S.S.C.

Public Examinations SCERT Model Papers SOCIAL STUDIES

- ప ూండేరి బాబు
---------------------------------------------------------------------------------------------
1. మొదటి అంతర్జాతీయ ఎర్త్ సమ్మిట్ ఎక్కడ జర్ిగంి ది? (రియో డి జనీరో)
2. ఇచ్చిన చ్చతరంలో ఏ కోత క్నిపిస్ ్ంది? (గల్లీ ఎరోషన్)
3. కంది వజటిలో ఏది వ్యవ్సజయ ఆధార్ిత పర్ిశ్రమలక్ు సంబంధించ్చనది కజద్? (సి) సిమూంట్
(ఎ) చకకకర (బి) రబబరు (సి) సిమంట్ (డి) కజఫీ.
4. 1815లో వియన్ాా కజంగకస
ర న్ ఎవ్రు నిరవహంచారు? (మట్టె రిిచ్)
5. I.M.F.ని విస్ ర్ించండి? (అూంతరజాతీయ ద్రవ్య నిధి)
6. దక్షిణ అమర్ికజలోని “ఎల్ డొ ర్జడో ” దేనిక పరసద
ి ి చందింది ? (బూంగజరూం)
7. వ్యవ్సజయం : ర్జష్ట్ ర జాబితా :: వివజహం : ................................ (ఉమ్మడి జాబితా)
8. మునిిపల్ కజర్పొర్ేష్టన్ సమావేశజలక్ు ఎవ్రు అధ్యక్షత వ్హసజ్రు? (మేయర్)
9. జాతీయ పజర్ట్లక్ు ర్కండు ఉదాహరణలు ఇవ్వండి.
( BSP - బహుజన సమాజ్ పజర్ట్, BJP - భారతీయ జనతా పజర్ట్, INC - భారత జాతీయ కజంగకస
ర )
10. తలసరి ఆదాయూం అూంట్ే ఏమిట్ి?
తలసర్ి ఆదాయం అంటే “దేశ్ం యొక్క మొత్ ం ఆదాయానిా దాని మొత్ ం జన్ాభాతో భాగించ్చనపపొడు
వ్చేిది”.
11. సర్ిపో లని జతన్ క్న్గపనండి. (బి) రజన్బాక్సీ - ఐట్ి
(ఎ) టాటా మోటార్తి - ఆటో-మొబల్
ై ి
(బి) ర్జన్బాకసి - ఐటి
(సి) ఆసియన్ పెయంట్ి - పెయంట్ి
12. ఉతత రూం నుూండి ద్క్షిణూం వ్రకు రజష్టజెాలను అమ్రచూండి.
ఆంధ్రపరదేశ్, కేరళ, పశ్చిమ బంగజల్, హర్జయన్ా
సమాధానం:- హర్జయన్ా, పశ్చిమ బంగజల్, ఆంధ్రపద
ర ేశ్, కేరళ
విభాగూం-I I 8 X 2 = 16 M
13. వ్యవ్సజయ ఆధారిత పరిశ్రమ్లు ఏమిట్ి? ఒక ఉదాహరణ ఇవ్వూండి.
i) వ్యవ్సజయ ఉతొతత
్ లన్ ముడి పదార్జాలుగజ ఉపయోగించే పర్ిశ్రమలన్ వ్యవ్సజయ ఆధార్ిత
పర్ిశ్రమలు అంటారు.
ii) ఉదా: పత్త్ , ఉనిా, జనపన్ార, పటట్ వ్సజ్రలు, రబబరు మర్ియు చకకకర, టీ, కజఫీ, త్తనదగినవి
మొదల ైనవి.
14. రోడ్డు మ్ారజాల పరయోజనాలను వ్జరయూండి.
ఎ) ర్ోడల న్ నిర్ిించడం మర్ియు వజటిని నిరవహంచడం స్లభం.
బి) ర్కైలవవ ల ైనల క్ంటే ర్ోడల నిర్జిణ ఖరుి చాలా తక్ుకవ్.
సి) ర్ోడుల ఇంటింటికస సేవ్న్ అందిస్ జయ, అంద్వ్లల లోడింగ్ మర్ియు అన్లోడింగ్ ఖరుి చాలా
తక్ుకవ్.
15. ఇచ్చిన మాయపన్ గమనించ్చ కంది పరశ్ాలక్ు సమాధానం ఇవ్వండి.

1. ఆసియాన్ ఆఫిరకజ న్ండి వేరు చేసే సముదరం ఏది? (మ్ధ్యధ్రజ సమ్ుద్రూం)

2. భారతదేశ్ పశ్చిమ తీరంలోని ఏవైన్ా ర్కండు ఓడర్ేవ్పలన్ పేర్పకనండి ?
(సూరత్ ఓడ్రేవ్ు, మోరమమగజవ్ ఓడ్రేవ్ు)
16. “19వ్ శ్తాబద పు భారతీయ సమ్ాజానిి రూప ూందిూంచడ్ూంలో పిరూంట్ిూంగ్ పరరస్ పరధాన పజతర పో షిూంచూంది’
దానిపరై వ్జయఖ్ాయనిూంచూండి.
a) వజర్జ్పత్తరక్లు కొత్ ఆలోచనలన్ వజయపి్ చేశజయ మర్ియు చరి యొక్క సవభావజనిా క్ూడా
రూప ందించాయ.
b) వివిధ్ మతాల విశజవసజలపెై చరిలు వజర్జ్పత్తరక్లలో పరచ్ర్ించబడాాయ. ఇవి ఆలోచనలన్ మర్ియు
పరజల అభిపజరయాలన్ రూప ందించాయ.
c) కొంతమంది పరస్ ్త పది తతలన్ విమర్ిశంచారు మర్ియు సంసకరణల కోసం పరచారం చేశజరు,
మర్ికొందరు సంసకరణలన్ వ్యత్తర్ేకంచారు.
d) ర్జజా ర్జమోిహన్ ర్జయ్ వ్ంటి సజమాజిక్ సంసకర్ లు పపస్ కజలు ర్జయడం దావర్జ సంసకరణలన్
చేపటా్రు.
17. వ్జట్ిని యూనియన్, రజషెాూం మ్రియు ఉమ్మడి జాబితాల క్్రూంద్ క్్రూంద్ ఇవ్వబడాుయి.
a) యూనియన్ జాబితా : రక్షణ, బాయంకంగ్, క్మూయనికేష్టన్ల
b) ర్జష్ట్ ర జాబితా : పో లీస్, వజణిజయం, వ్యవ్సజయం
c) ఉమిడి జాబితా: విదయ, అడవి, వివజహం
18. భారతదేశజనిి లౌక్్క రజజయూంగజ చేసే ఏవ్ైనా రూండ్డ రజజాయూంగ నిబూంధ్నలను పేరకొనూండి.
ఎ) భారత ర్జష్టజ్రనిక అధికజర్ిక్ మతం లవద్. మన ర్జజాయంగం ఏ మతానికస పరతేయక్ హో దా ఇవ్వలవద్.
బి) మతం ఆధారంగజ వివ్క్షతన్ ర్జజాయంగం నిషేధస
ి ్ ్ంది.
సి) ర్జజాయంగం అనిా వ్యక్ు్లు మర్ియు సమాజాలక్ు ఏదైన్ా మతానిా పరక్టించడానిక , ఆచర్ించడానిక
మర్ియు పరచారం చేయడానిక లవదా దేనినీ అన్సర్ించక్ుండా ఉండటానిక సేవచఛన్ అందిస్ ్ంది.
19. పరపూంచీకరణ అూంట్ే మీకు ఏమి అరథ మూంది? మీ సవూంత మ్ాట్లోీ వివ్రిూంచూండి?
ఎ) పరపంచీక్రణ అన్ేది దేశజల మధ్య వేగవ్ంతమైన ఏకసక్రణ లవదా పరసొర అన్సంధాన పరకరయ
బి) దేశజలు వ్స్్వ్పలు, సేవ్లు, పెట్ టబడులు, సజంకేత్తక్త మర్ియు దేశజల మధ్య పరజల క్దలిక్ దావర్జ
అన్సంధానించబడి ఉంటాయ.
20. వినియోగదారమలను అపరమ్తత ూం చేయడానిక్్ ఏవ్ైనా రూండ్డ నినాదాలను సిద్ధూం చేయూండి.
ఎ) ఉతొతత
్ ల గుర్ించ్చ తలుస్కోండి - మంచ్చ వజటిని కొనండి
బి) వ్స్్వ్పలన్ కొనండి - బిలులలు తీస్కోండి
సి) మీరు కొన్గోలు చేసే ముంద్ - ISI లోగోన్ గమనించండి
సరక్షన్-III 8 X 4 = 32 M
21. వ్ృక్షజాలూం మ్రియు మ్ానవ్ క్జరయకలాపజలు జూంతుజాల క్షీణతను ఎలా పరభావితూం చేశజయి
వివ్రిూంచూండి?
ఎ) ర్కైలవవల విస్ రణ, వ్యవ్సజయం మర్ియు మైనింగ్ కజరయక్లాపజలు అటవీ నిరూిలనక్ు దో హదపడాాయ.
బి) సజగు మారుొ అటవీ క్షీణత లవదా అటవీ నిరూిలనక్ు ఒక్ కజరణం.
సి) పెదద ఎతత
్ న అభివ్ృదిి పజరజకక్ు్లు అడవ్పల నష్టజ్నిక దో హదపడాాయ.
డి) నదీ లోయ పజరజకక్ు్ల కోసం కొంత అటవీ పజరంతానిా తొలగించారు.
ఇ) మేత మర్ియు ఇంధ్న క్లప సేక్రణ అటవీ వ్నరుల క్షీణతక్ు దో హదపడాాయ.
22. ఖ్నిజ వ్నరమలను మ్నూం ఎూంద్ుకు క్జపజడ్డక్ోవ్జలి?
ఎ) పని చేయగల ఖనిజ నిక్షేపజల మొత్ ం పర్ిమాణం భూమ్మ యొక్క క్రస్ లో ఒక్ శజతం మాతరమే.
బి) లక్షలాది సంవ్తిర్జలు సృషి్ంచబడిన ఖనిజ వ్నరులన్ మనం వేగంగజ ఉపయోగిస్ ్న్ాాము.
సి) ఖనిజాల పరస్ ్త వినియోగ ర్ేటటతో పో లిసే్ త్తర్ిగి నింపే ర్ేటట చాలా తక్ుకవ్.
అంద్వ్లల , ఖనిజ వ్నరులు తవరగజ తగుుతతన్ాాయ.
డి) ఖనిజ వ్నరులు పర్ిమ్మతమైనవి మర్ియు పపనరుతాొదక్మైనవి కజవ్ప.
ఇ) సమృదిిగజ ఉనా ఖనిజ నిక్షేపజలు మన దేశ్ంలో అతయంత విలువైన సంపద.
ఎఫ్) ఖనిజాల వలికతీత న్ాణయత తగు డంతో పజటట ఎక్ుకవ్ లోతత న్ండి వ్స్్ంది కజబటి్ ఖనిజాలన్
నిరంతరం వలికతీయడం వ్లల ఖరుిలు పెరుగుతాయ.
23. కంది మాయపన్ చదివి కరంద ఇవ్వబడిన పరశ్ాలక్ు సమాధానం ఇవ్వండి.

1. మధ్యధ్ర్జ సముదరంతో సర్ిహద్దలన్ పంచ్క్ున్ే ఏవైన్ా ర్కండు ఆఫిరక్న్ దేశజలన్ వజరయండి.

జ:- మొర్జకో, అలీార్ియా, టయయనిస, ఈజిప్
2. ఇచ్చిన మాయపలో ఏవైన్ా ర్కండు సజమాాజాయలన్ పేర్పకనం ?
జ:- రష్టయన్ సజమాాజయం, ఒటో్మన్ సజమాాజయం,
ఆసి్య
ర న్ సజమాాజయం
24. మొద్ట్ి పరపూంచ యుద్ధ ూంలో భారతదేశ్ూంలో పజరిశజరమిక ఉతపత్తత ఎూంద్ుకు పరరిగిూంది?
a) బిరటన్లోని మ్మలులలు యుది ఉతొత్త్ లో బిజీగజ ఉన్ాాయ. కజబటి్ , బిరటన్ న్ండి దిగుమతతలు
తగజుయ.
b) భారతదేశ్ంలో వ్స్్వ్పలక్ు గపపొ డిమాండ్ ఉంది.
c) జ్యయట్ బాయగులు, సెన్
ై ాయనిక వ్స్ రం
యూనిఫజంలు, టంటటల మర్ియు తోలు బూటటల మొదల ైన యుది అవ్సర్జలన్ సరఫర్జ చేయడానిక
భారతీయ క్ర్జిగజర్జలన్ పిలిచారు.
d) కొత్ క్ర్జిగజర్జలు ఏర్జొటట చేయబడాాయ. మర్ినిా వ్స్్వ్పలన్ ఉతొత్త్ చేయడానిక పజత
క్ర్జిగజర్జలు బహుళ షిఫ్్ పలలో పనిచేశజయ.
e) చాలా మంది కొత్ కజర్ిిక్ులు ఉపజధి ప ందారు. కజర్ిిక్ులు ఎక్ుకవ్ గంటలు పనిచేశజరు.
25. ఇచచన బార్ గజరఫను గమ్నిూంచూండి.

మీ పర్ిశీలనలన్ విమరశన్ాతిక్ంగజ విశలలషించండి [ఏవైన్ా న్ాలుగు పర్ిశీలనలు]

a) పెైన పేర్పకనా బార్త గజరఫ్ పరపంచంలోని వివిధ్ పజరంతాలలోని జాతీయ పజరల మంటటలలో మహళల
శజతానిా చూపిస్ ్ంది.
b) మొత్ ం జన్ాభాలో మహళా జన్ాభా దాదాపప 50%, కజనీ జాతీయ పజరల మంటటలలో వజర్ి పజరత్తనిధ్యం
యొక్క పరపంచ సగటట 24% మాతరమే
26. పరజాసజవమ్యూం జవ్జబుదారీతనూం, పరత్తసపూంద్నాతమకత మ్రియు చట్ె బద్ధ మన పరభుతావనిి ఎలా
ఉతపత్తత చేసత ుూంది?
ఎ) పరజలక్ు తమ పజలక్ులన్ ఎన్ాక్ున్ే హక్ుక ఉంటటంది మర్ియు పజలక్ులన్ నియంత్తరంచే హక్ుక
ఉంటటంది. .
బి) పౌరులు అవ్సరమన
ై పపొడలాల నిరణయం తీస్కోవ్డంలో పజల్ుంటారు.
సి) అంద్వ్లల , పరజాసజవమయ పరభుతవం పౌరులక్ు జవజబుదార్టగజ ఉంటటంది మర్ియు పౌరుల అవ్సర్జలు
మర్ియు అంచన్ాలక్ు పరత్తసొందిస్ ్ంది.
డి) పరజాసజవమయంలో నిరణయం తీస్కోవ్డం నిబంధ్నలు మర్ియు విధాన్ాలపెై ఆధారపడి ఉంటటంది.
చరిలు మర్ియు చరిల దావర్జ నిరణయాలు తీస్కోబడతాయ. కజబటి్ , ఇది చట్ బది మన
ై పరభుతవం.
ఇ) క్రమం తపొక్ుండా, సేవచఛగజ మర్ియు న్ాయయంగజ ఎనిాక్లు, పరధాన విధాన్ాలు మర్ియు చటా్లపెై
బహరంగ చరి మర్ియు పౌరుల సమాచార హక్ుకన్ పరజాసజవమయంలో అన్సర్ిస్ జరు.
27. మీ చుట్ట
ె మీరమ గమ్నిూంచన పరజయవ్రణ క్షీణతకు క్ొనిి ఉదాహరణలను జాబితా చేయూండి.
వివిధ్ మార్జులోల పర్జయవ్రణ క్షీణత.
ఎ) అటవీ నిరూిలన
బి) భూగరభ జలాల సజాయలు తగు డం
సి) న్ేల క్షీణత మర్ియు న్ేల కోత
డి) నీరు, భూమ్మ మర్ియు వజయు కజలుష్టయం,
ఇ) శ్చలాజ ఇంధ్న్ాల దహనం
ఎఫ్) ఓజోన్ ప ర క్షీణత.
g) ముఖయంగజ పట్ ణ పజరంతాలోల తీవ్ర వజయు కజలుష్టజయనిక కజరణమయయయ ఆటోమొబైల్ి మర్ియు
పర్ిశ్రమల న్ండి ఇంధ్న్ానిా మండించడం పర్జయవ్రణ క్షీణతక్ు కొనిా ఉదాహరణలు.
28. భారతదేశ్ూంలో వినియోగదారమల ఉద్యమ్ాల పురోగత్తని విమ్రశనాతమకూంగజ పరిశీలిూంచాలా?
a) COPRA డిసెంబర్త 24, 1986న అమలోలక వ్చ్చింది. అంద్వ్లల , మేము డిసెంబర్త 24న జాతీయ
వినియోగదారుల దిన్ోతివజనిా పజటిస్ జము.
b) దేశ్ంలో 2000 క్ంటే ఎక్ుకవ్ వినియోగదారుల సమూహాలు ఉన్ాాయ. వజటిలో, దాదాపప 50-60
బాగజ పనిచేస్ ్న్ాాయ.
c) భారతదేశ్ంలో వినియోగదారులన్ మర్ింత బలోపేతం చేయడానిక 2019 సంవ్తిరంలో COPRAన్
సవ్ర్ించారు.
d) వినియోగదారుల వలుపల తటసా మధ్యవ్ర్ి్ సహాయంతో వివజదాల పర్ిష్టజకరం
వివజదాల పర్ిష్టజకర క్మ్మష్టన్, మధ్యవ్ర్ి్ అని పిలుసజ్రు, ఇపపొడు పో ర తిహంచబడింది.
e) వినియోగదారుల అవ్గజహన వజయపి్ చంద్తోంది కజనీ న్మిదిగజ ఉంది. వినియోగదారుల చ్రుకకైన
పరమేయంతో మాతరమే వినియోగదారుల ఉదయమం పరభావ్వ్ంతంగజ ఉంటటంది.
సరక్షన్-IV 5 X 8 = 40 మీ
29. ఎ) బహుళ పరయోజన నది పజరజకుెల పరయోజనాలు మ్రియు అపరయోజనాలను పో లచూండి.
పరయోజనాలు:
ఎ) పంటలక్ు నీటిపజరుదల
బి) విద్యత్ ఉతొత్త్
సి) గృహ మర్ియు పజర్ిశజరమ్మక్ అవ్సర్జలక్ు నీటి సరఫర్జ
డి) వ్రద నియంతరణ
ఇ) విన్ోదం
ఎఫ్) లోతటట్ పజరంతాలక్ు న్ావిగేష్టన్
జి) చేపల పెంపక్ం
పరత్తకూలతలు:
ఎ) అధిక్ అవ్క్షేపణ కజరణంగజ జలాశ్యాలు జలచర్జలక్ు పేద ఆవజసజలుగజ మారతాయ.
బి) జలచర్జలు వ్లస పో వ్డం, ముఖయంగజ గుడుల పెట్డం క్ష్ట్ ం.
సి) ఇది వ్ృక్షసంపద మర్ియు న్ేల మునిగిపో వ్డానిక దార్ితీస్్ంది.
డి) సజానిక్ పరజలు పెదద సంఖయలో సజానభరంశ్ం చంద్తతన్ాారు. వజరు తమ జీవ్న్ోపజధిని
కోలోొతతన్ాారు.
ఇ) ఆనక్ట్ లు ఒకే నీటి వ్నరుల న్ండి వేర్వే రు ఉపయోగజలు మర్ియు పరయోజన్ాలన్ కోరుక్ున్ే
వ్యక్ు్ల మధ్య విభేదాలన్ సృషి్ంచాయ.
f) చాలా పజరంతాలలో ర్కైతతలు నీటి ఆధార్ిత మర్ియు వజణిజయ పంటలక్ు మార్జరు. దీని ఫలితంగజ న్ేల
లవ్ణీక్రణ జర్ిగింది.
(లేదా )
B) రైతుల పరయోజనాల క్ోసూం పరభుతవూం పరవ్ేశ్పరట్ిెన వివిధ్ సూంసజథగత సూంసొరణ క్జరయకరమ్ాలను జాబితా
చేయూండి?
a) జమీందార్ట వ్యవ్సా న్ రద్ద చేయడం వ్ంటి భూ సంసకరణలు అమలు చేయబడాాయ.
b) హర్ిత విపల వ్ం మర్ియు శలవత విపల వ్ం (ఆపర్ేష్టన్ వ్రద) పజరరంభించబడాాయ.
c) క్రువ్ప, వ్రద, తతఫజన్, అగిాపరమాదం మర్ియు వజయధ్్లక్ు వ్యత్తర్ేక్ంగజ పంట బీమా
అందించబడింది.
d) తక్ుకవ్ వ్డీాక రుణాలు అందించడానిక గజరమీణ బాయంక్ులు, సహకజర సంఘాలు మర్ియు బాయంక్ు
సజాపించబడాాయ.
e) కసజన్ కకరడట్
ి కజర్తా (KCC), వ్యక్ గత పరమాద బీమా పథక్ం (PAIS) పరవేశ్పెట్బడాాయ.
f) ర్కైతతలక్ు పరతయే క్ వజతావ్రణ బుల టిన్లు మర్ియు వ్యవ్సజయ కజరయక్రమాలు ర్ేడయో
ి మర్ియు
టలివిజన్లో పరవేశ్పెట్బడాాయ.
g) ముఖయమైన పంటలక్ు పరభుతవం క్నీస మదద తత ధ్ర, గిట్ టబాటట మర్ియు సేక్రణ ధ్రలన్
పరక్టిస్ ్ంది.
h) మరుగకైన రకజల విత్ న్ాలన్ అభివ్ృదిి చేయడానిక మర్ియు ఆధ్్నిక్ వ్యవ్సజయ సజంకేత్తక్తలన్
పర్ిచయం చేయడానిక వ్యవ్సజయ పర్ిశోధ్న సంసా లు సజాపించబడాాయ.
30. ఎ) “వ్లసవ్జదానిక్్ వ్యత్తరేకూంగజ పరత్తఘట్నకు పరభావ్వ్ూంతమన చహిూంగజ ఉపుప యాతర ఎలా ఉూందో
సపషెూంగజ తెలియజేయడానిక్్.” దానిపరై వ్జయఖ్ాయనిూంచూండి
ఎ) మహాతాి గజంధీ ఉపపొ దేశజనిా ఏక్ం చేయగలదని క్న్గపన్ాారు.
బి) జనవ్ర్ి 31, 1930న, ఆయన వైసజరయ్క్ు ఒక్ లవఖ పంపి ఉపపొ పన్ాన్ రద్ద చేయాలని డిమాండ్
చేశజరు.
సి) ఉపపొన్ ధ్నిక్ మర్ియు పేద ఇదద రూ సమానంగజ వినియోగించేవజరు, మర్ియు ఇది అతయంత
ముఖయమైన ఆహార పదార్జాలలో ఒక్టి.
డి) 1930 మార్ిి 12న ఆయన 78 మంది సవచఛంద సేవ్క్ులతో క్లిసి ఉపపొ యాతరన్ పజరరంభించారు.
సబరిత్త న్ండి దండి వ్రక్ు ఈ యాతర పజరరంభమంై ది.
ఇ) బిరటిష్ వజర్ిని శజంత్తయుతంగజ వ్యత్తర్ేకంచాలని ఆయన పరజలన్ అభయర్ిాంచారు.
ఎఫ్) ఏపిరల్ 6న ఆయన దండి వ్దద ఉపపొ తయారు చేసి ఉపపొ చటా్నిా ఉలల ంఘంచారు.
జి) దేశ్వజయప్ ంగజ వేలాది మంది ఉపపొ చటా్నిా ఉలల ంఘంచారు.
హెచ్) పరజలు విదేశీ వ్సజ్రలన్ బహష్టకర్ించారు. ర్కత
ై తలు పన్ాలు చలిల ంచడానిక నిర్జక్ర్ించారు. అటవీ
పరజలు అటవీ చటా్లన్ ఉలల ంఘంచారు. మదయం ద్కజణాలన్ పికట్
క చేశజరు. గజరమ అధికజరులు
ర్జజీన్ామా చేశజరు
(లేదా )
బి) మ్ుద్రణ అభివ్ృదిధ భినాిభిపజరయాలు పరరగడానిక్్ దారితీసుతూంద్ని క్ొూంద్రమ భయపడాురమ
ఆలోచనలు.” వ్జయఖ్య.
ఎ) త్తరుగుబాటట మర్ియు మతం లవని ఆలోచనలు వజయపి్ చంద్తాయని కొందరు భయపడాారు
బి) కొంతమంది చర్ిి అధికజర్జనిా మర్ియు ర్జష్ట్ ర నిరంక్ుశ్ శ్క్ ని దాడి చేశజరు.
సి) మార్ి్న్ లూథర్త తన తొంభై ఐద్ సిది ాంతాలలో ర్ోమన్ కజథలిక్ చర్ిి యొక్క అన్ేక్ పది తతలన్
విమర్ిశంచారు
డి) ముదరణ మర్ియు మత సజహతయం తక్ుకవ్ చద్వ్పకోని వజర్ిలో క్ూడా విశజవసం యొక్క అన్ేక్
వివ్రణలన్ పేర్
ర ేపించ్చంది.
ఇ) ఇటలీలో ఒక్ మ్మలల ర్త అయన మన్ోచ్చయో బైబిల్ సందేశజనిా త్తర్ిగి అరాం చేస్క్ున్ాాడు మర్ియు
దేవ్పడు మర్ియు సృషి్ యొక్క దృక్ొథానిా సృషి్ంచాడు.
ఎఫ్) ర్ోమన్ చర్ిి మన్ోచ్చయోన్ ఉర్ితీసింది. ఇది పరచ్రణక్ర్లు మర్ియు పపస్ క్ వికేరతలపెై క్ఠినమైన
నియంతరణలన్ విధించ్చంది.
జి) పరజలు పరత్తదానికస కజరణం ఆలోచ్చంచడం పజరరంభించారు. అంద్వ్లన, కొత్ ఆలోచనలు
ఉదభవించాయ.
హెచ్) ముదరణ వివిధ్ అంశజలపెై చరిలు మర్ియు చరిలన్ పో ర తిహంచ్చంది. అంద్వ్లన,
భిన్ాాభిపజరయాలు
సృషి్ంచబడాాయ.
31. ఎ) బార్గజరఫను పట్ిె క రూపూంలోక్్ మ్ారచూండి మ్రియు మీ వ్జయఖ్యలను వ్జరయూండి,

పర్ిశీలనలు:
a) 1977-78 న్ండి 2017-
18 వ్రక్ు పజరథమ్మక్ రంగంలో ఉపజధి వజటా 71% న్ండి 44%క తగిుంది.
b) చాలా మంది పజరథమ్మక్ రంగం న్ండి దివతీయ మర్ియు తృతీయ రంగజలక్ు వ్లస వళాలరు.
c) దివతీయ మర్ియు తృతీయ రంగజల ఉపజధి వజటాలు పెర్గ
ి జయ.
d) 1977-78 మర్ియు 2017-2018 ర్కండింటిలోనూ దివతీయ రంగం ఉపజధి వజటా తక్ుకవ్గజ ఉంది.
e) 1977-78 మర్ియు 2017-2018 ర్కండింటిలోనూ పజరథమ్మక్ రంగం ఉపజధి వజటా అతయధిక్ంగజ ఉంది.
f) ఉపజధి వజటా తగిునపొటికస, పజరథమ్మక్ రంగం అత్తపెదద ఉపజధి రంగం
g) అన్ేక్ పర్ిశ్రమలు సజాపించబడాాయ. సేవజ కజరయక్లాపజలు పెరుగుతతన్ాాయ. అంద్వ్లల , వజటి వజటా
పెరుగుతోంది.
h) దివతీయ రంగం ఉపజధి వజటా ర్కట్ ంి పప క్ంటే ఎక్ుకవ్గజ పెర్గ
ి ింది అంటే , 11% న్ండి 25%క
(OR)
(B) క్్ూంది పరై గజరఫను విశలీషిూంచూండి.

a) ఈ పెై చార్త్ “2012లో భారతదేశ్ంలోని గజరమీణ క్ుటటంబాలక్ు రూ. 1000 క కకడ

ర ిట్ సో ర్కిస” గుర్ించ్చ
చూపిస్ ్ంది.
b) భారతదేశ్ంలోని గజరమీణ క్ుటటంబాలక్ు దరవ్య రుణదాతలు, భూసజవములు, బంధ్్వ్పలు మర్ియు
సేాహతతలు, ఇతర సంసేాతర సంసా లు
అనధికజర్ిక్ కకరడిట్ వ్నరులు

సి) వజణిజయ బాయంక్ులు, సహకజర సంఘాలు, సహకజర బాయంక్ులు, పరభుతవం, ఇతర

సంసజాగత ఏజకనీిలు
భారతదేశ్ంలోని గజరమీణ క్ుటటంబాలక్ు అధికజర్ిక్ కకరడిట్ సో ర్కిస.

డి) భారతదేశ్ంలోని గజరమీణ క్ుటటంబాలు 44% కకడ

ర ిట్న్ అనధికజర్ిక్ కకరడిట్ సో ర్కిస న్ండి ప ంద్తాయ.

ఇ) భారతదేశ్ంలోని గజరమీణ క్ుటటంబాలు 56% కకడ

ర ిట్న్ అధికజర్ిక్ కకడ
ర ిట్ సో ర్కిస న్ండి ప ంద్తాయ.

f) దరవ్య రుణదాతలు పరధాన వజటాన్ అంటే 33% గజరమీణ క్ుటటంబాలక్ు అందిస్ జరు.
g) గజరమీణ క్ుటటంబాలక్ు వజణిజయ బాయంక్ులు 25% రుణాలన్ అందిస్ జయ.
h) సహకజర సంఘాలు/బాయంక్ులు గజరమీణ క్ుటటంబాలక్ు 25% రుణాలన్ అందిస్ జయ.
32. ఎ) భారతదేశ్ూంలో అధిక్జర భాగసజవమ్య వ్యవ్సథ ను అూంచనా వ్ేయాలా?
ఎ) భారతదేశ్ంలో శజసనసభ, కజరయనిర్జవహక్ మర్ియు న్ాయయవ్యవ్సా ల మధ్య అధికజరం
పంచ్కోబడుతతంది.
బి) ఈ అవ్యవజలు ఒకే సజాయలో ఉంచబడాాయ. వజటిక వేర్ేవరు అధికజర్జలు ఉన్ాాయ. ఏ
అవ్యవజనికస అపర్ిమ్మత అధికజరం లవద్. పరత్త అవ్యవ్ం ఇతరులన్ తనిఖీ చేస్ ్ంది. అంద్వ్లల , ఈ
అవ్యవజల మధ్య అధికజర సమతతలయత ఉంటటంది.
సి) భారతదేశ్ంలో కేందర పరభుతవం, ర్జష్ట్ ర పరభుతవం మర్ియు సజానిక్ పరభుతవం మధ్య అధికజరం
పంచ్కోబడుతతంది.
d) భారతదేశ్ంలోని అసెంబీల లు మర్ియు పజరల మంటటలలో షెడూయల్ా క్ులాలు మర్ియు షెడూయల్ా తగలక్ు
కొనిా సీటల ట ర్ిజర్తవ చేయబడాాయ.
ఇ) సజానిక్ పరభుతావలలో అంటే పంచాయతీలు మర్ియు మునిసిపజలిటీలలో వన్క్బడిన తరగతతలక్ు
కొనిా సీటల ట ర్ిజర్తవ చేయబడాాయ.
f) సజానిక్ పరభుతావలలో అంటే పంచాయతీలు మర్ియు మునిసిపజలిటీలలో మహళలక్ు మూడింట ఒక్
వ్ంతత సీటల ట ర్ిజర్తవ చేయబడాాయ.
g) భారతదేశ్ంలోని వివిధ్ ర్జజకసయ పజర్ట్ల మధ్య అధికజరం పంచ్కోబడుతతంది. వివిధ్ ర్జజకసయ
పజర్ట్లు—క్లిసి సంకసరణ పరభుతావలన్ ఏరొరుసజ్య అంటే, UPA, NDA.
h) పరభుతవం వివిధ్ విధాన్ాలన్ రూప ందించడంలో పరజల సూచనలన్ తీస్క్ుంటటంది. ఉదాహరణ
జాతీయ విదాయ విధానం.
(OR)
B) రజజక్సయ పజరీెల విధ్ులను వివ్రిూంచూండి?
a) ర్జజకసయ పజర్ట్లు ఎనిాక్లోల పో టీ చేస్ జయ.
b) పజర్ట్లు వేర్ేవరు విధాన్ాలు మర్ియు కజరయక్రమాలన్ ముంద్క్ు తసజ్య మర్ియు ఓటరుల వజటి
న్ండి ఎంచ్క్ుంటారు.
c) ఒక్ దేశ్ం కోసం చటా్లన్ రూప ందించడంలో పజర్ట్లు కసలక్ పజతర పో షిస్ జయ.
d) పజర్ట్లు పరభుతావలన్ ఏర్జొటట చేసి నడుపపతాయ.
e) ఓడిపో యన ర్జజకసయ పజర్ట్లు పరత్తపక్ష పజతర పో షిస్ జయ.
f) పజర్ట్లు పరజాభిపజరయానిా రూప ందిస్ జయ.
g) పజర్ట్లు పరభుతవ యంతారంగజనిా మర్ియు సంక్షేమ పథకజలన్ పరజలక్ు అంద్బాటటలోక తసజ్య.
h) పెరుగుతతనా ధ్రల వ్ంటి పరజా సమసయలపెై పజర్ట్లు ఉదయమాలన్ నిరవహసజ్య.
33. A) ఇచచన భారతదేశ్ పట్ూంలో క్్ూంది వ్జట్ిని గురితూంచూండి.
1) నరిదా నది 2) గుజర్జత్ 3) పరదీవప 4) తమ్మళన్ాడు
(OR)
5) కోల్క్తా 6) మహానది నది 7) బంగజళాఖాతం 8) దక్కన్ పీఠభూమ్మ
(B) ఇచచన పరపూంచ పట్ూంలో క్్ూంది వ్జట్ిని గురితూంచూండి.
1) చైన్ా 2) జపజన్ 3) ఫజరన్ి 4) మధ్యధ్ర్జ సముదరం
(OR)
5) ఈజిప్ 6) నలల సముదరం 7) సిసిలీ 8) బిరటన్
==========================================================================
మోడ్ల్ పేపర్ - II విభాగూం-I 12 X 1 = 12 M
1. లోహాలు : పపనర్ివనియోగించదగినవి : : శ్చలాజ ఇంధ్న్ాలు : ____(పునరివనియోగపరచలేనివి)
2. “చ్చనాది అందంగజ ఉంది” అన్ే పపస్ కజనిా ఎవ్రు ర్జశజరు? (షూమేకర్)
3. అలూయమ్మనియం ఏ ముడి పదారాం న్ండి తీయబడుతతంది ? (బాక్ైీట్)
4. కంది వజటిలో సర్ిపో లని జతన్ క్న్గపనండి. (ఆూండిరయాస్ రబామన్ - చరితరక్జరమడ్డ)
ఫెరడర్ిక్ సో ర్ిరయు - క్ళాకజరుడు
ఎర్కాస్ ర్కన్ాన్ - తతవవేత్
ఆండిరయాస ర్కబాిన్ - చర్ితరకజరుడు
ఫెరడర్ిక్ జాబితా - ఆర్ిాక్ శజస్ ర ప ర ఫెసర్త
5. ‘యంగ్ ఇటలీ’ సజాపక్ుడు ఎవ్రు? (గియుసరపేప మ్జ్జా ని)
6. కంది వజటిని సర్కైన కజలక్రమాన్సజరం అమరిండి. (ii, iv, i, iii)
i) మొదటి పరపంచ యుది ం
ii) ఐర్జలండ్లో బంగజళాద్ంప క్రువ్ప
iii) మహా మాందయం
iv) ఆఫిరకజలో ర్ిండర్తపెస్ లవదా పశువ్పల పేల గు
7. సూంక్సరణ పరభుతవూం అూంట్ే ఏమిట్ి?
(ర్కండు లవదా అంతక్ంటే ఎక్ుకవ్ ర్జజకసయ పజర్టల
్ ు క్లిసి ఏర్జొటట చేసిన పరభుతవం)
8. కంది వజటిలో ఏది "క్లిసి ఉంచడం" సమాఖయక్ు ఉదాహరణ? ( డి )
ఎ) యుఎసఎ బి) ఆసే్లి
ర యా సి) సివటా ర్ల జండ్ డి) భారతదేశ్ం
9. బహుళ పజరీె వ్యవ్సథ ను నిరవచూంచూండి.
(బహుళ పజర్ట్ వ్యవ్సా అంటే ర్కండు క్ంటే ఎక్ుకవ్ ర్జజకసయ పజర్టల
్ ు ఎనిాక్లలో పజల్ున్ే వ్యవ్సా )
10. పరపూంచవ్జయపత ూంగజ ఉని దేశజలలో జీవ్న నాణయతను క్ొలవ్డానిక్్ మ్ూంచ మ్ారా ూం ____ దావరజ
పో లచడ్ూం.
(మానవ్ అభివ్ృదిి) లవదా (తలసర్ి ఆదాయం, ఆర్ోగయం మర్ియు విదయ సూచ్చక్లతో పజటట)
11. బార్త గజరఫ్లో చూపించ్. చైనీస బొ మిలు - 70%, ఇతర బొ మిలు - 30%.

12. క్్ూంది దేశజలను వ్జట్ి సజథనానిి బట్ిె తూరమప నుూండి పడ్మ్రకు అమ్రచూండి.

భారతదేశ్ం, అమర్ికజ, జపజన్, ఈజిప్ (జపజన్, భారతదేశ్ం, ఈజిప్ , అమర్ికజ)

విభాగూం-I I 8 X 2 = 16 M
13. ఖ్నిజ ఆధారిత పరిశ్రమ్ను నిరవచూంచ ఉదాహరణ ఇవ్వూండి?
i) ఖనిజాలు మర్ియు లోహాలన్ ముడి పదార్జాలుగజ ఉపయోగించే పర్ిశ్రమలన్ ఖనిజ ఆధార్ిత
పర్ిశ్రమలు అంటారు.
ii) ఉదాహరణ: ఇన్ము మర్ియు ఉక్ుక, సిమంట్, అలూయమ్మనియం, యంతర పర్ిక్ర్జలు, పెటోరకకమ్మక్ల్ి.
14. ఇచ్చిన మాయపన్ గమనించ్చ కంది పరశ్ాలక్ు సమాధానం ఇవ్వండి.

15. పట్టె మ్ారజాల పజరమ్ుఖ్యతను వివ్రిూంచూండి.

a) 'పటట్ మార్జులు' అన్ే పేరు చైన్ా న్ండి పశ్చిమ దేశజలక్ు పరయాణించే పటట్ వ్స్్వ్పల పజరముఖయతన్
సూచ్చస్్ంది
b) పటట్ మార్జులు ఆసియాలోని విసజ్రమన
ై పజరంతాలన్ అన్సంధానించాయ మర్ియు ఆసియాన్
యూరప మర్ియు ఉత్ ర ఆఫిక
ర జతో అన్సంధానించాయ.
c) చైన్ా న్ండి పటట్, క్ుండలు మర్ియు భారతదేశ్ం మర్ియు ఆగేాయాసియా న్ండి వ్సజ్రలు మర్ియు
స్గంధ్ దరవజయలు పటట్ మార్జుల దావర్జ వ్ర్క్ం చేయబడాాయ. బంగజరం మర్ియు వండి వ్ంటి విలువైన
లోహాలు యూరప న్ండి ఆసియాక్ు వ్చాియ.
d) తొలి కకైస్వ్ మ్మష్టనర్టలు మర్ియు తొలి ముసిల ం బో ధ్క్ులు ఈ మారు ంలో ఆసియాక్ు పరయాణించారు.
బౌది మతం పటట్ మార్జుల దావర్జ అన్ేక్ దిశ్లోల వజయపించ్చంది
16. 1929 మ్హా మ్ాూంద్యూం భారత ఆరిథక వ్యవ్సథ పరై చూపిన పరభావ్జలను వివ్రిూంచూండి.
a) 1928 మర్ియు 1934 మధ్య భారతదేశ్ ఎగుమతతలు మర్ియు దిగుమతతలు దాదాపప సగజనిక
తగజుయ.
b) అంతర్జాతీయ ధ్రలు పతనమవ్డంతో, భారతదేశ్ంలో ధ్రలు క్ూడా పడిపో యాయ. 1928 మర్ియు
1934 మధ్య, భారతదేశ్ంలో గోధ్్మ ధ్రలు 50 శజతం తగజుయ.
c) పరపంచ మార్కకట్ కోసం ఉతొత్త్ చేసే ర్కైతతలు తీవ్రంగజ నష్ట్ పో యారు. గనీా బాయగుల ఎగుమతతలు
క్ుపొక్ూలడంతో, ముడి జనపన్ార ధ్ర 60 శజతానిక పెైగజ పడిపో యంది. బంగజల్ జనపన్ార
ఉతొత్త్ దారులు
ఎపొటిక్ంటే తక్ుకవ్ ధ్రలన్ ఎద్ర్పకన్ాారు మర్ియు అపపొలోల క్ూరుక్ుపో యారు.
17. క్ేూంద్ర జాబితా మ్రియు రజషెా జాబితాకు ఉదాహరణలు ఇవ్వూండి.
a) కేందర జాబితా (యూనియన్ జాబితా): రక్షణ, విదేశీ వ్యవ్హార్జలు, బాయంకంగ్, క్మూయనికేష్టన్ల
మర్ియు క్ర్కనీి
b) ర్జష్ట్ ర జాబితా: పో లీస, వజణిజయం, వజణిజయం, వ్యవ్సజయం మర్ియు నీటిపజరుదల
18. భారతదేశజనిి లౌక్్క రజజయూంగజ మ్ారేచ ఏవ్ైనా రూండ్డ రజజాయూంగ నిబూంధ్నలను పేరకొనూండి.
a) భారత ర్జష్టజ్రనిక అధికజర్ిక్ మతం లవద్. మన ర్జజాయంగం ఏ మతానికస పరతేయక్ హో దా ఇవ్వలవద్.
బి) మతం ఆధారంగజ వివ్క్ష చూపడానిా ర్జజాయంగం నిషేధస
ి ్ ్ంది.
c) ర్జజాయంగం అనిా వ్యక్ు్లు మర్ియు సమాజాలక్ు ఏ మతానిా అయన్ా పరక్టించడానిక,
ఆచర్ించడానిక మర్ియు పరచారం చేయడానిక లవదా దేనినీ అన్సర్ించక్ుండా ఉండటానిక సేవచఛన్
అందిస్ ్ంది
1. ఇందిర్జగజంధీ అంతర్జాతీయ విమాన్ాశ్రయం ఎక్కడ ఉంది? (ఢిలీల)
2. కోల్క్తాలో ఏ అంతర్జాతీయ విమాన్ాశ్రయం ఉంది?(న్ేతాజీ స్భాష్ చందర బో స అంతర్జాతీయ
టర్ిినల్)
.
19. పరపూంచీకరణ భారతదేశ్ూంపరై పరభావ్ూం ఏమిట్ి.
ఎ) వినియోగదారులు, ముఖయంగజ పట్ ణ పజరంతాలోలని ధ్నవ్ంతతలు, తక్ుకవ్ ధ్రలక్ు ఉత్ మ న్ాణయత
గల వ్స్్వ్పలన్ ప ంద్తారు.
బి) సెల్ ఫో న్ల వ్ంటి కొనిా పర్ిశ్రమలలో పెట్ టబడి పెట్ న
ి బహుళజాత్త సంసా లు. చాలా మందిక ఈ
పర్ిశ్రమలలో ఉదో యగజలు లభించాయ. అదే సమయంలో, చ్చనా క్ంపెనీల మూసివేత కజరణంగజ చాలా
మంది ఉదో యగజలు కోలోొయారు.
సి) టాటా మోటార్తి వ్ంటి కొనిా పెదద క్ంపెనీలు బహుళజాత్త క్ంపెనీలుగజ ఆవిరభవించాయ. బాయటర్టలు,
బొ మిలు వ్ంటి అన్ేక్ చ్చనా క్ంపెనీలు మూసివయ
ే బడాాయ.
20. వినియోగదారమల హకుొలపరై రూండ్డ నినాదాలు రజయూండి.
ఎ) లోపభూయష్ట్ వ్స్్వ్పలన్ మీరు క్న్గపంటే - వినియోగదారుల ఫో రమల సహాయం తీస్కోండి
బి) మార్కకట్లక్ు వళలల ముంద్ - మీ హక్ుకలన్ తలుస్కోండి
సి) వజయపజర్ి మోసగజళళు - మీక్ు హక్ుకల గుర్ించ్చ తలియక్పో తే
సరక్షన్-III 8 X 4 = 32 M
21. అట్వీ మ్రియు వ్నయపజరణుల సూంరక్షణకు మ్ూంచ పద్ధ తులపరై ఒక గమ్నిక రజయూండి?
ఎ) పరజలు అటవీ నిరూిలనన్ నిర్ోధించాలి మర్ియు అటవీ పెంపకజనిా పో ర తిహంచాలి. ఉదాహరణ
చ్చపో క ఉదయమం.
బి) క్షీణించ్చన అడవ్పల నిరవహణ మర్ియు పపనరుది రణలో సజానిక్ సమాజాలు పజల్ున్ాలి.
ఉదాహరణ ఉమిడి అటవీ నిరవహణ
సి) చటల న్ పూజించడం మర్ియు వజటిని సంరక్షించడం. ఉదాహరణ ముండాలు మర్ియు సంతాలు
మహువజ మర్ియు క్దంబ చటల న్ పూజిసజ్రు.
డి) అటవీ పజరంతంలో వేటాడటానిక అన్మత్తంచక్పో వ్డం. ఉదాహరణ ర్జజసజాన్ లోని భైర్ోదేవ్ దకజవ్
సో ంచూ
ర య.
22. భారతదేశ్ూంలో సౌరశ్క్్తక్్ ఉజవల భవిషయతు
త ఉూంద్ని మీరమ ఎూంద్ుకు అనుకుూంట్టనాిరమ?
ఎ) భారతదేశ్ం ఒక్ ఉష్టణ మండల దేశ్ం. దీనిక సౌరశ్క్ ని ఉపయోగించ్క్ున్ే అపర్ిమ్మత అవ్కజశజలు
ఉన్ాాయ.
బి) గజరమీణ మర్ియు మారుమూల పజరంతాలలో సౌరశ్క్ వేగంగజ పజరచ్రయం ప ంద్తోంది.
సి) సౌరశ్క్ అతయంత ప ద్పపగజ మర్ియు పర్జయవ్రణ అన్క్ూలమైనది.
డి) సజంపరదాయ శ్క్ పజలంటల క్ంటే సౌరశ్క్ సంసజాపనలు చౌక్గజ ఉంటాయ.
ఇ) సౌర ఫలకజలన్ ఎక్కడైన్ా, చ్చనా ఇంటోల లవదా పెదద క్ర్జిగజరంలో ఏర్జొటట చేయవ్చ్ి.
ఎఫ్) ఇది గజరమీణ గృహాలు వ్ంటచరుక్ు మర్ియు పేడ కేక్ులపెై ఆధారపడటానిా తగిుస్ ్ంది.
23. ఇచచన మ్ాయపను గమ్నిూంచ క్్ూంది పరశ్ిలకు సమ్ాధానూం ఇవ్వూండి.

1. జరినీ ఏకసక్రణక్ు రూపశ్చలిొ ఎవ్రు? (ఒట్టె వ్జన్ బిసజమర్ొ)

2. మాయపలో మీరు గమనించ్చన ర్కండు సముదారల పేరలన్ వజరయండి?
(ఉత్ ర సముదరం, బాలి్క్ సముదరం)
3. మాయపక్ు దక్షిణంగజ ఉనా సజమాాజయం పేరు ర్జయండి?(ఆసిెాయన్ సజమ్ాాజయూం)
4. జరిన్ సజమాాజయం యొక్క మొదటి చక్రవ్ర్ి్ ఎవ్రు? (విలియూం I)
24. ఈస్ె ఇూండియా కూంపరనీ భారతీయ నేత క్జరిమకుల నుూండి పత్తత మ్రియు పట్టె వ్సజతాలను కరమ్ూం
తపపకుూండా ఎలా సేకరిూంచూంది?
a) గోమాసజ్లన్ నియమ్మంచడం దావర్జ ఈస్ ఇండియా క్ంపెనీ న్ేత కజర్ిిక్ులపెై పరతయక్ష నియంతరణన్
ఏర్జొటట చేసింది.
b) గోమాసజ్లు న్ేత కజర్ిిక్ులన్ పరయవేక్షిస్ జరు, సజమాగిరని సేక్ర్ిస్ జరు మర్ియు వ్స్ ర న్ాణయతన్
పర్ిశీలిసజ్రు.
c) క్ంపెనీ న్ేత కజర్ిిక్ులు ఇతర కొన్గోలుదారులతో వ్యవ్హర్ించక్ుండా నిర్ోధించ్చంది. ముడిసరుక్ు
కొన్గోలు చేయడానిక న్ేత కజర్ిిక్ులక్ు క్ంపెనీ రుణాలు ఇచ్చింది.
d) న్ేత కజర్ిిక్ులు గోమాసజ్క్ు వ్సజ్రనిా అపొగించాలిి వ్చ్చింది. వజరు ఆ వ్సజ్రనిా వేర్ే ఏ వజయపజర్ిక
అమిలవక్పో యారు.
25. గజరఫను విశలీషిూంచూండి.
a) పెై పెై చార్త్ 2011లో భారతదేశ్ంలోని వివిధ్ మత సమాజాల జన్ాభా శజతానిా చూపిస్ ్ంది.
b) భారతదేశ్ంలో ఆరు పరధాన మతాలు ఉన్ాాయ. అవి హందూ, ముసిల ం, కకైస్వ్, సిక్ుక, బౌది , మర్ియు
జకైన మతాలక్ు చందినవి.
c) పెైన పేర్పకనా ఆరు మతాలు క్లిపి 99.3% ఉన్ాాయ. ఇతర మతాలు మర్ియు నమికజలు
ఉన్ాాయ.
0.7%.
d) భారతదేశ్ంలో మజార్ిటీ పరజలు హంద్వ్పలు. వజరు 79.8%. ముసిల ంలు సంఖయలో ర్కండవ్ సజానంలో
ఉన్ాారు.
26. పరజాసజవమ్య పరభుతవూం అనిి ఇతర పరభుతావల కూంట్ే మరమగైనద్ని అభినూందిసత ునాిను.
a) పరజాసజవమయం పౌరులలో సమానతావనిా పో ర తిహస్్ంది.
b) ఇది వ్యక్ గౌరవజనిా పెంచ్తతంది.
c) ఇది నిరణయం తీస్క్ున్ే న్ాణయతన్ మరుగుపరుస్్ంది.
d) ఇది సంఘరషణలన్ పర్ిష్టకర్ించడానిక ఒక్ పది త్తని అందిస్ ్ంది
e) ఇది తపపొలన్ సర్ిదిదదడానిక అవ్కజశజనిా ఇస్్ంది.
27. మ్నూం సగట్టలను ఎూంద్ుకు ఉపయోగిసత జమ్ు? వ్జట్ి ఉపయోగజనిక్్ ఏవ్ైనా ఉదాహరణలు ఉనాియా?
మీ సవూంత ఉదాహరణలతో వివ్రిూంచూండి
అభివ్ృదిిక సంబంధించ్చన ఉదాహరణలతో.
1. ర్కండు లవదా అంతక్ంటే ఎక్ుకవ్ పజరంతాలన్ లవదా ఇదద రు లవదా అంతక్ంటే ఎక్ుకవ్ మందిని
పో లిడానిక సగటట ఉపయోగించబడుతతంది.
2. ఉదాహరణక్ు సగటట ఆదాయం వివిధ్ దేశజల మధ్య అభివ్ృదిిని పో లిడానిక
ఉపయోగించబడుతతంది.
3. సగటట పరజల మధ్య అసమానతలన్ చూపించద్. సగటట ఆదాయం పరజలలో ఆదాయం ఎలా
పంపిణీ చేయబడుతతందో చపొద్.
4. వివిధ్ దేశజల సగటట ఆదాయం ఒకేలా ఉనాపొటికస , పరజల జీవ్న పరమాణాలు, విదయ,
ఆర్ోగయ సజాయలు, పరజా సౌక్ర్జయలు మొదల ైనవి దేశ్ం న్ండి దేశజనిక మారవ్చ్ి.
2001లో పౌరుల న్లవజర్ట ఆదాయం (రూపజయలలో)
పెై ఉదాహరణలో, ర్కండు దేశజల సగటట ఆదాయం ఒకేలా ఉంటటంది. సగటట ఆదాయం పరంగజ, ర్కండు
దేశజలు సమానంగజ అభివ్ృదిి చందాయని మనం అన్క్ుంటాము. పరజల ఆదాయాలన్ వ్యక్ గతంగజ
పర్ిశీలిసే్ , A దేశ్ంలోని పరజల మధ్య ఆదాయం దాదాపప సమానంగజ పంపిణీ చేయబడిందని మర్ియు B
దేశ్ంలోని పరజల మధ్య ఆదాయం సమానంగజ పంపిణీ చేయబడలవదని సొష్ట్ ంగజ తలుస్్ంది. B
దేశ్ంలోని ఒక్ వ్యక్ అతయంత ధ్నవ్ంతతడు. మ్మగిలిన నలుగురు చాలా పేదవజరు. కజబటి్ సగటట
ఆదాయాలు సమానంగజ ఉనాపొటికస, A దేశ్ం వజస్ వజనిక B దేశ్ం క్ంటే అభివ్ృదిి చందింది. అంద్వ్లల
దేశజల మధ్య అభివ్ృదిిని పో లిడానిక సగటట ఆదాయానిా ఉపయోగించడానిక ఒక్ పర్ిమ్మత్త ఉందని
చపొవ్చ్ి.
28. వినియోగదారమలు ఎలా దో పిడీక్్ గురవ్ుతునాిరో వివ్రిూంచూండి?
ఎ) తక్ుకవ్ బరువ్పనా వ్స్్వ్పలు
బి) అధిక్ ధ్రలు వ్సూలు చేయడం
సి) క్లీ్ వ్స్్వ్పలన్ అమిడం
డి) అసలు వ్స్్వ్పల పేరుతో నకలీ వ్స్్వ్పలన్ అమిడం
ఇ) నిలవ చేయడం దావర్జ వ్స్్వ్పల కొరతన్ సృషి్ంచడం.
ఎఫ్) వ్స్్వ్పల గుర్ించ్చ తపపొడు సమాచారం ఇవ్వడం లవదా పూర్ి్ సమాచారం ఇవ్వక్పో వ్డం
జి) వ్స్్వ్పల అమిక్ం తర్జవత సేవ్లో నిరల క్షయం.
హెచ్) అన్ాయయమైన నిబంధ్నలు మర్ియు ష్టరతతలన్ పజటించడం
విభాగూం-IV 5 X 8 = 40 M
29. ఎ) నీరమ పునరమతాపద్క వ్నరమగజ ఎలా మ్ారమతుూందో వివ్రిూంచూండి
ఎ) భూమ్మ ఉపర్ితలంలో మూడింట మూడు వ్ంతతలు నీటితో క్పొబడి ఉంటటంది , కజనీ దానిలో కొదిద
భాగం మాతరమే మంచ్చనీరు.
బి) ఈ మంచ్చనీరు పరధానంగజ ఉపర్ితల పరవజహం మర్ియు భూగరభ జలాల న్ండి ప ందబడుతతంది.
సి) మంచ్చనీరు ఎలల పపొడూ జలసంబంధ్ చక్రం దావర్జ పపనరుది ర్ించబడుతతంది మర్ియు త్తర్ిగి
నింపబడుతతంది.
డి) జలసంబంధ్ చక్రం అంటే భూమ్మ ఉపర్ితలం న్ండి వజతావ్రణానిక మర్ియు తరువజత త్తర్ిగి
భూమ్మక నీటి నిరంతర క్దలిక్.
ఇ) ఉపర్ితలంపెై ఉనా నీరు సూరయకజంత్త దావర్జ వేడి చేయబడి ఆవిర్ిగజ మార్ి వజతావ్రణంలోక
పెరుగుతతంది.
ఎఫ్) వజతావ్రణంలోని ఈ నీటి ఆవిర్ి చలల బడి మేఘాలు ఏరొడతాయ.
జి) మేఘాలు చలల ని గజలిని క్లిసినపపొడు, వ్రషం మర్ియు మంచ్ మొదల ైన వజటి రూపంలో నీరు
ఉపర్ితలానిక త్తర్ిగి వ్స్్ంది.
హెచ్) నీరు పపనరుతాొదక్ వ్నరు అని నిర్జిర్ించ్కోవ్డానిక జలసంబంధ్ చక్రంలో అనిా నీరు
క్ద్లుతతంది.
(OR)
బి) భారతదేశ్ూంలో వ్యవ్సజయూం యొకొ పజరమ్ుఖ్యతను వివ్రిూంచూండి.
ఎ) ఉపజధి:- భారతదేశ్ జన్ాభాలో మూడింట ర్కండు వ్ంతతల మంది వ్యవ్సజయ కజరయక్లాపజలలో
నిమగామై ఉన్ాారు.
బి) ఆహారం:- మనం వినియోగించే ఆహారంలో ఎక్ుకవ్ భాగజనిా ఇది ఉతొత్త్ చేస్ ్ంది.
సి) పర్ిశ్రమలు: - ఇది వివిధ్ పర్ిశ్రమలక్ు ముడి పదార్జాలన్ క్ూడా ఉతొత్త్ చేస్ ్ంది.
డి) ఎగుమతతలు:- టీ, కజఫీ, స్గంధ్ దరవజయలు మొదల ైన కొనిా వ్యవ్సజయ ఉతొతత
్ లు క్ూడా ఎగుమత్త
చేయబడతాయ.
ఇ) సేవ్లు:- వ్యవ్సజయం రవజణా, వజణిజయం మర్ియు భీమా వ్ంటి సేవజ కజరయక్లాపజలన్ పెంచ్తతంది.
ఎఫ్) జిడిపి: వ్యవ్సజయం సూ
ా ల దేశీయోతొత్త్ వ్ృదిిక దో హదం చేస్ ్ంది.
జి) పట్ ణక్
ీ రణన్ నిర్ోధిస్ ్ంది:- వ్యవ్సజయం మర్ియు అన్బంధ్ కజరయక్లాపజలు పరజలు నగర్జలక్ు
వ్లస వళల క్ుండా ఆపపతాయ.
హెచ్) సంసకృత్త: వ్యవ్సజయ కజరయక్లాపజల ఆధారంగజ పరజలు పండుగలు జరుపపక్ుంటారు
30. ఎ) పేరజగజరఫ చదివి దానిపరై వ్జయఖ్ాయనిూంచూండి.
‘ఈ విపల వ్ం యొక్క బలిపీఠజనిక మనం మన యువ్తన్ ధ్ూపంలా తీస్క్ువ్చాిము’
బిరటిష్ వజర్ిపెై పో ర్జటానిా అహంస దావర్జ గకలవ్లవమని చాలా మంది జాతీయవజద్లు భావించారు.
1928లో, ఢిలీలలోని ఫిర్ోజ్ష్టజ కోటాల మైదానంలో జర్ిగిన సమావేశ్ంలో హందూసజ్న్ సో ష్టలిస్ ర్ిపబిల క్న్
ఆర్టి (HSRA) సజాపించబడింది. దాని న్ాయక్ులలో భగత్ సింగ్, జత్తన్ దాస మర్ియు అజోయ్ ఘోష్
ఉన్ాారు. భారతదేశ్ంలోని వివిధ్ పజరంతాలలో జర్ిగన
ి న్ాటకసయ చరయలలో, HSRA బిరటిష్ శ్క్ యొక్క
కొనిా చ్చహాాలన్ లక్షయంగజ చేస్క్ుంది. ఏపిరల్ 1929లో, భగత్ సింగ్ మర్ియు బటటకేశ్వర్త దతా్
శజసనసభలో బాంబు విసిర్జరు. అదే సంవ్తిరంలో లార్తా ఇర్ివన్ పరయాణిస్ ్నా ర్కైలున్
పేలిివేయడానిక పరయతాం జర్ిగింది. భగత్ సింగ్ 23 సంవ్తిర్జల వ్యస్ిలో ఉనాపపొడు వ్లస
పరభుతవం అతనిా విచార్ించ్చ ఉర్ితీసింది. తన విచారణ సమయంలో, భగత్ సింగ్ తాన్ 'బాంబు
మర్ియు పిస్ల్ ఆర్జధ్నన్' కసర్్ ంి చాలని కోరుకోలవదని, కజనీ సమాజంలో విపల వజనిా కోరుక్ుంటటన్ాానని
పేర్పకన్ాాడు: 'విపల వ్ం మానవజళి యొక్క విడదీయర్జని హక్ుక. సేవచఛ అన్ేది అందర్ికస చందిన
అనిరవచనీయమైన జనిహక్ుక. కజర్ిిక్ుడు సమాజానిక నిజమైన పో ష్టక్ుడు ... ఈ విపల వ్ం యొక్క
బలిపీఠజనిక మనం మన యువ్తన్ ధ్ూపంలా తీస్క్ువ్చాిము, ఎంద్క్ంటే ఇంత గపపొ కజరణం కోసం
ఏ తాయగం క్ూడా గపపొది కజద్. మేము సంతృపి్ చందాము. విపల వ్ం ర్జక్ కోసం మేము
ఎద్రుచూస్్న్ాాము. ఇంకవలాబ్
జిందాబాద్!’
సమాధానం
ఎ) అహంసతో బిరటష్
ి వజర్ిని ఓడించలవమని చాలా మంది న్ాయక్ులు భావించారు.
బి) 1928లో, హందూసజ్న్ సో ష్టలిస్ ర్ిపబిల క్న్ ఆర్టి (హెచ్ఎసఆర్తఎ) ఢిలీలలో సజాపించబడింది.

సి) దాని న్ాయక్ులు భగత్ సింగ్, జత్తన్ దాస మర్ియు అజోయ్ ఘోష్. వజరు బిరటిష్ శ్క్ చ్చహాాలపెై
దాడి చేయాలన్క్ున్ాారు.

డి) ఏపిరల్ 1929లో, భగత్ సింగ్ మర్ియు బటటకేశ్వర్త దతా్ శజసనసభలో బాంబు విసిర్జరు
ఇ) అదే సంవ్తిరంలో లార్తా ఇర్ివన్ పరయాణిస్ ్నా ర్కైలున్ పేలిివేయడానిక పరయతాం జర్ిగింది.

ఎఫ్) బిరటిష్ వజరు భగత్ సింగ్న్ ఉర్ితీశజరు. అపపొడు అతనిక 23 సంవ్తిర్జలు.

g) భగత్ సింగ్ సమాజంలో విపల వ్ం తీస్క్ుర్జవజలని కోరుక్ుంటటన్ాానని, బాంబు మర్ియు పిస్ల్
ఆర్జధ్నక్ు మదద తత ఇవ్వక్ూడదని అన్ాారు.
h) విపల వ్ం కోసం మన జీవితాలన్ తాయగం చేస్ ్న్ాామని ఆయన అన్ాారు. బిరటిష్ వజర్ిక వ్యత్తర్ేక్ంగజ
విపల వ్ం వ్స్్ందని మేము ఆశ్చస్్న్ాాము.
(OR)

B) ‘మ్ుద్రణ సూంసొృత్త జాానోద్యానిి తెసత ుూంది’ - మీరమ అూంగీకరిసత జరజ? మీ అభిపజరయానిి

సమర్ిాంచ్కోండి.
a) శజస్ వ
ర త
ే ్ లు మర్ియు తతవవేత్ల ఆలోచనలు పపస్ కజల దావర్జ సజమానయ పరజలక్ు చేర్జయ.
b) ఐజాక్ నూయటన్ వ్ంటి శజస్ వ
ర ేత్లు తమ ఆవిష్టకరణలన్ పరచ్ర్ించారు, అవి పజఠక్ులన్ పరభావితం
చేశజయ.
c) పపస్ కజలు పపర్ోగత్త మర్ియు జాాన్ోదయానిా వజయపి్ చేయడానిక ఒక్ సజధ్నంగజ మార్జయ.
d) జాాన్ోదయ ఆలోచన్ాపరులు సంపరదాయం, మూఢనమికజలు మర్ియు నిరంక్ుశ్తావనిా
విమర్ిశంచారు. వజర్ి ఆలోచనలు ముదరణ దావర్జ పజరచ్రయం ప ందాయ.
e) వజరు ఆచారం క్ంటే హేతతబది మైన నియమం కోసం వజదించారు. హేతతవ్ప మర్ియు హేతతబది తన్
అనవయంచడం దావర్జ పరత్తదీ నిరణయంచబడాలని వజరు డిమాండ్ చేశజరు.
f) వజరు చర్ిి అధికజరం మర్ియు ర్జష్ట్ ర నిరంక్ుశ్ శ్క్ పెై దాడి చేశజరు.
g) వోలవ్ర్త మర్ియు రూసో రచనలు విస్ ృతంగజ చదవ్బడాాయ.
h) పిరంట్ సంభాష్టణ మర్ియు చరి యొక్క కొత్ సంసకృత్తని సృషి్ంచ్చంది. సజమాజిక్ విపల వ్ం యొక్క
కొత్ ఆలోచనలు పపటట్కొచాియ.
31. A) Analyse the table.

ఎ) దిగువ్ పటి్క్ మూడు రంగజల వజర్టగజ GDPని రూపజయలలో (కోటటల) ఇస్్ంది.

b) GDP 2000లో రూ.2,34,000 కోటటల మర్ియు 2013లో రూ.57,42,500 కోటటల
c) పదమూడు సంవ్తిర్జలలో GDP దాదాపప 25 ర్కటల ట పెర్గ
ి ింది.
d) 2000లో, మూడు రంగజల వజటాలు పజరథమ్మక్ం - 22%, దివతీయం - 21%, తృతీయం - 57%
e) 2013లో, మూడు రంగజల వజటాలు పజరథమ్మక్ం - 14%, దివతీయం - 19%, తృతీయం - 67%
f) తృతీయ రంగం వేగంగజ పెరుగుతోంది.
g) 2013లో దేశ్ GDPలో తృతీయ మర్ియు దివతీయ రంగజలు 86% వజటా క్లిగి ఉన్ాాయ
h) పజరథమ్మక్ రంగం యొక్క GDP వజటా చాలా వ్రక్ు తగిుంది.
i) అన్ేక్ పర్ిశ్రమలు సజాపించబడాాయ. సేవజ కజరయక్లాపజలు పెరుగుతతన్ాాయ. అంద్వ్లల , వజటి వజటా
పెరుగుతోంది.
(OR)
B) ఇచచన గజరఫను విశలీషిూంచూండి.

a) ఈ పెై చార్త్ “2012లో భారతదేశ్ంలోని గజరమీణ క్ుటటంబాలక్ు రూ. 1000 క కకడ

ర ిట్ వ్నరులు” గుర్ించ్చ
చూపిస్ ్ంది.
b) భారతదేశ్ంలోని గజరమీణ క్ుటటంబాలక్ు దరవ్య రుణదాతలు, భూసజవములు, బంధ్్వ్పలు మర్ియు
సేాహతతలు, ఇతర సంసేాతర సంసా లు — అనధికజర్ిక్ కకరడట్
ి వ్నరులు.
c) వజణిజయ బాయంక్ులు, సహకజర సంఘాలు, సహకజర బాయంక్ులు, పరభుతవం, ఇతర
సంసజాగత సంసా లు

భారతదేశ్ంలోని గజరమీణ క్ుటటంబాలక్ు అధికజర్ిక్ కకరడిట్ వ్నరులు.

d) భారతదేశ్ంలోని గజరమీణ క్ుటటంబాలు అనధికజర్ిక్ కకరడిట్ వ్నరుల న్ండి 44% కకరడిట్న్ ప ంద్తాయ.
e) భారతదేశ్ంలోని గజరమీణ క్ుటటంబాలు అధికజర్ిక్ కకరడిట్ వ్నరుల న్ండి 56% కకరడిట్న్ ప ంద్తాయ.
f) దరవ్య రుణదాతలు పరధాన కకరడిట్ వజటాన్ అంటే గజరమీణ క్ుటటంబాలక్ు 33% కకరడిట్న్ అందిస్ జరు.
g) వజణిజయ బాయంక్ులు గజరమీణ క్ుటటంబాలక్ు 25% కకరడిట్న్ అందిస్ జయ.
h) సహకజర సంఘాలు/బాయంక్ులు గజరమీణ క్ుటటంబాలక్ు 25% కకరడట్
ి న్ అందిస్ జయ.
32. A) అధిక్జర భాగసజవమ్యూం క్ోసూం ఒక వివ్ేకవ్ూంతమన క్జరణూం మ్రియు ఒక నత్త
ై క క్జరణానిి
వీట్ిలో పరత్తదానిక్్ ఉదాహరణతో పేరకొనూండి.
వివ్ేకవ్ూంతమన క్జరణూం:
a) సజమాజిక్ సమూహాల మధ్య విభేదాలు తరచ్గజ హంస మర్ియు ర్జజకసయ అసిారతక్ు దార్ితీసజ్య.
అధికజర భాగసజవమయం ఈ సజమాజిక్ సంఘరషణలన్ తగిుస్ ్ంది.
b) అంద్వ్లల , ర్జజకసయ సిారతావనిా నిర్జిర్ించడానిక అధికజర భాగసజవమయం మంచ్చ మారు ం.
c) మజార్ిటీ సమాజం యొక్క ఇష్టజ్నిా ఇతరులపెై రుదద డం దేశ్ ఐక్యతన్ దబబతీస్్ంది.
అధికజర భాగసజవమయం వివిధ్ సజమాజిక్ సమూహాల మధ్య ఐక్యతన్ తస్్ంది.
d) ఉదాహరణక్ు, భారతదేశ్ంలో శజసనసభలలో షెడూయల్ా క్ులాలు మర్ియు షెడూయల్ా తగలక్ు సీటల
ర్ిజర్ేవష్టన్.
నైత్తక క్జరణూం:
a) అధికజర భాగసజవమయం అన్ేది పరజాసజవమయం యొక్క ఆతి.
b) పరజాసజవమయ పజలనలో దాని అమలు దావర్జ పరభావితమైన మర్ియు దాని పరభావజలతో జీవించాలిిన
వజర్ితో అధికజర్జనిా పంచ్కోవ్డం ఉంటటంది.
c) అధికజర భాగసజవమయం పరజలు పజలనలో పజల్ునడానిక అన్మత్తస్్ంది.
d) ఉదాహరణక్ు, పరభుతవం భారతదేశ్ంలో కొత్ విదాయ విధానంపెై సూచనలన్ అడుగుతతంది.
(OR)
B) జాతీయ పజరీె యొకొ లక్షణాలను వివ్రిూంచూండి.
a) కొనిా దేశ్వజయప్ ంగజ పజర్టల
్ ు ఉన్ాాయ, వీటిని జాతీయ పజర్టల
్ ు అంటారు.
b) జాతీయ పజర్ట్లు వివిధ్ ర్జష్టజ్రలలో వజటి యూనిటల న్ క్లిగి ఉంటాయ.
c) ఈ యూనిటల నీా జాతీయ సజాయలో నిరణయంచబడిన విధాన్ాలు, కజరయక్రమాలు మర్ియు వ్ూయహానిా
అన్సర్ిస్ జయ.
d) లోక్సభ ఎనిాక్లలో లవదా న్ాలుగు ర్జష్టజ్రల అసెంబీల ఎనిాక్లలో మొత్ ం ఓటల లో క్నీసం ఆరు శజతం
ఓటల న్ ప ందిన పజర్ట్ మర్ియు లోక్సభలో క్నీసం న్ాలుగు సీటల ట గకలుచ్క్ునా పజర్ట్ జాతీయ పజర్టగ
్ జ
గుర్ి్ంపప ప ందింది
e) పరత్త జాతీయ పజర్టక
్ పరతేయక్ చ్చహాం ఇవ్వబడుతతంది. పజర్ట్ ఏ ర్జష్ట్ ంర లోన్న్
ై ా ఈ చ్చహాానిా
ఉపయోగిస్ ్ంది వజరు పో టీ చేస్ జరు.
f) గత సజరవత్తరక్ ఎనిాక్లోల పజర్ట్ పనితీరు ఆధారంగజ ఎనిాక్ల క్మ్మష్టన్ జాతీయ పజర్ట్ హో దాన్ ఇస్్ంది.
g) జాతీయ విస్ ృత పరయోజన్ాలన్ దృషి్లో ఉంచ్క్ుని జాతీయ పజర్ట్లు మానిఫెస్ ో లన్
రూప ందించాయ.
h) 2019లో దేశ్ంలో 7 జాతీయ పజర్టల
్ ు ఉన్ాాయ.
33. A) ఇచచన భారతదేశ్ అవ్ుట్ల ైన్ మ్ాయపలో క్్ూంది వ్జట్ిని గురితూంచూండి.
1) మాలావ పీఠభూమ్మ 2) లూని నది 3) తూరుొ ర్కల
ై వవ పరధాన కజర్జయలయం 4) చ్చలాక సరస్ి
(OR)
5) అమర్జవ్త్త 6) గుజర్జత్ 7) ముంబై 8) లక్షదీవప
B) ఇచచన పరపూంచ పట్ూంలో క్్ూంది వ్జట్ిని గురితూంచూండి.
1) దక్షిణాఫిరకజ 2) మధ్యధ్ర్జ సముదరం 3) బరజిల్ 4) జపజన్
(OR)
5) మకికో 6) ఈజిప్ 7) రష్టజయ 8) చన్
ై ా
=======================================================================
మోడ్ల్ పేపర్ - III విభాగూం-I 12 X 1 = 12 M
1. పపనరుతాొదక్ వ్నరులక్ు ఏదైన్ా ఒక్ ఉదాహరణ ఇవ్వండి. (సౌర, పవ్న)
2. పత్త్ ని పండించడానిక ఏ న్ేల అన్వన
ై ది? (నలీ నేలలు)
3. కంది పర్ిశ్రమలలో బాకకైిట్న్ ముడి పదారాంగజ ఉపయోగించేది ఏది? (ఎ) అలూయమినియూం
ఎ) అలూయమ్మనియం బి) సిమంట్ సి) కజగితం డి) ఉక్ుక
4. బేసిగజ ఉనాదానిా ఎంచ్కోండి. (బిసజమర్ొ)
మజిా ని, కజవ్ూర్త, బిసజిర్తక, గజర్ిబాలిా
5. IBRDని విస్ ర్ించండి. (ఇూంట్రేిషనల్ బాయూంక్ ఫర్ రీకన్సె ాక్షన్ అూండ్ డెవ్లపమూంట్)
6. జరినీ : అక్ష శ్క్ : : బిరటన్ : ____________. (మితరరజజాయల శ్క్్త)
7. సమ్ాఖ్యవ్జద్ూం అూంట్ే ఏమిట్ి?
(సమాఖయవజదం అన్ేది పరభుతవ వ్యవ్సా , దీనిలో అధికజరం కేందర అధికజరం మర్ియు దేశ్ంలోని వివిధ్
ర్జజాయంగ యూనిటల మధ్య విభజించబడింది.)
8. ____________ భాష్ట ఆధారంగజ సృషి్ంచబడిన మొదటి ర్జష్ట్ ంర . (ఆూంధ్రపరదేశ్)
9. “మ్ాయనిఫరసె ో ” అూంట్ే ఏమిట్ి?
(మాయనిఫెస్ ో అంటే సజరవత్తరక్ ఎనిాక్లక్ు ముంద్ ఒక్ ర్జజకసయ పజర్ట్ విడుదల చేసే పరచ్రణ. ఇంద్లో
పజర్ట్ విధాన్ాలు క్ూడా ఉన్ాాయ.)
10. ఒక్టి క్ంటే ఎక్ుకవ్ దేశజలలో ఉతొత్త్ ని క్లిగి ఉనా లవదా నియంత్తరంచే క్ంపెనీని ____________
అంటారు.
(మ్ల్లె నేషనల్ కూంపరనీ)
11. బార్త గజరఫ్లో చూపించ్.
ఉపజధి
పజరథమ్మక్ రంగం - 44%
దివతీయ రంగం - 25%
తృతీయ రంగం - 31%
12. ఇచచన జాబితా నుూండి తూరమపన ఉని దేశజనిి పేరకొనూండి. (చెైనా)
మకికో, USA, చన్
ై ా, భారతదేశ్ం
సరక్షన్-I I 8 X 2 = 16 M
13. తయారీ పరిశ్రమ్ల పజరమ్ుఖ్యతను వివ్రిూంచూండి.
a) తయార్ట పర్ిశ్రమలు వ్యవ్సజయానిా ఆధ్్నీక్ర్ించడంలో సహాయపడతాయ మర్ియు దివతీయ
మర్ియు తృతీయ రంగజలలో ఉదో యగజలన్ అందించడం దావర్జ పరజలు వ్యవ్సజయ ఆదాయంపెై
ఎక్ుకవ్గజ ఆధారపడటానిా తగిుస్ జయ.
b) భారతదేశ్ం న్ండి నిరుదో యగం మర్ియు పేదర్ికజనిా నిరూిలించడానిక పజర్ిశజరమ్మక్ అభివ్ృదిి
c) తయార్ట వ్స్్వ్పల ఎగుమత్త వజణిజయం మర్ియు వజణిజాయనిా విస్ ర్ిస్ ్ంది మర్ియు చాలా
అవ్సరమైన విదేశీ మారక్దరవజయనిా తస్్ంది.
14. జాతీయ ఆర్ిాక్ వ్యవ్సా యొక్క జీవ్న్ాధారం అని పిలువ్బడే రవజణా మర్ియు క్మూయనికేష్టన్
సజధ్న్ాలు ఏమ్మటి?
a) రవజణా సజధ్న్ాలు ముడి పదార్జాలన్ క్ర్జిగజర్జలక్ు మర్ియు పూర్ యన వ్స్్వ్పలన్ మార్కకట్ క్ు
రవజణా చేస్ జయ.
b) రవజణా సజధ్న్ాలు వజణిజాయనిా పెంచడానిక సహాయపడతాయ.
c) సహజ వ్నరులన్ ఉపయోగించ్కోవ్డానిక ఇవి అవ్సరం.
d) వేగవ్ంతమైన అభివ్ృదిిక మంచ్చ రవజణా వ్యవ్సా లు అవ్సరం.
15. మ్ాయపను గమ్నిూంచ క్్ూంది పరశ్ికు సమ్ాధానూం ఇవ్వూండి.
1. ఈ మాయప యొక్క పశ్చిమ వైపపన ఉనా సముదారనిా పేర్పకనండి ?
(అటాలంటిక్ మహాసముదరం)
2. హందూ మహాసముదరంలోని దీవపం పేరు పెట్ండి?
(మడగజసకర్త)

16. “మ్ుదిరత సజమ్గిర లేని పరపూంచానిి ఊహూంచడ్ూం కషెూం”. - వ్జయఖ్య.

a) ముదిత
ర సజమగిర మన చ్టయ
్ పపస్ కజలు, వజర్జ్పత్తరక్లు మొదల ైన వజటిలో పరత్తచోటా క్నిపిస్ ్ంది.
b) మనం ముదిరత పపస్ కజలు చద్వ్పతాము, ముదిరత చ్చతారలన్ చూసజ్ము, వజర్జ్పత్తరక్ల దావర్జ
వజర్ లన్ అన్సర్ిస్ జము.
c) ఇది ఆధ్్నిక్ పరపంచానిా సృషి్ంచడంలో సహాయపడింది.
d) ఇది మన సజమాజిక్ జీవితాలన్ మర్ియు సంసకృతతలన్ మార్ిివేసింది.
17. క్ేూంద్ర, రజషెా మ్రియు ఉమ్మడి జాబితాలను చూపిూంచే పట్ిె కను తయారమ చేయూండి.
a) యూనియన్ జాబితా: రక్షణ, విదేశీ వ్యవ్హార్జలు, బాయంకంగ్, క్మూయనికేష్టన్ల మర్ియు క్ర్కనీి
b) ర్జష్ట్ ర జాబితా: పో లీస, వజణిజయం, వజణిజయం, వ్యవ్సజయం మర్ియు నీటిపజరుదల
c) ఉమిడి జాబితా: విదయ, అటవీ, కజర్ిిక్ సంఘాలు, వివజహం, దత్ త మర్ియు వజరసతవం
18. నేడ్డ మ్హళలు ఎద్ురకొూంట్టని సమ్సయలను పరసత జవిూంచూండి.
a) మహళలపెై వివిధ్ రకజల వేధింపపలు, దో పిడీ మర్ియు హంస జరుగుతతన్ాాయ.
b) గృహ హంస న్ండి వజరు తమ స ంత ఇంటోల క్ూడా స్రక్షితంగజ లవరు.
c) పపరుష్టతలతో పో లిసే్ వజర్ిక తక్ుకవ్ వేతన్ాలు లభిస్్న్ాాయ.
d) ర్జజకసయాలోల వజర్ిక పెదదగజ పజరముఖయత ఇవ్వబడటం లవద్.
e) పని పరదేశ్ంలో వజర్ిక వేధింపపలు జరుగుతతన్ాాయ.
f) మహళలపెై అన్ేక్ సెైబర్త న్ేర్జలు జరుగుతతన్ాాయ.
19. ఆదాయూం క్జకుూండా ఇతర అూంశజలు మ్న జీవితూంలో మ్ుఖ్యమన అూంశజలుగజ ఉని క్ొనిి
ఉదాహరణలు ఇవ్వూండి.
పరజలు జీవితంలో కొనిా భౌత్తక్ం కజని వ్స్్వ్పలన్ కోరుక్ుంటారు, అంటే భదరత, శజంత్త, సేాహం, మంచ్చ
ఆర్ోగయం
సిాత్త, ఇతరుల పటల గౌరవ్ం, సమానతవం, సేవచఛ, కజలుష్టయ రహత వజతావ్రణం మొదల ైనవి.
20. ఉతపత్తత ని క్ొనుగోలు చేసే మ్ుూంద్ు వినియోగదారమడ్డ ఎలాూంట్ి జాగరతతలు తీసుక్ోవ్జలి?
ఎ) వినియోగదారుడు ఉతొత్త్ వివ్ర్జలన్ అంటే M.R.P., పర్ిమాణం, తయార్ట తేదీ,
గడువ్ప తేదీ, ఉపయోగించాలిిన దిశ్ మొదల ైన వజటిని తనిఖీ చేయాలి.
b) వినియోగదారుడు వికేరత న్ండి బిలులలు తీస్కోవజలి.
c) వినియోగదారుడు ISI, Agmark, Hallmark లవదా +F మొదల ైన లోగోలన్ తనిఖీ చేయాలి.
Section-III 8 X 4 = 32 M
21. మ్ానవ్ జీవితాలకు జీవ్వ్ైవిధ్యూం ఎూంద్ుకు మ్ుఖ్యమనది?
a) జీవ్వైవిధ్యం అంటే భూమ్మపెై ఉనా వివిధ్ రకజల జీవ్పలు, మొక్కలు, జంతతవ్పలు, సూక్షిజీవ్పలు ఒక్
పజరంతంలో ఉనికలో ఉన్ాాయ. అవి ఈ పజరంతంలో వజటి మన్గడ కోసం ఒక్దానిపెై ఒక్టి ఆధారపడి
ఉంటాయ.
b) జీవ్వైవిధ్యం పర్జయవ్రణ వ్యవ్సా ల సిారతవం మర్ియు బలానిక సహాయపడుతతంది. వైవిధ్యమైన
పర్జయవ్రణ వ్యవ్సా ఆటంకజలన్ తటట్క్ుని కోలుకోగలద్.
c) మొక్కలు, జంతతవ్పలు మర్ియు సూక్షిజీవ్పలు మనం పీలవి గజలి, మనం తారగే నీరు మర్ియు
మనం జీవించలవని మన ఆహార్జనిా ఉతొత్త్ చేసే న్ేల యొక్క న్ాణయతన్ త్తర్ిగి సృషి్స్ జయ.
d) పర్జయవ్రణ వ్యవ్సా లో అడవ్పలు కసలక్ పజతర పో షిస్ జయ. మనం అన్ేక్ పరయోజన్ాల కోసం అడవ్పలపెై
ఆధారపడతాము.
22. ఖ్నిజ వ్నరమలను మ్నూం ఎూంద్ుకు క్జపజడ్డక్ోవ్జలి?
a) పని చేయగల ఖనిజ నిక్షేపజల మొత్ ం పర్ిమాణం భూమ్మ యొక్క క్రస్లో ఒక్ శజతం మాతరమే.
b) మ్మలియనల సంవ్తిర్జలు సృషి్ంచబడిన ఖనిజ వ్నరులన్ మనం వేగంగజ ఉపయోగిస్ ్న్ాాము.
c) ఖనిజాల పరస్ ్త వినియోగ ర్ేటటతో పో లిసే్ ర్టఫిలిలంగ్ ర్ేటట చాలా తక్ుకవ్గజ ఉంది.
అంద్వ్లల , ఖనిజ వ్నరులు తవరగజ తగుుతతన్ాాయ.
d) ఖనిజ వ్నరులు పర్ిమ్మతమైనవి మర్ియు పపనరుతాొదక్మైనవి కజవ్ప.
e) గపపొ ఖనిజ నిక్షేపజలు మన దేశ్ంలో అతయంత విలువైన సంపద.
f) ఖనిజ వలికతీత న్ాణయత తగు డంతో పజటట ఎక్ుకవ్ లోతత న్ండి వ్స్్ంది కజబటి్ ఖనిజాలన్ నిరంతరం
వలికతీయడం వ్లల ఖరుిలు పెరుగుతాయ.
23 మ్ాయపను గమ్నిూంచ క్్ూంది పరశ్ిలకు సమ్ాధానూం ఇవ్వూండి.

1. యూరప మర్ియు ఆఫిరకజ మధ్య సముదరం ఏమ్మటి?

(మధ్యధ్ర్జ సముదరం)
2. ఈ మాయపలో అత్తపెదద సజమాాజాయనిా పేర్పకనండి?
(రష్టయన్ సజమాాజయం)

24. "పో ర ట్ట - పజరిశజరమిక్సకరణ" గురిూంచ వివ్రిూంచూండి.

a) ఇంగజలండ్ మర్ియు యూరపలో క్ర్జిగజర్జలు ర్జక్ముందే, అంతర్జాతీయ మార్కకట్ కోసం పెదద ఎతత
్ న
పజర్ిశజరమ్మక్ ఉతొత్త్ ఉండేది. ఈ ఉతొత్త్ క్ర్జిగజర్జలపెై ఆధారపడి లవద్.
బి) వజయపజరులు అంతర్జాతీయ మార్కకట్ కోసం వ్స్్వ్పలన్ ఉతొత్త్ చేయడానిక ర్కత
ై తలక్ు మర్ియు
చేత్తవ్ృతత
్ లవజర్ిక డబుబ సరఫర్జ చేశజరు.
సి) ర్కైతతలు మర్ియు చేత్తవ్ృతత
్ లవజరు క్ర్జిగజర్జలోల కజక్ుండా వజర్ి క్ుటటంబ ప లాలలోన్ే వ్స్్వ్పలన్
ఉతొత్త్ చేశజరు.
డి) చాలా మంది చర్ితరకజరులు ఈ పజర్ిశజరమ్మకసక్రణ దశ్న్ పో ర టో-ఇండసి్య
ర ల ైజష్ట
ే న్ అని పిలుసజ్రు.
25. గజరఫను విశలీషిూంచూండి.
ఎ) పెై బార్త గజరఫ్ పరపంచంలోని వివిధ్ పజరంతాలలో జాతీయ పజరల మంటటలలో మహళల శజతానిా
చూపిస్ ్ంది.
బి) మొత్ ం జన్ాభాలో మహళా జన్ాభా దాదాపప 50%, కజనీ జాతీయ పజరల మంటటలలో వజర్ి పజరత్తనిధ్యం
యొక్క పరపంచ సగటట 24% మాతరమే
సి) సబ్-సహార్జ ఆఫిరకజ, ఆసియా, అరబ్ ర్జష్టజ్రలు, పసిఫిక్ మర్ియు భారతదేశ్ం పజరంతాలు పరపంచ
సగటట క్ంటే తక్ుకవ్ శజతం క్లిగి ఉన్ాాయ.
డి) భారతదేశ్ంలో మహళా పజరత్తనిధ్యం కేవ్లం 11.8% మాతరమే. కజబటి్, మహళలు ర్జజకసయాలోలక
ర్జవజలని పో ర తిహంచాలిిన అవ్సరం ఉంది.
ఇ) పెైన పేర్పకనా పజరంతాలలో, న్ార్ిాక్ దేశజలలో గర్ిష్ట్ మహళా పజరత్తనిధ్యం ఉంది, అంటే, 42.3%
26. "పరజాసజవమ్యూం వివిధ్ పౌరమల మ్ధ్య ఆదాయ అసమ్ానతను తగిాూంచలేద్ు." మీ సమ్ాధానానిి
సమ్రిథూంచూండి లేదా వ్యత్తరేక్్ూంచూండి.
న్ేన్ ఈ పరక్టనక్ు మదద తత ఇస్్న్ాాన్.
ఎ) ర్జజకసయ సమానతవం ఆధారంగజ, ర్జజకసయ రంగంలోక వ్స్్నా వ్యక్ు్ల సంఖయ పెరుగుతోంది.
అదే సమయంలో, ఆర్ిాక్ అసమానతలు క్ూడా పెరుగుతతన్ాాయ.
బి) కొదిద సంఖయలో చాలా ధ్నవ్ంతతలు సంపద మర్ియు ఆదాయాలలో అధిక్ వజటాన్
అన్భవిస్్న్ాారు.
సి) సమాజంలో అట్ డుగున ఉనా వజర్ి ఆదాయాలు తగుుతతన్ాాయ.
d) దక్షిణాఫిరకజ మర్ియు బరజిల్ వ్ంటి పరజాసజవమయ దేశజలలో, అగర 20 శజతం మంది పరజలు జాతీయ
ఆదాయంలో 60 శజతానిక పెగ
ై జ దో చ్క్ుంటటన్ాారు, దిగువ్ 20 శజతం జన్ాభాక్ు 3 శజతం క్ంటే తక్ుకవ్
మ్మగిలి ఉంది.
e) వజస్ వ్ జీవితంలో, పరజాసజవమాయలు ఆర్ిాక్ అసమానతలన్ తగిుంచడంలో చాలా విజయవ్ంతం
అయనటటల క్నిపించడం లవద్.
27 అభివ్ృదిధక్్ సిథరతవూం అనే అూంశ్ూం ఎూంద్ుకు మ్ుఖ్యమనది?
a) సిారమైన అభివ్ృదిి అంటే
(i) పర్జయవ్రణానిక హాని క్లిగించక్ుండా అభివ్ృదిి జరగజలి మర్ియు
(ii) వ్ర్ మానంలో అభివ్ృదిి భవిష్టయత్ తరం అవ్సర్జలతో ర్జజీ పడక్ూడద్.
b) సిారతవం అన్ే అంశ్ం ముఖయమైనది ఎంద్క్ంటే
(i) వ్నరులన్ జాగరత్గజ ఉపయోగించడం.
(ii) పర్జయవ్రణానిా రక్షించడం
(iii) భవిష్టయత్ తర్జలక్ు వ్నరులన్ అంద్బాటటలో ఉంచడం
(iv) అనిా జీవ్పల పెరుగుదలక్ు మదద తత ఇవ్వడం.
28. వినియోగదారమల దో పిడీక్్ క్జరణమ్యియయ క్ొనిి అూంశజలను పేరకొనూండి
a) కొంతమంది వినియోగదారులు నిరక్షర్జస్యలు. వజయపజరులు ఆ వినియోగదారులన్ మోసం
చేయవ్చ్ి.
b) పర్ిమ్మత పో టీ కజరణంగజ ఉతొత్త్ దారులు ఉతొతత
్ లన్ అధిక్ ధ్రలక్ు అమివ్చ్ి.
c) కొంతమంది వినియోగదారులక్ు వినియోగదారుల హక్ుకల గుర్ించ్చ తలియద్.
d) వినియోగదారులు తక్ుకవ్ పర్ిమాణంలో కొన్గోలు చేయడం వ్లల వజయపజరులు వినియోగదారులన్
మోసం చేయవ్చ్ి మర్ియు వజరు చలాలచద్రుగజ ఉన్ాారు.
e) పరభుతవ పరయవేక్షణ బలహీనంగజ ఉనాపపొడు వజయపజరులు వినియోగదారులన్ మోసం చేయవ్చ్ి.
f) సరఫర్జ పర్ిమ్మతంగజ ఉనాపపొడు వినియోగదారులు అధిక్ ధ్రలక్ు కొన్గోలు చేయవ్లసి వ్స్్ంది.
g) వ్స్్వ్పల గుర్ించ్చ పూర్ి్, నిజమన
ై సమాచారం తలియనపపొడు వినియోగదారులు మోసపో తారు.
విభాగూం-IV 5 X 8 = 40 M
29. ఎ) నీట్ి వ్నరమల పజరమ్ుఖ్యతను వివ్రిూంచూండి.
ఎ) నీరు అనిా జీవ్పలక్ు జీవ్ం పో స్్ంది.
బి) మనం తారగడానిక, ఆహారం వ్ండడానిక, బట్ లు ఉతక్డానిక మొదల ైన వజటిక నీటిని
ఉపయోగిస్ జము.
సి) వ్యవ్సజయానిక నీరు అవ్సరం.
డి) పర్ిశ్రమలు నీటిని వివిధ్ పరయోజన్ాల కోసం అంటే శీతలీక్రణ యంతారల కోసం ఉపయోగిస్ జయ.
ఇ) జలవిద్యత్ శ్క్ ని ఉతొత్త్ చేయడానిక నీటిని ఉపయోగిస్ జరు.
ఎఫ్) ఆర్ిాకజభివ్ృదిిక నీరు అవ్సరం.
జి) వ్స్్వ్పలన్ మర్ియు మానవ్పలన్ రవజణా చేయడానిక నీటి వ్నరులు ఉపయోగించబడతాయ.
హెచ్) నద్ల ఒడుాన అన్ేక్ న్ాగర్ిక్తలు ఉదభవించాయ.
(లవదా)
బి) వ్రి పరరమగుద్లకు అవ్సరమన భౌగోళిక పరిసథ త
ి ులను వివ్రిూంచూండి.
ఎ) వ్ర్ి ఒక్ ఖర్టఫ్ పంట.
బి) దీనిక అధిక్ ఉష్టోణ గరత అవ్సరం, అంటే 250 సి క్ంటే ఎక్ుకవ్
సి) దీనిక 100 సెం.మీ క్ంటే ఎక్ుకవ్ వజర్ిషక్ వ్రషపజతంతో అధిక్ తేమ అవ్సరం
డి) తక్ుకవ్ వ్రషపజతం ఉనా పజరంతాలలో, ఇది నీటిపజరుదల సహాయంతో పెరుగుతతంది.
e) ఉత్ ర మర్ియు ఈశజనయ భారతదేశ్ంలోని మద
ై ాన్ాలు, తీరపజరంతాలు మర్ియు డలా్ పజరంతాలలో వ్ర్ిని
పండిస్ జరు.
f) పంజాబ్, హర్జయన్ా మర్ియు పశ్చిమ ఉత్ రపరదేశ్ వ్ంటి తక్ుకవ్ వ్రషపజతం ఉనా పజరంతాలలో మర్ియు
ర్జజసజాన్లోని కొనిా పజరంతాలలో కజలువ్ నీటిపజరుదల మర్ియు గపట్ పప బావ్పల సహాయంతో వ్ర్ిని
పండిస్ జరు
g) వ్ర్ిని నిలబడి ఉనా నీటిలో పండిస్ జరు. ప లంలో సగటటన 10-15 సెం.మీ నీరు ఉండాలి.
h) నీటిని నిలుపపకోగల ఒండుర బంక్మటి్ న్ేలలో ఇది బాగజ పెరుగుతతంది.
30. ఎ) పేరజ చదివి దానిపరై వ్జయఖ్ాయనిూంచూండి.

1930లో దళితతలన్ డిపెరసా కజలసెస అసో సియయష్టన్లో సంఘటితపర్ిచ్చన డాక్్ర్త బి.ఆర్త. అంబేదకర్త, ర్కండవ్
ర్ౌండ్ టేబుల్ సమావేశ్ంలో మహాతాి గజంధీతో ఘరషణ పడాారు

దళితతలక్ు పరతేయక్ నియోజక్వ్ర్జులు డిమాండ్ చేస్ ్న్ాారు. బిరటిష్ పరభుతవం అంబేదకర్త డిమాండ్ న్
అంగటక్ర్ించ్చనపపొడు, గజంధీజీ ఆమరణ నిర్జహార దీక్ష పజరరంభించారు. దళితతలక్ు పరతేయక్
నియోజక్వ్ర్జులు సమాజంలో వజర్ి ఏకసక్రణ పరకయ
ర న్ న్మిదిస్ జయని ఆయన నమాిడు.
అంబేదకర్త చ్చవ్ర్ిక గజంధీజీ వైఖర్ిని అంగటక్ర్ించారు మర్ియు దాని ఫలితంగజ 1932 సెప్ ంె బర్తలో పూన్ా
ఒపొందం జర్ిగింది. ఇది అణగజర్ిన తరగతతలక్ు (తరువజత షెడూయల్ క్ులాలుగజ పిలువ్బడింది)
పజరంతీయ మర్ియు కేందర శజసన మండలిలలో పరతయే క్ సీటల ట ఇచ్చింది , కజనీ వజర్ిక సజధారణ ఓటరుల ఓటట
వేయాలి. అయతే, దళిత ఉదయమం కజంగకరస న్ేతృతవంలోని జాతీయ ఉదయమం పటల భయపడుతూన్ే ఉంది.
సమాధానం:-
ఎ) డాక్్ర్త బి.ఆర్త. అంబేదకర్త 1930లో అణగజర్ిన తరగతతల సంఘానిా సజాపించారు.
బి) ర్కండవ్ ర్ౌండ్ టేబుల్ సమావేశ్ంలో ఆయన దళితతలక్ు పరతయే క్ నియోజక్వ్ర్జులన్ డిమాండ్
చేశజరు.
సి) దళితతలక్ు పరతేయక్ నియోజక్వ్ర్జుల గుర్ించ్చ మహాతాి గజంధీతో ఆయన ఘరషణ పడాారు.
డి) గజంధీజీ ఈ డిమాండ్న్ వ్యత్తర్ేకంచారు మర్ియు ఆమరణ నిర్జహార దీక్ష పజరరంభించారు.
ఇ) దళితతలక్ు పరతేయక్ నియోజక్వ్ర్జులు సమాజంలో వజర్ి ఏకసక్రణ పరకరయన్ న్మిదిస్ జయని గజంధీజీ
విశ్వసించారు.
f) అంబేదకర్త గజంధీజీ అభిపజరయానిా అంగటక్ర్ించ్చ, 1932 సెప్ ంె బర్తలో పూన్ా ఒపొందానిా
క్ుద్రుిక్ున్ాారు.
g) ఈ ఒపొందం పరకజరం, పజరంతీయ మర్ియు కేందర శజసన మండలిలో సీటల ట
దళితతలక్ు ర్ిజర్తవ చేయబడాాయ.
h) కజనీ, వజటిని సజధారణ ఓటరుల ఓటట వేయాలి. (కజనీ క్ులంతో సంబంధ్ం లవక్ుండా అనిా ఓటరుల
ఈ ర్ిజర్తడ్ సీటలలో ఓటట వేయాలి.)
(OR)
B) "18వ్ శ్తాబద పు యూరపలోని క్ొూంతమ్ూంది మ్ుద్రణ సూంసొృత్త జాానోద్యానిి తెసత ుూంద్ని భావిసజతరమ"
వ్జయఖ్య.
a) శజస్ రవత
ే ్ లు మర్ియు తతవవేత్ల ఆలోచనలు పపస్ కజల దావర్జ సజమానయ పరజలక్ు చేర్జయ.
b) ఐజాక్ నూయటన్ వ్ంటి శజస్ వ
ర ేత్లు తమ ఆవిష్టకరణలన్ పరచ్ర్ించారు, ఇది పజఠక్ులన్ పరభావితం
చేసింది.
c) పపస్ కజలు పపర్ోగత్త మర్ియు జాాన్ోదయానిా వజయపి్ చేయడానిక ఒక్ సజధ్నంగజ మార్జయ.
d) జాాన్ోదయ ఆలోచన్ాపరులు సంపరదాయం, మూఢనమికజలు మర్ియు నిరంక్ుశ్తావనిా
విమర్ిశంచారు. వజర్ి
ఆలోచనలు ముదరణ దావర్జ పజరచ్రయం ప ందాయ.
ఇ) వజరు ఆచారం క్ంటే హేతతబది మైన నియమానిా సమర్ిాంచారు. పరత్తదానినీ హేతతవ్ప మర్ియు
హేతతబది త దావర్జ నిరణయంచాలని వజరు డిమాండ్ చేశజరు.
f) వజరు చర్ిి అధికజరం మర్ియు ర్జష్ట్ ర నిరంక్ుశ్ శ్క్ పెై దాడి చేశజరు.
g) వోలవ్ర్త మర్ియు రూసో రచనలు విస్ ృతంగజ చదవ్బడాాయ.
h) ముదరణ పత్తరక్ సంభాష్టణ మర్ియు చరి యొక్క కొత్ సంసకృత్తని సృషి్ంచ్చంది. సజమాజిక్ విపల వ్ం
యొక్క కొత్ ఆలోచనలు పపటట్కొచాియ.
31. ఎ) ఆధ్ునిక పరజాసజవమ్ాయలలో అధిక్జర భాగసజవమ్యూం యొకొ వివిధ్ రూపజలు ఏమిట్ి ? వీట్ిలో
పరత్తదానిక్స ఒక ఉదాహరణ ఇవ్వూండి.
a) పరభుతవ విభాగజలలో (అధికజర సమాంతర పంపిణీ)
i) శజసనసభ, కజరయనిర్జవహక్ మర్ియు న్ాయయవ్యవ్సా వ్ంటి పరభుతవ విభాగజలలో అధికజరం
పంచ్కోబడుతతంది.
ii) ఈ విభాగజలు ఒకే సజాయలో ఉంచబడాాయ. వజటిక వేర్వే రు అధికజర్జలు ఉన్ాాయ. ఏ
అంశజలక్ు అపర్ిమ్మత అధికజరం లవద్. పరత్త అవ్యవ్ం ఇతరులన్ తనిఖీ చేస్ ్ంది. అంద్వ్లల , ఈ
విభాగజలలో అధికజర సమతతలయత ఉంది.
ఉదా: భారతదేశ్ంలో శజసనసభ, కజరయనిర్జవహక్ మర్ియు న్ాయయవ్యవ్సా ల మధ్య అధికజర సమతతలయత
ఉంది
b) వివిధ్ సజాయలలోని పరభుతావలలో (అధికజర నిలువ్ప విభజన)
i) మొత్ ం దేశ్ం మర్ియు పజరంతీయ లవదా పజరంతీయ సజాయలో పరభుతావల కోసం సజధారణ పరభుతవం
మధ్య అధికజరం పంచ్కోబడుతతంది.
ii) ర్జజాయంగం వివిధ్ సజాయల పరభుతవ అధికజర్జలన్ నిర్ేదశ్చస్్ంది.
ఉదా:- ర్జజాయంగం భారతదేశ్ంలో కేందర పరభుతవం, ర్జష్ట్ ర పరభుతవం మర్ియు సజానిక్ పరభుతావనిక వేర్వే రు
అధికజర్జలన్ ఇచ్చింది.
c) వివిధ్ సజమాజిక్ సమూహాలలో:
i) మతపరమన
ై మర్ియు భాష్టజ సమూహాల వ్ంటి వివిధ్ సజమాజిక్ సమూహాల మధ్య క్ూడా
అధికజర్జనిా పంచ్కోవ్చ్ి.
ii) ఉదా: బలిాయంలో ‘క్మూయనిటీ పరభుతవం’ మర్ియు అసెంబీల లలో ర్ిజర్తడ్ నియోజక్వ్ర్జులు
మర్ియు భారత పజరల మంటట.
d) ర్జజకసయ పజర్ట్లలో, ఒత్త్ డి గూ
ర పపలు మర్ియు ఉదయమాలు:
i) ర్జజకసయ పజర్ట్లు, ఒత్త్ డి గూ
ర పపలు మర్ియు ఉదయమాలు అధికజరంలో ఉనావజర్ిని నియంత్తరస్ జయ
లవదా పరభావితం చేస్ జయ.
ఈ విధ్ంగజ, అధికజరం వీటిలో పంచ్కోబడుతతంది.
ii) ఉదా: సంకసరణ పరభుతావలు అంటే భారతదేశ్ంలో NDA మర్ియు UPA
(OR)
B) రజజక్సయ పజరీెలు ఎద్ురకొూంట్టని వివిధ్ సవ్జళల
ీ ఏమిట్ి?
a) అంతరు త పరజాసజవమయం లవక్పో వ్డం:
(i) దాదాపప అనిా పజర్ట్లలో ఒక్రు లవదా కొంతమంది న్ాయక్ులలో అధికజరం కేందీక్
ర ృతమై ఉంది.
(ii) పజర్టల
్ ు అంతరు త సమావేశజలన్ నిరవహంచవ్ప మర్ియు అంతరు త ఎనిాక్లన్ క్రమం తపొక్ుండా
నిరవహంచవ్ప.
(iii) పజర్ట్ సూతారలు మర్ియు విధాన్ాల పటల విధేయత క్ంటే వ్యక్ గత విధేయత చాలా ముఖయమైనది.
బి) వ్ంశ్పజరంపరయ వజరసతవం:
(i) చాలా పజర్ట్లలో, అగర పదవ్పలు ఎలల పపొడూ ఒకే క్ుటటంబానిక చందిన సభుయలచే
నియంత్తరంచబడతాయ.
(ii) పజర్టల
్ ోని ఒక్ సజధారణ సభుయడు పజర్టల
్ ో అగరసా జన్ానిక ఎదగలవడు. ఇది
పరజాసజవమాయనిక చడా ది.
c) డబుబ మర్ియు క్ండర శ్క్ :
(i) పజర్ట్లు చాలా డబుబ ఖరుి చేసే అభయరుాలన్ న్ామ్మన్ేట్ చేస్ జయ.
(ii) ధ్నవ్ంతతలు మర్ియు క్ంపెనీలు పజర్ట్లక్ు నిధ్్లు ఇసజ్య మర్ియు పజర్టల
్ విధాన్ాలన్
పరభావితం చేస్ జయ
(iii) కొనిా సందర్జభలోల, ఎనిాక్లలో గకలవ్గల న్ేరస్ాలక్ు పజర్ట్లు మదద తత ఇసజ్య.
d) అరావ్ంతమైన ఎంపిక్న్ అందించక్పో వ్డం:
(i) పజర్ట్ల మధ్య సెైది ాంత్తక్ తేడాలు చాలా తక్ుకవ్. పజర్ట్ల విధాన్ాలు
దాదాపప ఒకేలా ఉంటాయ. కజబటి్, పజర్ట్లు పరజలక్ు అరావ్ంతమైన ఎంపిక్లన్ అందించడం లవద్.
(ii) మన దేశ్ంలో, అనిా పరధాన పజర్టల
్ మధ్య ఆర్ిాక్ విధాన్ాలపెై తేడాలు
తగజుయ.
32. ఎ) గజరఫను విశలీషిూంచూండి
ఎ) ఈ గజరఫ్ 1973-74 మర్ియు 2013-2014 సంవ్తిర్జలలో పజరథమ్మక్, దివతీయ మర్ియు తృతీయ
రంగజల వజర్టగజ GDPని చూపిస్ ్ంది.
b) 1973-1974లో పజరథమ్మక్ రంగం అత్తపెదద ఉతొత్త్ రంగం.
c) 2013-2014లో తృతీయ రంగం అత్తపెదద ఉతొత్త్ రంగం.
d) 1973-1974లో దివతీయ రంగం అత్త తక్ుకవ్ ఉతొత్త్ రంగం
e) 2013-2014లో పజరథమ్మక్ రంగం అత్త తక్ుకవ్ ఉతొత్త్ రంగం
f) 1973-1974లో భారతదేశ్ GDP 7,00,000 కోటటల
g) 2013-2014లో భారతదేశ్ GDP 56,00,000 కోటటల
h) నలభై సంవ్తిర్జలలో తృతీయ రంగం అతయధిక్ంగజ అభివ్ృదిి చందింది.
i) నలభై సంవ్తిర్జలలో GDP దాదాపప 8 ర్కటల ట పెర్గ
ి ింది.
j) నలభై సంవ్తిర్జలలో అనిా రంగజలలో GDP పెర్ిగింది.
బి) పరై గజరఫను గమ్నిూంచ విశలీషిూంచాలా?

ఎ) ఈ పెై చార్త్ “పట్ ణ క్ుటటంబాలు తీస్క్ునా అనిా రుణాలలో, ఎంత శజతం అధికజర్ిక్ం మర్ియు ఎంత
శజతం అనధికజర్ిక్ం?” గుర్ించ్చ చూపిస్ ్ంది.
బి) ఎక్ుకవ్ మంది పేద క్ుటటంబాలు మర్ియు తక్ుకవ్ ఆస్్లు ఉనా క్ుటటంబాలు అనధికజర్ిక్ రుణ
వ్నరుల న్ండి రుణాలు ప ందాయ.
సి) ఎక్ుకవ్ మంది సంపనా క్ుటటంబాలు మర్ియు ధ్నిక్ క్ుటటంబాలు అధికజర్ిక్ రుణ వ్నరుల న్ండి
రుణాలు ప ందాయ.
డి) పేద క్ుటటంబాలలో 15% మాతరమే అధికజర్ిక్ రుణ వ్నరుల న్ండి రుణాలు ప ందాయ, మ్మగిలిన
85% మంది అనధికజర్ిక్ వ్నరుల న్ండి రుణాలు ప ందారు.
ఇ) కజనీ, ధ్నిక్ క్ుటటంబాలలో 10% మాతరమే అనధికజర్ిక్ రుణ వ్నరుల న్ండి రుణాలు ప ందారు, 90%
ధ్నిక్ క్ుటటంబాలక్ు అధికజర్ిక్ రుణ వ్నరుల న్ండి రుణాలు లభించాయ.
ఎఫ్) పేద క్ుటటంబాలక్ు పరధాన రుణ వ్నరు అనధికజర్ిక్ మూలం అని గమనించబడింది.
జి) ధ్నిక్ క్ుటటంబాలక్ు పరధాన రుణ వ్నరు అధికజర్ిక్ రుణ వ్నరు.
h) కజబటి్, పరభుతవం పేద క్ుటటంబాలక్ు అధికజర్ిక్ రుణాలన్ ఏర్జొటట చేయడానిక చరయలు తీస్కోవజలి.
33. ఎ) ఇచచన భారతదేశ్ పట్ూంలో క్్ూంది వ్జట్ిని గురితూంచూండి.
1) ముంబై 2) జమూి 3) జంషెడ్పూర్త 4) గోవజ
(OR)
5) కేరళ 6) బీహార్త 7) ఢిలీల 8) అర్ేబియా సముదరం
B). ఇచచన పరపూంచ పట్ూంలో క్్ూంది వ్జట్ిని గురితూంచూండి.
1) ఇటలీ 2) దక్షిణాఫిరకజ 3) బలిాయం 4) జరినీ
(OR)
5) న్ైజీర్ియా 6) పసిఫక్
ి మహాసముదరం 7) న్ార్ేవ 8) పజకసజ్న్
=========================================================================
పరర-ఫరైనల్ పరీక్షలు : 2024-2025
సరక్షన్-I 12 X 1 = 12
1. పపనరుతాొదక్ వ్నరులక్ు ఏవైన్ా ర్కండు ఉదాహరణలు ఇవ్వండి. జ: సౌరశ్క్్త, పవ్నశ్క్్త
2. భౌగోళిక్ పజరంతంలో అటవీ పజరంతం ఎంత శజతం ఉండాలి? జ: 33 %
3. దేనిని “గోలా న్ ఫెైబర్త” అంటారు? జ: జ్యయట్
4. పరీ బిసరైీట్ అూంట్ే ఏమిట్ి?
జ:- ఒక్ పజరంతంలోని పరజలందరూ పరత్తపజదనన్ అంగటక్ర్ించమని లవదా త్తరసకర్ించమని కోర్ే పరతయక్ష
ఓటట
5. ఒపొంద కజర్ిిక్ వ్లసలు ____ సంవ్తిరంలో రద్ద చేయబడాాయ జ:- 1921
6. IBRDని విసత రిూంచూండి. జ:- పపనర్ిార్జిణం మర్ియు అభివ్ృదిి కోసం అంతర్జాతీయ బాయంక్ు
7. సూంక్సరణ పరభుతవూం అూంట్ే ఏమిట్ి? జ:- ర్కండు లవదా అంతక్ంటే ఎక్ుకవ్ ర్జజకసయ పజర్ట్లు క్లిసి ఏర్జొటట
చేసిన పరభుతవం
8. కంది వజటిలో ఏది ఉమిడి జాబితాలో చేరిబడలవద్?
ఎ) వివజహం బి) వజణిజయం సి) విదయ డి) దత్ త జవజబు:- వ్జణిజయూం
9. కంది వజటిలో బహుళ పజర్ట్ వ్యవ్సా ఏ దేశ్ంలో ఉంది ?
ఎ) చైన్ా బి) బిరటన్ సి) యుఎసఎ డి) భారతదేశ్ం జవజబు:- భారతదేశ్ూం
10. భవిష్టయతత
్ అవ్సర్జలన్ పర్ిగణనలోక తీస్క్ుంటయ పరస్ ్త అవ్సర్జలన్ తీరిడానిక సహజ
వ్నరులన్ ఉపయోగించడం అని దేనిా పిలుసజ్రు?
జ:- సిథరమన అభివ్ృదిధ
11. వీట్ిని సరైన కరమ్ూంలో అమ్రచూండి.
ఎ) మార్కకట్ బి) తయార్ట సి) సమీక్ర్ించడం డి) డిజకైన్ జవజబు:- డి, బి, సి, ఎ
12. తూరుొ న్ండి పడమర వ్రక్ు కంది దేశజలన్ వజటి సజానం పరకజరం అమరిండి.
ఎ) బరజిల్ బి) మకికో సి) చైన్ా డి) దక్షిణాఫిరకజ జవజబు:- చైన్ా, దక్షిణాఫిరకజ, బరజిల్, మకికో
విభాగూం-II 8 X 2 = 16
13. పజరథమిక పరిశ్రమ్లు ఏమిట్ి? ఒక ఉదాహరణ ఇవ్వూండి?
i) పజరథమ్మక్ పర్ిశ్రమలు (కసలక్ పర్ిశ్రమలు) ఇతర వ్స్్వ్పలన్ తయారు చేయడానిక ముడి
పదార్జాలుగజ తమ ఉతొతత
్ లన్ సరఫర్జ చేసేవి.
ii) ఉదాహరణ: ఇన్ము మర్ియు ఉక్ుక మర్ియు ర్జగి క్ర్ిగించడం, అలూయమ్మనియం క్ర్ిగించడం.
14. ఇచచన భారతదేశ్ పట్ానిి గమ్నిూంచ క్్ూంది పరశ్ిలకు సమ్ాధానూం ఇవ్వూండి.
ఎ) పరదీవప ఓడర్ేవ్ప ఏ ర్జష్ట్ ంర లో ఉంది? జవజబు:- ఒడిశజ
బి) ముంబైలో ఉనా అంతర్జాతీయ విమాన్ాశ్రయం ఏది?
జవజబు:- ఛతరపత్త శ్చవజజీ మహార్జజ్ అంతర్జాతీయ విమాన్ాశ్రయం
15. బరరట్ెన్ వ్ుడ్ీ ఒపపూంద్ూం గురిూంచ వ్జరయూండి?
1) బరట్న్ వ్పడ్ి ఒపొందం పజర్ిశజరమ్మక్ పరపంచంలో ఆర్ిాక్ సిారతవం మర్ియు పూర్ి్ ఉపజధిని
కజపజడటానిక ఒక్ చటరం.
2) జ్యల ై 1944లో USAలోని నూయ హాంపషెైర్తలోని బట
ర ్ న్ వ్పడ్ిలో జర్ిగిన ఐక్యర్జజయసమ్మత్త దరవ్య
మర్ియు ఆర్ిాక్ సమావేశ్ంలో దీనిక ఆమోదం లభించ్చంది.
16. “సవరజజయ పో రజట్ూం అూంట్ే వ్జక్ సేవచఛ, పత్తరక్జ సేవచఛ మ్రియు సూంఘూం సేవచఛ క్ోసూం పో రజట్ూం అని
గజూంధీ అనాిరమ.” – దానిపరై వ్జయఖ్ాయనిూంచూండి.
1) 1878లో సజానిక్ పత్తరకజ చట్ ం ఆమోదించబడింది. ఇది పరభుతావనిక సెన్ాిర్త నివేదిక్లు మర్ియు
సజానిక్ పత్తరక్లలో సంపజదకసయాలక్ు విస్ ృత హక్ుకలన్ క్లిొంచ్చంది.
2) ఖిలాఫత్ మర్ియు సహాయ నిర్జక్రణ ఉదయమం సమయంలో, బిరటష్
ి పరభుతవం పరజాభిపజరయానిా
వ్యకస్క్ర్ించడానిక మర్ియు పెంప ందించడానిక మూడు శ్క్ వ్ంతమైన మార్జులన్ (వజక్ సేవచఛ, పత్తరకజ
సేవచఛ మర్ియు సంఘం సేవచఛ) అణిచ్చవేయడానిక పరయత్తాంచ్చంది. అంద్వ్లల , సవర్జజ్ కోసం పో ర్జటం
మర్ేదైన్ా క్ంటే ఈ సేవచఛ కోసం పో ర్జటం.
17. సమ్ాఖ్యవ్జద్ూం యొకొ పరభావ్వ్ూంతమన ఆచరణ క్ోసూం రూండ్డ నినాదాలను సిద్ధూం చేయూండి.
1) అధికజర్జనిా పంచ్కోండి - క్లిసి జీవించండి
2) వైవిధ్యంలో ఐక్యత - శలరయస్ిక్ు సహాయపడుతతంది
18. భారతదేశ్ూంలో నేడ్డ మ్హళలు ఎద్ురకొూంట్టని క్ొనిి సమ్సయలను పరసత జవిూంచూండి
g) మహళలపెై వివిధ్ రకజల వేధింపపలు, దో పిడీ మర్ియు హంస జరుగుతతన్ాాయ.
h) గృహ హంస న్ండి వజరు తమ స ంత ఇంటోల క్ూడా స్రక్షితంగజ లవరు.
i) పపరుష్టతలతో పో లిసే్ వజర్ిక తక్ుకవ్ వేతన్ాలు లభిస్్న్ాాయ.
j) ర్జజకసయాలోల వజర్ిక పెదదగజ పజరముఖయత ఇవ్వబడలవద్.
19. విదేశీ వ్జణిజయూం మ్రియు విదేశీ పరట్ె టబడ్డల మ్ధ్య తేడాలు ఏమిట్ి?
విదేశీ వ్జణిజయూం
1. విదేశీ వజణిజయం అంటే వివిధ్ దేశజలలో వ్స్్వ్పలు మర్ియు సేవ్ల అమిక్ం
2. వజయపజరులక్ు తమ స ంత దేశ్ంలోన్ే కజక్ుండా వివిధ్ దేశజలలో క్ూడా వ్స్్వ్పలన్ విక్రయంచే
అవ్కజశ్ం ఉంది

విదేశీ పరట్ె టబడి

1. క్ర్జిగజర్జల సజాపన కోసం విదేశీ క్ంపెనీలు ఒక్ దేశ్ంలో చేసే పెట్ టబడిని విదేశీ పెట్ టబడి అంటారు
2. ఉతొత్త్ దారులక్ు తమ స ంత దేశ్ంలోన్ే కజక్ుండా వివిధ్ దేశజలలో క్ూడా పెట్ టబడి పెట్ ే అవ్కజశ్ం
ఉంది.
20. భారతదేశ్ూంలో వినియోగదారమలను శ్క్్తవ్ూంతూం చేయడానిక్్ పరభుతవూం తీసుకుని ఏవ్ైనా రూండ్డ
చట్ె పరమన చరయలను పేరకొనూండి.
ఎ) 1986లో పజరల మంటట వినియోగదారుల రక్షణ చటా్నిా రూప ందించ్చంది.
బి) వినియోగదారుల వివజదాల పర్ిష్టజకరం కోసం వినియోగదారుల కోరు్లు ఏర్జొటట చేయబడాాయ.
సరక్షన్-III 8 X 4 = 32
21. వ్ృక్షజాలూం మ్రియు జూంతుజాల క్షీణతను మ్ానవ్ క్జరయకలాపజలు ఎలా పరభావితూం చేశజయి?
వివ్రిూంచూండి
ఎ) ర్కైలవవల విస్ రణ, వ్యవ్సజయం మర్ియు మైనింగ్ కజరయక్లాపజలు అటవీ నిరూిలనక్ు దో హదపడాాయ.
బి) సజగున్ మారిడం అటవీ క్షీణతక్ు లవదా అటవీ నిరూిలనక్ు కజరణాలలో ఒక్టి.
సి) పెదద ఎతత
్ న అభివ్ృదిి పజరజకక్ు్లు అడవ్పల నష్టజ్నిక దో హదపడాాయ.
డి) నదీ లోయ పజరజకక్ు్ల కోసం కొంత అటవీ పజరంతానిా తొలగించారు.
22. సజూంపరదాయ మ్రియు సజూంపరదాయియతర శ్క్్త వ్నరమల మ్ధ్య తేడాను గురితూంచూండి
సజూంపరదాయ శ్క్్త వ్నరమలు
1. సజంపరదాయ వ్నరులలో వ్ంటచరుక్ు, పశువ్పల పేడ, బొ గుు, పెటోరలియం, సహజ వజయువ్ప
మర్ియు విద్యత్ (హెైడల్ మర్ియు థరిల్ ర్కండూ) ఉన్ాాయ
2. ఈ వ్నరులు పర్ిమ్మతంగజ ఉంటాయ మర్ియు పపనరుతాొదక్మన
ై వి కజవ్ప.
3. ఈ వ్నరులు తీవ్రమైన పర్జయవ్రణ సమసయలన్ క్లిగిస్ జయ.
4. ఈ వ్నరులు చాలా కజలంగజ విస్ ృతంగజ ఉపయోగించబడుతతన్ాాయ.

సజూంపరదాయియతర శ్క్్త వ్నరమలు

1. సజంపరదాయయతర వ్నరులలో సౌర, పవ్న, అలలు, భూఉష్టణ , బయోగజయస మర్ియు అణుశ్క్ ఉన్ాాయ.
2. ఈ వ్నరులు సమృదిిగజ మర్ియు పపనరుతాొదక్మైనవి.
3. ఈ వ్నరులు పర్జయవ్రణ అన్క్ూలమైనవి.
4. ఈ వ్నరుల వినియోగం ఇటీవ్ల పజరరంభమైంది.
23. ఇచచన మ్ాయపను గమ్నిూంచ క్్ూంది పరశ్ిలకు సమ్ాధానూం ఇవ్వూండి.
24. మొద్ట్ి పరపూంచ యుద్ధ ూంలో భారతదేశ్ూంలో పజరిశజరమిక ఉతపత్తత ఎూంద్ుకు పరరిగిూంది?
a) బిరటన్లోని మ్మలులలు యుది ఉతొత్త్ లో బిజీగజ ఉన్ాాయ. కజబటి్ , బిరటన్ న్ండి దిగుమతతలు
తగజుయ.
b) భారతదేశ్ంలో వ్స్్వ్పలక్ు గపపొ డిమాండ్ ఉంది.
c) జ్యయట్ బాయగులు, ఆర్టి యూనిఫజమలక్ు వ్స్ రం,
టంటటల మర్ియు తోలు బూటటల మొదల ైన యుది అవ్సర్జలన్ సరఫర్జ చేయడానిక భారతీయ
క్ర్జిగజర్జలన్ పిలిచారు.
d) కొత్ క్ర్జిగజర్జలు సజాపించబడాాయ. మర్ినిా వ్స్్వ్పలన్ ఉతొత్త్ చేయడానిక పజత క్ర్జిగజర్జలు
బహుళ షిఫ్్ పలలో పనిచేశజయ.
e) చాలా మంది కొత్ కజర్ిిక్ులక్ు ఉపజధి క్లిొంచారు. కజర్ిిక్ులు ఎక్ుకవ్ గంటలు పనిచేశజరు.
25. ఇచచన పట్ిె కను గమ్నిూంచ క్్ూంది పరశ్ిలకు సమ్ాధానూం ఇవ్వూండి.
a) ఈ పటి్క్ మనక్ు దేని గుర్ించ్చ చబుతతంది? జ:- పపరుష్టతలు మర్ియు మహళలు వివిధ్
కజరయక్లాపజలక్ు ర్ోజువజర్ట సమయ వినియోగం
b) ఆదాయానిా సంపజదించే పని కోసం ఎవ్రు ఎక్ుకవ్ సమయం పని చేస్ జరు? జ: పపరుష్టతలు
c) పపరుష్టతలు ఏ కజర్జయచరణక్ు తక్ుకవ్ సమయం తీస్క్ుంటారు? జ:- గృహ మర్ియు సంబంధిత పని
d) సగటట సీ్ రలు పరత్తర్ోజ్య ఎంత సమయం పని చేస్ జరు? జవజబు:- 7 గంటలు
26. “పరజాసజవమ్యూం వివిధ్ పౌరమల మ్ధ్య ఆదాయ అసమ్ానతలను తగిాూంచలేద్ు”. మీ సమ్ాధానానిక్్
మ్ద్ద తు ఇవ్వూండి (లేదా) వ్యత్తరేక్్ూంచూండి”
a) ర్జజకసయ సమానతవం ఆధారంగజ, ర్జజకసయ రంగంలోక వ్చేి వజర్ి సంఖయ పెరుగుతోంది.
అదే సమయంలో, ఆర్ిాక్ అసమానతలు క్ూడా పెరుగుతతన్ాాయ.
b) కొదిద సంఖయలో చాలా ధ్నవ్ంతతలు సంపద మర్ియు ఆదాయాలలో అధిక్ వజటాన్
అన్భవిస్్న్ాారు.
c) సమాజంలో అట్ డుగున ఉనా వజర్ి ఆదాయాలు తగుుతతన్ాాయ.
d) దక్షిణాఫిరకజ మర్ియు బరజిల్ వ్ంటి పరజాసజవమయ దేశజలలో, అగర 20 శజతం మంది జాతీయ ఆదాయంలో
60 శజతం క్ంటే ఎక్ుకవ్ తీస్క్ుంటారు, దిగువ్న ఉనా 20 శజతం జన్ాభాక్ు 3 శజతం క్ంటే తక్ుకవ్
మ్మగిలి ఉంటటంది.
e) వజస్ వ్ జీవితంలో, పరజాసజవమాయలు ఆర్ిాక్ అసమానతలన్ తగిుంచడంలో అంతగజ విజయవ్ంతం
అయనటటల క్నిపించడం లవద్.
27. తలసరి ఆదాయూం అూంట్ే ఏమిట్ి? దానిని ఎలా ల క్్ొసజతరమ?
a) తలసర్ి ఆదాయం అన్ేది ఒక్ దేశ్ంలోని పరజల సగటట ఆదాయం.
b) ఒక్ దేశ్ం యొక్క జాతీయ ఆదాయానిా దాని మొత్ ం జన్ాభాతో విభజించడం దావర్జ తలసర్ి
ఆదాయానిా ల కకంచబడుతతంది.
a) దేశ్ం పేరు ఏమ్మటి
ఈ మాయపలో చూపబడింది?

జవజబు:- ఇటలీ
b) కంగ్ విక్్ర్త ఇమాిన్యయయల్-II ఏ ర్జష్టజ్రనిక చందినవజడు? జవజబు:- సజరిునియా-పరడ్మ్ాూంట్
సి) ఈ
మాయపలో ఉనా ఒక్ దీవపజనిా పేర్పకనండి. జవజబు:- సజర్ిానియా (లవదా) సిసిలీ (లవదా) కోర్ిికజ
డి) ఈ
మాయపలో ఉనా సముదారనిా పేర్పకనండి.
జవజబు: మ్ధ్యధ్రజ సమ్ుద్రూం
24. మొద్ట్ి పరపూంచ యుద్ధ ూంలో భారతదేశ్ూంలో పజరిశజరమిక ఉతపత్తత ఎూంద్ుకు పరరిగిూంది?
a) బిరటన్లోని మ్మలులలు యుది ఉతొత్త్ తో బిజీగజ ఉన్ాాయ. కజబటి్ , బిరటన్ న్ండి దిగుమతతలు
తగజుయ.
b) భారతదేశ్ంలో వ్స్్వ్పలక్ు గపపొ డిమాండ్ ఉంది.
c) జ్యయట్ బాయగులు, ఆర్టి యూనిఫజమలక్ు వ్స్ ంర , టంటటల మర్ియు తోలు బూటటల వ్ంటి యుది
అవ్సర్జలన్ సరఫర్జ చేయడానిక భారతీయ క్ర్జిగజర్జలన్ పిలిచారు.
d) కొత్ క్ర్జిగజర్జలు సజాపించబడాాయ. పజత క్ర్జిగజర్జలు మర్ినిా వ్స్్వ్పలన్ ఉతొత్త్ చేయడానిక
బహుళ షిఫ్్ పలలో పనిచేశజయ.
e) చాలా మంది కొత్ కజర్ిిక్ులక్ు ఉపజధి క్లిొంచారు. కజర్ిిక్ులు ఎక్ుకవ్ గంటలు పనిచేశజరు.
25. ఇచచన పట్ిె కను గమ్నిూంచ క్్ూంది పరశ్ిలకు సమ్ాధానూం ఇవ్వూండి.
a) ఈ పటి్క్ మనక్ు దేని గుర్ించ్చ చబుతతంది? జ:- పపరుష్టతలు మర్ియు మహళలు వివిధ్
కజరయక్లాపజలక్ు ర్ోజువజర్ట సమయం వినియోగం
b) ఆదాయానిా ఉతొత్త్ చేసే పని కోసం ఎవ్రు ఎక్ుకవ్ సమయం పని చేస్ జరు? జ: పపరుష్టతలు
c) పపరుష్టతలు ఏ కజరయక్లాపజనిక తక్ుకవ్ సమయం తీస్క్ుంటారు? జ:- గృహ మర్ియు సంబంధిత
పని
d) సగటట మహళలు పరత్తర్ోజ్య ఎంత సమయం పని చేస్ జరు? జ:- 7 గంటలు
26. "పరజాసజవమ్యూం వ్ేరేవరమ పౌరమల మ్ధ్య ఆదాయ అసమ్ానతను తగిాూంచలేద్ు". మీ సమ్ాధానానిక్్
మ్ద్ద తు ఇవ్వూండి (లేదా) వ్యత్తరేక్్ూంచూండి”
a) ర్జజకసయ సమానతవం ఆధారంగజ, ర్జజకసయ రంగంలోక వ్చేి వజర్ి సంఖయ పెరుగుతోంది.

అదే సమయంలో, ఆర్ిాక్ అసమానతలు క్ూడా పెరుగుతతన్ాాయ.

b) కొదిద సంఖయలో చాలా ధ్నవ్ంతతలు సంపద మర్ియు ఆదాయాలలో అధిక్ వజటాన్
అన్భవిస్్న్ాారు.
c) సమాజంలో అట్ డుగున ఉనా వజర్ి ఆదాయాలు తగుుతతన్ాాయ.
d) దక్షిణాఫిరకజ మర్ియు బరజిల్ వ్ంటి పరజాసజవమయ దేశజలలో, అగర 20 శజతం మంది జాతీయ ఆదాయంలో
60 శజతం క్ంటే ఎక్ుకవ్ తీస్క్ుంటారు, దిగువ్న ఉనా 20 శజతం జన్ాభాక్ు 3 శజతం క్ంటే తక్ుకవ్
మ్మగిలి ఉంటటంది.
e) వజస్ వ్ జీవితంలో, పరజాసజవమాయలు ఆర్ిాక్ అసమానతలన్ తగిుంచడంలో అంతగజ విజయవ్ంతం
అయనటటల క్నిపించడం లవద్.
సి) వివిధ్ దేశజల అభివ్ృదిిని పో లిడానిక తలసర్ి ఆదాయానిా ఉపయోగిస్ జరు.
డి) దేశజలన్ వ్ర్టుక్ర్ించడానిక పరపంచ బాయంక్ు తలసర్ి ఆదాయానిా ఒక్ పరమాణంగజ ఉపయోగించ్చంది.
28. భారతదేశ్ూంలో వినియోగదారమల ఉద్యమ్ూం పురోగత్తని విమ్రశనాతమకూంగజ పరిశీలిూంచూండి.
ఎ) COPRA డిసెంబర్త 24, 1986న అమలోలక వ్చ్చింది. అంద్వ్లల , మేము డిసెంబర్త 24న జాతీయ
వినియోగదారుల దిన్ోతివజనిా పజటిస్ జము.
బి) దేశ్ంలో 2000 క్ంటే ఎక్ుకవ్ వినియోగదారుల సమూహాలు ఉన్ాాయ. వజటిలో, దాదాపప 50-60
బాగజ పనిచేస్ ్న్ాాయ.
సి) భారతదేశ్ంలో వినియోగదారులన్ మర్ింత బలోపేతం చేయడానిక 2019 సంవ్తిరంలో COPRA న్
సవ్ర్ించారు.
d) వినియోగదారుల వివజదాల వలుపల తటసా మధ్యవ్ర్ి్ సహాయంతో వివజదాల పర్ిష్టజకరం
మధ్యవ్ర్ి్ అని పిలువ్బడే పర్ిష్టజకర క్మ్మష్టన్ ఇపపొడు పో ర తిహంచబడుతోంది.
e) వినియోగదారుల అవ్గజహన వజయపి్ చంద్తోంది కజనీ న్మిదిగజ ఉంది. వినియోగదారుల ఉదయమం
వినియోగదారుల కరయాశీల పరమేయంతో మాతరమే పరభావ్వ్ంతంగజ ఉంటటంది
సరక్షన్-IV 5 X 8 = 40
29. ఎ) బహుళ పరయోజన నది పజరజకుెల పరయోజనాలు మ్రియు అపరయోజనాలను పో లచూండి.
పరయోజనాలు:
h) పంటలక్ు నీటిపజరుదల
i) విద్యత్ ఉతొత్త్
j) గృహ మర్ియు పజర్ిశజరమ్మక్ అవ్సర్జలక్ు నీటి సరఫర్జ
k) వ్రద నియంతరణ
l) విన్ోదం
m) లోతటట్ న్ావిగేష్టన్
n) చేపల పెంపక్ం
పరత్తకూలతలు:
g) అధిక్ అవ్క్షేపణ కజరణంగజ జలాశ్యాలు జలచర్జలక్ు పేద ఆవజసజలుగజ మారతాయ.
h) జలచర్జలు వ్లస పో వ్డం, ముఖయంగజ గుడుల పెట్డం క్ష్ట్ ం.
i) ఇది వ్ృక్షసంపద మర్ియు న్ేల మునిగిపో వ్డానిక దార్ితీస్్ంది.
j) సజానిక్ పరజలు పెదద సంఖయలో నిర్జవసితతలవ్పతతన్ాారు. వజరు తమ జీవ్న్ోపజధిని కోలోొతతన్ాారు.
k) ఆనక్ట్ లు ఒకే నీటి వ్నరుల న్ండి వేర్ేవరు ఉపయోగజలు మర్ియు పరయోజన్ాలన్ కోరుక్ున్ే పరజల
మధ్య విభేదాలన్ సృషి్ంచాయ.
l) అన్ేక్ పజరంతాలలో ర్కైతతలు నీటి ఆధార్ిత మర్ియు వజణిజయ పంటలక్ు మార్జరు. దీని ఫలితంగజ న్ేల
లవ్ణీక్రణ జర్ిగింది.
(OR)
b) వ్యవ్సజయ ఉతపత్తత పరరమగుద్లను నిరజధరిూంచడానిక్్ పరభుతవూం తీసుక్ోవ్లసిన చకరవ్లను సూచూంచూండి.
సమాధానం:
i) జమీందార్ట వ్యవ్సా రద్ద వ్ంటి భూ సంసకరణలు అమలు చేయబడాాయ.
j) హర్ిత విపల వ్ం మర్ియు శలవత విపల వ్ం (ఆపర్ేష్టన్ వ్రద) పజరరంభించబడాాయ.
k) క్రువ్ప, వ్రద, తతఫజన్, అగిాపరమాదం మర్ియు వజయధ్్లక్ు వ్యత్తర్ేక్ంగజ పంట బీమా
అందించబడింది.
l) తక్ుకవ్ వ్డీాక రుణాలు అందించడానిక గజరమీణ బాయంక్ులు, సహకజర సంఘాలు మర్ియు బాయంక్ు
సజాపించబడాాయ.
m) కసజన్ కకడ
ర ిట్ కజర్తా (KCC), వ్యక్గత పరమాద బీమా పథక్ం (PAIS) పరవేశ్పెట్బడాాయ.
n) ర్ేడియో మర్ియు టలివిజన్లో ర్కైతతలక్ు పరతేయక్ వజతావ్రణ బుల టిన్ లు మర్ియు వ్యవ్సజయ
కజరయక్రమాలు పరవేశ్పెట్బడాాయ.
o) ముఖయమైన పంటలక్ు పరభుతవం క్నీస మదద తత ధ్ర, గిట్ టబాటట ధ్ర మర్ియు సేక్రణ ధ్రలన్
పరక్టిస్ ్ంది.
p) మరుగకైన రకజల విత్ న్ాలన్ అభివ్ృదిి చేయడానిక మర్ియు ఆధ్్నిక్ వ్యవ్సజయ సజంకేత్తక్తలన్
పర్ిచయం చేయడానిక వ్యవ్సజయ పర్ిశోధ్న సంసా లు సజాపించబడాాయ.
30. ఎ) పేరజను జాగరతతగజ చదివి క్్వట్ ఇూండియా ఉద్యమ్ూం యొకొ పజరమ్ుఖ్యత గురిూంచ రజయూండి.
ఎ) ఈ పేర్జ పరధానంగజ “కవట్ ఇండియా ఉదయమం” పెై దృషి్ పెట్ ంి ది
బి) మహాతాి గజంధీజీ ఈ ఉదయమానిక న్ాయక్తవం వ్హంచారు.
ఎపిఎసఎసి్ఎఫ్-విజయనగరం (కక.వంక్టర్జవ్ప, ఎస.ఎ.(ఎస.ఎస.), ఎం.సి.హెచ్.సూకల్, కజసజొ,
విజయనగరం, పిహెచ్.నం.9247166939) పేజీ 28
సి) జ్యల ై 14, 1942న వజర్జిలో జర్ిగన
ి సమావేశ్ంలో కజంగకరస వ్ర్ికంగ్ క్మ్మటీ చార్ితారతిక్ ‘కవట్
ఇండియా’ తీర్జిన్ానిా ఆమోదించ్చంది.
డి) ఆగస్్ 8, 1942న బొ ంబాయలో, అఖిల భారత కజంగకస
ర క్మ్మటీ కవట్ ఇండియా తీర్జిన్ానిా
ఆమోదించ్చంది.
ఇ) ఈ సందరభంగజన్ే గజంధీజీ పరసిది ‘డూ ఆర్త డై’ పరసంగం చేశజరు.
ఎఫ్) ‘కవట్ ఇండియా’ పిలుపప దేశ్ంలోని చాలా పజరంతాలలో ర్జష్ట్ ర యంతారంగజనిా దాదాపపగజ
స్ ంభింపజేసింది, పరజలు సవచఛందంగజ ఉదయమంలో పజల్ునడానిక సవచఛందంగజ ముంద్క్ు వ్చాిరు.
g) ఇంద్లో జయపరకజష్ న్ార్జయణ్, అరుణ అసఫ్ వ్ంటి న్ాయక్ులు
అలీ మర్ియు ర్జమ మన్ోహర్త లోహయా మర్ియు బంగజల్లో మాతంగిని హజార, అసజింలో క్నక్లతా
బారువజ మర్ియు ఒడిశజలో రమాదేవి వ్ంటి అన్ేక్ మంది మహళలు చ్రుక్ుగజ పజల్ున్ాారు.
h) బిరటిష్ వజరు చాలా శ్క్వ్ంతంగజ సొందించారు, అయనపొటికస
ఉదయమానిా అణచ్చవేయడానిక ఒక్ సంవ్తిరం క్ంటే ఎక్ుకవ్ సమయం పటి్ంది
(OR)
b) “భారతదేశ్ూంలో జాతీయవ్జద్ూం వ్ృదిధ చెూంద్డానిక్్ మ్ుద్రణ సూంసొృత్త దో హద్పడిూంది” – వ్జయఖ్య
a) వజర్జ్పత్తరక్లు బిరటిష్ పరభుతవ ద్ష్ట్రవ్ర్ నన్ విమర్ిశంచాయ.
b) వజర్జ్పత్తరక్లు జాతీయవజద కజరయక్లాపజలోల పజల్ునమని పరజలన్ పో ర తిహంచాయ.
c) జాతీయవజద వజర్జ్పత్తరక్లు బాగజ పెర్ిగజయ. అవి జాతీయవజద ఆలోచనలన్ వజయపి్ చేశజయ.
d) 1907లో పంజాబ్ విపల వ్కజరులన్ బహష్టకర్ించ్చనపపొడు, బాలగంగజధ్ర్త త్తలక్ తన వజర్జ్పత్తరక్
కేసర్ిలో దీని గుర్ించ్చ ర్జశజరు. ఇది భారతదేశ్ం అంతటా విస్ ృత నిరసనలన్ ర్ేకకత్త్ంచ్చంది.
e) వజర్జ్పత్తరక్లు బిరటిష్ పరభుతావనిా పరశ్చాంచేలా చేశజయ.
f) వజరు భావ్ పరక్టన్ా సేవచఛ గుర్ించ్చ ర్జశజరు.
g) వజరు సజవతంతరయం కోసం పో ర్జడటానిక పరజలన్ సమీక్ర్ించారు.
h) వజరు పరజలన్ క్లిసి బిరటిష్ పజలనన్ వ్యత్తర్ేకంచడానిక పేరర్ేపించారు.
31. ఎ) డేట్ాను పరై రేఖ్ాచతరూంగజ చూపిూంచ, మీరమ గమ్నిూంచన వ్జట్ిని మీ వ్జయఖ్యలను రజయూండి.

1. 2000 సంవ్తిర్జనిక GDP 2,34,000 కోటటల. 2013 సంవ్తిర్జనిక GDP 57,42,500 కోటటల
2. GDPలో తృతీయ రంగం వజటా చాలా బాగజ పెర్ిగంి ది.
3. 2000లో GDPలో దివతీయ రంగం వజటా మూడు రంగజలలో అతయలొంగజ ఉంది.
4. 2013లో GDPలో పజరథమ్మక్ రంగం వజటా మూడు రంగజలలో అతయలొంగజ ఉంది.
(OR)
b) పరై గజరఫను గమ్నిూంచ, క్్ూంది పరశ్ిలకు సమ్ాధానూం ఇవ్వూండి.
1. ఇచ్చిన పెై గజరఫ్ మనక్ు ఏమ్మ చబుతతంది?
జవజబు: 2012లో భారతదేశ్ంలోని గజరమీణ క్ుటటంబాలలో రూ. 1000 క కకరడిట్ మూలాలు
2. భారతదేశ్ంలో అధికజర్ిక్ కకరడట్
ి కోసం ర్కండు ఉదాహరణలు ఇవ్వండి.
జవజబు:- పరభుతవం, సహకజర
సంఘాలు, సహకజర బాయంక్ులు,
వజణిజయ బాయంక్ులు.
3. పరభుతవ కకడ
ర ిట్ శజతం ఎంత?
జవజబు:- 1%
4. భారతదేశ్ంలో కకరడిట్ విధాన్ానిా ఎవ్రు పరయవేక్షస
ి ్ జరు?
జవజబు:- ర్ిజర్తవ బాయంక్ ఆఫ్ ఇండియా

32. ఆధ్ునిక పరజాసజవమ్ాయలలో అధిక్జర పూంపిణీ యొకొ వివిధ్ రూపజలు ఏమిట్ి ? వీట్ిలో పరత్తదానిక్్ ఒక
ఉదాహరణ ఇవ్వూండి.
e) వివిధ్ పరభుతవ విభాగజలలో (అధికజర క్షిత్తజ సమాంతర పంపిణీ)
i) శజసనసభ, కజరయనిర్జవహక్ మర్ియు న్ాయయవ్యవ్సా వ్ంటి వివిధ్ పరభుతవ విభాగజలలో అధికజరం
పంచ్కోబడుతతంది.
ii) ఈ విభాగజలు ఒకే సజాయలో ఉంచబడాాయ. వజటిక వేర్వే రు అధికజర్జలు ఉన్ాాయ. ఏ

అవ్యవజలలో అపర్ిమ్మత శ్క్ ఉండద్. పరత్త విభాగం ఇతరులన్ తనిఖీ చేస్ ్ంది. అంద్వ్లల , ఈ
విభాగజలలో అధికజర సమతతలయత ఉంది.
ఉదా: భారతదేశ్ంలో శజసనసభ, కజరయనిర్జవహక్ మర్ియు న్ాయయవ్యవ్సా మధ్య అధికజర సమతతలయత
ఉంది
f) వివిధ్ సజాయలలోని పరభుతావలలో (అధికజర నిలువ్ప విభజన)
i) మొత్ ం దేశ్ం మర్ియు పజరంతీయ లవదా పజరంతీయ సజాయలో పరభుతావల మధ్య అధికజరం
పంచ్కోబడుతతంది.
ii) ర్జజాయంగం వివిధ్ సజాయల పరభుతవ అధికజర్జలన్ నిర్ేదశ్చస్్ంది.
ఉదా:- ర్జజాయంగం భారతదేశ్ంలో కేందర పరభుతవం, ర్జష్ట్ ర పరభుతవం మర్ియు సజానిక్ పరభుతావనిక వేర్వే రు
అధికజర్జలన్ ఇచ్చింది.
g) వివిధ్ సజమాజిక్ సమూహాల మధ్య:
i) మతపరమన
ై మర్ియు భాష్టజపరమైన సమూహాల వ్ంటి వివిధ్ సజమాజిక్ సమూహాల మధ్య క్ూడా
అధికజరం పంచ్కోవ్చ్ి.
ii) ఉదా: బలిాయంలో 'క్మూయనిటీ పరభుతవం' మర్ియు అసెంబీల లలో ర్ిజర్తడ్ నియోజక్వ్ర్జులు
మర్ియు భారత పజరల మంటట.
h) ర్జజకసయ పజర్ట్లలో, ఒత్త్ డి సమూహాలు మర్ియు ఉదయమాలలో:
i) ర్జజకసయ పజర్ట్లు, ఒత్త్ డి సమూహాలు మర్ియు ఉదయమాలు అధికజరంలో ఉనావజర్ిని నియంత్తరస్ జయ
లవదా పరభావితం చేస్ జయ.
ఈ విధ్ంగజ, అధికజరం వీటి మధ్య పంచ్కోబడుతతంది.
ii) ఉదా: సంకసరణ పరభుతావలు అంటే భారతదేశ్ంలో NDA మర్ియు UPA
(OR)
b) పజరీెలు తమ్ విధ్ులను చకొగజ నిరవరితూంచేలా వ్జట్ిని బలోపేతూం చేయడానిక్్ క్ొనిి సూంసొరణలను
సూచూంచాలా?
a) ఎనిాకకైన పరత్తనిధ్్లు తమ పజర్ట్ న్ండి ఇతర పజర్ట్లక్ు మారక్ూడద్. భారతదేశ్ంలో, ఎనిాకకైన
ఎమిలవయలు మర్ియు ఎంపీలు పజర్ట్లు మారక్ుండా నిర్ోధించడానిక ర్జజాయంగజనిా సవ్ర్ించారు.
b) పజర్ట్లు తమ అభయరుాలుగజ ధ్నవ్ంతతలన్ లవదా న్ేరస్ాలన్ ఎంపిక్ చేయక్ూడద్. భారతదేశ్ంలో,
డబుబ మర్ియు న్ేరస్ాల పరభావజనిా తగిుంచడానిక స్పీరంకోరు్ ఒక్ ఆదేశజనిా జార్ట చేసింది.
c) పజర్టల
్ ు అంతరు త పరజాసజవమాయనిా పో ర తిహంచాలి. భారతదేశ్ంలో, ఎనిాక్ల క్మ్మష్టన్ పజర్టల
్ ు తమ
సంసజాగత ఎనిాక్లన్ తపొనిసర్ిగజ నిరవహంచాలని ఒక్ ఉత్ రువ జార్ట చేసింది.

------ ------------------------------------------------
-----------------------------------------------------------

1. ఇచ్చిన పెై గజరఫ్ మనక్ు ఏమ్మ చబుతతంది?

జవజబు: 2012లో భారతదేశ్ంలోని గజరమీణ క్ుటటంబాలక్ు రూ. 1000 పరత్త కకడ
ర ిట్ మూలాలు
2. భారతదేశ్ంలో అధికజర్ిక్ కకరడట్
ి కోసం ర్కండు ఉదాహరణలు ఇవ్వండి.
జవజబు:- పరభుతవం, సహకజర
సంఘాలు, సహకజర బాయంక్ులు,
వజణిజయ బాయంక్ులు.
3. పరభుతవ కకడ
ర ిట్ శజతం ఎంత?
జవజబు:- 1%
4. భారతదేశ్ూంలో క్రడిట్ విధానానిి ఎవ్రమ పరయవ్ేక్షస
ి త జరమ?
జవజబు:- ర్ిజర్తవ బాయంక్ ఆఫ్ ఇండియా
d) ర్జజకసయ పజర్ట్ల అంతరు త వ్యవ్హార్జలన్ నియంత్తరంచడానిక ఒక్ చట్ ం చేయాలి.
ఇ) ర్జజకసయ పజర్ట్లు మహళా అభయరుాలక్ు క్నీసం మూడింట ఒక్ వ్ంతత టికకకటటల ఇవ్వడం తపొనిసర్ి
చేయాలి. (భారతదేశ్ంలో, ఇటీవ్ల లోక్సభ మర్ియు అసెంబీల లలో మహళా ర్ిజర్ేవష్టనల కోసం ఒక్ చట్ ం
ఆమోదించబడింది)
f) పరభుతవం పజర్టల
్ ఎనిాక్ల ఖరుిలక్ు మదద తత ఇవ్వడానిక డబుబ ఇవజవలి.
g) పజర్ట్లన్ ఒక్రు లవదా కొంతమంది న్ాయక్ులు నియంత్తరంచక్ూడద్. ఒక్ సజధారణ సభుయడు పజర్టల
్ ో
ఉనాత సజాన్ానిక ఎదగడానిక అవ్కజశ్ం ఉండాలి.
h) పజర్ట్లు దేశజనిక నిజంగజ సేవ్ చేసే అభయరుాలన్ ఎన్ాకోవజలి.
i) దేశ్ పరయోజన్ాలన్ దృషి్లో ఉంచ్క్ుని పజర్ట్లు విధాన్ాలన్ రూప ందించాలి.
j) ర్జజకసయ పజర్ట్లు తమ ఆదాయపప పన్ా ర్ిటర్తాలన్ దాఖలు చేయాలి.
33. a) ఇచచన భారతదేశ్ పట్ూంలో క్్ూంది వ్జట్ిని గురితూంచూండి.
1) థార్త ఎడార్ి 2) చన్ైా 3) చ్చలాక సరస్ి 4) నూయఢిలీల
(OR)
5) మహానది నది 6) లక్షదీవప దీవ్పలు 7) సికకం 8) అమర్జవ్త్త
b) ఇచచన పరపూంచ పట్ూంలో క్్ూంది వ్జట్ిని గురితూంచూండి
1) నూయయార్తక 2) జరినీ 3) భారతదేశ్ం 4) దక్షిణాఫిరకజ
(OR)
5) బరజిల్ 6) జపజన్ 7) ఇంగజలండ్ 8) మకికో
===========================================================================
గజరూండ్ ట్టస్ె : 2024-2025
విభాగం-I 12x1=12
1. లోహాలు : పపనర్ివనియోగపరచదగినవి : : శ్చలాజ ఇంధ్న్ాలు : ___(పునరివనియోగపరచలేనివి)
2. పత్త్ ని పెంచడానిక అన్వైన న్ేల ఏది? (నలీ నేలలు)
 3. కంది వజటిలో ఏది వ్యవ్సజయ ఆధార్ిత పర్ిశ్మ
ర లక్ు సంబంధించ్చనది కజద్? సి) సిమంట్ ఎ) చకకకర
బి) రబబరు సి) సిమంట్ డి) కజఫీ
4. మజిా ని సజాపించ్చన సీకకరట్ స సెైటీ m___________________ (యూంగ్ ఇట్ల్ల)
5. UNDPని విస్ ర్ించండి. (యునైట్టడ్ నేషన్ీ డెవ్లపమూంట్ పో ర గజరమ్)
6. మొదటి పరపంచ యుది ం ( ఎ )
ఎ) 1914 ఎడి బి) 1916 ఎడి సి) 1918 ఎడి డి) 1939 ఎడి
7. ఫరడ్రలిజూం అూంట్ే ఏమిట్ి?
సమాఖయవజదం అన్ేది ఒక్ పరభుతవ వ్యవ్సా , దీనిలో అధికజరం కేందర అధికజరం మర్ియు దేశ్ంలోని వివిధ్
ర్జజాయంగ విభాగజల మధ్య విభజించబడింది
8. మునిిపల్ కజర్పొర్ేష్టన్ సమావేశజలక్ు ఎవ్రు అధ్యక్షత వ్హసజ్రు? (మేయర్)
9. బహుళ పజరీె వ్యవ్సథ ను నిరవచూంచూండి.
ఎ) బహుళ పజర్ట్ వ్యవ్సా అంటే ర్కండు క్ంటే ఎక్ుకవ్ ర్జజకసయ పజర్ట్లు ఎనిాక్లలో పజల్ున్ే వ్యవ్సా )
10. ఒక్టి క్ంటే ఎక్ుకవ్ దేశజలలో ఉతొత్త్ ని క్లిగి ఉనా లవదా నియంత్తరంచే సంసా న్ _____ అంటారు
(మలీ్ న్ేష్టనల్ క్ంపెనీ)
11. బార్ గజరఫలో చూపిూంచు, చెైనీస్ బొ మ్మలు- 70%, ఇతర బొ మ్మలు- 30%

12. క్్ూంది దేశజలను వ్జట్ి సజథనానిి బట్ిె పశ్చచమ్ూం నుూండి తూరమపకు అమ్రచూండి.
ఎ) వియతాాం బి) జపజన్ సి) బరజిల్ డి) ఈజిప్ ( బరజిల్, ఈజిప్ , వియతాాం, జపజన్)
సరక్షన్-II 8X2=16
13.ఖ్నిజ ఆధారిత పరిశ్రమ్ను నిరవచూంచ ఉదాహరణ ఇవ్వూండి?
i) ఖనిజాలు మర్ియు లోహాలన్ ముడి పదార్జాలుగజ ఉపయోగించే పర్ిశ్రమలన్ ఖనిజ ఆధార్ిత
పర్ిశ్రమలు అంటారు.
ii) ఉదాహరణ: ఇన్ము మర్ియు ఉక్ుక, సిమంట్, అలూయమ్మనియం, యంతర పర్ిక్ర్జలు, పెటోరకకమ్మక్ల్ి.
14. ఇచచన భారతదేశ్ పట్ానిి పరిశీలిూంచ, క్్ూంది పరశ్ిలకు సమ్ాధానూం ఇవ్వూండి.
ఎ) నూయ మంగళూరు ఓడర్ేవ్ప ఏ ర్జష్ట్ ంర లో ఉంది? (గోవజ)
b) చన్ైాలో ఉనా అంతర్జాతీయ విమాన్ాశ్రయం పేరు ఏమ్మటి? (మీనంబాక్ం)

15. రవ్జణా మ్రియు కమ్ూయనిక్ేషన్ మ్ారజాలను జాతీయ ఆరిథక వ్యవ్సథ యొకొ జీవ్నాధారూం అని
ఎూంద్ుకు పిలుసజతరమ?
a) రవజణా సజధ్న్ాలు ముడి పదార్జాలన్ క్ర్జిగజర్జలక్ు మర్ియు పూర్ యన వ్స్్వ్పలన్ మార్కకట్ క్ు
రవజణా చేస్ జయ.
b) రవజణా మర్ియు క్మూయనికేష్టన్ సజధ్న్ాలు వజణిజాయనిా పెంచడానిక సహాయపడతాయ.
c) సహజ వ్నరులన్ ఉపయోగించ్కోవ్డానిక ఇవి అవ్సరం.
d) వేగవ్ంతమైన అభివ్ృదిిక మంచ్చ రవజణా వ్యవ్సా లు అవ్సరం.
16. “19వ్ శ్తాబద పు భారతీయ సమ్ాజానిి రూప ూందిూంచడ్ూంలో పిరూంట్ిూంగ్ పరరస్ పరధాన పజతర పో షిూంచూంది”
దానిపరై వ్జయఖ్ాయనిూంచూండి.
ఎ) వజర్జ్పత్తరక్లు కొత్ ఆలోచనలన్ వజయపి్ చేశజయ మర్ియు చరి యొక్క సవభావజనిా క్ూడా
రూప ందించాయ.
బి) వివిధ్ మతాల విశజవసజలపెై చరిలు వజర్జ్పత్తరక్లలో పరచ్ర్ించబడాాయ. ఇవి ఆలోచనలన్
మర్ియు పరజల అభిపజరయాలన్ రూప ందించాయ.
సి) కొంతమంది పరస్ ్త పది తతలన్ విమర్ిశంచారు మర్ియు సంసకరణల కోసం పరచారం చేశజరు,
మర్ికొందరు సంసకరణలన్ వ్యత్తర్ేకంచారు.
డి) ర్జజా ర్జమోిహన్ ర్జయ్ వ్ంటి సజమాజిక్ సంసకర్ లు పపస్ కజలు ర్జయడం దావర్జ సంసకరణలన్
చేపటా్రు.
17. క్ేూంద్ర జాబితా మ్రియు రజషెా జాబితాకు ఒక ఉదాహరణ ఇవ్వూండి.
ఎ) కేందర జాబితా (యూనియన్ జాబితా): రక్షణ, విదేశీ వ్యవ్హార్జలు, బాయంకంగ్, క్మూయనికేష్టన్ల
మర్ియు క్ర్కనీి
బి) ర్జష్ట్ ర జాబితా: పో లీస, వజణిజయం, వజణిజయం, వ్యవ్సజయం మర్ియు నీటిపజరుదల
18. నేడ్డ మ్హళలు ఎద్ురకొూంట్టని సమ్సయలను పరసత జవిూంచూండి.
ఎ) మహళలపెై వివిధ్ రకజల వేధింపపలు, దో పడ
ి ీ మర్ియు హంస జరుగుతోంది.
బి) గృహ హంస న్ండి వజరు తమ స ంత ఇంటోల క్ూడా స్రక్షితంగజ లవరు.
సి) పపరుష్టతలతో పో లిసే్ వజర్ిక తక్ుకవ్ వేతన్ాలు లభిస్్న్ాాయ.
డి) ర్జజకసయాలోల వజర్ిక పెదదగజ పజరముఖయత ఇవ్వబడటం లవద్.
e) వజరు పని పరదేశ్ంలో వేధింపపలక్ు గురవ్పతతన్ాారు.
f) మహళలపెై అన్ేక్ సెైబర్త న్ేర్జలు జరుగుతతన్ాాయ.
19. భారతదేశ్ూంపరై పరపూంచీకరణ పరభావ్ూం ఏమిట్ి?
a) వినియోగదారులు, ముఖయంగజ పట్ ణ పజరంతాలోలని ధ్నవ్ంతతలు, తక్ుకవ్ ధ్రలక్ు ఉత్ మ న్ాణయత గల
వ్స్్వ్పలన్ ప ంద్తారు.
b) సెల్ ఫో న్ల వ్ంటి కొనిా పర్ిశ్రమలలో పెట్ టబడి పెట్ న
ి MNCలు. చాలా మందిక ఈ పర్ిశ్రమలలో
ఉదో యగజలు వ్చాియ. అదే సమయంలో, చ్చనా క్ంపెనీల మూసివేత కజరణంగజ చాలా మంది ఉదో యగజలు
కోలోొయారు.
c) టాటా మోటార్తి వ్ంటి కొనిా పెదద క్ంపెనీలు బహుళజాత్త క్ంపెనీలుగజ ఉదభవించాయ. బాయటర్టలు
మర్ియు బొ మిలు వ్ంటి అన్ేక్ చ్చనా క్ంపెనీలు మూసివేయబడాాయ.
ఎ) ఉతొత్త్ యొక్క వివ్ర్జలన్ అంటే M.R.P., పర్ిమాణం, తయార్ట తేదీ, 20. ఉతపత్తత ని క్ొనుగోలు చేసే
మ్ుూంద్ు వినియోగదారమడ్డ ఎలాూంట్ి జాగరతతలు తీసుక్ోవ్జలి?

గడువ్ప తేదీ, ఉపయోగించాలిిన దిశ్ మొదల ైన వజటిని వినియోగదారుడు తనిఖీ చేయాలి.

బి) వికేరత న్ండి వినియోగదారులు బిలులలు తీస్కోవజలి.
సి) ISI, Agmark, Hallmark లవదా +F మొదల ైన లోగోలన్ వినియోగదారుడు తనిఖీ చేయాలి.
సెక్షన్-III 8X4=32
21. మ్ానవ్ క్జరయకలాపజలు వ్ృక్షజాలూం మ్రియు జూంతుజాల క్షీణతను ఎలా పరభావితూం చేసత జయి?
వివ్రిూంచూండి.
ఎ) ర్కైలవవల విస్ రణ, వ్యవ్సజయం మర్ియు మైనింగ్ కజరయక్లాపజలు అటవీ నిరూిలనక్ు దో హదపడాాయ.
బి) సజగున్ మారిడం అన్ేది అటవీ క్షీణత లవదా అటవీ నిరూిలనక్ు ఒక్ కజరణం.
సి) పెదద ఎతత
్ న అభివ్ృదిి పజరజకక్ు్లు అడవ్పల నష్టజ్నిక దో హదపడాాయ.
డి) నదీ లోయ పజరజకక్ు్ల కోసం కొంత అటవీ పజరంతానిా తొలగించారు.
22. ఖ్నిజాల పరిరక్షణ యొకొ పజరమ్ుఖ్యతను వివ్రిూంచూండి.
ఎ) పని చేయగల ఖనిజ నిక్షేపజల మొత్ ం పర్ిమాణం భూమ్మ యొక్క క్రస్లో ఒక్ శజతం మాతరమే.
బి) లక్షలాది సంవ్తిర్జలుగజ సృషి్ంచబడిన ఖనిజ వ్నరులన్ మనం వేగంగజ ఉపయోగిస్ ్న్ాాము.
సి) పరస్ ్త ఖనిజాల వినియోగ ర్ేటటతో పో లిసే్ ర్టఫలి
ి ల ంగ్ ర్ేటట చాలా తక్ుకవ్.
అంద్వ్లల , ఖనిజ వ్నరులు తవరగజ తగుుతతన్ాాయ.
డి) పర్ిమ్మతమన
ై మర్ియు పపనరుతాొదక్త లవని ఖనిజ వ్నరులు.
ఇ) సమృదిిగజ ఉనా ఖనిజ నిక్షేపజలు మన దేశ్ంలో అతయంత విలువైన సంపద.
ఎఫ్) ఖనిజాల వలికతీత నిరంతరం ఉండటం వ్లల న్ాణయత తగు డంతో పజటట ఎక్ుకవ్ లోతత న్ండి ఖనిజ
వలికతీత ఖరుిలు పెరుగుతాయ.
23. ఇచచన మ్ాయపను గమ్నిూంచ క్్ూంది పరశ్ిలకు సమ్ాధానూం ఇవ్వూండి.
a) ఈ పటం ఒక్ దేశ్ం యొక్క ఏకసక్రణన్
చూపిస్ ్ంది. ఆ దేశజనిక పేరు పెట్ ాలా?
(జరినీ)
b) ఈ పటంలో ఉత్ ర్జన ఉనా ఏదైన్ా ఒక్
సముదారనిా పేర్పకనండి.
(బాలి్క్ సముదరం)
c) ఈ పటంలో దక్షిణాన ఉనా సజమాాజాయనిా
పేర్పకనండి.
(ఆసి్య
ర న్ సజమాాజయం)
d) ఏకసక్రణ సమయంలో పరష్టజయ ఛానిలర్త ఎవ్రు?
(ఒటో్ వజన్ బిసజిర్తక)

24. 19వ్ శ్తాబద పు యూరపలోని క్ొూంతమ్ూంది పజరిశజరమికవ్ేతతలు యూంతారల కూంట్ే చేత్త శ్రమ్ను ఎూంద్ుకు
ఇషెపడాురమ?
ఎ) శ్రమ కొరత లవద్. వేతన్ాలు తక్ుకవ్గజ ఉన్ాాయ.
ఎ) ఈ మాయప ఒక్ దేశ్ం యొక్క ఏకసక్రణన్ చూపిస్ ్ంది. ఆ దేశజనిక పేరు పెట్ండి?
(జరినీ)
b) ఈ మాయపలో ఉత్ ర్జన ఉనా ఏదన్
ై ా ఒక్ సముదారనిా పేర్పకనండి.
(బాలి్క్ సముదరం)
c) ఈ మాయపలో దక్షిణాన ఉనా సజమాాజాయనిా పేర్పకనండి.
(ఆసి్య
ర న్ సజమాాజయం)
d) ఏకసక్రణ సమయంలో పరష్టజయ ఛానిలర్త ఎవ్రు?
(ఒటో్ వజన్ బిసజిర్తక)
b) యంతారలక్ు పెదద మూలధ్న పెట్ టబడి అవ్సరం.
సి) కొనిా వ్స్్వ్పలక్ు కొనిా సీజనల లో మాతరమే అధిక్ డిమాండ్ ఉండేది. పజర్ిశజరమ్మక్వేత్లు ఆ సీజనల క్ు
కజర్ిిక్ులన్ నియమ్మంచ్కోవజలన్క్ుంటటన్ాారు.
d) కొనిా ఉతొతత
్ లన్ చేత్త శ్రమతో మాతరమే ఉతొత్త్ చేయవ్చ్ి. యంతారలు ఆ ఉతొతత
్ లన్ ఉతొత్త్
చేయలవవ్ప.
25. ఇచచన బార్ గజరఫను గమ్నిూంచ, మీ పరిశీలనలను విమ్రశనాతమకూంగజ విశలీషిూంచూండి (ఏదెైనా నాలుగు
పరిశీలనలు)

a) పెైన పేర్పకనా బార్త గజరఫ్ పరపంచంలోని వివిధ్ పజరంతాలలోని జాతీయ పజరల మంటటలలో మహళల
శజతానిా చూపిస్ ్ంది.
b) మొత్ ం జన్ాభాలో మహళా జన్ాభా దాదాపప 50%, కజనీ జాతీయ పజరల మంటటలలో వజర్ి పజరత్తనిధ్యం
యొక్క పరపంచ సగటట 24% మాతరమే
c) సబ్-సహార్జ ఆఫిరకజ, ఆసియా, అరబ్ ర్జష్టజ్రలు, పసిఫిక్ మర్ియు భారతదేశ్ం పజరంతాలలో పరపంచ
సగటట క్ంటే తక్ుకవ్ శజతం ఉంది.
d) భారతదేశ్ంలో మహళా పజరత్తనిధ్యం కేవ్లం 11.8% మాతరమే. కజబటి్, మహళలు ర్జజకసయాలోలక
ర్జవజలని పో ర తిహంచాలిిన అవ్సరం ఉంది.
e) పెైన పేర్పకనా పజరంతాలలో, న్ార్ిాక్ దేశజలలో గర్ిష్ట్ మహళా పజరత్తనిధ్యం ఉంది, అంటే, 42.3%
26. పరజాసజవమ్య పరభుతవూం అనిి ఇతర పరభుతావల హకుొ కూంట్ే మరమగైనద్ని పరశ్ూంసిూంచూండి.
a) పరజాసజవమయం పౌరులలో సమానతావనిా పో ర తిహస్్ంది.
b) ఇది వ్యక్ గౌరవజనిా పెంచ్తతంది.
c) ఇది నిరణయం తీస్క్ున్ే న్ాణయతన్ మరుగుపరుస్్ంది.
d) ఇది విభేదాలన్ పర్ిష్టకర్ించడానిక ఒక్ పది త్తని అందిస్ ్ంది
e) ఇది తపపొలన్ సర్ిదిదదడానిక అవ్కజశజనిా ఇస్్ంది.
27. మీ చుట్ట
ె మీరమ గమ్నిూంచన పరజయవ్రణ క్షీణతకు క్ొనిి ఉదాహరణలను జాబితా చేయూండి.
వివిధ్ మార్జులోల పర్జయవ్రణ క్షీణత.
h) అటవీ నిరూిలన
i) భూగరభ జలాల సజాయలు తగు డం
j) న్ేల క్షీణత మర్ియు న్ేల కోత
k) నీరు, భూమ్మ మర్ియు వజయు కజలుష్టయం,
l) శ్చలాజ ఇంధ్న్ాల దహనం
m) ఓజోన్ ప ర క్షీణత.
n) ఆటోమొబైల్ి మర్ియు పర్ిశ్రమల న్ండి ఇంధ్న్ానిా దహనం చేయడం వ్లన తీవ్ర వజయు
కజలుష్టయం ఏరొడుతతంది
ముఖయంగజ పట్ ణ పజరంతాలలో పర్జయవ్రణ క్షీణతక్ు కొనిా ఉదాహరణలు.
28. వినియోగదారమల హకుొలపరై పరజలకు అవ్గజహన కలిపూంచడానిక్్ ఒక కరపతారనిి సిద్ధూం చేయూండి.
a) భదరతా హక్ుక:- వినియోగదారులు తమ జీవితానిక మర్ియు ఆసి్ క హాని క్లిగించే వ్స్్వ్పలు
మర్ియు సేవ్ల న్ండి రక్షించబడే హక్ుకన్ క్లిగి ఉంటారు.
బి) సమాచారం ప ందే హక్ుక:- వ్స్్వ్పలు మర్ియు సేవ్ల వివ్ర్జల గుర్ించ్చ వినియోగదారులక్ు
సమాచారం ప ందే హక్ుక ఉంది.
సి) ఎంచ్క్ున్ే హక్ుక:- సేవ్న్ ప ందే ఏ వినియోగదారుడికకైన్ా సేవ్న్ కొనసజగించాలా వ్దాద అని
ఎంచ్క్ున్ే హక్ుక ఉంది.
డి) పర్ిష్టజకరం కోర్ే హక్ుక:- అన్ాయయమైన వజణిజయ పది తతలు మర్ియు దో పిడీక వ్యత్తర్ేక్ంగజ పర్ిష్టజకరం
కోర్ే హక్ుక వినియోగదారులక్ు ఉంది.
ఇ) పజరత్తనిధ్యం వ్హంచే హక్ుక:- వినియోగదారుల వివజదాల పర్ిష్టజకర క్మ్మష్టనల లో పజరత్తనిధ్యం వ్హంచే
హక్ుక వినియోగదారులక్ు ఉంది.
ఎఫ్) వినియోగదారు విదయ హక్ుక:- వినియోగదారునిక వినియోగదారు విదయ హక్ుక ఉంది, ఇది వ్యక్ని
బాగజ సమాచారం ఉనా వినియోగదారునిగజ చేస్ ్ంది.
సరక్షన్-IV 5X8=40
29. ఎ) నీట్ి వ్నరమల పజరమ్ుఖ్యతను వివ్రిూంచూండి.
ఎ) నీరు అనిా జీవ్పలక్ు పజరణం పో స్్ంది.
బి) మనం నీటిని తారగడానిక, ఆహారం వ్ండడానిక, బట్ లు ఉతక్డానిక మొదల ైనవి ఉపయోగిస్ జము.
సి) వ్యవ్సజయానిక నీరు అవ్సరం.
డి) పర్ిశ్రమలు నీటిని వివిధ్ పరయోజన్ాల కోసం అంటే శీతలీక్రణ యంతారల కోసం ఉపయోగిస్ జయ.
ఇ) నీటిని జలవిద్యత్ ఉతొత్త్ చేయడానిక ఉపయోగిస్ జరు.
f) ఆర్ిాకజభివ్ృదిిక నీరు అవ్సరం.
g) వ్స్్వ్పలన్ మర్ియు మానవ్పలన్ రవజణా చేయడానిక నీటి వ్నరులు ఉపయోగించబడతాయ.
h) అన్ేక్ న్ాగర్ిక్తలు నద్ల ఒడుాన ఉదభవించాయ.
(OR)
b) భారత వ్యవ్సజయ రూంగూం యొకొ ఏవ్ైనా నాలుగు లక్షణాలను వివ్రిూంచూండి.
a) పజరథమిక క్జరజయచరణ:
(i) వ్యవ్సజయం ఒక్ పజరథమ్మక్ కజర్జయచరణ. ఇది వివిధ్ పర్ిశ్రమలక్ు ఆహార ధాన్ాయలు మర్ియు ముడి
పదార్జాలన్ ఉతొత్త్ చేస్ ్ంది.
(ii) భారతదేశ్ జన్ాభాలో మూడింట ర్కండు వ్ంతతల మంది వ్యవ్సజయ కజరయక్లాపజలలో నిమగామై
ఉన్ాారు.
b) వ్యవ్సజయ వ్యవ్సథ లు:
(i) ఈశజనయ ర్జష్టజ్రల వ్ంటి భారతదేశ్ంలోని కొనిా పజరంతాలలో ఆదిమ జీవ్న్ాధార వ్యవ్సజయం
ఆచర్ించబడుతతంది. ఇది రుతతపవ్న్ాలు మర్ియు న్ేల యొక్క సహజ సంతాన్ోతొత్త్ పెై ఆధారపడి
ఉంటటంది.
(ii) అధిక్ జన్ాభా ఉనా పజరంతాలలో ఇంటనిివ్ జీవ్న్ాధార వ్యవ్సజయం ఆచర్ించబడుతతంది. ఈ
వ్యవ్సా లో అధిక్ మోతాద్లో జీవ్రసజయన ఇన్ పపట్లు మర్ియు నీటిపజరుదల ఉపయోగించబడతాయ.
(iii) వజణిజయ వ్యవ్సజయంలో, అధిక్ దిగుబడినిచేి రకజల విత్ న్ాలు, రసజయన ఎరువ్పలు,
పపరుగుమంద్లు మర్ియు పపరుగుమంద్లన్ ఉపయోగిస్ జరు.
సి) పూంట్ల విధానూం:
(i) రబీ పంటలన్ అకో్బర్త న్ండి డిసెంబర్త వ్రక్ు శీతాకజలంలో వితత
్ తారు మర్ియు వేసవిలో
పండిస్ జరు
ఏపిరల్ న్ండి జ్యన్ వ్రక్ు.
(ii) ఖర్టఫ్ పంటలన్ వ్ర్జషకజలం పజరరంభంతో పండిస్ జరు మర్ియు సీొటంబర్త-అకో్బర్తలో పండిస్ జరు.
(iii) వేసవి న్లలోల పండించే జకద్
ై పంటలు.
d) భూమి పరిమ్ాణూం:
(i) వజరసతవ హక్ుక భూమ్మని వ్రుస తర్జల మధ్య విభజించడానిక దార్ితీస్్ంది. భూమ్మ పర్ిమాణం
చ్చనాదిగజ మర్ియు ఆర్ిాక్ంగజ లాభదాయక్ంగజ లవద్.
(ii) జీవ్న్ోపజధిక పరతాయమాాయ వ్నరు లవనంద్న, పరజలు వ్యవ్సజయంపెై ఆధారపడటం కొనసజగించారు.
e) పరధాన పంటలు: భారతదేశ్ంలో పండించే పరధాన పంటలు వ్ర్ి , గోధ్్మ, మ్మన్ములు,
పపపొధాన్ాయలు, టీ, కజఫీ, చరక్ు, నూన్ గింజలు, పత్త్ మర్ియు జనపన్ార మొదల ైనవి.
30. ఎ) “ఉపుప యాతర వ్లసవ్జదానిక్్ వ్యత్తరేకూంగజ పరత్తఘట్నకు పరభావ్వ్ూంతమన చహిూం. దానిపరై
వ్జయఖ్ాయనిూంచూండి.
ఎ) మహాతాి గజంధీ ఉపపొ దేశజనిా ఏక్ం చేయగలదని క్న్గపన్ాారు.
బి) జనవ్ర్ి 31, 1930న, ఆయన వైసజరయ్క్ు లవఖ పంపి ఉపపొ పన్ాన్ రద్ద చేయాలని డిమాండ్
చేశజరు.
సి) ఉపపొన్ ధ్నిక్ మర్ియు పేద ఇదద రూ సమానంగజ వినియోగించేవజరు, మర్ియు ఇది అతయంత
ముఖయమైన ఆహార పదార్జాలలో ఒక్టి.
డి) 1930 మార్ిి 12న ఆయన 78 మంది సవచఛంద సేవ్క్ులతో క్లిసి ఉపపొ యాతరన్ పజరరంభించారు.
సబరిత్త న్ండి దండి వ్రక్ు పజదయాతర పజరరంభమైంది.
ఇ) ఆయన పరజలన్ శజంత్తయుతంగజ బిరటిష్ వజర్ిని వ్యత్తర్ేకంచమని అభయర్ిాంచారు.
ఎఫ్) ఏపిరల్ 6న ఆయన దండి వ్దద ఉపపొ తయారు చేసి ఉపపొ చటా్నిా ఉలల ంఘంచారు.
జి) వేలాది మంది పరజలు ఉపపొ చటా్నిా ఉలల ంఘంచారు దేశ్ం.
h) పరజలు విదేశీ వ్సజ్రలన్ బహష్టకర్ించారు. ర్కత
ై తలు పన్ాలు చలిల ంచడానిక నిర్జక్ర్ించారు. అటవీ
పరజలు అటవీ చటా్లన్ ఉలల ంఘంచారు. మదయం ద్కజణాలన్ పికట్
క చేశజరు. గజరమ అధికజరులు
ర్జజీన్ామా చేశజరు
(OR)
b) “మ్ుద్రణ అభివ్ృదిధ భినాిభిపజరయాల పరరమగుద్లకు దారితీసుతూంద్ని క్ొూంద్రమ భయపడాురమ”.
దానిపరై వ్జయఖ్ాయనిూంచూండి.
a) త్తరుగుబాటట మర్ియు మతరహత ఆలోచనలు వజయపి్ చంద్తాయని కొందరు భయపడాారు
b) కొంతమంది చర్ిి అధికజర్జనిా మర్ియు ర్జష్ట్ ర నిరంక్ుశ్ శ్క్ ని దాడి చేశజరు.
c) మార్ి్న్ లూథర్త తన తొంభై ఐద్ సిది ాంతాలలో ర్ోమన్ కజథలిక్ చర్ిి యొక్క అన్ేక్ పది తతలన్
విమర్ిశంచారు
d) పిరంట్ మర్ియు మత సజహతయం తక్ుకవ్ చద్వ్పకోని వజర్ిలో క్ూడా విశజవసం యొక్క అన్ేక్
వివ్రణలన్ పేర్
ర ేపించ్చంది.
e) ఇటలీలో ఒక్ మ్మలల ర్త అయన మన్ోచ్చయో బైబిల్ సందేశజనిా త్తర్ిగి అరాం చేస్క్ున్ాాడు మర్ియు
దేవ్పడు మర్ియు సృషి్ యొక్క దృక్ొథానిా సృషి్ంచాడు.
f) ర్ోమన్ చర్ిి మన్ోచ్చయోన్ ఉర్ితీసింది. ఇది పరచ్రణక్ర్లు మర్ియు పపస్ క్ వికేత
ర లపెై క్ఠినమన
ై
నియంతరణలన్ విధించ్చంది.
g) పరజలు పరత్తదానికస కజరణం ఆలోచ్చంచడం పజరరంభించారు. అంద్వ్లన, కొత్ ఆలోచనలు
ఉదభవించాయ.
h) పిరంట్ వివిధ్ అంశజలపెై చరిలు మర్ియు చరిలన్ పో ర తిహంచ్చంది. అంద్వ్లన, భిన్ాాభిపజరయాలు
సృషి్ంచబడాాయ.
32. ఎ) భారతదేశ్ూంలో అధిక్జర భాగసజవమ్య వ్యవ్సథ ను అూంచనా వ్ేయూండి?
ఎ) భారతదేశ్ంలో శజసనసభ, కజరయనిర్జవహక్ మర్ియు న్ాయయవ్యవ్సా ల మధ్య అధికజరం
పంచ్కోబడింది.
బి) ఈ అవ్యవజలు ఒకే సజాయలో ఉంచబడాాయ. వజటిక వేర్ేవరు అధికజర్జలు ఉన్ాాయ. ఏ
అవ్యవజలక్ూ అపర్ిమ్మత అధికజరం లవద్. పరత్త అవ్యవ్ం ఇతరులన్ తనిఖీ చేస్ ్ంది. అంద్వ్లల , ఈ
అవ్యవజల మధ్య అధికజర సమతతలయత ఉంది.
సి) భారతదేశ్ంలో కేందర పరభుతవం, ర్జష్ట్ ర పరభుతవం మర్ియు సజానిక్ పరభుతావల మధ్య అధికజరం
పంచ్కోబడింది.
డి) భారతదేశ్ంలోని అసెంబీల లు మర్ియు పజరల మంటటలలో షెడూయల్ా క్ులాలు మర్ియు షెడూయల్ా తగలక్ు
కొనిా సీటల ట ర్ిజర్తవ చేయబడాాయ.
ఇ) సజానిక్ పరభుతావలలో అంటే పంచాయతీలు మర్ియు మునిసిపజలిటీలలో వన్క్బడిన తరగతతలక్ు
కొనిా సీటల ట ర్ిజర్తవ చేయబడాాయ.
ఎఫ్) సజానిక్ పరభుతావలలో అంటే పంచాయతీలు మర్ియు మునిసిపజలిటీలలో మహళలక్ు మూడింట
ఒక్ వ్ంతత సీటల ట ర్ిజర్తవ చేయబడాాయ.
జి) భారతదేశ్ంలోని వివిధ్ ర్జజకసయ పజర్టల
్ మధ్య అధికజరం పంచ్కోబడింది. వివిధ్ ర్జజకసయ పజర్ట్లు
క్లిసి సంకసరణ పరభుతావలన్ ఏరొరుసజ్య అంటే యుపిఎ, ఎనిా ఎ.
h) పరభుతవం వివిధ్ విధాన్ాలన్ రూప ందించడంలో పరజల సూచనలన్ తీస్క్ుంటటంది. ఉదాహరణ
జాతీయ విదయ విధానం.
(OR)
బి) జాతీయ పజరీె యొకొ లక్షణాలను వివ్రిూంచూండి.
ఎ) కొనిా దేశ్వజయప్ ంగజ ఉనా పజర్ట్లు ఉన్ాాయ, వీటిని జాతీయ పజర్ట్లు అంటారు.
బి) జాతీయ పజర్ట్లు వివిధ్ ర్జష్టజ్రలలో వజటి యూనిటల న్ క్లిగి ఉంటాయ.
సి) ఈ యూనిటల నీా జాతీయ సజాయలో నిరణయంచబడిన విధాన్ాలు, కజరయక్రమాలు మర్ియు వ్ూయహానిా
అన్సర్ిస్ జయ.
డి) లోక్సభ ఎనిాక్లు లవదా న్ాలుగు ర్జష్టజ్రలలో అసెంబీల ఎనిాక్లలో మొత్ ం ఓటల లో క్నీసం ఆరు శజతం
ప ందిన పజర్ట్ మర్ియు లోక్సభలో క్నీసం న్ాలుగు సీటల ట గకలుచ్క్ునా పజర్ట్ జాతీయ పజర్ట్గజ గుర్ి్ంపప
ప ందింది.
ఇ) పరత్త జాతీయ పజర్టక
్ పరతేయక్ చ్చహాం ఇవ్వబడుతతంది. పజర్ట్ ఏ ర్జష్ట్ ంర లో పో టీ చేసిన్ా ఈ చ్చహాానిా
ఉపయోగిస్ ్ంది వజరు పో టీ చేస్ జరు.
f) గత సజరవత్తరక్ ఎనిాక్లోల పజర్ట్ పనితీరు ఆధారంగజ ఎనిాక్ల సంఘం జాతీయ పజర్ట్ హో దాన్ ఇస్్ంది.
g) జాతీయ పజర్ట్లు దేశ్వజయప్ ంగజ పరయోజన్ాలన్ దృషి్లో ఉంచ్క్ుని మానిఫెస్ ో లన్ విడుదల చేశజయ.
h) 2019లో దేశ్ంలో 7 జాతీయ పజర్టల
్ ు ఉన్ాాయ.
33. ఎ) ఇచచన భారతదేశ్ పట్ూంలో క్్ూంది వ్జట్ిని గురితూంచూండి.
1) నరిదా నది 2) బీహార్త 3) దక్కన్ పీఠభూమ్మ 4) క్న్ాయక్ుమార్ి
(OR)
5) క్వ్రటి్ 6) గుజర్జత్ 7) చండీగఢ్ 8) ఆర్జవ్ళి శలణ
ర ి
B) ఇచ్చిన పరపంచ పటంలో కంది వజటిని గుర్ి్ంచండి
1) చైన్ా 2) ఫజరన్ి 3) మధ్యధ్ర్జ సముదరం 4) వనిజులా
(OR)
5) బలిాయం 6) రష్టజయ 7) ఈజిప్ 8) మకికో
 SSC-SLOGAN’S- నినాదాలు - PUNDERI BABU, ZPHS,
Konerukuppam
Gender equality లిూంగ సమ్ానతవూం
Equal voice- equal choice. సమ్ాన సవరూం -సమ్ాన ఎూంపిక.
Equal political rights for all genders.
అూంద్రిక్స సమ్ాన రజజక్సయ హకుొలు.

Consumer rights protection వినియోగదారమల హకుొల రక్షణ

Know your right to consume. మీ వినియోగిూంచే హకుొను తెలుసుక్ోూండి.
Know your rights, don’t be fooled.
మీ హకుొలను తెలుసుక్ోూండి, మోసపో కూండి.

Democracy పరజాసజవమ్యూం
Your vote is your right. మీ ఓట్ట మీ బాధ్యత.
Democracy is freedom with
responsibility పరజాసజవమ్యూం అూంట్ే బాధ్యతతో కూడిన సేవచఛ.

Cast system కుల వ్యవ్సథ

Equal rights equal might. సమ్ాన హకుొలు సమ్ాన బలూం.
Caste divides humanity unites.
కులూం మ్ానవ్జళిని విభజ్జసుతూంది.

Social discrimination సజమ్ాజ్జక వివ్క్ష

Give respect and take respect. గౌరవ్ూం ఇవ్వూండి మ్రియు గౌరవ్ూం ప ూంద్ూండి.
All are equal before law.
చట్ె ూం మ్ుూంద్ు అూంద్రూ సమ్ానమే.

Religious equality- మ్త సమ్ానతవూం

God is one. దేవ్ుడ్డ ఒకడే.
Service to Man is service to God.
మ్ానవ్ సేవ్ే మ్ాద్వ్ సేవ్.

Savings ప ద్ుపు
Save money save future. డ్బుును ఆదా చేయడ్ూం భవిషయతు
త ను క్జపజడ్డక్ోవ్డ్ూం.
Money move towards success.
డ్బుు విజయూం వ్ైపు కద్ులుతుూంది.

Federalism సమ్ాఖ్యవ్జద్ూం
Unity in diversity federalism is majesty. వ్ైవిధ్యూంలో ఐకయత సమ్ాఖ్యవ్జద్ూం మ్హమ్.
State shine bright in federalisms light.
దేశ్ూం సమ్ాఖ్యవ్జదాల వ్లుగులో పరక్జశ్చసుతూంది.