’akah” akon


kiladoh ahin “Lhavaina” tina ahi. Amahi Lengpa Rehoboam jinu ahin
lengpa Abijah dinga anu ahi. Amahin Judate chu hingjing Pathen houna
akonin houdang joh akhoh sah in hinla atupa Asa lengpan atha neina
akonin ana haisah tai (I King 15:13).
MICHAL—Michal kiti thucheng hi Hebrew thucheng akon kiladoh ahin
“Pathen tobang ahilou le Pathen to kilou” tina ahi. Saul lengpa chanu
David lengpa to kichengnu chu ahi. Amahin apa Saul lengpa a konin David
akithopin ana huhdoh e (II Samuel 18:20-29, 6:16-23).

ZERUIAH—Zeruiah kiti thucheng hi Hebrew thucheng “Tzeruyah” akon


kiladoh ahin “Thao namtui” tina ahi. Amahi Jesse chanu ahin, David
lengpa dinga a sopinu ahi. Zeruiah-in chapa thum aneiyin amaho chu
Abishal, Joab le Asahel ahiuve. Amaho u-cha hi gal hangmi ahiuve (I
Samuel 26:6 II Samuel 2:13). Ama hinkho akon mudoh thei chu ahileh
minu kiti hin chate khonung hinkho semnan mopoh na lentah aneijuve ti
eimudoh sah uve.

Jesu Christa insung phunggui


Jesu Christa insung phunggui hi sao tah a hung kipan ahin, alah uva
het theitah Isreal te lenglen David lengpa chuleh kum jako (900) chan hing
Methuselah chu ahi. Pakai Jesu Christa insung phunggui hi mi masapen
Adam khanga pat hung kipan ahi tai.

JOSEPH—Joseph kiti thucheng hi Hebrew thucheng “Yosef” akon ahin


“Suhpung ahilou le Punsah” tina ahi. Amahi Nazareth Joseph tin jong
anakihei. Amahi nungah theng Mary, Pakai Jesu penna nu jipa ahi. Joseph
hi thingthem bol mi ahi. (Mathew 13:55). Amahi midih, mi kitah, Pathen
jabol le athungai tah ahijeh in Pathenin achapa Jesu Christa chu mihem
hina a leiset a asin dingle avesui din ana lhengdoh in ahi. Huhhingpu Jesu
Christan Pathen na atoh pat masangsen Joseph’in chapang Jesu chu
lhagao le tahsan akhoukhah in ahi. Huhhingpu Jesu Christa natoh kipat
masangin Joseph ana thitan ahi. Joseph hinkho a mudoh thei chu ahileh
Pathen a kitah naleh tahsan nahin hinkho a ahithei loudia lomtah jong
ahithei sahjin, Pathen jabol nale thungai nahin phatthei channa le huhhing
najong apetheiyin ahi. Chuleh Joseph hinkho hin mipa dinmun kicheh tah
le chate chunga mopoh na eikipe lentah jong molso teiding ahidan atah
langin ahi.

HELI—Heli kiti thucheng hi Hebrew thucheng “Eli” ahilou le Greek


thucheng “Heli” akon kiladoh ahin “Kaltou ahilou le lahtou” tina ahi. Amahi
Nazareth Joseph pa ahi (Luke 2”21-52). Amahi Jesu Christa phunggui kijih
na a min pu khat ahi. Mathew lekhabu vangchun Joseph pa chu Jacob joh
ahi ati (Mathew 1:16). Abang kha nin Mary dia apa joh hidingin aseikit’in
ahi. Hoijoh chu hijongle Huhhingpu Jesu Christa chu David phunggui jakon
ahi photchet na ahi e. Pathenin themgao kama aseidoh sah David insung
phunggui akon Jesu Christa hungpen photchet najong ahi.

MATTHAT—Matthat kiti thucheng hi Hebrew thucheng akon kiladoh ahin


“Thilpeh” tina ahi. Amahi Nazareth Joseph dinga apu ahi. (Luke.3:24).
Amahi Bible a ahinkho thusim akiseipon hinla Jesu Christa phunggui kisut
na a amin kiphapoh khat ahi.

LEVI—Levi kiti thucheng hi Hebrew thucheng akon kiladoh ahin “Jopmat


ahilou le gopkhom” tina ahi. Amahi Matthat pa ahi (Luke 3:24). Levi hi
kum137 chan ahingin akiseiye. Amahi Jacob le Leah chapa telah a a thum
(3) chana ahi. Amahi Isreal tedia thempu phung hung kipat na ahi
(Deuteronomy 10:18).

MATTATHIAS—Mattathias kiti thuheng hi Hebrew thucheng “Matityahu”


akon kiladoh ahin “Pathen thilpeh” tina ahi. Amahi Jews te thempu khat
ahin 2nd Century B.C. khanga Greek te pathen houding noplou jeh aoh gal
a kisatpi holah a khat anahi. Athusim hi 1 Meccabees 2:27 sung Catholic
te Bible chun akimun ahi. Pakai Jesu Christa phunggui kisut na a min kimu
holah a khat ahi.

AMOS—Amos kiti thucheng hi Hebrew thucheng akon kiladoh ahin


“Pohgih po” tina ahi. Amahi Tekoa kho a kelngoi ching mi ana hi (Amos
1:1) Amahi Mattathias pa ahi. Amahi Isrealte sei ngailou jeh a Pathen a
kona gotna achan diu phongdoh themgaopa chu ahi. (Luke 3:25)

NAHUM—Nahum kiti thucheng hi Hebrew thucheng akon kiladoh ahin


“Lhamon ahilou le Lungmon” tina ahi. Amahi Amos themgao dinga apenna
apa ahi. Nahum lekhabu hi ama jih ahi. Amahi 650-620 B.C. khanga
themgao ahi. Amahin Pathen chu thanei tah lungneng tah chuleh chonset
najong haimil ngailou Pathen ahi ati. (Nahum 1:3).

LI—Li kiti thucheng hi Hebrew thucheng ahin “Lo” (Reserve) tina ahi.
Chuleh “Ka Pathen chu huhhingpu ahi tina in jong akihei. Amahi Nahum
dinga apa ahi (Luke 3:25).

NAGGAI—Naggai kiti thuheng hi Hebrew thucheng akon kiladoh ahin


“Salvah” tina ahi. Amahi Esli pa ahi. (Luke 3:25). Amahi Jesu Christa
phunggui kijih na a akimin phah khat ahi. Judate Babylon galhing a akikai
jou nunguva ahung kiledoh kit geichun adam nalai jin ahi.

MAATH—Maath kiti thucheng hi Greek thucheng ahin Hebrew thucheng


“Ma’at” akon kiladoh ahin “Neo ahilou le Aneo” tina ahi. Amahi Naggai pa
ahi. (Luke 3:26). Amahi Messiah phunggui chingtup a pang holah a khat
ana hi e.

SEMEIN—Semein kiti thucheng hi Greek thucheng ahin Hebrew thucheng


“Semei” akon kiladoh ahin “Pakai chu minthan, minche ahilou le gunche
na ahi” tina ahi. Amahi Maattathias dinga apa ahi. (Luke 3:26) Ama hinkho
thusim hi aha kiseipoi hinla Jesu Christa hungpen na phuggui hi David
phung akon ahi photchet na khatna pang ahi.

JOSECH—Josech kiti thucheng hi Hebrew thucheng “Yosef” akon kiladoh


ahin “Punsah, tamsah” tina ahi. Amahi Semeinpa ahi. (Luke 3:26) Jusu
Christa insung phunggui kisut na a kimin phah khat ahi.

JODA—Joda kiti thucheng hi Hebrew thucheng “Yehudah” akon kiladoh


ahin “Thangvah” tina ahi. Ama hi Josechpa ahi. (Luke 3:26). Jusu Christa
insung phunggui kisut na a kimin phah khat ahi.

JOANAN—Joanan kiti thucheng hi Greek thucheng ahin Hebrew thucheng


“Yohanan” akon kiladoh ahin “Pathen ngailutna” tina ahi. Amahi Joda pa
ahi. (Luke :27) Jusu Christa insung phunggui kisut na a kimin phah khat
ahi.

RHESA—Rhesa kiti thucheng hi Greek pao Hebrew thucheng “Retzah”


akon kiladoh ahin“Luchang” tina ahi. Amahi Joanan pa ahi. (Luke 3:27).
Jusu Christa insung phunggui kisut na a kimin phah khat ahi.

ZERUBBABEL—Zerubbabel kiti thucheng hi Hebrew thucheng ahin


“Babylon muchi” tina ahi. Amahi Rhesa pa ahi. Jews te kum som sagi (70
years) Babylon gama gal hinga akikai jouvuva Jerusalem gamvaipoa
anapang ahi. (Mat.1:12-13). Ama lamkainan Isreal te agam languva kilekit
uva Isreal Pathen maicham semna athah a hung kitungdoh kit ahi. Chuleh
Pathen houin jong athah a tundoh hunghi kit ahi. (Ezra 3:7-10). Ama
hinkhoa mudoh thei chu ahileh Pakaiya kingai’a tahsan a dingdet lamkaite
chun Pathen thilgon asubulhit theijin boina le hahsatna konin jong
ahuhdoh ji e. Chuleh Zerubbabel natoh hin Huhhingpu Jesu Christan
Pathen mite dihtah chu atundoh kitding vetsah na jong ahi.

SHEALTIEL—Shealtiel kiti thucheng hi Hebrew thucheng “She’altiel” akon


kiladoh ahin “Pathen koma kana thum pachu” tina ahi. Amahi
Zerubbabelpa ahi. (Ezra 3:2, Mat.1:12). Amahi lengpa Jehoiachin chapa
ahin Babylon galhing a akikai jou uva peng ahi. Amahi Jews te tahsan le
chonna vesui apang khat anahi. Ama jallin Pathen thunei naleh vaihom na
mudoh theijin aumin ahi. Chuleh tunia lhagaova tahsana leh hinkho dihtah
neijallin khonung khankho ding akisem dohthei je tijong akimudoh theijin
ahi.

NERI—Neri thucheng hi Hebrew thucheng ”Ner” akon kiladoh ahin


“Thaomei vah/vah” tina ahi. Amahi Shealtielpa ahi (Luke 3:27). Amin hin
Pathen puihoina, Pathen amatah jaona le kitepna aseina jong ahi (Psalm
119:105). Ama min hi Kitepna Lui lekhabua akimupon hinla Jesu Christa
hungpen na phunggui kisut na a min kiphapoh khatnin apangin hichu
Pathen thutep guilhun nadia kisei David phunggui akon hungpeng ding
Huhhingpu Jesu Christa thusim guilhun nakhat ahi.

MELKI—Melki kiti thucheng hi Greek thucheng ahin hinla Hebrew,


Aramaic thucheng “Melek” akon kiladoh ahin “Lengpa” tina ahi. Amahi
Neri pa ahi. (Luke 3:28) Ama min nakon mudoh thei chu ama insunga kon
hungpeng ding Jesu Christa chu leng ho leng hunghi ding ahi tina ahi.

ADDI—Addi kiti thucheng hi Greek thucheng ahin Hebrew thucheng “Ad”


akon kiladoh ahin “Tonsot hinna ahilou le Het tohsah” tina ahi. Amahi
Melki pa ahi. (Luke 3:28) Amin hin ama phunggui le insunga kon tonsot
hinna eipediu Jesu Christa hungpen ding aseidoh in ahi.

COSAM—Cosam kiti thucheng hi Greek paocheng ahin “Kosam” akon ahin


“Pathen a hungkon” tina ahi. Amahi Addi pa ahi. Ama thusim hi Bible in
akisei poi hijongle Messaiah kiti Jesu Christa chu Pathen na hungkon ahi ti
photchet na ahi.

ELMADAM—Elmadam kiti thucheng hi Greek thucheng ahin Hebrew


thucheng “El-Pathen, Madam– Ngailut/Kipana” akon kiladoh ahin “Ha
changpa kipa” tina ahi. Elmadam hi alang khatna thil tena tinjong akihei.
Amahi Cosam pa ahi. Luke 3:28) Amin akon mudoh thei chu ahung peng
ding Huhhingpu Jesu chu Pathen ngailut na adim, amite dia hachangpa a
kipana hunghi ding ahi ti mudoh thei ahi. Chuleh Pathen thutep guilhun na
Jesu hungpen na le hungkon na themgao kama kiseisa photchet najong
ahi.

ER— Er kiti thucheng hi Hebrew thucheng “Avar” akon kiladoh ahin hichun
“Chingthei ahilou le limgeh” tina ahi. Amahi Elmadam pa ahi. (Luke 3:29)
Er kiti minhi Kitepna lui lekhabu ajong akimun (Genesis 38:3-7, I
Chronicles 2:3) hinla hiche a kisei minhi Jesu Christa hungpen na pului ho
minkhat ahin ama jong Jesu penna phungui a minpun apange.

JOSHUA—Joshua kiti thucheng hi Greek thucheng a kijih ahin Hebrew


thucheng “Yehoshua” akon kiladoh ahi. “Pakai chu huhhingna ahi” tina
ahi. Amahi Er pa ahi. (Luke 3:29). Amahi Isrealte akitep pehna gamuva
puilhung’a pang lamkaipa chu ahi. Amahi Mose khel dia kilheng doh ahi.
(Deut. 34:9-10) Amin nakon mudoh theichu ama chilhah akon Huhhingpu
Jesu Christa chu hungpeng ding chuleh Pathen thutep aguilhun sah ding
mudoh thei ahi.

ELIEZER—Eliezer kiti thucheng hi Hebrew thucheng “Eli ezer” akon


kiladoh ahin “Ei panpia chu Pathen ahi” tina ahi. Amahi Joshua pa ahi.
(Luke 3:29) Amajong Jesu Christa hungpen dohna phung sunga pului khat
ahi. Amin hin Jesu Christa hi na aseidoh in ahi.

JORIM—Jorim kiti thucheng hi Greek pao Hebrew thucheng “Yaram” akon


kiladoh ahin “Chungnung pen Pakai ahi” tina ahi. Amahi Eliezerpa ahi.
(Luke 3:29) Ama min hi Bible sunga khatvei bou akimun hijongle Jesu
hungpen na phunggui kisut nalah a pului khat ahin, amin hin jong Jesu
Christa chungnungpen Pakai ahina aphong doh e.

MATTAT—Mattat kiti thucheng hi Kitepna Thah Bible a chu greek


thuchenga kijih ahin Hebrew thucheng “Mattath” akon kiladoh ahi.
Thucheng hin “Thilpeh” tina ahi. Amahi Jorimpa ahi. (Luke 3:29) Amin hi
Jesu Christa phunggui kisut nachun akimui, amin hin Jesu Christa hi vannoi
mite dia Pathen nakon thilpeh ahina atah langin ahi.
Levi—Levi kiti thucheng hi Hebrew thucheng “Lewi” akon ahin “Suhto
ahilou le jopmat, kankhom” tina ahi. Amahi Mattatpa ahi. (Luke 3:29).
Ama min nakon mudoh thei khat chu achilhah telah a hungpeng doh ding
Jesu Christa chu Levi mi ahilouleh thempu ahiti mudoh thei ahi.

SIMEON—Simeon kiti thucheng hi Hebrew thucheng “Shim’on” akon


kiladoh ahin “Khojahna” tina ahi. Amahi Levi pa ahi. (Luke 3:29). Amahi
hougut mi Jerusalem a cheng anahin ama akon Semeon phung hung kipan
ahi. Jesu Christa dia a pului khat ahin amin na kon mudoh theichu Pathen
kouna o jahna Pathen lam naithei na lampi Jesu Christa ahi dan akimudoh
theije.

JUDAH—Judah kiti thucheng hi Hebrew thucheng “Yehudah” akon kiladoh


ahin “Thangvah” tina [Link] apen nachun anun “Tu chunga hi Pathen
kathangvah ding ahi ati” hijeh ajong hi amin Judah “Thangvah” tia kisah
ahi. Amahi Simeonpa ahi. (Luke 3:30) Judah hin asopipa Joseph thadia
asopiten agot uva chun aman tha sangin johdoh joh ute tia Joseph thina
dia kon ana huhdoh ahi. Amahin asopi pasal dangho sangin lungpi akeng
jepmin chuleh lamkai hina dihtah jong ana neijin ahi. Ama akon phung
hung kisemdoh Judah phunghi Isreal phung lah a athanei pen ahi. Amahi
leng David hungpen dohna phungpi pa ahi. Judah akon hin huhhingpu Jesu
Christa ahung pengin Judah phunga kon phaisameigeo (Lion of Judah) jong
akiti. (Revelation 5:5) Judah phung David chilhah akon tonsot lengpa
huhhingpu Jesu Christa hungpeng doh ahi.

JOSEPH—Joseph kiti thucheng hi Hebrew thucheng “Yosef” akon kiladoh


ahin “Punsah ahilou le suhtam, suhpung” tina ahi. Amahi Jacob chapa
telah a som le khat (11) channa ahin Jacob’in Rachel to ahin masat pen
chapa ahi. Amahi mi kitah, michingtah le Pathen na kingai jingmi ahi. Ama
hinkho thusim a mudoh thei chu ahileh Pathen thunei na jalla bol genthei
tincheng akon phatthei channa, mi setna a lethuh lou, genthei nakon thoh
hat jalla huhhing na aum mudoh thei ahi. Ama hinkho hin huhhingpu Jesu
Christa hi na jong aphongdoh in ahi.

JONAM—Jonam kiti thucheng hi Hebrew thucheng “Yonam” kiti akon


kiladoh ahin “Pathen Ngailut” tina ahi. Amahi Josephpa ahi. (Luke 3:30)
Amahi athusim kisei na dang Bible chun akimupon hinla Jesu Christa
insung phunggui kisut nachun aki minphah e. Ama min akon gah mudoh
thei chu “Lungset man’a huhhing chang nahiuve” kiti Jesu Christa chu
Pathen mi ngailut najalla eikipe ahi phot chet na mudoh thei ahi. (Ephesus
2:8)
ELIAKIM—Eliakim kiti thucheng hi Hebrew thucheng “Elyaqim” akon
kiladoh ahin “Pathen tundoh ahilou le phudoh” tina ahi. Amahi Jonampa
ahi. (Luke 3:30) Amahi David insung kot-heh kipe ahi (Isaiah 22:22) hiche
hin David insung phunggui akon hungpeng ding Jesu Christa thaneina
lhingset akipeh ding avetsah in ahi.

MELEA—Melea kiti thucheng hi Greek paocheng ahin Hebrew thucheng


“male” akon kiladoh ahin “Lhingset” tina ahi. Amahi Eliakimpa ahi (Luke
3:31). Ama thusim hi Bible’in akiseipon hinlah Jesu Christa hungpen na
phunggui mikhat ahi. Amin nakon mudoh theikhat chu Pakai Jesu Christa
chu Pathen tohgon/thutep guilhun na (Fullfilment of God’s plan) ahi.

MENNA—Menna kiti thucheng hi Greek paocheng ahhin Hebrew thucheng


“Manna” akon kiladoh ahi. Hichun “Tamtah kipe” tina ahi. Amahi Meleapa
ahi (Luke 3:31). Ama mina kona mudoh theitah chu ahileh aphung guija
kon hungpeng ding Jesu Christa chu vannoiya dinga Pathen thilpeh lenpen
ahidol akimudoh theiyin ahi.

MATTATHA—Mattatha kiti thucheng hi Greek paocheng ahin Hebrew


thucheng “Mattathiah” akon kiladoh ahin “Thilpeh” tina ahi. Amahi
Mennapa ahi (Luke 3:31). Ama hinkho thusim hi mundang’a akimupon
Luke lekhabu chun Jesu Christa insung phunggui kijih nan aki minphah e.
Amin nakon kimudoh theichu Jesu Christa hi Pathen thilpeh eikipeo chu
ahi.

SETH—Seth kiti thucheng hi Hebrew thucheng “Set” akon kiladoh ahin


“Ditkitna ahilou le Jangdopna” tina ahi. Amahi Enochpa ahi. Seth hi Adam
le Eve chapa thum channa ahi (Gen. 4:25-26, I Chron. 1:1). Amahi kum
912 ahingin ahi. Amahi asopipa Abel thi jouva Pathen nin Jesu Christa
hungpen doh nadinga alhen phungpi pa ahi. Amin akona hetdoh thei chu
Pathen nin athilgon lolhinna din lhendoh thah aneikit nin hichea kon chun
vannoi huhhing pu ahung pengdoh tai ti hetdoh thei ahi.

ENOSH—Enosh kiti thucheng hi Hebrew thucheng ahhin “Athithei” tina


ahi. Enosh hi mihem athithei kisei nan jong akimang ji’e. Amahi Kenanpa
ahi (Gen. 4:26,5:6-11). Amahi kum 905 changei ahinge. Ama hinlai phat
sunga pat hin miten Pathen hou kiti hi ahin hetdoh u ahi. Ama min kisah
akon hetdoh thei chu ahileh, mihem hi athithei akihin hijeh chun thi-
theilouna tonsot hinna dinga huhhingpu Jesu Christa ngaichat ahi dan
hetdoh thei ahi.

KENAN—Kenan kiti thucheng hi Hebrew thucheng “Qenan” akon kiladoh


ahin “Lhaset” tina ahi. Amahi Mahalalelpa ahi (Gen.5:9). Amahi Bible apat
kimu dungjuiyin kum 910 chan ana hinge. Ama min kisah akon mudoh
theichu mihem hi lhaset nale lunghemna adimjing akihin hichun
lungmonna eipe theiding Jesu Christa chamna lengpa hungding angaikhoh
dan mudoh theijin aume.

MAHALALEL—Mahalalel kiti thucheng hi Hebrew thucheng “Mahalal’el”


akona kiladoh ahin “Pathen chu loupina ahi” tina ahi. Amahi Jaredpa ahi
(Gen.5:12-13). Amahi kum 895 chan ahinge. Ama thusim tampi kijih na aki
mupon hinlah ama jonghi Jesu Christa penna phungui a kimin phah khat
ahi. Amin kisah akon hetdoh thei chu ahileh Huhhingpu Jesu Christa chu
Pathen thilgon subulhit pa le Pathen loupina pa ahiding avet sah in ahi.

JARED—Jared kiti thucheng hi Hebrew thucheng “Yared” akon kiladoh ahin


“Kumsuh ahilou le kemsuh” tina ahi. Amahi Enochpa ahi (Gen. 5:15-20).
Amahi Adam khanga pat khang gup (6th generation) channa ahi. Amin
kisah lona akon mudoh thei khat chu ahileh chunglam Pathen akona leiset
na hungkum lhading Jesu Christa kiseina toh akitona aumding ginchat ah.
Ama jong hi Jesu Christa hungpen na insung phunggui a amin kimu khat
ahi.

ENOCH—Enoch kiti thucheng hi Hebrew thucheng “Hanokh” akon kiladoh


ahin “Lhandoh ahilou le kipumpeh” tina ahi. Amahi Methuselahpa ahi.
(Gen. 4:17-18). Amahi Pathen to lhon khom jingpa tin jong akihei (Hebrew
11:5). Amahi kum 365 chan ahingin, Pathenin ahing laiya alah phatnin
akiholmo tai. Ama hi Jesu Christa hungpen na insung phunggui kisut na’a
kimin phah khat ahi. Amahi amin kisah dan le ahinga lahtouva aum hin
Jesu Christa Pathen na akipeh a thina kona kaithouva aumkit vetsah
najong ahi.

METHUSELAH—Methuselah kiti thucheng hi Hebrew thucheng


“Methuselach” akon kiladoh ahin “Tengkhopa” tina ahi. Amahi Lamechpa
ahi. Amahi mihem lah a ahing sot pen’in jong akihei. Amahi kum jako le
somgup le ko (969 years) ahinge akiti. Amahi Enoch chapa Noah dinga
apu ahi (Gen. 5:22-27). Ama hinkho thusim apat mudoh theikhat chu
ahileh, ama lahtouva aum jouvin Pathen thutan na mihem telah a ana
umin, vannoi twisang ana lenin ahi. Hibang chun Jesu Christa Cross a athi
hi mihemte dinga huhhingna ahin, ahungkit ding hi thutan nikho hiding
ahi ti avet sah in ahi.

LAMECH—Lamech kiti thucheng hi Hebrew thucheng “Lemekh” akon


kiladoh ahin “Thuneitah, thahattah, hatchungnung” tina ahi. Amahi
Noahpa ahin Methuselah chapa ahi (Gen. 5:25-41).Amahi kum 777 ana
hinge. Amahin achapa Noah chu Pathenin thupi tah a amanchah teiding
ana tahsan’in hibang chun Pathenin Noah amang chan twisanglet nakonin
Noah le a insung mite ana sohchauve. Amin kisah lona akon mudoh
theichu ama phunggui akon hungpeng ding Jesu Christa chu “Hat
chungnung thaneipen” hiding ahi avet sah e.

NOAH –Noah kiti thucheng hi Hebrew thucheng “Noach” akon kiladoh


ahin “Choldo ahilou le Kicholdo” tina ahi. Amahi Shem, Ham, le Japhet
dinga apa ahin, Twisanglet’a kong in-neiya sohcha chu Noah le a insungmi
bou anahiuve. Noah hi Pathen tahsan tah le thungai tah khat ahi tin jong
akiseiye (Gen. 5:28-32,6:8-22). Amin hi apan ana sah ahin, asah lona ajeh
chu achapa hin chonset jeh gim genthei na’a kona olna aumsah ding ahi
ati. Hijeh chun Noah kiti hin choldo, olna atin hichu Jesu Christa jalla
chonset na kihen oh mihem ho lhakanga aum a Christa jalla olna le choldo
na amudiu jong avetsah in ahi. Noah jong Jesu Christa hungpen nading
phunggui kisut nalah a amin chong khat ahi.

SHEM—Shem kiti thucheng hi Hebrew thucheng ahin “Min ahilou le


Aminpu” tina ahi. Amahi Noah chapa masapen ahi. Amahi Arphaxad pa
ahi (Gen. 5:32,9:27,11:10). Shem hi khonung’in Shemetic mite hung
kondohna pa ahunghin, ama akon nahi Isreal phunggui hung kisut ahi.
Jesu Christa hungpen na phunggui chu hunghi peh ahi. Amin kisah lona hi
min jouse lah a min chungnung ahina hin Jesu Christa jong min jouse lah a
min chungnung ahina ding aseidoh in ahi.

ARPHAXAD—Arphaxad kiti thucheng hi Hebrew thucheng “Arpakshad”


akon kiladoh ahin “Tuhchah jing , Chaldees tuhchah jing jeng” tina ahi.
(Chaldea kiti hi Babylon gam lhanglang gamkai khat ahin, tulaiyin Iraq
akiti tai) Amahi Cainanpa ahi (Gen. 10:22,24, I Chron. 1:17-18). Amahi
kum 438 chan ana hingin ahi. Ama jong hi Jesu Christa hungpen na
phunggui kisut nalah a kimin phah khat ahi.
CAINAN—Cainan kiti thucheng hi Hebrew thucheng “Qenan” akon ahin
“Chan ahilou le lamdoh’ tina ahi. Amahi Shelahpa ahi (Luke 3:36). Amahi
kum 910 chan ana hingin ahi. Ama jonghi Jesu Christa hungpen doh na
phunggui kisut na a amin chong khat ahin chuleh amin kisah lona akon a
hetdoh thei khat chu ahileh Jesu Christa chun eiho jouse chonset na akon
eihuhdoh uva, lhentum tea eisemdoh nadiuva eiho khel’a ama kipedoh
jeng ahi (Titus 2:14)

Shelah—Shelah kiti thucheng hi Hebrew thucheng akon kiladoh ahin


“Thumna ahilou le Ngehna” tina ahi. Amahi Eberpa ahi (Gen.10:24,11:12).
Amahi kum 433 chan ana hingin ahi. Amin kisah na akon mudoh theichu
ahileh mihem ten athum le angeh u huhhing na chu Jesu Christan
bulhingset’in eihungpe taove ti mudoh thei ahi.

EBER—Eber kiti thucheng hi Hebrew thucheng akon ahin “Galkai” tina ahi.
Amahi Pelegpa ahi (Gen.10:21,11:14-17). Amahi kum 464 chan ana hingin
ahi. Amahi Hebrew te hungkon dohna pa jong ahin hijeh chun Hebrew kiti
thucheng “ivri” akon ahin hichun “Galkai ahilou leh ahung galkai” atina
ahi. Ama jong hi Jesu Christa penna phunggui a minpu khat ahin chuleh
ama min kisah akon mudoh theikhat chu Jesu Christa chu chonset thina
akon tonsot hinna a hung galkaina ahi mudoh thei ahi.

PELEG—Peleg kiti thucheng hi Hebrew thucheng ahin “Hopkhen” tina ahi.


Amahi Reupa ahi (Gen.10:25,11:16). Amahi kum 239 chan ana hinge. Ama
phat laiya chun nam le nam kikhen telna ana umin ahi. Ama jonghi Jesu
Christa penna phunggui a minchong khat ahi. Amin hi hopkhen tina
hijongleh ama phunggui akon hungpeng doh Jesu Christa jalla mijouse
gopkhom min aum theikit nin ahi.

REU—Reu kiti thucheng hi Hebrew thucheng “Re’u” akon kiladoh ahin


“Gollepai hina” tina ahi. Amahi Serugpa ahi (Gen. 11:18-21). Amahi kum
239 chan ahinge. Amahi Jesu Christ hungpen na phunggui kisut na a amin
kimu khat ahi. Amin akon mudoh theikhat chu ama phunggui akon
hungpeng Jesu Christa chu vetnem le noise a um chuleh chonse hodin
golphapen ahi ti aki mudoh theiyin ahi.

SERUG—Serug kiti thucheng hi Hebrew thucheng ahin “Dondoh, Kehdoh


ahilou le agui” tina ahi. Amahi Reu chapa ahin Nahor dinga apa ahi
(Gen.11:20,21. Luke 3:34). Amahi kum 230 chan ahinge. Ama hinkho phat
laichun doilim semthu hou ana punglheh in ahi. Ama min kisah lona hin
avetsah chu ama phunggui akon hungpeng Jesu Christa chu lengpigui ahin
eiho abah ihiuve.

NAHOR—Nahor kiti thucheng hi Hebrew thucheng “Nah’or” akon kiladoh


ahin “Hailut, haina hu” tina ahi. Amahi Terahpa ahi. Chuleh Abraham dinga
apu ahi (Gen.11:22-25, Luke 3:34). Amahi kum 148 chan ahinge. Ama jong
Jesu Christa hungpen dohna phunggui a minchong khat ahi. Amin kisah
lona akon mudoh thei chu ama phunggui akon hungpeng Jesu Christa chu
lhagao tonsot hina eipeova ahina akimudoh theiyin ahi.

TERAH—Terah kiti thucheng hi Hebrew thucheng ahin “Geisang, Vaigei”


tina ahi. Amahi Abrahampa ahi (Gen. 11:27-32). Amahi kum 205 changei
ahinge. Amin kisah lona akon mudoh theikhat chu amin geisang vaigei ahi
jeng vangin ama phunggui akon hungpeng Jesu Christan vang amite chu
geisang louvin huhhingna lampi achun apuijin ahi.

ISAAC—Isaac kiti thucheng hi Hebrew thucheng “Yitzhaq” akon kiladoh


ahin “Nuina ahilou le thanopna” tina ahi. Amahi Abraham’in Sarah toh
kum ja khat (100 years) ahijouva ahin lhon ahi. Amahi kum somgup (60
years) ahijouvin Jacob le Esaupa ahung hitai (Gen. 18:21, Mat. 1:2). Amin
kisah dan hi Pathenin Sarah koma chapa khat nahin ding ahi tia aseipeh
chun Sarah ana nuiyin ahi. Kum tampi nung teh nunga chanei ding chu
Saran agel phah loujong hintin hinlah Pathen thutep guilhun nin chapa
ahingin amin Isaac ahi tai. Isaac pendol hi kidang tah ahibangin Jesu
Christa pendol jong Pathen thutep guilhun na ahunghi in ahi.

JACOB—Jacob kiti thucheng hi Hebrew thucheng “Ya’aqov” akon kiladoh


ahin “Panmun Khel ahilou le mi panmun, dinmun’a ding” tina ahi. Amahi
Isaacpa Judah dinga apa ahi. Issac le Rabekah chapa anina ahi. Amahin a
sopipa Esau upat chu bechim to ana kilhet’in ahi (Gen.25:29-34). Amahin
amangin leiset le van geija kidolut kalbilei anamui. (Gen.28:11-22). Amahi
Pathen tahsan tah le jabolna neitah khat’in akihei (Heb.11:20-21). Amahi
Pathen to kibonpa tinjong aki he in hijeh chun amin Isreal kisah ahi.
Khonung’in Isreal nam 12 hungkon doh napa ahunghi tai. Jacob min kisah
akon mudoh theichu ahileh amin “Mi panmun khel” kiti hitoh ama
phunggui akon hungpeng Jesu Christan jong michonse te panmun khel’in
along toh in chonset na akon eilhat doh uve. Jacob’in chapa som le ni (12)
anei bangin Jesun jong seijui som le ni (12) aneiyin ahi. Jacob in Judah
phatthei aboh jallin huhhingpu Jesu Christa chu Judah phungui akon
hungpeng doh ahi dan jong mudoh thei ahi. Jacob kum 147 chan ahin
jouvin Egypt gama athiden tan, atahsa chu Machpelah lhanko a vuidin
Canaan langa anapo taove.
PEREZ—Perez kiti thucheng hi Hebrew thucheng “Perets” kiti akon
kiladoh ahin “Palkeh/juilou” tina ahi. Amahi Judah le Tamar’in chapa ahin
masat pen lhon ahi. Ama hi Hezronpa ahi (Gen. 38:29-30). Ama jonghi
Jesu Christa hungpen dohna phunggui min holah a khat ahin, amin hin
‘Palkeh/juilou’ atina bangin Jesu Christa chu chonset le thina palkeh in
ahung pangin ahi.

HEZRON—Hezron kiti thucheng hi Hebrew thucheng “Hetsron” akon


kiladoh ahin “Kulpi kikai khum” tina ahi. Amahi Rampa ahi (Gen.
46:12).Amin kisah lona le Jesu Christa hungpen na phung ahito lhonin Jesu
Christa eiho dia eivengbit uva apan dan chuleh Pathenin amite a itdan le
ahoidam dan atah langin ahi.

RAM—Ram kiti thucheng hi Hebrew thucheng ahin “Dopsang, Asang” tina


ahi. Amahi Amminadabpa ahi (I Chron. 2:9,10 Mat.1:3-4). Amajong hi
Jesuc Christa penna phunggui kisut na a amin chongkhat ahin, amin hin
Jesu Christa chu dopsang a aumding le achungnung pen ahi na jong
aphongdoh e.

AMMINADAB—Amminadab kiti thucheng hi Hebrew thucheng


“Amminadav” akon kiladoh ahin “Lengte jat ahiloule leng phunga kon” tina
ahi. Amahi Aaron nupapa, Nahshonpa ahi (Exod. 6:23).Amahi Isrealte
thempu holah a amasapen loiyin akiseiyin ahi. Amin nakon mudoh theichu
ama chilhah a kon hungpeng Jesu Christa chu lengte insung akon ahiti
mudoh thei ahi.

NAHSHON— Nahshon kiti thucheng hi Hebrew thucheng akon ahin


“Musao, khonung ding muthei” tina ahi. Amahi Aaron jinu sopipa ahi.
Amahi Judahte gamthip gama aumpet’uva analamkai pau chu ahi (Exod.
6:23). Amin kisah lona akon mudoh thei chu ama phungui ahungkon Jesu
Christa chun athi-a athokit ding jong asei masan aki hetmsah e mudoh
thei ahi.

SALMON—Salmon kiti thucheng hi Hebrew thucheng “Salmon, Sala” akon


kiladoh ahin “Von ahilou le Pon” tina ahi. Amahi Boazpa ahi (Ruth 4:20-
21). Amin kisah lona akon mudoh theichu ama phungui akon hungpeng
Jesu Christa chun thudih le chondih na eichun uve ti mudoh thei ahi.
BOAZ—Boaz kiti thucheng hi Hebrew thucheng “Bo’az” akon kiladoh ahin
“Hatna” tina ahi. Amahi Ruth jipa ahin Obed dinga apa ahi (Ruth 2:3. Luke
3:32). Amahi Judah phunga mihao tah le midih tah ahi akiti. Amahin
Moabmi meithai Ruth chu ngailut na neitah in ana bolin ji in ana neiyin
ahi. Khonungin David lengpa dingin apului khat ahung hin ama phunga
kon Jesu Christa hungpeng doh ahi. Amin kisah lona hin Jesu Christa chu
amite dia ahat nao chule chonsete dia huhhing na ahi ti aphongdoh in ahi.

OBED—Obed kiti thucheng hi Hebrew thucheng ahin “Soh ahilou le Sumlo


a natong” tina ahi. Amahi Boaz le Ruth chapa ahi. Amahi Jesse dinga apa
chuleh David lengpa dinga apu ahi (I Chron. 2:12). Ama min kisah dan
hitoh Jesu Christa hina akibah na aume, Jesu chu Pathen chapa ahivangin
chonsete din soh bangin kineosah tah a hinkho amangin ahi.

JESSE—Jesse kiti thucheng hi Hebrew thucheng “Yishai” akon kiladoh ahin


“Pathen thilpeh” tina ahi. Amahi David lengpapa ahi (I Chron. 2:13-15).
Amahin chapa get (8) aneijin David lengpa chu alhumpen ahi. Amahi
Bethlehem muna ana chengin khonunga huhhingpu Jesu Christa penna
mun ahung hi tai. Amin kisah lona toh ama phungui akon hungpeng Jesu
Christa chu mihemte dia Pathen akon thilpeh loupipen ahunghi tai.

THUTAN VAIHOM HO (JUDGES)


Isreal te chu Joshua thi jou kum ja li (400 years) valset
chu Thutan vaihom hon ana lamkaiyu ahi. Thutan vai hom kiti ho
chu nam sunga mi hangsan ho leh gal hang sepoy thahat tah ho
ahiuve. Amaho hin dan dungjuiya themmo ho chunga thutanna ana nei
jiuvin ahi. Amaho hi gal lai leh gal lamkaiya ana panguva sepoy ho
ana lamkai jiuva, kivaihomna leh kivaipohna jong amahon ana
makai jiu [Link] thutan vaihom hi som le nga (15) ana neiyun ahi.
(Judges 3:15-30)

EHUD—Ehud kiti hi Hebrew thucheng ahin “Kigomkhom ahilou le


Kipunkhom“ tina ahi. Amahi khut veilongpa tin jong akihei. Moab mipa
Eglon noiya Isrealte kum som le get (18 years) soh changa ana umnaova
kona hin puidohpa chu Ehud hi ahi. Amahin lengpa Eglon chu hemto
chemjam’in a-oipoh ana dot lutnin atung tun langa apai leovin Moab
lengpa Eglon chu anathat’in ahi (Judg. 3:15-30).Ama jallin amite chunga
kum 80 jen chamna aumin ahi.

ELI—Eli kiti thucheng hi Hebrew thucheng ahin “Chungnungpen Pathen”


tina ahi. Eli hi kum 98 chang ana hingin ahi. Amahi Isreal dinga thutan
vaihom ho lah a khat anahi. Chuleh amahi Isrealte thempu khat jong ahi.
Samuel themgao hungpenna dinga Hannah (Samuelnu) phat thei
anabohpa chu ahi. Amahin hi kum 40 sung thutan vaihom in ana pangin
ahi. Khonung’in Samuel’in apu Eli thempu hina ahin khel tai (I Sam.
1:4,2:23). Amahin phatah Pathen thua Samuel ana khoukhah vangin
achapa teni aki khoukhah joupoi. Ama hinkhoa mudoh theitah chu lhagao
thu nahsah louhi tijat umtah ahi. Hichun hamset na eilhut theiyin ahi.

GIDEON—Gideon kiti thucheng hi Hebrew thucheng “Gid on” akon kiladoh


ahin “Tanlha jeng” tina ahi. Amahin leng dinmun’a din ding ana nompoi
ajeh chu aman Isrealte lengpa chu Pathen ahi anati. Amahi apan amin
Jerubbaal ana sah e (Judg. 6:8). Amahi kum ijat Hingham akiseipoi, hinla
amahin kum 40 chan thutan vaihom hina anapon ahi. Amahin Baal hou
doilim chu Pathen thahat jallin ana suchimin ahi. Ama hinkho a mudoh
theikhat chu ahileh Pathen tahsan’a hangsan tah a athupeh nit dinghy ahi.

IBZAM—Ibzam kiti thucheng hi Hebrew thucheng “Ibsam” akon kiladoh


ahin “Minche ahilou le Minthang” tina ahi. Amahin chapa somthum (30) le
chanu (30) ananeiyin, Kum sagi (7 years) thutan vaihom’in ana pange
(Judg. 12:8-10). Amahi athusim kiseina atampon chuleh kum ijat hing
ham, iti thi ham akiseipoi.

JAIR—Jair kiti thucheng hi Hebrew thucheng “Ya’ir” akon kiladoh ahin


“Pakai hetchet sah leh vahsah” tina ahi. Amahi kum somni le ni (22 years)
Isreal lamkaiyin anapange. Amahin sangan som thum (30) touphaa chapa
som thum (30) ananeiye (Judg. 10:3-5). Ama lamkai sunghin chamna
aumin hinlah ama thinung’in vang Isrealte Pakaiya kon akihei mangkit
taove.

JEPHTHAH—Jephthah kiti thucheng hi Hebrew thucheng “Yiptah” akon


kiladoh ahin “Ahongpa ahiloule Pathenin ahon ding ahi” tina ahi. Amahi
thutan vaihomho lah a khat ahin, amahin Isrealte chu Ammon mite khut’a
konin ana huhdoh-in ahi. Pathenin gal ajosah le akile lamteng ana lamto
masapen pen atha a Pakai Pathen alhai dia ana kitepna chu achanu
chunga ana chu khan hinlah aman aki tepna kitah tah-in anamolsoi
(Judg.[Link]). Amahi numei kijoh cha ahi tin insungmi akon pampaiyin
ana umjong leh Pathen kouna sangin gal-hangmi, jalamkaiyin ahung
pangin ahi. Amahin kum gup (6) sung sipai jalamkai hina anapon ahi. Ama
hinkho kum ijat hing ham akiseipon hinla athi nungin Gilead kiti muna ana
kivui tan ahi. Ama hinkho thusim a mudoh theikhat chu ahileh, a sopi a
insung miten pampai jongleu khonungin alamkai uleh ahuhdoh uva ahung
pange chubang chun Jesu Christa jong ajat anam din pampai thet umin
umjong leh vannoi mite dinga Huhhingpu ahunghi in ahi.

OTHNIEL—Othniel kiti thucheng hi Hebrew thucheng “Otni’el” akon


kiladoh ahin “Pakai Keipi bahkai ahilou le Pakai hatna” tina ahi. Amahin
kum 40 vai anahom in ahi. Amahi Caleb naopa Kenaz chapa ahi. Amahi gal
hangmi ahin, Isrealte sohchanna a kona puidoh a anapang khat ahi (Judg.
1:13, I Chron. 4:10). Amahi Isreal te genthei na akon huhdoh masapen
anahi. Ama hinkho sotdan le athidan hi Bible in akiseipon ahi.

SAMSON—Samson kiti thucheng hi Hebrew thucheng “Shimson” akon


kiladoh ahin “Nisa tabang” tina ahi. Amahi Manoah chapa ahin mihat pa
ahilou le thahat pa tin jong akihen ahi. Amahi Pathen manchah khat ahijeh
in Pathen’in a sam (Hair) a thahat na akoipeh e. Samson hin Sakei bahkai
jong akhut keovin ana that nin ahi. Amahin Si-al jathum (300) jong ana
manin chule Sa-ngan thikam khagu a philistine sepoy sangkhat (1000)
ana veilih e. Ajinu Delilah in ana lhemlhan asam a thahat anei chu aseipeh
phat nin a i-mut lankah in asam ana tan peh le atha hat jouse abei tai.
Chu in Samson chu aman’un amit asuh chot peh un soh bangin abol
taove. Hinlah ama Pathen henga atao kitnin thahat athum kit le Pakai jin
ape kitnin hichun mipi kikhop na in khompi teni chu ason lhun ahileh
philistine te akikhom ho adel lih soh jengin ama jong athi tha tai. Mihem
athi ho chu Samson’in a hinlai ja atha jat sangin atamjo e akin ahi (Judges
13:24,14-16). Samson hi kum 20 thutan vaihom in ana pange. Chuleh
amahi kum 40 tobang hing dingin akiseiyin ahi. Ama thusim akon mudoh
thei chu ahileh Pathen chu thahat tah ahin, achapa Jesu Christa jong
thahat tah vannoi mite chonsetna akon huhdoh a apan ding vetsah na ahi.

SAMUEL—Samuel kiti thucheng hi Hebrew thucheng “Shemu’el” akon


kiladoh ahin “Pathenin ajai ahilou lePathen min” tina ahi. Amahi themgao
ahin Saul le David lengpa leng dinga thao ana nu pa chu ahi. Amahi Isreal
te thutan vaihom holah a alenpen le achaina pen ahi. (I Samuel, Acts
3:24) Pathen houin na ana toh (I Samuel 1:21). Themgao ahung hi (I
Samuel 3). Saul lengdia alhen (I Samuel 10). David lengdia alhen (I
Samuel 16:1-13). Ama min kisah akon mudoh theichu anu Hannah taona
chu Pathenin ajah peh e tichu mudoh thei ahi. Amahi kum ijat hing ham
chu Bible in akimupon hinla Jews te thusim akon kisei danin amahi kum 52
tobang hingin aki seiye. Amahi Isrealte dinga thempu, themgao chuleh
leng dinmun anapoh ahin chubang chun Jesu Christa jong thempu,
themgao leh leng ahi.

SHAMGAR—Shamgar kiti thucheng hi Hebrew thucheng ahin “Ju hai dom


ahilou le Chemjam” tina ahi. Amin akiledan akibang pon ahi. Amahi Anath
chapa ahin Isreal te thutan vaihom holah a khat ahi. Amahin bongchal
khagu mangchan Philistine te mi jagup (600) ana that nin ahi (Judges
3:31). Shamgar’in bongchal khagu amana agal mite atha nahi abangin
tenggol aman danin jong aseiye hichu Jesu Christan vannoi chonset
lhatdam nadinga thingpel (Cross) kiman natoh kiseibeh nan jong akiseiyin
ahi.

MOSES—Moses kiti thucheng hi English thucheng ahin Hebrew thucheng


“Mosheh” akon kiladoh ahin “Twi a kona ki huhdoh ahilou le puidoh” tina
ahi. Amahin Isrealte (Pathen mite) kum jali (400) jen Egypt te khut noija
aum naova pat hin puidoh pa chu ahi. Amahin Kitep na lui (Old Testament)
Bible lekhabu masa pen nga (Genesis,Exodus, Leviticus, Number,
Deuteronomy. 5) ho khu ana jih ahi akiti. Amahi Sinai molchung’a Pathen
nakon Thu-Som (Ten Commandment) anala in ahi. Amahi Hebrew tedia
themgao le thutan vaihom lenpen le Danbu ahin pepao chu ahi. Amahin
Pathen mite chu Egypt gama pat Canaan gamgei ahin lamkai ahi. Mose
hinkho sunghi thum (3) min akihom khenin ahi. Egypt lengte insunga aum
sung chu kum 40 chan ahin, Egypt akon ahung potdoh jouva Midian gama
kelngoi chinga apan sungchu kum 40 chan ahikit nin, achaina a Isrealte
Egypt gama kona gamtep gam ahin jotpi na sungchu kum 40 ma ahi kitnin
ahi. Amahin Egypt gama Isreal te huhdoh nadin Pathen akon thil kidang
datmo um tampi ana bolin ahi. Mose hi kum 120 chan ahingin ahi. Mose
chu Pakaiyin Nebo molsang lama apui touvin, gamtep gam chu avet sah’in
ahi. Moab gamsunga hin Mose athi in Moab phaicham Bethpeor khogal a
ana kivui tai. Pathen amatah in avui hi Mose bou ahi nalaiye chuleh
koiman akivui namun ahepoi. (Deuteronomy 34:1..). Mose natoh thilbol
kidang ho jouse hi ajeh neicheh ahi bangin Pakai Jesu Christan jong abonin
aguilhun sahsoh keiyin ahi.

AARON—Aaron kiti thucheng hi Hebrew thucheng “Aharon” akon kiladoh


ahin ipi kiseina ahi adih chet vang akihepoi akihe thei chu “Hilkung ahilou
le mihil” tina ahilou le “Molsang” tina jong ahiding tahsan ahi. Amahi Mose
sopi pa ahin Isreal te dinga thempu chungnung masapen anahi. Amahin
Mose toh ban atongin Isrealte chu Canaan gamgei ahin puilut’in ahi
(Exodus 4:14, 30;7:2,19:9-12). Amahi kum 123 chan ahinge.
ABIHU—Abihu kiti thucheng hi Hebrew thucheng ahin “Ama chu kapa ahi”
tinaahi. Amahi Aaron chapa ani channa ahi. Amahi asopipa toh Pakai
thupeh beija maicham semna meikong a mei ahal hon jeh in Pathen nin
amaicham phung aja honlou jeh in meikong chu amani geijin ana kahlih
sah tai (Lev. 10:1-3). Amahi kum ijat hing ham akiseipon ahi.

AMRAN—Amran kiti thucheng hi Hebrew thucheng “Amram” akon kiladoh


ahin “Mipi choi-at ahilou le choisang” Amahi Aaron pa ahi (Exod. 6:18-20).
Amahi mi kitah ahin Isreal khanggui thusim ajong thempu holah a hetthei
mikhat ahi. Amahi 137 chan ana hinge.

ELEAZER—Eleazer kiti thucheng hi Hebrew thucheng “El azar” akon


kiladoh ahin “Pathenin aki thopi” tina ahi. Amahi Aaron chapa thum
channa ahin, thempu chungnung khat anahi (Exod. 6:23, Num. 3:32).
Amahin Isrealte chu Pathen thu le lhagao thu ana hiljin chuleh gamtep
gam hoppeh injong ana pange. Amahi kum 127 chan ana hingin ahi.

ELISHEBA—Elisheba kiti thucheng hi “Pathen chu kakitepna ahilou le


Pathen lhai” tina ahi. Amahi Aaron jinu ahi (Exod. 6:23). Ama hinkho
thusim hi Bible’in aha kiseipon hinla ama hi Isrealte thempu ho nu tinjong
aki hen ahi.

GERSHOM—Gershom kiti thucheng hi Hebrew thucheng “Gersom” akon


kiladoh ahin “Thahmang ahilou gamchom kholjin mi” tina ahi. Amahi Mose
le Zipporah chapa lenpen ahi (Exod. 2:22). Amin hi apa Mose Midian gama
kholjin ahi kiseina jong ahi akiti. Amahi cheptan lou ahijeh in apa Mose
Egypt gama akile kit chun Pakaiyin thadin anagon ahi, hinlah Zipporah
chun songhem khatnin achapa chep atanpeh in Mose keng phanga aloiyin
cheptan chonchan dungjuiya jia kanei nahi ati. Chuphat chun Pakaiyin
Mose chu ahing hoiye. Gershom hi kum ijat ana hinga ham ana kiseipon
ahi.

JOCHEBED—Jochebed kiti thucheng hi Hebrew thucheng “Yokheved” akon


kiladoh ahin “Loupina chu Pakaiya ahi” tina ahi. Amahi Mosenu ahi (Exod.
6:20). Amahin cha thum ahingin Aaron, Mose chule Miriam ahiuve. Amahin
Isrealte Egypt gama kona Canaan gam geiya hinpui doh ding achapa Mose
chu aneo laiyin lhathum jen asellin chu jouvin sinkhup sunga akhumin Nile
vadung alhoh sah in, hingjing Pathen chun aventup ding atahsan’in hiti
chun Pharaoh khutna konin ana huhdoh in ahi. Pathen thilgon dungjuiyin
Pharaoh numei ten chapang Mose chu ana mu’uvin inpi a apolutnun
khonungin anu Jochebed maman ahin khoukhah kitnin ahi. Ama hinkho
thusim hi Bible chun tampi akiseipon ahi, hinla amajong hi Isreal phunggui
kiguijop na a panla khat anahi.

MIRIAM—Miriam kiti thucheng hi Hebrew thucheng “Miryam” akon


kiladoh ahin “Doudalna” tina ahi. Amahi Mose sopinu ahin kum 126 chan
hingin akiseyin ahi. Amahi numei holah a themgao khatnin jong akiseiyin
chuleh Isreal numeite dinga lamkai khatnin jong akiseiye. Amahin Twisanpi
agalkai jouvu chun Isreal numeite alamkaiyin Pathen vahchoina laa
asaovin ana lammun ahi. Mose’in Cush numei khat akichenpi jeh a Mose
chunga lung phamoa demna thuseinu chu ahin, ama le Aaron’in Mose
ataitom lhon jeh-in Miriam ativun/atichung aphah loi (Num 12: 1-16).
Amahi Canaan gam alhun masangun Kadesh kiti muna chun ana thitan
ahi.

NADAB—Nadab kiti thucheng hhi Hebrew thucheng “Nadav” akon kiladoh


ahin“Hongphal” tina ahi. Amahi Aaron chapa lenpen ahi. Amahin a sopipa
toh dandih louva Pakai maicham aman lhon jeh a Pakaiya konin gotna ana
chang’in ahi (Lev. 10:1-2). Ama hinkho thusim hi tampi akiseipon chuleh
amahi Isrealte gamthip a ahung kitol laiyuva ana thin akihe e. Ama hinkho
akon mudoh thei chu Pathen leh amaicham phung chu atheng ahin mihem
ten jabol ding ahidan mudoh thei ahi.

BIBLE SUNGA NUMEI MIN HO


Bible apat Pakai Pathen’in Numei ho chung’a ichanna na atoh a
ichanna ana puihoi ham ti mudoh nathei lampi tamtah aumin ahi.

ZIPPORAH—Zipporah kiti thucheng hi Hebrew thuchen “Tzipporah” akon


kiladoh ahin “Vacha neo ahilou le vacha nou” tina ahi. Amahi Zethro
chanu Mose jinu ahi (Exod. 2:21.4:25). Amahin Mose umlou pet injong
achate dinga kitah tah a apangin, avesuiyin, akhoukhah in ahi. Amahin
Mose chunga Pakai lunghan na akonin jong ana huhdoh in Pakaiyin Mose
ana hinghoiyin ahi. Amahi kum ijat chan Hingham chu Bible’in akimupon,
hijongleh Pathen thutep le kintheng jabol nahin Pathen lungsat nakon’in
eihuhdoh theiye ti eimudoh sah uve.

ASENATH—Asenath kiti thucheng hi Egypte thucheng ahin “Neith kiti


Pathen na kikat doh” tina ahi. Amin hi Egypte Pathen nu akon kiladoh hidin
ginchat ahi. Amahi Jacob chapa Joseph jinu ahi. Joseph Egypt gamvaipo
ahung hi’a chun Egypt lengpan Joseph jidin Asenath anapen ahi. Amahi
Egypt mi ahin, Manasseh le Ephriamnu ahi (Gen. 41:45, 46:20). Ama
hinkho akon mudoh theikhat chu Pathen lunglam ahileh Pathenin koi
hijongleh athilgon lolhin nadin amangcha jeng theiye tihi mudoh thei ahi.

BERNICE—Bernice kiti thucheng hi Greek thucheng “Berenike” akon


kiladoh ahin “Galjona” tina ahi. Amahi Herod Agrippa 1 chanu ahin
Agrippa II sopinu ahi (Acts 25:13). Amahi Solchah Paul’in Gospel thu
aseiphong laiya gamvaipon ana pange. Amahin Paul thusei adih ahidan
ajan hinla ana kisanpon ahi. Amahi Rome sipai jalamkaipa Vespasian to
Titus ana kingaipin, Jerusalem chu 70 A.D kum chun ana kisulhu tai.

BITHIAH—Bithiah kiti thucheng hi Hebrew thucheng “Bityah” akon


kiladoh ahin “Pakai chanu” tina ahi. Amahi Egypte leng Pharoah chanu
Judah phungmi Mared toh kichengnu chu ahi (I Chron. 4:18). Amahin
Egypte pathen dalhan Judate Pathen joh ana kisan joh dingin akiseyin ahi.
Ama hinkhoa mudoh theikhat chu Jesu Christa jallin jat le nam alen aneo
khentum aumpoi tihi mudoh thei ahi.

CHLOE—Chloe kiti thucheng hi Greek thucheng ahin “Hamhing boh,


hamboh” tina ahi. Amahi Corinth houbung lamkai holah a kinah baotam
aum thudol Paul koma kichen tah a gahet sahnu chu ahi (I Cor. 1:11). Ama
panlah na jallin Paul’in Corinth houbung chu agomkhom theikit’in ahi.

CLAUDIA—Claudia kiti thucheng hi Latin thucheng ahin “Elbai” tina ahi.


Amahi Rome numei ahin, 2 Timothy lekhabua Paul’in amin aphah poh
Timothy lemna thusei chu ahi (II Tim. 4:21). Amahi numei nunnem tah
Paul kithopia pangkhat anahi.

JERUSHA—Jerusha kiti thucheng hi Hebrew thucheng “Yerushah” akon


kiladoh ahin “Nei ahilou le Chan” tina ahi. Amahi Lengpa Uzziah (Azariah)
jinu ahin Judah te lengpa Jotham dia anu ahi (II Kings 15:32). Ama jonghi
David phunggui Jesu Christa hungpen dohna insungmi numei holah a khat
ahi.

HERODIAS—Herodias kiti thucheng hi Greek thucheng ahin “Hangsan”


tina ahi. Amahin Herod phillip I lengpa jinu ana hin, phat chomkhat jouvin
aki khenpin Herod Antipas ana kichenpi kitnin ahi. Hiche dan dihlou tah’a
kichen abol hi John Baptist in aphondoh jeh in amanun John Baptist avet
dalon ahi. Amahi John Baptist thana dia lengpa henga thupeh ana neinu
chu ahi (Matt. 14:3). Alungput le achona dihlou jeh in achainan ahinkho
alosam lon ahi.

DAMARIS—Dmaris kiti thucheng hi Greek thucheng akon kiladoh ahin


“Bongnou banga nunnem” tina ahi. Amahi Athen numei ahin, Areopagus
kiti Mars molvum’a Paul thuhil a kona lungheina hin neiyin Jesu Christa
ana kisanin ahi (Acts 17:34). Amahi themjil na lampang’a hetna sangtah
nei ahiding ginchat umtah ahi, ajeh chu chuche lai khanga chu vetton
theitah le jana chang hochu numei hijongle mipi kihou limna a pangthei
anahi. Amahi Athen miho lah a Christian himasa loidin akiseiyin ahi.

JAEL—Jael kiti thucheng hi Hebrew thucheng “Ya el” akon kiladoh ahin
“Molsang dunga lha le kelcha” tina ahi. Amahi Canaan sipai jalamkai
Sisera kitipa chu apon buh sunga chun ana that’in, Isrealte ana huhdoh in
ahi (Judg. 4:17-22). Amhin themgao Deborah gao thusei chu ana
subulhit’in ahi. Deborah galjona lachoi achun “Jael kiti numei hangsan
nunnom nu” akiti.

HEPHZIBAH—Hephzibah kiti thucheng hi Hebrew thucheng akon kiladoh


ahin “Ka kipana chu amanua aume” tina ahi. Amahi Judahte lengpa
Hezekiah jinu ahi. (II Kings 21:1).Amahi Judate lengpa Manasseh kum 12 a
leng changpa dinga anu ahi.

COZBI—Cozbi kiti thucheng hi Hebrew thucheng “Kozbi” akon kiladoh


ahin “Doha thuh ahilou le jou le nal a dimset” tina ahi. Amahi Median mi
Zur kitipa chanu ahi. Isreal pasal Saul chapa Zimri Simeon phunga phung
upa khat to kitha thanu chu ahi. Amahin Isrealte chu doilim semthu hou
nalam’a ana lamkaiyin hingjing Pathen doumah anabol’in ahi. Amahi
Phinehas in ana that tan ahi.
GOMER—Gomer kiti thucheng hi Hebrew thucheng akon kiladoh ahin
“Chamkim, bulhingset” tina ahi. Amahi Dibliam chanu ahi, Hosea
Themgao jinu ahi. Amahin Hosea themgao toh cha thum ahinge. (Hosea
1…). Amahi numei chavai, numei kituplou ahin hinla Pathen mi ngailutna
vetsah nan Hosea themgao’in ji in ana neiyin ahi. Ama hinkho a mudoh
theikhat chu Isrealten hingjing Pathen dalhan semthu pathen gahou jengu
jongleh alungset naleh angailut na longlou Pathen chun angailun, adonda
dehpon, angaidamin akou jingin achenpi jinge tihi mudoh thei ahi.

HAGGITH—Haggith kiti thucheng hi Hebrew thucheng ahin “Golnop” tina


ahi. Amahi David jinu ahin, Adonijah dinga anu ahi (II Sam. 3:4). Adonijah
hi David chapa telah a li (4) channa ahin amahin apa David lengpa the
nungin a leng dinmun chan teiding anagon hinlah Solomon joh aleng
change.

MARY—Mary kiti hi English thucheng ahin Hebrew thucheng a “Miriam”


akitin, Greek le Latin thucheng’a “Maria/Mariam” akitin ahi. Amin hin
akoudoh chu ahileh “Sah chungnung ahilou le Ngaitah” tina ahi. Amahi
Bethany khoa Martha le Lazarus sopinu Mary chu ahi. Amahin Jesu Christa
chu a-in’a alhun sah-in Jesu kengphang bulla atouvin athusei chengse
lungil tah-in angai ngai jinge (Luke 10:38-42). Amahin Jesu kengphang’a
thao namtui anupeh in ahi. Athil bol hin Jesu Christa amatah michonse
hodinga akipeh doh a athi ding jong avetsah in ahi. Amahi hougutmi,
lhagao thu khohsahmi chuleh jindot themtah ahi.

MARTHA— Martha kiti thucheng hi Aramaic thucheng “Marta” akon


kiladoh ahin “Nungahnu” tina ahi. Amahi Bethany khoa Mary le Lazarus
sopinu ahi (Luke 10.38-42). Amahi nungah jindot themtah Jesu tahsan tah
jong ahin Pakai Jesu Christa jenle le a in na lhunsah jing nuchu ahi.
Asopipa Lazarus thi a Jesu Christa koma “ Pakai nang anaum lechun ka
sopipa thita loudinga” tia atahsan na alet dan anaseiya Pakai Jesun
atahsan najalla a sopipa chu thina akon ana kaithou kit ahi. Martha hinkho
a mudoh thei chu tahsa le lhagaova ngaichat akibah dingdan le Jesu chu
thokitna Pakai ahi tihi mudoh thei ahi.

MAACAH—Maacah kiti thucheng hi Hebrew thucheng “Ma’akah” akon


kiladoh ahin “Suhnem, vetnem” tina ahi. Amahin muchi chivo phattheina
pathenu Asherah lim thet umtah asem jeh-in apinu lengnu Maacah asan
ahai sah tai (II Chron. 15:16). Ama hinkho a mudoh thei chu ahileh leng le
lal insunga mopoh na kitup angaiyin, ase le apha geltoh chetna tohgon
neiding hi aki mudoh theiyin ahi.
JOANNA—Joanna kiti thucheng hi English le Latin thucheng ahin Hebrew
thucheng “Yochanah” akon kiladoh ahin “Pathen ngailutna” tina ahi.
Amahi Magdala khoa Mary le Jacobnu Mary to lhona Pakai Jesu Christa
athoudoh tai tithu gasei peh holah a khat ahi (Luke 24:10). Amahi Herod
Antipas insunga lhacha apang Chuza jinu ahin, hinla aman Jesu atahsanin
ahi. Amahin Jesu Christa thia lhan’a aumpet chun atahsa chu thao namtui
aga nupeh in ahi. Amahi Jesu long lhana aum tahlou gamu masaloi leh
athodoh thu hettohsah holah a ana pange. Ama hinkho a mudoh theikhat
chu Jesu Christa tahsan a anung juidingin mihem hi-na hao le vai, jat len le
neo khentum aumpoi tihi mudoh thei ahi.

MERAB—Merab kiti thucheng hi Hebrew thucheng “Merav” akon kiladoh


ahin “Punsah, Suhtam” tina ahi. David’in Goliath atha jouva Saul lengpan
David jidia pehding agot achanu chu ahi (I Sam. 18.). Amahi Adriel to joh
akicheng’in ahi.

VASHTI—Vashti kiti thucheng hi Persian thucheng ahin “Numei melhoi”


tina ahi. Amahi Persia lengpa Ahasuerus (Xerxes I) jinu ahi. Esther lengnun
amanu panmun hi ahin khel’in ahi (Esther lekhabu ven). Lengpa jukham ’a
aumpet na Vashti lengnu milah a ahoi na vetsah dia akou chu lengnun
anop pehlou athupeh anit loujeh in khonung’in lengnu dinmun achan lotan
ama khel’in Esther lengnu’in ana kilheng tai. Ama hinkho akon hetdoh
theichu ahileh, mihem eima hina kijabol’a Pathen limleh melpua kisem ihi
hi thildih lou bolna le chonsetna a manlou ding ahidan hetdoh thei ahi.

NAOMI—Naomi kiti thucheng hi Hebrew thucheng “Na’omi” akon kiladoh


ahin “Nomsahna ahilou le lunglhaina” tina ahi. Amahi Isreal numei
Bethlehem mi Moab gama ajipa Elimelech toh ana cheng ahi. Amahin
chapa ni (2) Mahlon le Kilon ana hinge. Achapa teni jallin Moab mi Ruth le
Orpah mouvin ana neiyin ahi. Ajipa le achapa teni thijouvin amounu Ruth
toh achengin, khonung’in amounu Ruth chu Boaz to ahin kichen sah in ahi.
Naomi chunga Pathen alunglhai jeh in khonung’in Jesu Christa hungpen
dohna insung phunggui kijopmat nan ahung pange.

SHELOMITH—Shelomith kiti thucheng hi Hebrew thucheng “Shelomit”


akon kiladoh ahin “Chamna dimset” tina ahi. Amahi Isreal numei Dan
phunga kon Dibri chanu ahi. Amanu hi Egypt pasal khat to ana kicheng
ahin, achapan Isreal mi khat ngahmun’a ana kinah pin Pathen agaosap
khah jeh a Mose henga ahung kikaiyin dan dungjuiyin songin ana seplih
taove (Leviticus. 24:10-23). Hiche thilsoh akon mudoh theichu Pakai
Pathen chu nelpeh hoi ahipon, koi hileh Pathen gaosap achu thilo ding ahi
dan mudoh thei ahi.

TABITHA—Tabitha kiti thucheng hi Greek thucheng akon kiladoh ahin


“Thilpha boljing ngailutna nei” tina ahi. (Tabitha kiti thucheng hi Sakhi/Sa-
ngan dei umtah gingkhen cha chatloh thei kiseina jong ahi). Amahi Joppa
kiti khoa seijui numei Dorcas tia jong kihe thilpha bol le thilpeh a thalhing
tah khat anahi. Amahin adeh in chaga, meithai le genthei ho angailun,
ponsil le ponlum jong ana khuipeh jin ahi. Amahi ahongphal naleh ami
ngailut jallin mihon ana ngaisang lheh uvin ahi. Athi jouva Seijui Peter’in
thina a kona akai thoukitnu chu ahi (Acts 9:36-43). Thina akon kaithouva
aumkit hin Pathen thanei na atah langin, ama jallin mi tamtah in Jesu
Christa atahsan’un ahuhhing pun ana kisan uve. Amahi Christian masa ho
thusim a haimil theilou numei khat ahi.

RAHAB—Rahab kiti thucheng hi Hebrew thucheng akon kiladoh ahin


“Lenpitah, Kijaltah” tina ahi. Amahi Canaan numei hinkho man kitup lou
ahin, hinla Isreal Pathen tahsan khat anahi. Isrealten Jericho kopi
adelkhum nadiuvin Joshuan gam velhia asol teni chu Rahab hin a ina ana
kisel sah’in a galmiteo akonin ana huhdoh’in ahi (Josh. 6:1-21). Amanu
hinkho akon hetdoh theichu ahileh Pathenin chonse hojong angailun
amangcha nome tihi ahi.

RHODA—Rhoda kiti thucheng hi Greek thucheng “Rhode” akon kiladoh


ahin “Lingpah” tina ahi. Amahi Mary kiti John Mark nu inmun, Christian
masahon kiloikhom nale Pathen houna anaman jiu’in achu lhacha natong
ahin, Vantil’in songkul apat Seijui Peter ahin puidoh jouva Peterin ahin jot
masatpen in-kot hunghon peh dia hungdohnu chu ahi (Acts 12:13).
Amahin Peter o ajah chun koi ahi ahepai jengin alhai jellin insunga umho
aseipeh le atahsan pouve, hinla kot chu ahon uleh Peter anahi. Amanu
hinkho a mudoh thei chu atao nao Pathenin asan ding ahi tia tahsan na
lentah anei hi ahi.

RUTH—Ruth kiti thucheng hi Hebrew thucheng akon kiladoh ahin“Kivoppi,


Kiloipi” tina ahi. Amahi Maob numei ahin, Naomi dinga a mounu ahi. Ruth
hi mi kitah, ngailut nanei le Pathen tahsan mi ahi. Amahi Elimelech le
Naomi chapa Mahlon jinu ahi. Amahin Ajipa thi jouva jong atehpi dalha
louvin ajui jingin, meithai jin aumin genthei na hihen nopna hijong le
athoh khompin tehpi hinan ana jabolin ana ngailun ahi. Chutia akitah jeh
chun atehpin jong angailun khonung’in atehpi phatsah dung juiyin Boaz
kitipa toh hung kichengin khonung in Jesu Christa phunggui kisut na nu in
ahung pange. Ruth hinkhoa mudoh theitah chu, kitahna, thunun na,
chuleh Pathen’a kingai jinghin phatthei chana eipe theiye tihi ahi.

OHOLAH—Oholah kiti thucheng hi Hebrew thucheng akon kiladoh ahin


“Ponbuh, Houbuh” tina ahi. Amahi Ezekiel lekhabua Numei chavai chonse
teni ucha kisei chu ahi. Oholah hi Samaria kiseina ahin, Oholibah hi
Jerusalem khopi kiseina ahi (Ezek. 23:4-5). Oholah hi numei chavai, hinkho
kitup lou le tahsan na a dingdet lou, hou chom chom hou tina a kisei ahin
hichu Sahlam lenggam Samaria in hingjing Pathen dalha a Assyria te
pathen le hou chom chom ahou uva tahsan kicheh le hou kicheh louva
aum uchu kiseina ahi.

ORPAH—Orpah kiti thucheng hi Hebrew thucheng akon kiladoh ahin


“Maichangphat ahilou le pachat lhem” tina ahi. Amahi Moab numei ahin,
Elimelech le Naomi chapa Kilion jinu ahi. Ruth dinga ajipa sopipa jinu ahi
(Ruth 1:4). Orpah hin atehpi chu angailu lheh nai hinla thi changeiya din
anung anajui joupoi. Amahi ajipa thiphat nin ajinei na-akon’in aki nungle
tan ahi.

PHOEBE—Phoebe kiti thucheng hi Greek thucheng “Phoibe” akon kiladoh


ahin “Vahpel, vah emsel” tina ahi. Amahi Cenchrea Houbung lhacha numei
khat ana hi. Amahi hin sum le pai langa jong kithopi na ana habol in ahi.
Chuleh amahin Paul lekha thot jong chu ama tah in apon Rome houbunga
aga thah e akiti. Amahi mi kithopi hat, mikhoto them anahin, Paul jeng
jong anakhoton ahi (Rome 16:1-2). Phoebe hi Christian masa numei holah
a suhmil theilou numei thupi tah khat ahi. Ama hinkho akon mudoh
theichu ahileh Pathen natoh nading hin pasal le numeiyin anito gellin
panmun anei theiye tihi mudoh thei ahi.

SHADRACH—Shadrach kiti thucheng hi Babylonte paocheng ahin


“Laltouna” tina ahi. Amahi Daniel Themgao loite thum ho lah a khat ahi.
Hebrew paova amin kisah chu “Hananiah” akitin hichun “Pathen chu
ngailut ahi” tina ahi. Babylon lengpa Nebuchadnezzar’in lim semthu hou
dia mipi thu apeh ngailouva meilhum lah a ale lut hou mithum lah a khat
ahi (Dan.1:3, Heb. 11:33). Amahin hingjing Pathen Yahweh chu dihtah in
atahsan in thi changei hijongle nungchon loudin adinpi jinge. Atahsan
naletje leh akitahna jallin thina thei meikong lah a konin jong Pathen nin
ahuhdoh in ahi.
PONTIUS PILATE—Pontius Pilate kiti thucheng hi Latin thucheng “Pontii”
akon kiladoh ahin Roman te Phung min khat ahi chuleh Pilate kiti
thucheng jonghi Latin thucheng “Pilatus” akon kiladoh ahin hichun
“Akhutna tengcha choi” tina ahi. Amahi 26 A.D. apat 36 A.D kum sunga
Rome mite kivaihomna noiya Judea gamvaipo anahiye (John 18:19). Jesu
Christa chu Jews hon Pilate anga ahin kailut uvin Pilate nin Jesu themo na
imacha amupon hichun Herod Antipas henga asol kitne. Pilate nin Jesu
Christa themon na amudoh louvang’in mipin thadia asap sap jeh un aman
akhut akisop’in Jesu ana pedoh tai. Jesu Cross a kikhet beh chun alu
chunga hiti hin thucheng ana sunin ana tahdoh peh e, “INRI-Iesus
Nazarenus, Rex Iudaeorum” Nazareth Jesu, Judahte lengpa” Pilate’in ahet
lou vangin athilbol hin themgao kama kisei sa aguilhun sah in ahi. Jesu
Christa thijou 36 A.D. vel chun Pilate jong Emperor Caligula in apan muna
konin ahaisah in Rome langa ana soltai. Athidan akisei louvang’in athu
kholgil hon amahi apanmun apat ahai jouchun ama le ama kithat danin
jong akiseiyin ahi.

NABAL—Nabal kiti thucheng hi Hebrew thucheng akon kiladoh ahin


“Angol ahilou le mingol” tina ahi. Amahi Caleb phungmi mihaosa tah
kelngoi tampi nei hinla David lengpa an neh ding penom loupa chu ahi.
Amahi David’in tha dia agot ahin, hinlah ajinu Abigail chonnem naleh
lungthim phat jeh-in David lungsatnaa konin ana huhdoh e (I Sam. 25).
Ama hinkho akon mudoh thei chu haosat nan mi kiletsah na asosah
theiyin hinla lunglim geh a um jing le napha tongin thisan sona changei
dia lunghang khat jong ajol lungdam theiye.

NABOTH—Naboth kiti thucheng hi Hebrew thucheng “Nabot” akon


kiladoh ahin “Theiga” tina ahi. Amahi Isrealmi ahin mikitah le midih chuleh
lengpi lei lentah nei ahi. Amahin Jezreel khoa lengpa Ahab leng inpi koma
chu lengpi leikhat ana neiyin ahi. Ahab lengpan anei agou le lengpi lei
lahpeh ding deijeh in ajinu to kithon joule nallin lekha ajih honin Naboth
chu songa ana seplih taove. Hinla Elijah themgao vin Ahab lengpa le ajinu
chu aphoh salin gotna tijat umtah achan honding ana seipeh e. Naboth
thusim hi Bible a chun Lengte khatna, bung 21 sungin akimu e. Ama
hinkho thusim akon mudoh thei chu ahileh kitah nale thutah a dingho chu
anat naole agenthei nao Pakai Pathenin ahaimil pon, abolse tejong alethuh
peh jie tihi mudoh thei ahi.

MORDECAI “Pathen a katdoh ahilou le lhandoh tina ahi. Amahi Jews mi


Persia gama anachengin ahi. Haman lengpan Jews mite thagam ding ana
tijeh a Haman lengpa douva ana pang khat ahi (Esth. 2:10).
ABIRAM “Kapa chu dopsang’a umding ahi” tina ahi. Amahin Mose chunga
guhthim thilgon ana neiyin chule lei khikeh sunga ana lhalutne (Ps.
106:17).

HAZAEL “Pathenin amui” tina ahi. Amahi Syria leng ho lah a khat ahi.
Amahin lengpa Benhadad chu ana khelin ahi. (II kings 8:12).

ALEXANDER “Mihem kithopipa” tina ahi. Amahi sumsan khengmi ahin,


amahin Paul chu gilou tah-in anabol e (II Tim. 4:14).

RECAB “Sakolmipa” tina ahi. Amahi Beeroth khoa Rimmon chapa ahi.
Amahin a sopipa Baanah chuto Ishbosheth anathat lhone. (II Sam. 4.).

SANBALLAT “Lhathah pathenin hinkho apei” tina ahi. Amahi Nehemiah-in


Jerusalem atundoh kit ding doudal a pang khat anahiye (Neh. 2:10 ,
13:28).

GAMALIEL “Pathena kon tohphatman” tina ahi. Amahi hou vaipoho lah a
Pharisee mi khat ahi Paul dinga a hilkung khat ana hin, amahin Jews mi
seijuiho chu aki doupi lou diuvin aseiyin; ajeh chu Pathena hungkon thu
asei phong’u ahi khah le Pathen lunghanna nabol doh diu ahi tia ana
seiphong pa chu ahi (Acts 5:33-40).

ACHAN “Boina” tina ahi. Amahi Zerah chilhah lah a Carmi chapa ahi.
Amahin Pathen dia katdohsa thil kichomdoh ho asel jeh-in Isrealte chunga
hahsatna alhut loi. Amahi songin ana seplih tauvin ahi (I Chron. 2:7).

ARISTARCHUS “Vaipo thempen” tina ahi. Amahi Paul akholjin thum chan
na a alhonkhom pi pa ahi. (Colossian 4:10)

ANANIAS “Pakai chu ngailutna ahi” tina ahi. Amahi Sapphira jipa ahi.
Amahi gam man akeh khat akikoi den jeh a Peter’in mihem hilouva lhagao
theng na joulhep ahi atileh apet petna lhu a thipai jengpa chu ahi (Acts
5:1).
AQUILA “Muvanlai” tina ahi. Amahi Priscilla jipa pon-in ding ahilou le
ponbuh ding khoilupon sem mi ahi. Amani jicha koma hin Paul ana pansan
na ana tongkhom jiuve. (Acts 18:1-3)

KORAH “Amulbei, dehchai, ahilou le samchai, lutol” tina ahi. Amahi


Mose’n migilou jamsanna athil alo jengu jong thamkhah ding ana jahda ho
lah a khat ahi. Adinna leiset pohkeh a lei khikeh-in aval lhum anahiye.
(Num. 1616-24)

MESHACH “Lengpa jin” tina ahi. Amahi Daniel themgao loi ho lah a khat
ahi. Hingjing Pathen, Daniel Pathen dih tah a tahsan a dingdet jing Jews mi
khat ahi. Babylon lengpan meilhum lah a alelut lah-uva pang anahi.
(Daniel 1:3)

JOB “Bolset” tina ahi. Amahi mipha tah ahi. Achunga bolsetna le
thohgimna alhun’a, chuleh anei agou jouse aman nung jenga jong
tahsanna a dih tah a pang, thoh hat tah a Pakai dia anapang mikhat ahi.
Hiche athoh hatna le atahsanna lhahdah louna chun Pakai Pathen a kon
ngailutna sangpen le phatthei boh changkit anahiye (James 5:11).

SOLOMON “Chamna ahilou le Chamdel’a um” tina ahi. Amahi David


lengpa le Bathsheba’n a-hin chapa ani chana ahi. Amahin Isrealte chunga
kum somli (40 years) lengvai anapoi. Ama amin chena pen chu achihna hi
ahi. Vannoija miching pen tinjong akihei. (I kgs. 1:28, I kgs. 3:1-15) Ama
lengvai poh laiyin Jerusalem Houin chu tundoh-in ana umin ahi (I kgs. 6:7-
13).

ABISHAG “Suhkhel, bolkhelpa” tina ahi. Amahi Shunem gam mii nu-ngah
melhoi tah ahi. Lengpa David thi nunga ama jenle dinga agapuiyu nu-ngah
melhoi tah nu chu ahi. (I Kgs. 1:3)

BENAIAH “Pathen phudoh” tina ahi. Amahi Kabzeel khoa Jehoiada chapa
ahi. Amahi gal hang pasal minthang tah ahi. Amahi David lengpan atahsa
vengtup dingin jalamkaiyin ana pansah e (II Sam. 23: 20-23).

JEROBOAM I “Mipi khantou, machal” tina ahi. Amahi Sahlam gamkai


lengpa anahi. Solomon lengpan thadia ana got’a konin akihuhdoh-in Egypt
gama ana jamin ahi. Amahin Isreal mite Jerusalem, Judea gama Pathen
houva ana chejiu chu khonung le ama dia hung phamo din ana gelin,
Sana’n Bongchal ni lim asemin ami Isrealte chu ana housah-in a chonset
lo tauve (I Kgs. 12: 26-33)

REHOBOAM “Mipi pung cheh, tamcheh cheh” tina ahi. Amahi Solomon
lengpa chapa ahin Isrealte leng’in apa banin lengvai anapoi. Amahin Juda
le Benjamin phung mi a hatsah-in ana khantou sah e (I Kgs. 11:12, II
Chron. 11:5-17).

ZADOK “Midihpa” tina ahi. Amahi thempu kitah tah le tahsanna neitah
anahin, aman Solomon chu leng din thao ana nu’n ahi (I Kgs. 1:8).

SHIMEI “Minthang, Minche” tina ahi. Amahi Gera chapa ahi. Amahin
David lengpa chu songin ana sepmin David lengpa chu agaosap’in
“Potdoh-in, tolthat pa, michonsepa” ana tin ahi (II Sam. 16:5).

REZON “Lengpa Chapa” tina ahi. Amahi Eliada chapa ahi. Amahi Zobah
khopi lengpa Hazadezer koma kona jamdoh a gucha michom lamkaiya
pang anahiye. Ama le amite hi Damuscus khopia cheng ahiuvin hichea
chu amiten lenga apansah-u ahi (I Kgs. 11:23-25).

GALHANG HO: Pathen’in athilgon kiphonna dingin galhang tampi lampi


chom choma galsat din ana mangchan ahi. Amaho hin galjo na anei komu
aumin chule gal alel komu jong ana umin ahi.

SISERA “Galvon ahilou le galvon na kijem” tina ahi. Amahi Harosheth a


cheng, Jabin sepoy lamkai pipu ana hi. Amahi Jael kitinu chun ponbuh
sunga ana that’in ahi (Judges 4:1-24)

BARAK “Kolphe” tina ahi. Amahi Sepoy jalamkai khat ahin, amahi
Deborah toh kithoa Jabin douva ana panga a sepoy jalamkai Sisera that’a
ana pang khat ahi (Judges 4:1-24).

ARIOCH “Sakei bahkai tabang” tina ahi. Amahi Nebuchadnezzar lengpan


mithat dia anganse sepoy jalamkai khat’a pang anahiye. Amahi gam
sunga miching mithem ho that dia nganse pa chu ahi (Dan. 2:14).
CALEB “Uicha” tina ahi. Amahi Pathen tahsan mi Canaan gam velhi dinga
kisol mi som le ni (12) lah a khat ana hi. Amahi Hebron khopi jong ana
kipen ahi (Josh. 14:6-15).

JULIUS “Sam-nem, mulnem” tina ahi. Amahi sepoy jalamkai khat ahin,
Centurion’in Rome a dinga Paul le sohchang dang ho asoldoh chun Julius
kitipa hin alamkaiyun ahi. Amahin Paul a lungset’in huipi gopi hung nung
kongkena a konin ana huhdoh-in ahi (Acts 27:1-44).

CLAUDIUS “Kibai, keng-kibai, hatou, dingdet lou” tina ahi. Amahi Rome
gamvaipo ali (4) chana ahi. Amahin kum 41-54 C.E. sung Rome a lengvai
anapoi. Amahin mipi, japi lah a konin Paul ana huhdoh-in Caesarea gama
ana solin ahi (Acts 11:28, 23:26).

CORNELIUS “Saki” tina ahi. Amahi Rome Sepoy ho lah a thunei, jalamkai
(officer) panmun tuh khat ahi. Amahi hougut mi, ama le a-insung mite
Pathen gingte ahiuve. Amahin Vantil a kon thupeh amu dungjuiyin Peter
chu Joppa a konin agapui sah e (Acts 10:1-48).

IRTIJAH “Pathen’in amu pa” tina ahi. Amahi Jeremiah themgao dihlou tah
a kingohna a aman’a pang sepoypa chu ahi (Jer. 37:13).

NAAMAN “Nomsah ahilou le lunglhaisel” tina ahi. Ama hi Syria sepoy


jalamkai tiphah (Leprosy) veipa chu ahin, Elisha themgaovin ana damsah
e (I Kgs. 5:1).

POTIPHAR “Nisa a kon” tina ahi. Amahi Egypt leng inpi ngah Sepoy
lamkai anahi. Amahin Joseph chu ana kichoh-in khonung’in Pakaiyin
Joseph aumpi jing jeh-in Potiphar alung lhaiyin, a-insunga ajen le din apan
sah-in anei agou jouse chunga jong vaipon ana pansah e (Gen. 39.).

NIMROD “Hangsan” tina ahi. Amahi Cush chapa ahin leisetna gal hat
masapen ahi tin akiseiye (Gen. 10.).

ITHAI “Umjing, umpi jing” tina ahi. Amahi David lengpa dinga a sepoy
mihat khat anahiye (II Sam. 23).
ABIMELECH “Lengpa pa” tina ahi. Amahi Gerar lengpa ahin Abraham a
kon’a Sarah kipuipa chu ahi (Gen.12:15,20:2).

AHAB “Gang, paneo, pu, ahilou le palen” tina ahi. Amahi Omri chapa ahi.
Amahin Samaria gam sunga kum somni le ni (22) sung lengvai ana poi.
Amahin Sidon lengpa Ethbaal chanu Jezebel aki chenpin Baal doi ana
houve. Samaria khoa jong Baal houin anasan maicham asemin houin
sunga ana koiye, hiti chun hing jing Pathen doumah ana bol e (I Kgs.
16:29-33).

AGAG “Meikong” tina ahi. Amahi Amelek lengpa ahin, Saul lengpan
aman’in agal mite adang vang ana that gamtai. Amahi Samuel
themgaovin Gilgal maicham maiya chun ana bantel jengin ahi (I Sam.
15:8-34).

ADONIJAH “Pakai chu ka Pakai ahi” tina ahi. Amahi David lengpa chapa
ahin anu min chu Haggith akiti. Amahin David chapa Solomon lal touna
chu anachu e. Amahi Solomon’in ana that tan ahi (I Kgs. 2:12-25).

AMON “Khut-them ahilou le thepna nei” tina ahi. Amahi Judah te lengpa
ana hin, Amahin kum ni (2 years) sung bou Jerusalem a lengvai anapoi.
Amahi avaipo ten ana that taove (II Kgs. 21:19-23).

AHAZ “Nei, aneipa” tina ahi. Amahi Jotham chapa ahin, Kum somni (20)
alhin’in Judahte lengin ana pange. Amahin Jerusalem khopia kum som le
gup (16 years) bou lengvai ana poi. Amahin apu David bangin Pakai
ahoupon, thet umtah tah-in aumin, doilim semthu ahouvin achapate
geiyin kilhainan ana mange (II Kgs. 16, II Chron. 28.).

ASA “Suhdam ahilou le damsah” tina ahi. Amahi Judahte leng ali (4)
chana anahiye (Matt. 1:7-8).

BAASHA “Mi thagum ahilou le mi hangsan” tina ahi. Amahi Nadab lengpa
le a insung mi that chaiya Isrealte leng athum (3) channa a pangpa chu
ahi. Amahin kum somni le li (24 years) Isrealte chunga lengvai anapoi (I
Kgs. 15:13-16).
AHASUERUS or XERXES “Leng chapa) tina ahi. Amahi Persia lengpa
anahin, ajinu sei ngailou jeh a kikhenpia Esther joh ana kichenpipa chu
ahi. Ahasuerus hi Hebrew pao ahin, Xerxes hi Greek pao ahi.

CYRUS “Nisa” Amahi Persiate lengpa khat anahiye. Amahin Babylon khopi
jong ana nokhumin vai anahome. Isaiah themgao kama kisei bangin Cyrus
lengpan Jewste chu agamuva kile kitna Jerusalem athah tundoh diuvin thu
anapen ahi (Isai. 44:28, Dan. 6;28).

DARIUS “Pakai” tina ahi. Amahi Persiate lengpa ana hin Daniel themgao
chu Keipi bahkaite kulsunga ale lut diuvin thu anapei (Dan. 6:1).

AMON “Thepna nei” tina ahi. Amahi Judahte leng som le nga (15) chana
ahin chule Jesu Christa hungpenna pului khat jong ahi akiti (II Kgs.
21:18,18:26, Matt. 1:10).

BALAK “Suhset, Suh mathah” tina ahi. Amahi Moabte lengpa khat ahin,
Isrealte samse dinga Balaam themgao hin solpa chu ahi (Num.22:2-6).

BEN HADAD “Hadad chapa” tina ahi. Amahi Syriate lengpa khat ana hin
adamlou pet’a Elisha themgaovin adam ding le adamdoh lou ding asei
ding asei dinga avaipote lah a Hazeal kitipa ana solpa chu ahi (II Kgs. 8:1).

AMAZIAH “Pakai chu thahatna ahi” Amahi Judahte lengpa anahin amahin
apa that ho atha chai hel vangin achateo le a in-sungmi ho ana hing
hoiye. Amahi ngailutna neimi ahijeh-in “Nu le pa chonset jeh a chate
chunga phulah louding chuleh chate chonset jeh a jong nu le pa chunga
phulah louding, mihem ama ama chonset jeh a bou thiding ahi” ti chepi
khat mi ana hi (II Kgs. 4:5-6).

BELSHAZZAR “Pakaiyin Bel Lengpa chu avengbit jinge” tina ahi. Amahi
Babylonte leng anukhah pen, achaina pen ahi. Amahin khanse tah-in
Houin sana lhengkong le khon Jerusalem a pat hung kipo hoa chun ju
adonin ahileh photlot louvin mihem khutphang khat’in banga lekhajem
ahin sun’in epi kiseina ahi koima aledoh thei aumpon hinla Pakai lhacha
Daniel themgaovin ana ledoh peh e (Dan. 5:8-31).
EVILMERODACH “Marduk mipa, Pathenpa” tina ahi. Amahi Babylon
lengpa khat anahin ama leng chan kumin lungset manin Jehoiachin chu
songkul a konin ana lhadoh e (Jer.52:31).

ETBAAL “Baal a kon” tina ahi. Amahi Sidon lengpa ahin achanu Jezebel
chu Ahab ji dingin an api.

CEASAR AUGUSTUS “Ja-um, Jabol theitah” tina ahi. Amahi Rome


kumpipa ahilou le gam vaipopa ana hin, Pakai Jesu Christa pen ding kisei
laiya leiset chung cheng mijouse simtoh a minsut dinga thu anapepa chu
ahi (Luke 2:1).

CLAUDIUS “Elbai” tina ahi. Amahi lengpa, Rome gam sunga Judate jouse
potdoh dinga thu ana pepa chu ahi (Acts 18:2).

EGLON “Bongnou, Sa-ngan nou tabang” tina ahi. Amahi Moab lengpa ahin
Isrealte ana suh genthei jeh a Thutan vaihom Ehud’in ana that’in ahi
(Judges 3:12-25).

ELAH “Gangpi phung” tina ahi. Amahi Isrealte lengpa ahin a jukham
petnin Zimri’in ana that tai (I Kgs. 16:8-10).

HEROD “Hangsan ahilou le Hangsan tah a kimaitopi” tina ahi. Amahi


Palestine gam chuleh Judah gama kum somthum le sagi (37 B.C) a pat
kum som sagi (70 A.D) gei lengvaipo anahi. Ama lal laiyin Bethlehem a
Jesu Christa ana pengin ahi. Amahin naosen Jesu chu suhmang tei ding
anagon ana holin ahi (Matt.2:7-8).

HOSEA “Pakai chu ei-lhatdohpa ahilou le eihuhhingpu” tina ahi. Amahi


Isrealte leng anukhah ahilou le achaina pen anahi (II King 15:30f.).

ISBOSHETH “Molphou, ahilou le jachat” tina ahi. Amahi Saul lengpa


chapa ahin, amahi Saul galmi lamkai Abner kitipa chun leng ana chan sah
e. Amahin kum ni (2 years) sung leng vai anapoi (II Sam. 2:8-15).
HEZEKIAH “Pakai chu thahat tah ahi” tina ahi. Amahi Judahte lengpa
Pathen he tah ahin, doilim semthu pathen ho asumang’in Houin ana
tungdoh-in ahi. (II Kgs. 18:20, II Chron. 19:30).

HORAM “Khansang ahilou le dopsang” tina ahi. Amahi Gezer lengpa ahin,
Joshua to gal ana kisat’uvin abon chaovin ana that chai taove (Josh.
10:33).

JEHOIACHIN “Pakaiyin alhendoh” tina ahi. Amahi Babylonten Jerusalem


ahin lokhum pet’uva Judahte lengpa anahi (II Kgs. 24:8, Matt. 1:11-12).

JEHU “Ama chu Pakai ahi” tina ahi. Amahi Jehosaphat chapa ahi. Elisha
themgaovin gollhang themgao khat a sola Isreal leng dia thao aga
nusahpa chu ahi. Isrealte leng som (10th kings) channa ahi (II Kgs. 9:1-37).

JEHOAHAZ “Pakaiyin atuhchah jinge” tina ahi. Amahi Judahte leng ahi
chunk kum somni le thum (23 years) alhing tai. Amahin lha thum (3
months) seh she bou Jerusalem a lengvai anapoi. Amahin apu apate
umchan ajopmin Pakai dounana chonse tai. Egypt lengpa Neco chun gal
hinga akaiyin hikoma chun ana thiden tai (II Kgs. 23:31-34).

JEHOIAKIM “Pakaiyin atundoh ding ahi” tina ahi. Eliakim (Pathen phudoh)
tina jong ahi. Amahi kum jagup (600 B.C) vel laiya chun Judahte langpan
anapange. Jeremiah lekhajol halvam’a chu amahi anahi (Jeremiah 36:1-
23).

JOASH “Pakai thahatna” tina ahi. Amahi Judahte leng achan chun kum
sagi (7 years) bou ahi nalaijin ahi. Amahin kum somli (40 years) sung
lengvai anapoi. Amahi Gideonpa ahi. Joash hin lengvai apoh sungin Pakai
kin jeng aboljin hinlah doilim houna mun asuh manglou jeh-in doi hou hon
kithoinan ana mang jiuvin ahi. Amahi avaipoteni Jozacar le Zehozabad
chun adou lhonin Silla jotsuhna lamlen chun ana that lhon tai (II Kgs. 12:1-
21).

MANASSEH “Haimil ahilou le Suhmil a um” tina ahi. Amahi Hezekiah


chapa ahi. Amahin kum som nga le nga (55 years) Judah te lengpan ana
pange. Amahi leng gillou tah Pathen thupeh nitlou le doilim semthu
pathen houbol ana hi e. Athi kon langin akisih in Pathen koma ngaidam
ana thume. (II King 21:1-7)

JOSIAH “Pakaiyin akithopi” tina ahi. Amahin Kum jagup le somli a pat
jagup le ko (640 to 609 BCE) kikah-in Judahte lengin ana pange. Kum get
(8 years) bou ana hina laiyin hinla leng anachange. Ama lengvai poh laiya
Danbu ana kimudoh ahi (I Kgs. 13:22).

MELCHIZEDEK “Chondih tah lengpa” tina ahi. Amahi Salem kiti tua
Jerusalema chun lenga anapange. Amahi Thempu khat jong anahi (Psalms
110:3-4).

MENAHEM “Lhamon, lungmon sah” tina ahi. Amahi Gadi chapa ahin
amahin Shallum kiti lengpa chu ana that’in akhel’in ama lengin anapange.
Amahin kum som (10 years) sungin Samaria khopia lengvai anapoi. Amahi
leng gilou tah Isrealte jong chonset sah a ama jeng jong Pakai deilouva
chonse jeng anahi (II Kgs. 15: 14-23f.).

NICODEMUS “Japi, mipa lah a galjou” tina ahi. Amahi Jewste gamvaipo,
Jesu Christa kivuina dinga akithopia pang khat ahi. Amahi Jewste
gamvaipo le thuhil a pang thupi tah khat ahin Jesu Christan amahi lhagao
hinkho thu ana seipeh-in ahi (John 3:1-21,7:45-53).

NEBUCHADNEZZAR “Nebu chun lallukhuh chu vengbit hen” tina ahi.


Amahi Babylon lengpa, mang kidang tah neipa chu ahi. Amahin Jerusalem
geijin jong ana lo in vai anahome (II Kgs. 24:1f.).

OG “Abem, alum, ahilou le akol” tina ahi. Amahi milen tah ahin Bashan
lengpa ahi. Amahi Isrealte toh anakisat’uvin Isrealten ana jouvun ason
apah beiyin akoiyun agam sung jouse jong ana toupha tauve (Num. 21:33-
35).

PEKAH “Akihong” tina ahi. Amahi Ramaliah chapa ahin, Isrealte leng a
anapange. Amahin kum somni (20 years) Isrealte leng’in anapange (II Kgs.
15:29).
OMRI “Pakaiya jillai, simlai” tina ahi. Amahi mihat tah khat anahin, kum
som le ni (12 years) sung Isrealte leng’in anapange. Amahi Isrealte leng
lah a achonse pen loikhat’in jong akiseiye (I Kgs. 16:15-28).

SO “Gamvaipo” tina ahi. Amahi Egyptte leng khat anahin, Hosea chun
Assyriate del dohna dingin So lengpa koma kithopina anathume. (II Kgs.
17:3-4).

ZEDEKIAH “Pakai thudih” tina ahi. Judahte leng ho lah a anukhah pen
lengpa chu ahi. Amahi amit ana suhchot peh-un Babylon langa anakai
tauve (Jer. 38:38,39:52, II King 24:17).

SENNACHERIB “Lhathah, Chollha pha le setna punsah sopipa” tina ahi.


Amahi Assyria lengpa sepoy lakh khat le sangsom get le nga (1,85,000
soldiers) neipa chu ahi. Amahi Pakai vantil chun ana sumang tan ahi (II
Kgs. 19:35).

SHALMANESER “Mei houpa” tina ahi. Amahi Assyria kumpipa ahin


amahin Isrealte leng Hosea chu amanin songkul’a anakhume (II Kgs.
17:1f.).

AZARIAH/UZZIAH “Pakai hat jing ahi” tina ahi. Amahi Judahte lengpa
Pakaiyin ahin kho lhum keiya anaphah sahpa chu ahi (II Kgs. 15:5).

8. THEMPU HO LEH THEMGAO HO: Thempu ho chu mipi, japi din


Pakai henga atao jiuvin, kilhaina abol’un mipi chu Pathen thua
akhoukhah jiuvin chuleh Pathen houbuh le houin ho vesuiyin ana
pang’uve.

Themgao ho chu numei jong pasal jong koi hileh Pa thenin


athu seiphong dinga alhen doh ho ahiuve. Amaho hin Gao neitheina
ahilou leh mitvanei tin jong aki heuve, ajeh chu amaho hin khonung’a
thilsoh ding jong het theina jong ana neijiuvin, hijeh chun Pathen
lungdeiya iti hinkho manding ham ti mihemte ana hil jiuvin ahi.
ABIATHAR “Ninglhingsetpa” tina ahi. Amahi Ahimelech chapa thempu
khat ahi. Saul lengpan thempu jouse athagam hel vangin ama hi ana
sohchai (I Sam. 22:20-23).

ANNA “Ngailut” tina ahi. Amahi Asher phunga Phanuel chanu themgao nu
chu ahi. Amahi ajipa toh kum sagi (7 years) seh bou chengkhom ahin kum
somget le li (84 years) meithai ahi. Amahin Jesu Christa chu Messiah ahi ti
ana tahsan’in Jesu hung ding ngah jingte chu anaseipeh e (Luke 2:36-38).

AGABUS “Khaokho” tina ahi. Amahi themgao khat anahi. Amahin lhagao
thahat’in vannoi pumpi kel lhah ding anasei masan ahi (Acts 11:27-28).

BALAAM “Gamdang mi” tina ahi. Amahi Amaw gamsung Euphrates lui
pang, Pethor a cheng, Beor chapa ahi. Lengpa Balak’in agal mite gaosap
dinga aga kousahpa chu ahi (Num. 22:4-6).

AHIJAH “Pakai chu ka sopipa ahi” tina ahi. Amahi Shiloh khoa themgao
ahin, amahin Isrealte lengam ni kisoa phung som chunga Jeroboam’in vai
ahop ding anasei masai (I Kgs. 11:35).

DEBORAH “Khoi” tina ahi. Amahi numei Isrealte thutan vaihomho lah a
khat ahi. Amahin Canaan mite akon’in amite anahuhdoh-in ahi (Judges
4:4-14).

AMOS “Poh-gih po” tina ahi. Amahi Tekoa khoa kelngoi chingmi ahin,
amahi themgao khat jong ahi. Pathena konin gaothu mipi dingin anaseiyin
ahi (Amos 1:1f.).

DANIEL “Pathen chu ka thutanpa ahi” tina ahi. Amahi Hebrew mi


khangdong, Babylon langa galhinga kikai ho lah a khat anahi. Amahi
themgao ahin mang le theina hetna jong aneiyin, Nebuchadnezzar lengpa
mang jong ana lepeh-in ahi (Dan. 2:4). Pathen khut’in banga thu ajih ledoh
jong anahin, chuleh amahi keipi bahkai kul sunga kileh lut’a hinlah Pathen
thahatna jal’a keipi bahkai jengin jong ima alo lou anahiye. (Dan. 6:1f.).

HAGGAI “Golnop” tina ahi. Amahi themgao ahin Babylon gama Isrealte
asohchan laiyuva themgao thumop a pang khat Anahi (Haggai 1:1f.).
GILALAI “Gih ahilou le agih” tina ahi. Amahi David lengpa lal laiya
tumging them ho lah a aman chah khat anahi (Neh. 12:36).

ELISHA “Pathen chu huhhingpu ahi” tina ahi. Amahi themgao lenloi khat
anahi. Amahin Pathena kon bolthei kidang dang jong ana bol’in meithai
numei sum ba khat jong anakithopin chuleh Syria Sepoy lamkai Naaman
jong a tiphah a konin ana damsah e (II Kgs. 5:1f.).

HABAKKUK “Tuhchah, ahilou le nopna” tina ahi. Amahi Jehoiakim le


Josiah leng vaihom laiya themgao anahi (Hab. 1:1f.).

EZEKIEL “Pathenin ahat sah e”tina ahi. Amahi Babylonten Isrealte gal
hing a akai laiyuva themgao a pang khat anahi. Amahi Babylonten Isrealte
gal hinga akai laiyuva themgaova ana pang khat ahi. Pathen lhagaovin
ama hi gu gosa phaicham chu gaovin ana musah-in ahi. Amahi mihemte
dia Pathena kon thuphon neiji mikhat ahi (Ezek. 37:1-14f.).

ELIJAH “Pakai chu ka Pathen ahi” tina ahi. Amahi Pathenin natoh ding
apeh chu doilim semthu pathen hou suhmang’a thudih le lamdih a
hingjing Pathen houding hi anahi. Amahin meitheinu chapa thina a konin
ana kaithouvin ahi. Amahi ahinga lah touvin aume tin akiseiye (I Kgs.
18:1-40).

HILKIAH “Pakai chu kachan, kavang phatna ahi” tina ahi. Amahi Houin
sunga Danthubu hin mudoh a Josiah lengpa gasei pehpa chu ahi (II Kgs.
22:8).

HULDAH “Leithah” tina ahi. Amahi Shallum jinu themgao numei khat
anahiye. Amanu hi Houin sunga ponchol ho vetup’a pang Anahi. Amahin
lengpa koma thulhut aneiyin Pakai danthubu nahsah loujeh a talen amat
diu thu anaseipeh e (II Kgs. 22:14, II Chron. 34:22).

JEREMIAH “Pakai chu choi-at nin um hen” tina ahi. Amahi themgao len ho
lah a khat ahin, amahin kum somli (40 years) tobang themgao natoh ana
tonge. Amahi “Lhasetah ahilou le lungthim a kap themgao” tinjong akihei,
ajeh chu amiten Pathen lunglam ahol loujeh-ule asetnao jouse jeh ahi
(Jer.9:1f.).
HOSEA “Huhhingna, Lhatdohna” tina ahi. Amahi Beeri ahin themgao ho
lah a Jesu Christa pen masanga kum ja sagi (700 years) ana hingin ahi.
Amahi Pathenin numei chavai khat jia aneiya amiten a Pathen’u abolnau
ahet doh theina dinguva ana thulhahpa chu ahi (Hos. 1:1. f.).

JOEL “Pakai chu Pathen ahi” tina ahi. Amahi Pethuel chapa ahin themgao
khat jong anahi. Amahin mi jouse a chonset’uva kona kisih a taova Pathen
alhai diuvin ana seiphongin ahi (Joel 1:3, Acts 2:16.).

ISAIAH “Pakai mi huhhingna” tina ahi. Amahi Amos chapa ahin chule
Themgao ho lah a Pakai Jesu hung ding thu anaseidoh khat jong ahi.
Amahi Jesu Christa pen masang’in kum ja sagi le somnga (750 years)
tobang ana hingin ahi (Isai. 1:1. f).

JONAH “Vapal, Vakhu” tina ahi. Amahi Amittai chapa ahin, Pathenin
themgao ho lah a Nineveh khopia athu lhangsam dia anasolpa chu ahi.
Pathenin a solna a kon jamdoh agot jeh a Ngapi’in ana val lhumin nithum
(3 days ) le jan thum (3 nights) ngapi oi sunga ana um e (Jonah 1:1-17).
Jonah’in Pathen ahin kouva alunglam boldia ahung kigot phat nin Ngapi
chun Twi khanglen pam langa ana lodoh tai. (Jonah 2:1…f)

MALACHI “Pakai solchah” tina ahi. Amahi Pathen lekhabu Kitepna Luiya
kimu dungjuiyin themgao ho lah a achaina pen ahi. Amahin hiche khang
laiya thempu ho thilbol dihlou ho chu adou dal’in aki semthah-uva thudih
a na atoh diuvin ahillin, chule Messiah hung ding thu jong ana seidoh-in
ahi (Malachi lekhabu ven).

MICAH “Pakai tobang” tina ahi. Amahi Moresheth mi ahin Hezekiah Judate
leng vaipoh laiya themgaova anapang ahi. Vaihom dingpa chu Bethlehem
khoa pat hung ding ahi tia anaseidoh themgaopa chu ahi (Jer.26:18).

NAHUM “Lhamonsah” tina ahi. Amahi Elkosh khomi ahin, themgao ho lah
a Nineveh khopi chunga Pakai lunghanna phongdohpa chu ahi (Nah. 1:1f.).

NATHAN “Peh, Thilpeh” tina ahi. Amahi themgao ho lah a David lengpa
chonset phongdohpa chu ahi. Aman David lengpa koma Jerusalem houin
asah doh louding anaseipeh-in ahi (II Sam. 7:1-17).
ZECHARIAH “Pakaijin amel chih jinge” tina ahi. Ezra khanglaiya themgao
le thempua anapang chu Zechariah hi ahi. Amahi themgao khang- dong
ho lah a achaina pen hidin jong akiseiyin ahi (Zechariah lekhabu ven).

PHANIAH “Pakaiyin aventup” tina ahi. Amahi Cushi chapa ahi. Amahi
Judah gama Josiah leng vaipoh laiya themgaova pang anahi. Zephaniah
lekhabu jihpa ahi. Amahi Judahte chonsetna chunga thutan’in jong
anapange. Amahin thudih a chon’a kinepna nei ding anaseiphong’in ahi.
(Zeph. 181:1f.).

PHUNGPI PATE, AJITEU LE ASOPI HO


Abraham, Isaac chule Jacob, amaho hi phungpipa, ahiloule
nampipa tin akiheuve. Amaho hi Kitepna lui lek habua minchong phungui
kisutna pate ho, kitahna le hansanna chuleh Pathen tahsan jal’a insung
semtup a hinpi anahiuve. Amaho chilhah a kon a hi Isreal phung
som le ni chu hungkon doh ahi.

ABEL “Haihu, hinna hu” tina ahi. Amahi Adam le Eve chapa ni channa ahi
akiti. Amahi a sopipa Cain chu anathat tan ahi (Gen.4:1-10). Amahi
houlam thudol kiseina a akithat masapenin akiseiyin ahi (Matt. 23:25).

BENJAMIN “Khut jetlam chapa” tina ahi. Lhanglam gam chapa tin jong
akihei. Amahi Jacob chate pasal ho lah a alhumpen ahin, amahi Jacob’in
Rachael to a hin ahi (Gen.35:18,42:4.f.).

CAIN “Chan ahiloule Nei,” tina ahi. Amahi Adam le Eve chapate lah a atah
pen ahi akiti. Amahi semtil a pat mithat masapen ahi tin jong akiseiye,
chule amahin a sopipa Abel chu ana tha ahi (Gen.4:1-25).

DINAH “Thutan” tina ahi. Amahi Jacob le Leah chanu ahi (Gen.30:21).

ENOCH “Katdoh ahilou le lhandoh” tina ahi. Amahi Cain chapa masapen
ahi akiti. Cain’in khopi atundoh min chu asah ahi. Amahi Pathen to kilha
louva kilhon jing mikhat ahi (Gen. 4:17-18).
EPHRAIM “Ajatni a gasoh” tina ahi. Amahi Joseph le Egypt numeinu
Asenath to a hin a chapang jo chu ahi (Gen.41:52).

ESAU “Mul, mi mul” tina ahi. Amahi Isaac chapa ahin, amahin apen
khompi a sopipa Jacob koma a upat ana kijoh-in ahi (Gen. 25:26-34).

EVE “Hinkho” tina ahi. Amahi Adam jinu ahin vannoiya numei lah a amasa
pen ahi (Gen. 3:20). Amahin Pathen thupeh apal keh-in hon lailung’a
theiga nehlou dia Pathen thupeh chu ging louvin ana netan, chujouvin
ajipa Adam jong ana nehsah e. Chutia Pathen thu apal keh honjeh-in
mihem jouse chunga thina ahung lhung kha tai (Gen. 3: 1f, I Tim. 2:13-
14).

HAGAR “Lenna, jamdohna” tina ahi. Hagar kiti thucheng hi “Mel hetlou”
tin jong aki le theiye. Amahi Abraham jinu Sarah dinga a sohnu ahiloule
ajen le nu ahi. Amahin Abraham to chapa khat ahing lhonin amin Ishmeal
ahi. Amahi Sarah-in akoma konin ana soldoh tai (Gen. 16:1-16).

HAM “Asa (Hot)” tina ahi. Amahi Noah chapate thum (3 sons) ho lah a
alhum pen ahi. Amahi Canaanpa ahi. Ham hin apa Noah del chenglouva
alup pet agamu jeh-in achapa Canaan chunga Noah-in agaosap khumloi
(Gen.9:20-27).

ISHMAEL “Pathenin ajai, angai peh e” tina ahi. Amahi Abraham’in a


sohnu Hagar to ahin lhonpa chu ahi. Amahi Abraham kum somget le gup
(86 years) vel ahia peng ahi. Chuleh Ishmael hi Arabte le Ishmael mite
dinga phungui kisutna pa ahi akiti (Gen. 16:11-16,17:18-26).

JUBAL “Tumging” tina ahi. Amahi Lamech chapa ahin, semjang saite le
theile mutte chengse penna pa ahung hitai (Gen. 4:20).

JACOB “Thalhenga, thilkhat khella anungjui” tina ahi. Amahi Isaac chapa
Abraham tupa ahin, Amahin a sopi apen koppipa Esau upat chubechim to
ana kilhet’in Esau upat ana kilah e. Amahi vantil to kibon’a ajo phat’a
phatthei kithuma kiboh sahpa chu ahi (Hos. 12:4). Jacob’in chapa som le
ni (12 sons) aneiyin khonung’in Isreal phung somle ni (12 tribes) kisem
dohna/penna ahung hiye.
JOSEPH “Pathenin apunsah ding ahi” tina ahi. Amahi Jacob le Rachael
chapa ahin, a sopi ho thangthip jeh-un Ishmael mi kivei ho hungphat’in
dangka somnin (20 silver coin) ana kijoh-uvin Joseph chu Egypt gama
anapui tauve. Amahi Pathen ging le kitah tah a Pathen houva tahsan khat
ahijeh-in khonung’in Pathenin Egypt gama Pharaoh lengpa a konin gam
vaipon ahung pange (Gen.37:1f.).

LAMECH “Thahat tah, thunei tah” tina ahi. Amahi Noahpa ahin Jesu
Christa phunggui kisutnapa jong ahi (Gen. 5:25-41, Luke 3:36).

LEAH “Gim ahilou leh thachol” tina ahi. Jacob’in apu Laban koma kum
sagi (7 years) jen achanu Rachel ana lo’in hinla apun a u-nu Leah anapei.
Leah hi Jacob ji masa ahi. Jacob’in kum sagi ma Rachel alo kit’in chujouvin
a u-cha lhonin Jacob jin apang lhone (Gen. 29:16-30).

LEVI “Jopmat ahilou leh Gopkhom, Pankhom” tina ahi. Amahi Jacob chapa
te lah a khat ahin, ama le asopipa Simeon’in a sopinu Dinah chu Hamor le
Shechem’in akipui ding deilou jeh-in akhopiu ana delkhum lhonin Hamor
le Shechem geiyin ana that lhone (Gen.34:25-31).

METHUSELAH “Tengcha mipa” tina ahi. Amahi Enoch chapa ahin Lamech
dinga apa ahi. Amahi leiset chunga ahing sot pen’in jong akiseiyin ahi.
Amahi kum ja ko le somgup le ko (969 years) ahinge akiti (Gen. 5:22-27).

RACHEL “Kelngoipi” tina ahi. Amahi Jacob jinu ahin Joseph le Benjamin
penna nu ahi. Amahi Jesu Christa phunggui kisutnanu jong ahiye (Gen.
30:22-24).

REBEKAH “Khichah ahiloule tuhchah” tina ahi. Amahi Isaac jinu ahin
Jacob le Esau penna nu ahi (Gen.22:23).

SARAH “Leng-chanu” tina ahi. Amahi Abraham jinu ahin Isaac penna nu
ahi. Amahi nam lentah hungkon dohna nu ahung h iding jeh-in amin hi
Sarah akonin Sarai tin akikhel e (Heb. 11:11, I Pet. 3:6).

ZILLAH “Liim, ahilou le kicholdona thei lim” tina ahi. Amahi Lamech jinu
ahi (Gen. 4:19-24).
SHEM “Min” tina ahi. Amahi Noah chapa ahin kum jagup (600) ana hinge
(Gen.5:32,9:25-37).

TERAH “Kingah na ahilou le ngahmun” tina ahi. Amahi Abraham pa ahi.


(Gen.11:27-32)

BI NINA(Part-2)
SOLCHAH HO LE HOU LAMKAI MASA HO
Jesun aseijui som le ni ho chu akou khomin, lhagaoboh ho del dohna ding
le dammo veiset jouse boldam theina tha apei. Solchah som le ni ho chu;
amasa penin Peter kisah Simon le asopipa Andrew ahin, adang Zebedee
chapa teni Jacob le asopipa John, Philip le Bartholomew, Thomas,
kaidongpa Mathew, Alphaeus chapa Jacob, Thaddaeus, Canaan mi Simon,
chule Jesu matsah a pang Judas Iscariot hicheng hi ahiuve.

Jesu Christa nungjui dihtah Christian masa ho chu Evangelist le Missionary


anahiuve. Amahon huhhingna kipana thupha hi ana jihdoh-uve.

ANDREW “Pasal hina” tina ahi. Amahi Peter sopipa ahi (Mat.4:18).

JAMES “Thalhenga anungjui” tina ahi. James hi Greek thucheng ahin


Hebrew paova Jacob tina ahi. Amahi mihon James tin ana kou jiuve. Amahi
Zebedee chapa ahin, Kitepna Thah a Jacob ahiloule James lekhathot sunpa
ahi akiti. Amahi Herod Agrippan ana that’in ahi (Mat.4:21).

BARTHOLOMEW “Tolmai chapa” tina ahi. Bartholomew hi Greek


thucheng “Bartholomaios” apat kiladoh ahi. “Bar” kiti chu achapa tina
ahin “tholo” ajung, akikai, alam, tina jong ahi. Amahi Galilee mi Jesun
seijui dia akoupa chu ahi.

JAMES “Thalhenga anungjui” tina ahi. Amahi Alphaeus chapa ahin, Pakai
Jesu seijuiho lah a khat ahi (Mat.10:3).

JUDAS ISCARIOT “Thangvah-Kerioth mipa” tina ahi. Amahi Jesu matsah a


pangpa chu ahin Jesu cross a kikhet beh jouvin amajong ana kikhailih tai
(Matt.10:4, Luke 6:16).
MATHEW “Pathen thilpeh” tina ahi. Amahi Levi mi ahin Jesu seijui ahi
masang chun kaidong’in ana pange (Matt.9:9, 10:3).

MATHIAS “Pathen thilpeh” tina ahi. Amahi Jesu seijui holah a Judas
Iscariot khella kilheng pa chu ahi. (Acts 1:23-26)

THOMAS “Kopto, akop” tina ahi. Greek paova amin chu Didymus akiti.
Amahin Jesu Christa thina a konna athodoh chu kamit tah a kamua thingkil
maha kakhut tah a katham khah loule tahsan ponge anati (Mat.10:3).

JOHN “Pathen mi ngailutna” tina ahi. Amahi Kipana thupha jih ho lah a ali
(Fouth) channa ahi. Amahin Thuphon lekhabu jong ajih e. Amahi Zebedee
chapa James sopipa ahi. Ama le asopipan Jesu van vou a akikhel chu ana
mulhone. Amahi Jesun aseijui holah a angailut tah khat ahi. (Mark
3:17,14:3, John 13:23, Mat. 17:1-2)

PETER “Songpi” tina ahi. Amahi seijui ho lah a alamkai ahi. Amahi songkul
a kon’in vantil’in ana puidoh, lhadoh-in ahi. Amin tah chu Simon akiti.
Jesun amin Aramaic paova “Cephas” kiti Songpi anasah e. (Matt.
4:18,16:16-17, Luke 4:38, Mark 14:66-72).

PHILIP “Sakol ngailu” tina ahi. Amahi Galilee gam Bethsaida khomi ahi.
Amahin Nathanael chu Jesu koma ahin puiye. (John 1:44-50).
SIMON “Khojah ahilou le ngaipeh” tina ahi. Amahi nam lamkai khat jong
ana hin Jesu seijui khat jong anahi e. (Mat.10:4, Luke 6:15, Mark 3:18, Acts
1:13)

THADDEUS “Lungchang” tina ahi. Amahi Lebbeus ahiloule Jude


“Thangvah” tin jong akihei.

You might also like