poe 4 16 sbon Qeaetort| wo ssn LF GEOL MU Te \U PRU LOoUOTC a O Ue LE Lia aL aati Malta a ha ‘ANG DAIQDIG AY MULTILINGGUWAL NA. NAGTUTURO NITO GAYA NA LAMANG NG > AvoN kay Pai (2001) MAYROONG MAAIIT COERMANY, UNITED STATES, UNITED KINGDOM, AUSTRALIR, FRANCE, CHINA, JAPAN, th 2,796 ano Wch PANQUNAHING WIKA SA TAIWAN, BRUNEL, MALAYSIA, AT CANADA. DAIGDIC HINDI PA KASAMA ANG IBA'T [BANG DAYALEKTO 0 SUBDAYALERTONG MOA PAANO MAGIGING ‘ANG WIKANG, PANGUNAHING WIKA. = KAPAG NAKIPAG-USAP ANG ISANG PILIPINO 9A Muttilingguwal - raova aniasn ox SANG DAYUHAN GAMIT ANG FILIPINO DITO SA PARIKIPACTALASTASAN GAMIT ANG TATLO 0 HIGIT BANGA. PANG MGR WIKA, = KAPAG NAKIPAG-USAP ANG ISANG PILIPINO SA Bilingguwal - thono vay KAKAVAKAN WA SAN DAYUAN GAMIT ANG FILIPINO 9A BANG MAKAPAGSALITA AT MAKAINTINDI NG HIGIT SA IGANO BANSA. WIKA. HALIMBAWA: INGLES AT ESPANYOL ANG PAKIKIPAG-UGAP NC ISANO BANYAGA SA Monolingguwal - thon way sana Wika KAPWA BANVAGA GAMIT ANG FILIPINO DITO SA LAMANG NA GINAGAMIT SA PAKIKIPAG-USAP SA IBANG PILIPINAS. TAO. HALIMBAWA NG MGA BANSA ANG ENGLAND, . ANG PAGGAMIT NG BANYAGA NG FILIPINO UPANG MAKIPAG-USAP SA KAPWA BANYAGA SA IBANG BANSA. PRANSYA, SOUTH KOREA, AT KAPON. VY SAPAGKAKAROON NG IBA'T IBANG WIKA SA DAIGDIG, NATATANGI ANG BANSANG PILIPINAS avon kay Veneranda $. Lachica (2003), avon kay Edward Sapir isano paLuexacn DAAIL SA PAGIGING MULTILINGOUWAL NITONG ‘SAWIKA, ANG WIKA AY SANG LIKAS AT BANSA. ‘MAKATAQNG PAMAMARAAN MG PACHAHATID NG WIKANG FILIPINO ‘MGA KAISIPAN, DAMDAMIM AT MITHUN. KUNG HINDI MAIPAPAHAYAG NG TAO ANC KANYANG MGA ANG WIKANG FILIPINO SA NGAYON AY HIND! IDEYA AT NILOLOOB, ANONG URI KAYA NG LIPUNAN LAMANG PURONG TAGALOG, MAY MGA LAHOK NA MAYROON TAYO? ITO BUKAT SA IBA'T IBANG WIKA, DAYALERTO AT KATUTUBONG WIKA NG FILIPINAS KAYA PATULOY TONG MAG UMUUSBONG AT NADARAGDAGAN. ‘SA PATULOY NA PAOSABOG NG SIBILISASYON, $A PANAHON NG TEKNOLOHIYA, ANG MOA IBINUNGANG IMBENSYOM LIKHA NC PANGYAYARI [AT RARUNUNQAN AY LUMITAW BILANG AARAGDAGANG SALITA SA ATING WIKA, CLOBAL NA WIKA ANG FILIPINO. CINAGAMIT ITa SAAN MANG KASULUK-SULUKAN NC MUNDO HANGOANG MAY KABABAYAN TAYO. J ANON SA PANANALIKSIK Ni Victoria (2016) MAHIGIT 0 NA PAARALAM SA 13A'T IBANG PANIG NG DAICDIG ITINUTURO NA ANG FILIPINO, J DAHIL NA RIN SA PAGIGING GLOBAL NG WIKANG FILIPINO, IBA'T IBANG BANSA NA ANGSeksyon 6: Ano WIKANG PAMBANSA No PILPtNAS AY ILIPNO, SAMANTALANGNILILINANG, ITO AY DAPAT PAYABUNGIN AT PAGYAMANINA SALI0 SA UMIRAL NAMGR WIKR SA FILIPINAS AT SABA PANG WIA, Seksyon 7: uko1 sa won LAYUNIN No KOMUNIKASYON AT AGTUTUR, ANG MGA WIKANG OPISYALNG PILPINAS AY FILIPINO AT HANGOA'T WALANG ITINATADKANA ANG BATA, INGLES. AN MOR WIKA NG REHIYGN AY PARTULONG WA MOA WIKANG OPIRYAL 8A MOA REAIOW AT MAGEISILING OFISYAL WA ANTULONG NA MIDYUM NG PAGTUTURODAPAT ITRQUYOD NANG KUA AT OPSYONAL ANG RASTILA AT ARABIK. VY ayon kav Baaco, Belgira atbp. 2010. NO PROKAKAROON NO WIKANG FAMBANSA AY NAOSIBIGAY DAAN SA PAGKAKAIEA NO MOA MAMAMAYAN AT NAGBIBIGAY TULONG SA PAC UNLAD NO IBA" BANG ASPETO SA BANA GAYA NG POLITIKA, S08YOLONIKAL EKONOMIKAL AT HOT 9M LAHAT MAPROYAMAN ANG ESTADO NO EDUKASYON Sh BANA, A PACGAMIT NO ATING SARILING WIKA 9A EDUKASYON AY MAS MAGIING MADALI PARA 94 MAWAMAYANGPILIPNO ANG MAKARIKAYAT UPANG MARISA SA PARIKIPAGTALAGTASAN AT MCA TALAKAYAN SR LOOB NO ATINGSILID-ARALAN > ano wikane Tagalog ny anc wucans ‘SIMASALITA $A REHIYONG TAGALOG KASAMA ANG BULACAN, BATAAN, BATANGAS, CAVITE, RIZAL, LAGUNA, QUEZON, MINDORO. MARINDUQUE,ILANG PARTE NO PUERTO PRINCESA, MUEUA COLA, AT SA NATIONAL CAPITAL REGION 0 METRO MANILA (CONFTANTINO 2006), GFSVAL NA KINLALA NI DATING PANGULONG Manvel L. Quezon anc. TAGALOG BILANG BATAYAN NG WIKANG Pawbansa noone 30 Disyembre 1937 sa aisa nc Kautusang Tagapagpaganap Big. 134 ar sinucan tone TuRo sh LAMAT NG PAARALAN SA BUONG KAPULUAN SIMULA NOONG 1940. > SAOINACAWANG SARAEY NO ATENEO DE MANILA UNIVERSITY NOONG 1988, LUMITAW WA 92% ANG NAKAIINTINDI NQ TAGALOG SA BUONG BANA (ALMARIO, 2018, SINTMULANG TAWACING Pilipino ANO TAGALOD noone 12 Agosto 1959, ca sica no Kautusang Pangkagawaran Big. 7 va NiLAGDAAN Ni Jose Romero na Dating ‘BALIMIM NG KAGAWARAN NG EDUKASYON, > avon kay Panganiban (19701, ane PAOPAPALIT-TAWAG 9A TAGALOG TUNGONG FILIPINO NOONG 1959 AY 1. UPANG MAPAMI ANG IP- REHIVONALISTA, 2. ANG BANGA NATI'YPILIPINAS KAYA NORMAL LAMANG WA TAWAGING PILIPINO ANG WIKANG PAMBARSA TULAD NO MCA PANGUNAHING WIKA A DAIODIG NA KUNG ANO ANG BANSA AY SIVA RING PANGALAN NO WIKA, AT 4. WALANG IBANO KATAWAGANG AAAARINGILAPAT A WIKANG PAMBANSANG PILPINONG BATAY oa TAOALOC, No Filipino ay aN KATUTURONG WiKA NA GINAGAMIT SA BUONG FILIPINAS BILANG WIKA NG. KOMUNIKASYON, SA PAGBIGKAS AT SA PASULAT. HA PARAAN. NG MGA PANGKATING KATUTUBO SA BUONG KAPULUAN. J SAPAGKAT ISANG WIKANG BUHAY, MABILIS ITONG PINAUUNLAD NG ARAW- ARAN AT IAT 1bANG URI NO PAGOAMIT SAAT IBANG POOK AT SITHASYON AT NILIINANG Sf BA ANG ANTS HG SALI, AT TALAKAVANG ARADEMIKO NUNIT SA PARAANG MAUGNAYIN AT APAOTAMFOR 9A MOA LAHOK NA NAOTATAOLAY NO MA MALIKHAING KATANGIAN AT KAILANGARG KARUNUNGAN MULA SA MGA KATUTUBONG WIKA NG BANSALC Te) ¥ ayon kay Salzman (1999), ANG WIKANG. KATUTUBONG == -UNANG KASALUKUYANG Ingles auc PANDAIGDIGANG LINGUA FRANCA WIKANG TAWAGSA —TAWAG SA ANG WIKANG INGLES AY NABIGYANG SAYSAY PINAGBATAYAN PAMBANSANG — PAMBARSANG LAMAN NO MGA PILIPINO SA PAGITAN NO TAONG ne WIKA NG WIkh Ne ‘1898 AT 1946, MGA TAON KUNG KAILAN ANG PAMBANSANG —PILIPINAS FILIPINAS, PILIPINAS AY NASA ILALIM NG KAPANGYARIHAN WIKA WG PAL eae NG ESTADOS UNIDOS. MULA NOON, ANG WIKANG PILIPINAS No MGR INGLES ANG NACING OPISYAL NA WIKA NO PILIPINO, AT 18h Parnes SA MCA OPISYAL NA WIKA SA PILIPINAS Be Dalubwika- ANo TAOWG NAG-AARAL NG WiKA, SAPAGKAT NAG-AANGKIN SIYA NG MGA HINDI- KARANIWANG KAALAMAN AT KAKAYAHAN INDI LAMANG ‘SA PAGSAGALITA KUNDI SA PAGSUSURI NC WIKA, v HINDI DAPAT MANATILISA PAGING KATUTUBO eae JANG ATINGWIKA, DAPAT MAGKAROON NG PAG- ape [AARAL UKOL $8 WIKA HIND! LAWANG 4 ATING ee SARILING WKA GAVUNDIN SK PAC-AARAL $A BA PANG WIKA. SA PAKAMAGITAN NG PAG-AARAL AY Ta ETT ATATANTO AT MATUTUGUNAN ANG MCA ee nan ee KAKULANGAN NG ISANG WIKA TUNGO SA ‘HIMINGA AWG WiKA. ‘QUMAGAMIT PAGEINANG'AT'PRESAIMUND! TAYO NG WIKA UPANG KAMTIN ANG Y euvsan wito, Hava sh Artikulo XIV, v [AWAT PANGANGAILANGAN NATIN seksyon 9 ng 1987 Konstitusyon ng Pilipinas nx: ANG WIKA AVON KAY DR, JOSE VILLA (© __DAPAT MAGTATAG ANG KONGRESO NG ee AGPAPAHAYAG NG KURU-KURO AT ISANG KOMISYON NO WIKANG . DAMDAMIN SA PAMAMAGTTAN NO MCA PAMBANSA NA BINUEUO NO MA ibAT SALITA UPANG MAKIPAG-UNAWAAN SA IRANG REKIYON ATW DIIPLINA WA APWA-ThO. [70 AY BINUBUG NO MCA AGEASAGAHA, WAG-UUONAY, AT aa MAGTATAGUYOD NG MGA PANANALIKSIK se "| SA FILIPINO AT IBA PANG WIKA PARA SA. EAS CUROUEAP HAMAS RAMULUOAY. KANILANG PACPAPAUNLAD, PAGPAPALAGANAP AT PAGPAPANATILL ‘AYO EME PAMELA ES LOMETAMTING, AT GALILEO $. ZAFRA (2000), ANG WIKA AY ISANG KALIPUNAN NG MGA SALITA AT ANG PAMAMARAAN NO PAGSASAMA-SAMA NG MCA ITO PARK MACKAUNAWAAN 0 MAKAPAG-USAP- ANG ISANG GRUPO NG MGA TAO. “KAILANGAN NATIN ANG WIKANG INGLES UPANG MABUHAY SA KASALUKUYANG PANAHON, NGUNIT KAILANGAN NATIN ANG WIKANG FILIPINO NA WIKA NG PILIPINAS UPANG MABUHAY NANG PANGHABANG PANAHON.” RANDY DAVID¥ AYON KAY Gleason (1988), ANG WIKA AY, v ISANG MASISTEMANG BALANGKAS NG MGA SINASALITANG TUNOG NA PINILI AT ISINAAYOS SA PARAANG ARBITRARY UPANG MAGAMIT NG TAONG KABILANG SA ISANG KULTURA. AYON KAY Rizal, “ANG WIKA ANG SIYANG KAISIPAN AT DAMDAMIN NG SAMBAYANAN” sa naTuLoNe “Ang Politika ng Wikang Panturo" ni Cruz av MABABANAAG ANG KASAYSAYAN NG WIKANG FILIPINO, MANGYARI NAPULITIKA SAPAGKAT ‘ANG MGA NAGHAHARING URI SA MALAKOLONYAL NA LIPUNAN ANG SIYANG NAGTATAKDA NG PAMANTAYAN SA PAGGAMIT NG WIKANG PANTURO. ‘SA PAGHIHIMAY NI CRUZ SA KANIYANG ARTIKULO, NAGAWA NIVANG ILATAG ANG KASAYSAVAN NG PATAKARANG PANGWIKA SALEDUKASYON. 9A PANAHON NG PANGONGOLONYA NG IMPERYALISMONG ESTADOS UNIDOS, DITO LUMABAS ANG USAPIN NG WIKANG FILIPINO BILANG ASIGNATURA ATLBILANG WIKANG PANTURO. ayon sh UNESCO (2003), ane MGA BATANG NATUTONG BUMASA AT SUMULAT SA UMANG WIKA BAGO MATUTO NG IKALAWANG WIKA AY MAS MATAGUMPAY SA PAG- ‘AABAL KUMPARA SA MGA KAMAG-ARAL NNILANG HIND! NATUTUHAN NANG LUBOS ANG LUNANG WIKA (MOTHER TONGUE). YAYON KAY Palma (2015), MALIWANAG ANG LLANDAS NA TINATARAK SA PAQ-AARAL AT PROTUTURO NG KASAYSAYAN NG PILIPINAS. ANG DAHILAN AY SAPAGKAT MAYROONG MALAKING PANINIWALA NGAYON NA UPANG UUMUNLAD ANG KULTURA NG ISANG MALAYANG BANSA, KATLANGANG TALUNTUNIN ANG KANIYANG NAKALIPAS SA UGAT NG KANIYANG NASYONALISMO, Ysa tatumPaTi Ni Lumbera (1993), MARAPANGYARIHAN ANG PUWERSANG NASYONALISMO. NAKAPAGBUBUNSOD ITO NG MALALAKING PAGBABAGO SA BUHAY NO ISANG INDIBIDWAL AT SA KALAGAYAN NA RIN NG BAYAN. Y/WAHALAGA ANG KARANASAN NG TAQ DAHIL PINATATATAG NITO ANG KANIYANG BUHAY BILANG MAMAMAYAN NG IGANG LIPUNAN, ANG KANIYANG MGA KARANASAN AY NAGSISILBING BAHAGI NG KANIYANG KASAYSAYAN,VY swexoutnaw nih Amfalao at Lartec (2015, SA PAG-AARAL NG KALINANGAN NB BAMAT POOK HINDI MAIHIHIWALAY ANG PAG-AARAL SA KULTURA AT IDENTIDAD. ‘MAY NATATANGING KATANOIAN ANG WIKA UPANG NATTANGHAL ANG [SANG NATATANGING KULTURA ATIDENTIDNONOSANG BAYAN, MAY ‘KAPANGYARIHAN ANG WIKA AT MAY WIKA ANG KAPANGYARIHAN (DE QUIROS, 1996). YSROMWAT MAKAPANCYARIDN ANG WIKA, NAKAGALALAY INH TAO ANO KAPALARAN NTO, ‘SAPAGKAT ANG WIKA AY PARANG TUBIG, ANG: ‘HUGIS NG TUBIG AY KUNG ANO ANG HUGIS NC SUIDLAM (AN JUAN, 2012), ANO ANG KULTURA? 2 ano kultura, sa PAYAK NA KAHULUGAN, AY ANG SINING. LITERATURA. PANIMIWALA. AT ‘SAUGALIAN NG ISANG PANGKAT NG MGA TAONG ‘NANANAHANAN $A ISANG PAMAYANAN. ¥ avon KAY Rubrico (2009), MAY DALAWANG ‘URING KULTUR, ANG MATERYAL NA KULTURA AT DI-MATERYAL NA KULTURA, (MATERYAL NA KULTURA KASANGKAPAN KASUOTAN KAGAMITAN BAHAY PAGKAIN Yano kultura ay aNo SALAMIN NG LIPUNAN. AT WABILIS ONO SUMASRBRY SA PxabaBaco Dani se globaligasyon. /NAGSULPUTAN ANC MGR GAWAING MAY AGABAGONG DULOG AT NAPALITAN AKG OKTING NAKASANAYAN, NAKAPALODB SA ULTURANGIT0 ANG MUSIKA, PANOGRIN, KASUOTAN, PAOKAIN, INUMIN, AT GADGETS. MUSIKA: MUSIKA: AWITING BAYAN GAYA. BD nasssacens awa rasp (NG KUNDIMAN (NG JAZZ, K-POP, RAP, REGAE PANLASATPAGKAIN: v PAGKAIN NG DAYUHAN GAYA NG HOTDOG, PIZZA, MILK TEA, HAMBURGER, FRENCH FRIES, CHOCOLATE MILK TEA, ‘WIKA/PANANALITA: LJEJEMON, BEKIMON AT IBA PANG BALBAL NA SALITA NA NAIIMBENTO $A KASALUKUYAN DI ~ MATERYAL NA KULTURA KAUQALIAN TRADISYON PANITIKAN MUSIKA SAYAW. PANINIWALA RELIKIYON PAMAHALAAN HANAPBUHAY YY SAISANG PAG-AARAL NI Tylor (1990), NA ‘MUA NG ANTROPOLGHIVA WINIKA HIYA NA "ANG KULTURA AY ISANG KABUUANG ‘KOMPLEKS MA MAY MAL AWAK MA SAKL AW SAPAOKAT KABILANG DITO ANG KAALAMAN, PPANIMIWALA, SINING, BALYU, AT KAUGALIAN NNO TAO BILANG MIYEMBRO NG TSANG UPUNAN.” avon kay Bakbhtin,irinauPor iva aN karnabal si. aNo sana PAGTATANOHAL ‘KUNG SAAN MAKAPALOOR ANG IRA'T RANG \WRLNG KULTURA,YANG PANONOD NG PELIKULANG PILIPINO AY ISA YANG PAGKAHUMALING AT PAGTANGGAP NG SA PAMPALIPAS ORAS NG MCA PILIPINO MAGING ITO MAN AY SA SINEHAN 0 KAHIT SA SARILI NILANG MGA TAHANAN. ANG WIKA AT ANG MUSIKA MGA PILIPINO $A AWLTING NOVELTY AY SANG URLNG KULTURA MA MIYAYAKAP, BUNGOD NG KASIKATAN BUNGA NANG MALAWAKANG PAGTANGKILIK AT ‘¥/NAGIGING HILIG NO MGA TAO ANG PAQBILI O ADBERTISMO. PAGTANGKILIK SA MGA PRODUKTO KAHIT HINDI ITO. MALIT ANG TIYANSA NG MOA AWITING MAY : vow cay Adorno Ws watanoarr th TUMATAGOS MAGING SA TELEBISYON, ASLAT Ni Strinati (2004, Ano PELIKULA, AT PATALASTAS AY AWITING MAY INDUSTRIYANG PANGKULTURA AY SALAMIN: KAKAIBANG TUMOG 0 LIRIKO NA MAY 1 KULTURA NO MOR PLPINO ANG WAGTUNGD GA Mok TAGA-KoNSUMO, 70 ANG awiting ‘SITWASYON NG MGA PALABAS SA ATING BANSA, OTSC-OTEO MI BAYAN AQBA YAN! 9A mainstream 0 MACING SA TELEBISYON 0 = JUMBO HOT DOG NG MASCULADOS PALABAS NA GINAWA PARA SA KITA LAMANG, BULAKLAK NG VIVA HOTBABES . POPULAR.” - Enrico Torralba ‘HINDI LAMANG PELIKULA NA IPINALALABAS SA. MAINSTREAM ANG KINAHIKILIGAN PANOORIN NG ILANG MGA PILIPING MAGING ANG PACTANGKILIK SAMGA PELIKULANG findi@ AY BAHAGI NA RIN NG ATING KULTURA, © avon say dM. Gonzales (2019). ane Yano novelty song s.ano iano ‘AULIURANG POPULAR AY NAGAGAMIT NO. ‘MGA PILIPINO UPANG MAGSAYA Q ‘MAGLIBANG NANG PANANDALIAN NGUNIT $A LUIKGD NITO AY PAGTAKIP 0 PAGTAKAS SA indie film o independent filmsv SITWASYON NC TUNAY NA BUHAY. KAHIT ANONG PELIKULA NA NAGAWA AT 'Y DAHIL SA POSITIBONG HATID NG CULTURAL. HINDLKASAMA $A MGA MAINSTREAM FILM. INDUSTRY SA MGA KAPITALISTA RY NAGING DAGDAG PA NIYA, ANG MGA INDIE FILMS AY HINDI NAAPERTUHAN NG KAHIT ANO 0 BUO ‘ANG KONTROL NG MGA GUMAGAWA NO. PELIKULANG ITO. SANG PRODUKTO ANG MUSIKA NA PINAGHUGUTAN NG KASIKATAN AT KITA, Y/_NAPAKAVAMAN NG ATING TRADICYON SA MUSIKA HANGGANG SA KASALUKUYAN AY’ LUMIIINGG PA ITO UPANG MAGKAROON NO REPLEKSYON SA PATULGY NA NAGBABAGONO HILAGYO NG MAMAMAYAN, LIPUNAN, AT KULTURA (CARANDANC, 2006),veKAba'70 — Masdan mo ang Kapaligiran ng Asin AWITING BAYAN NA MAY TEMANG PANLIPUNAN AT MAKABAYAN, Mga Auiting Pinatutugtog sa Radyo © DITARA NG PAROKYA NI EDGAR. © HANGGANG KAILAN NG ORANGE AND LEMONS = nL.vani m amsoo ‘© JOPAY NG MAYONNAISE KAGAYA NO WIKA... KAPAG "NAGSASALITA’ ANG MUSIKA, “NAKIKINIG” ANG DAMDAMIN, Ugoy ng Duyan -niuxia no pansancana Avacao wo sine sa musa, Lucio D. San Pedro, Noone 1949 AT NILAPATAN NG LIRIKO NANG aHucay NA si Levi Celerio noone 1948, ‘HINDI UUNLAD ANG FILIPINO KUNG HINDI SABAY NA 'UUNLAD ANGIBA PA NATING MGA WIKA. KAILANGAN NA NATING TANGGAPIN ANG MALAGN NANG KATOTOHANAN NA mnuttilingguwal Ane ‘KABAKTER NG LIPUNANG PILIPINO, KAYA TANTANAN NA ANG AWAY LABAN SA INGLES. AT TANTANAN WA RIN ANG Tagalog-centric nk PAGTINGIN SA WIKA. '¥/TUNGKULIN NATING MGA PILIPINO NA YAKAPIN. ANG IBA PA MATING MGA WIKA AT TIYAKIN NA YAYABONG ITO KACABAY NG PAMBANSANG WIKA,PAGTAt aN eg Y MALAKING BAHAGI NG ISANG PAG=AARAL O PANANALIKSIK ANG TEORVA NA MAGSICILBING PUNDASYON NG KABUUAN NG PAG-AARAL. > SANDATANG MANANALIKSIK SA KANYANG PAGSUURING MGA DATOS NA NAKALAP AT NAGKAKAROGN NG PAGKAKATAGN ANG MANANALIKASIK NA BUMUO NC KONEKSY ON ‘SA PAQITAN NO ABSTRAKTO AT NG KONKRETO. Y SA PAG-AARAL NG IBA'T IBANG PANANAW 0 TEORYA, UMUSBONG ANG MARAMING MAGKAKAIBANG PUNTO-DE-BISTA 0 PANANAW NO MCA DALUSHAGA, KRITIKO AT EKSPERTO GA PAGBIBIGAY KRITISISMG $A MGA PANANAW BILANG LLAPIT NA GINAMIT NG MGA NAUNANG NAGSAGAWA NO PAGLILINANG SR PAG-ALAM AT PRO-AARAL SA KABIHASNAN AT PANGKALINANGANG PAMBANSA NC PILIPINAS, YANG TEORVA AY BINUBUO NG MGA PAGSASA PANGUNGUSAP NG MCA IDEYA AT DALUMAT- SALITA NA NAGPAPALIWANAG SA RELASYON 0 PAGKAKAUGNAY-UGHAY NO MGA KONSEPTO TUNGKOL 9A KAGANAPAN, KARANASAN AT prenomenon (Nuncio at Nuncio, 2004). TUMUTUKOY SA ESTRUKTURA Ne UGNAVAN SSA PAGITAN NC REALIDAD AT DALUMAT= SSALITA. DAQDAG PA RITO, ITINUTURING NA ‘ANG TEORYA AY ISANG WIKA AT MAKAWIKA. MAHALAGA ANG PAGCAMIT NG SSARILING WIKA $A PACBUBUO NO SARILING KONSEPTO NG TEORYA, Y AYON SA AKLAT NIGeronimo etal. 2017 NA Talaban: KomunikAsYON, PAGBASA AT PANANALIKSIK NA SA PAGHAHANAP NG TEORYANG ‘GAGAMITIN, DAPAT ITONG SURIING MABUTI NG LMANANALIKSIK UPANG MAISAALANG-ALANG. ‘ANG UCNAYAN NITO SA PAKA AT PAGBABALANGKAS NG PAG-AARAL. TANDAANG MALAKI ANG GINAGAMPANAN NG TEORYANG NAPILI ‘SA KABUUAN NG PANANALIKSIK. RTE MLL es UE LU eee en Cy v IGANG MAKA-PILIPINONG LENTENG PANGKASAYSAYAN NA BINUO Ni Dre Zeus Salazar Na KILALA BILANG AMA NG BAGONG KASAYSAYAN. AVON KAY Chua (1989), ANG PANTAYONG. PANANAW AY ANG PAG-AARAL NG KASAYSAYAN NATIN SA ATING SARILING PERSPEKTIBA GAMIT ‘ANG MGA KONSEPTO/ DALUMAT AT ISANG WIKANG NAIINTINDIHAN NG LAHAT. MULA SA SALITANG TAYO. (FOR US, UKOL LAG! ‘SA PILIPINO GAMIT ANG LENGGWAHENG PILIPINO KUWENTO AT KASAYSAYAN NG PILIPINONG ISINASALAYSAY NG MGA PILIPINO AT PARA SA MOA PILIPINO. " BAGAMA'T PAREHG ANG DIWA, KAIBA ITO SA. CGINAWA NG MGA NATIONALIST HISTORIANS NA KATULAD NINA JOSE RIZAL, TEODORO AGONCILLO AT RENATO CONSTANTINO SAPAOKAT SUMULAT SILA GAMIT ANG DAYUHANG WIKA. ISA ANG *PANTAYONG PANANAW" BILANG METODO NG PAGRILALA SA KASAYSAYAN AT KALINANGANG PILIPINO, ANG DULOG NA ITO AY GINAMIT UPANG LALONG MAKILALA AT MAPAHALAGAHAN ANG. PAGKA-PILIPINO NG BAWAT PILIPINO. ‘SUMUSURI SA *PANLOOB NA PACKAKAUGNAY- UGNAY AT PAG-UUGNAY NG MGA KATANGIAN, HALAGABIN (VALUES), KAALAMAN, KARUNUNGAN, HANGARIN, KAUGALIAN, PA‘ KARANASAN NG ISANG KABUUANG PANGKALINANGAN ~ KABUUANG NABABALOT SA AT. IPINAPAHAYAG SA PAMAMAGITAN NG IISANG WIKA. = MAHALAGA ANG PAGGAMIT NG ISANG WIKA SA CGANITONG PARAAN UPANG LALONG HIGIT NA MAGKA-UNAWAAN, MAKAPAGBAHAGINAN, MAKAPAGPALITAN NG KURO-KURO 0 OPINYON. ANG MGA KASANGKOT SA ISANG PANTAYONG TALAKAYAN.PANTAWANG PANANAW: TAWA BILANG KRITIKA J PRODUKTO NG KRITIKAL NA ISIPAN AT MALIKHAING IMAHINASYON NINA Dr. Rhoderick Nuncio at Elizabeth Morales-Nuncio (2004). NANGANGAHULUGANG Tawa bilang kritika SAMOA ISYU AT TAUHAN $A LIPUNAN. ANG PANTAWA BILANO PANG + TAWA AY PAG-ANGKIN AT PAGTUKOY SA KAKANYAHAN AT KAKAYAHAN NC TAMA BILANG KRITIKA, INILARAWAN ANG TAWA AT PANANAW NINA Re. Nuncio at E. Nuncio na | ANG TAWA AY REAKSYONG PANDAMDAM. RANG MEKANISIG NG DAMDAMIN NA NAQBIBIGAY NG LAMAN A PUWANG 0 ‘GUWANG SA DAMDAMIN NG ISANG TRONG MALUNGKUTIN 0 TAONG NACHAHANAP NO KASIVAHAN SA BUHAY. KAYA'T MAHIINUHA SA SIKOLOHIYA NO TAO ANG PAGLIKHA NG BAT [BANG PAMAMARAAN (MAAARING BAGAY, PERSONA, 0 MGA PANGYAYARING NAGIGING TAMPULAN NG MGA KATATAWANAN) NA MAKAPAGPAPAALIN SA KANYA ANG PANANAW NAMAN AY TUMUTUKOY $A PAG-lISIP NO TAO. PINAGNINILAYAN 0 PINAG-ISIPAN NG TAO ANG PAGKAKAROON NG PANANAW. SK PAGBUO NG PANANAW, |NAABOT NO TAO ANG KAHALAGAHAN Q ‘ARALINTUNAAN NG. ISANG PANGYAVARL KUNG ISANG INTERPRETRASYON ANG PANANAW, MAITUTURING ITO BILANG KRITIKA ~ NA TUMUTUKOY $A PAGBASA NO KARANASAN, TEKSTO, AT KULTURA NA INUUNAWA SA PERSPEKTIBA NG KAMALAYAN, ‘SAMAKATUMID. ANG PANANAW AY ‘KONTEKSTONG PANLIPUNAN, > aon kay R. Nuneio at €. Nuncio, 2004, prurawane pananaw aY uny limang mahahalagang element. 1. Midyumm - pALUYAN KUNG SAAN NAGIOING LAGANAP ANG FANTAWANG PANANAW CENTABLADO, KALVE, RADIO, PANITIEAN, 0 TeLesievon) 2. Konteksto -raxsa ca a. Content o Anyo niaLauan {KUNENTONG-BAVAN, SANETE, DRAMA, ODABIL, DULANG PANGRADYO AT imeRsoNas Yon) 4, Actor -tinzcukiane maa puso, aKroR KOMEDYANTE AT IMPERSONEYTOR 5. Manonood ANG MGA ISYUNG PANLIPUNAN NA TUMATAHAK SA SOSYAL AT POLITICAL NA KALAGAYAN NG BANSA ‘ANG BUMUBUO SA KONTEKSTO NG PANTAWANG PANANAW. Limang Katangian ang Pantawang Pananaw ITO AY ISANG PAGBASANG KRITRIKAL, ITO AY SUBJECTIVE NA PAGBASAG $A IMAHE AT KATAWAN ‘ANG PANANAW NA ITO AY MAY KASAYSAYAN, ITO AY INTERSUBJECTIVE ‘SA PAQSUSURI- ISANG DIWA MULA SA KARANAGANG PILIPINO ANG PANTAWANG PANANAW. © NAKAPALOOB ITO SA KARANASAN NG TAWA BILANG KRITIKA, BILANG PAGTULIG SA BILANG KAPANGYARIHAN AT KAAYUSAN SA LIPUNAN NA MABABAKAS MULA PA SA ORAL. NA TRADISON HANGGANG SA PAGLAGANAP NG MAS MEDIA NGAYON.. SA PAQLALAPAT ~ MAGAGAMIT ANG TEORVANG ITO BILANG LENTE $A PAG-AARAL 0 PAGSUSURI NG Mon DULANG PANTEATRO (KOMEDYA AT SARSWELA) DULANG PANGRADYO (KWENTONG KUTSERO) KWENTONG-BAYAN (KWENTO NI MABUTII AWIT (TAGPUAN} SAYAW CTINIKLING) PELIKULA (JOWABLE) PROORAMA SA TELEBISVON (JESSICA SOHO) STAND-UP COMEDY AT IBA PANG MAY ELEMNTO NG PAGPAPATAWA TUNGO SA PAGBASANG KRITIKA.> Nacine TANYAG NooNG 2960's AT ITO AY ‘PIvAKiLALa Ni Raul Prebisch NA Noon DIRECTOR NG UNITED NATIONS ECONOMICS: COMMISSION FOR LATIN AMERICA. J ANON SA KANYANG PAGSUSURI, KAPALIT NG PATULOY NA PAGYAMAN NG MGA MAYAYAMAN NANG MGA BANSA SA MUNDO AY ANG PATULOY NA PACHIKIRAP NG MGA MALILIT, MAHIHIRAP AT. WALANG KALABAN-LABANG MGA BANSA BUNSOD NG MGA 'DI MAKATARUNGANG POLISIVANG PANG- [EKONOMIVANG NARARANSAN MULA NOON HANGGANG $A KASALUKUYAN, J BATAY SA TEORYANG ITO, ANG MGA GAWAIN AT POLISIYANG PANG-EKONOMIYA NG MAYAYAMANG BANA AY DIREKTANG NAKAAAPKETO SA MGA MAHIHIRAP NG MGA BANSA SA NEGATIBONG PAMAMARAAN. PATUNAY RITO ANG KABALINTUNAANG GINAWA NG MGA MAYAYAMANG BANSA, J TINAWAG DING DEPEMDESYA SA DAYUHAN, AY CINAGAMIT UPANG JPALIMANAG ANG PAGKABIG ‘MQ MGA ‘DI INDUSTRIALISADONG RANSA NA ‘MAGPAUNL AD NG EKONOMIYA SA KABILA NG ‘MGA PUHUNAN MULA SA MGA IMDUSTRIALISADONG BANSA. DANG SENTRAL NA ARGUMENT NG TEORYANG ITO AY TO: LABIS ANG HINDI PAGKAKAPANTAY-PANTAY NG EKONOMIYANG PANDAIGDIG SA DISTRIBUSYON NG KAPANGYARIHAN AT YAMAN BUNGA NG KOLONYALISMO AT NEOKOLONYALISMO. ITO ANG NAGLALAGAY SA MARAMING BANSA SA POSISYON NG DEPENDENT 0 UMAASA. (Crossman, 2018). D> SIMASABING TEORVANG DEPENDENSYA NA HINDI TIYAK NA ANG MGA UMUNLAD NA BANK AY MAGICING INDUSTRIALICADONG BANSR KALAUNAN SILA'Y SUSUPILIN NG MGA PWERSANG PANLABAS: NA EPEKTIBONG NAGPAPATUPAD NG DEPENDENSYA SAKANILA KAHIT PA SA MGA BATAYANG PANGANGNILANGAN SA BUHAY, J> HINDI UUNLAD ANG ISANG BANSANG NAKADEPENDE SATBANG BANSA yv SA PANUNURING PAMPANITIKAN, ISANG MALAKAG NA REAKSYON ANG FEMINISM SA PAMAMAYANI NG PATRIYARKAL NA TRADISYON NA NAQTATANQHAL SAMGA AKDA NG MGA LALAKING MANUNULAT BILANG BAHAGI NG KANONISADONG KALIPUNAN NG MOA AKOA PINATUTUNAN NO PANANAW FEMINISMO ANG KALAGAYAN 0 REPRESENTASYON HG ‘KARABAIHAM SA ISANG AKDA. LAYUNIN NITO NA BAGUHIN ANG MGA DE-KAHONG IMAHE 0 PAGLALARAWAN SA KABABAIAAN SA ANUMANG URI NG PANITIKAN. LAYUNIN NO PANANAW NA ITO NA, MASURI ANG MGA AKDANG PAMPANITIKAN SA PANINGIN 0 PERSPEKTIBA NC BABAE. KAPANSIN-PANSIN SA MGA AKDANG MULAT $A FEMINISMO, NA ANG MGA TAUKANG BABAE AY. AKTIBONG NARIKILAHOK $A MANAHALAGANG PANGYAYARI SA KWENTO, MAY SARILING. PANANAW, AT HIGIT SR LAHAT, MAY PANININDIGAN BILANG TAO. HINDI TAGASUNOD LAMANG, KUNDI TAGAPANGUNA NG ISANG PAGBABAGO. ANG MGA NARATIBONG KATULAD NITO AY TALIWAS SA MALALIM NA PANINIWALA NG MOA KALALARIHAN NA HIND! RAW. MAKATARUNGAN ANG MCA KABABAIHAN ARANIWANG INILALARAWANG $A. SIMPLISTIRO AT NATATAKDANG PARAAN MASAMANG BABAE/BIRKEN, MAVUMI/ MARAHAS, MASAMANG IMPLUWENSYA 9A KALALAKIHAN, EMOSYONAL, IRASYUNAL, HISTERIKAL, WALANG UTAK, PANTAKANAN LLAMANG AT WALANG BUHAY SA LABAS NG. KANYANG PAMILYA, SAMAKATUWID, MALAKI ANG PAPEL NO PANITICAN. BILANG AHENTE GA PAGBABACO SA ISTERYUTIPONG PAGTINGIN NG MGA KALALAKIHAN SR MGA KABABAIKAN, "SA PANITIKAN, MAAARING IAKDA NG MCA FEMINISTANG MANUNULAT ANG TUNAY NA KALAGAYAN NC MGA KABABAIKAN NOONG. NAKALIPAS NA DEKADA HANGGANO SA KASALUKUYAN. SA NOAYON, NAISULONG NA NG FEMINISTANG PANANAW ANG TUNAY NA KALAGAYAN NG MGA KABABAIHAN SA LIPUNAN, NAIHAHAYAG NANG MGA KABABAIHAN ANG KALIPUNAN NG KANILANG PANINIWALA, LAKAS SA MUNDO NO KALALAKIHAN. BINAGAG NA ANG KANILANG APING KALAGAYAN NAGMUMULA SA.IDEOLOHIVANG PATRIVARKAL, YON KAY de Beauvoir “WALANG ESENSIYAL NA KALIKASAN NA TUTUKOY A KABABAIHAN. BIG SABIHIN, * ANG BABAE AY HINDI PINANGANAK NA BABAE, SIVA AY NAGICING BA, * SAATING PAGTANDA MATUTUKOY ANG TUNAY NA GAWI NG ISANG BABAE, MAPAPUBLIKO MAN 0 PRIBADO v nauso ni Kgg, Virgilio 8. Almario BINIGVAN PANSIN ANG PAGBABALIK NO KODIPIKASYON NG WIKA AT PANULAANG TAGALOG; ANG PACBABALIK $A KASAYSAYAN NG BAKSA AT SA MGA PANGYAYARI SA ISANG BANSA, KAUGNAY DIN NITO ANG PAGSASAALANG-ALANG. ‘SA PANAHON NG PAGBUO (AT PARAAN NG. PAGBUBUUO) NG MANUNULAT SA KANYANG AKDA, CINAGAMIT ANC MGA BAGAY NA MAY KAUGNAYAN SA IBA'T [BANG KULTURA NO BANSA, UPANG MABATID ANG KONTEKSTO NG SINUSURING MGR TULA 0 AKDA. BINIGYANG PANSIN NO ORUPO ANG PANAHON AT PARAAN SA PAGEUO NO ISANG AKDA. AYON GA KANILA, MAHALAGA ITONG MAKITA NG ISANG KRITIKO UPANG LUBOS NIYANG MABATID [AT MAUNAWAAN ANG KONTEKSTONG NAIS IPAHINATIG NG MAY AKDA SA MGA MAMBABASA. ANG AKDA 0 TEKSTO AY DAPAT SURIIN AT PAHALAGAHAN KUNG BIO TALAGANG MASUKAT ANG KAGANDAHAN NITO. No pagsusuring Formalismo Ave ‘PAGBIBIGAY PANSIN SA ANYO NG PANITICAN, ANG PISIKAL NA KATANGIAN NG AKDA ANG ‘PINAKAUBOD NG PAGDULOG NAITO NAGING TANYAG ANG PANANAW NA 70.98 PANUNURINGPAMPANITICAN DAIL WA RIN SA DAMING MCA PAGSUSURING INAMITAN NO TeaRVANG Ira AM LAYUNIN Wo PANITKAN AY PARATING SAMAMBABAGA ANG NAIC NIVANG PARBOT AMT ANG KANVANG TUNIRANG PANTTIEAN ‘SAMAKATUWID. KUNG ANO ANG SINASABI ‘MGMAY-AKDA SA KANYANG PANITIKAN ‘ANG SIVANG NAIS NIYANG IPAABOT SA ‘MAMBABASA ~ WALANG LABIS AT WALANG KLANG, WALANG SIMBOLISM AT HID ‘MUMIHING) NG HIGIT HA MALALIMANG PAGSUSURIT PANC-UNAWA. HISTORIKAL NA PANANAW > TSANG URING KRITISISMONG PAMPANITIKAN NA SUMISIVASAT SA PIMAGMUL AN NG ISANG PANILIKAN 0 TEKSTO PARA MAUNAWAAN ANG *DAICDIG $A LIKOD" NG TEKSTONG ITO. ISANG PAGSUSURI HINGGIL SA MGA NAUNANG MGA AKDANG PAMPANITIKAN KUNG PAPAANO NASULAT ANG MGA ITO. HIND TEKSTO BILANG TEKSTO ANG BINIBICYANG. PANSIN SA PAGPUNA SA AKOA NG MCA KRITIKG, MAS BINIOYAN NG PANSIN ANG KONTEKSTONG MAGBIRIGAY DAAN SA AKDA HINDI ANG PARTIKULAR NA KAKANYAKAN LAMANG ANG SIMUSUR! KUNDI ANG MGA IMPLUWENGYANG DITO AY NAGBIBIGAY HUGIS, ANG TALAMBUHAY NG AWTOR, ANG POLITIKAL NA SITWASYON SA. PANAHONG NAISULAT ANG AKDA, ANG MGA TRADISYON AT KUMBENSIYON NA MAARING NAKAPAGBIGAY SA AKDA NG MGA KATANGIAN. GINAGAMIT UPANG SIVASATIN ANG MGA PINAGMULANG HISTORIKAL NG TEKSTO GAYA NG PANAHON NG PACKAKASULAT NITO, LUGAR KUNG SAAN ITO ISINULAT, MGA PINAGKUNAN NITO, MGA PANGYAYARING NAKAPALIGIO DITO AT MGA PETSA AT TAC. ‘SOSYOLOHIKAL NA PANANAW v PANGKALAHATANG PATTERN A PAG-UUGALI NG MGA INDIBIDWAL NA KASAPI NG LIPUNAN. 1 NANINIWALA ANG MAA TAGAPAGTAGUYOD NITO NA ANG MANUNULAT AY PRODUKTO NG. KANYANG PANAHON, LUGAR, MGA KAGANAPAN, KULTURA AT INSTITUSYON $A KANYANG KAPALIGIRAN KUNG SAAN ITINUTURING SILA BILANG BOSE NO KANYANG PANAHON, NAGBIBIGAY NG PANGUNAHING HALAGA 9A TAO, DAHIL DITO ANG TAG ANG SENTRO NG DALGDIG. ANG SUKATANG RAGAY AT PANGINOON NG ‘SANYANG KAPAL ARAN, MAHALACANG MABATID ANG KAPALIGIRANG ‘S08YOLOHIKAL NG AKDA. ANG INDIBIDWAL NA PROSUSURI NG AKDA AY NAGKAKAROON NG HIGIT NA MATIBAY NA KAPIT SA UGNAYANG NAMAMAGITAN GA BUHAY NO MGA TAUHAN AT NO MGR PUWERSA NG LIPUNAN UMIRAL NA ‘SULIRANING PANGLIPUNAN, ANG TAO AT ANG KANVANG MCA SALOOBIN [AT DAMDAMIN ANG NACING PANGUNAHINGPAKSA RITO. PINAHAHALAGAHAN ANG KALAYAAN AT ISIPAN, ANG GANAP NA AGALINGAN NG HENYO, AT MGA NATATANCING TALINO AT KAKAYAHAN NO TAO AT KALIKASAN. Y/MALINAW, SAMAKATUWID. NA SA PRAKTIKAL NA APLIKASYON, MAHIBAP PAGHIWALAYIN ANG HISTORIKAL AT SOSYOLOKIKAL NA PANANAW, BAGAMA'T SILA AY MAY PAGKAKAIBA DAHIL SA PROKAKAIBA NG DIIN, NAGSASANIB ANG MGA KATANGIAN NILA SA MGA PAG-AARAL NA. NAKATUON SA PAGSUSURI CA MGA PUWERSA AT LLAKAS, MOM PROSESO AT ISTRUKTURA NG MGA INSTITUSYON GA ISANG PARTIKULAR NA PANAHON SAISANG TIYAK NA LIPUNAN. D> NACPASIMULA NO KONSEPTO NG RELASYON ‘ILANG [SANG SENTRAL HA KONSEPTO NG ‘TEORYA NG PAGTANGGAP, HINDI MAILALARAWAN 0 MAIPAPALINANAG ANG ISANG PHENOMENGN © PAGYAYAR! KUNG HINDI ITO IUUGNAY $A ISANG SISTEMA NG RELASYON NA SIYANG INAPAPALOOBAN NITO BINIBIGVANG SAVSAY NO ISTRUKTURALISMO ANG PAGKAKAUGNAY-UGNAY NG NGA BAGAY BACAY 0 ELEMENT NO LIPUNAN SA KABUUAN. SAUSAPING PANGWIKA, SINISIKAP NC ISTRUKTURALISMO NA ALAMIN( RNG TALABAN NG BAWAT SALITA SA PAGBUO NG ISANG ADA. = TWAALAM DIN NG PANANAW NA ITO ANG EPEKTO NG PAGKARASUNOD-SUNOD NG MGA SALITA/KONSEPTO UPANG MAKABUO NG TSANG AKDA, > J AVON SA MGR ISTRUKTURALISTA, MATATAGPUAN ‘SA TEORVA NG PAGTANGGAP CA KONSEPTO NG ‘SINING BILANG ISANC DINAMIKONG SICTEMA NG ‘SUGMIPIKASYOM. ‘¥/SAMAKATUWID, HINDI TIWALAG ANG ISTRUKTURA, ‘SA RASAYSAYAN NG ISANG SERYENG DIAKRONIKO. ‘Y/HCIT NA MAHALAGA ANG PAGDIDIN NO IeTRUKTURALISMG GA MA SIGNO 0 SACICAG, ANG ‘AKDA AMG ISANG KOMPLIKADONG SIGNO. ISANG BAGAY NA SEMATIOTIRA, NA NAMAMAGITAN SA ARTISTA AT SA MAMBABASA, v v NAKABATAY SA MGA NAISULAT NG MGA PiLosoPo/tkONOMISTA NA siNA Karl Marx aT Friedrich Engels, vcr aLcuan na NABUHRY HOONG IALAWANO HATING SILO LARINGSIYAM AT MGR UNANG DEKADA NG SIgLO DALAWAMEU. | PINAGKUKUNAN NG MAHAHALAGANG KAISIPAN NA SIYANG NAGING PUNDASYON NG MALALAKING BILANG NG MGA AKDA NA MATURINGANG MAY MARXISTANG PANANAW. Ng Marxismo Ay ITINUTURING NA ISANG PANDIODIGANG PANANAW AT PAQSUSURI NG LIPUNAN NA NAKASENTRO SA UGNAYAN AT HIDWAAN NG MGA ANTAS NG LIPUNAN NA CGUMAGAMIT NG MATERYALISTANG INTERPRETAVON NG TAKBO NG KASAYSAYAN, AT DIYALEKTIKONG PANANAW NG PACBABAGO NG LUPUNALL GUMAGAMIT NG EKONOMIKO AT SosYO- POLITIKAL NA PAG-UUSISA ANG METODOLOHIVANG MARYISTA NA SIYA NAMANG GINAGAMIT SA ANALISIS AT KRITIKA NG PAG UNLAD NO KAPITALISMG AT ANG CINAGAMPANAN NG TUNGGALIAN NG URI SA SISTEMATIKONG PAGBABAGONO PANG-EKONOMIYA. TSANG HALIMBAWA: NOGNG PANAHON NO REKIMENG AMERIKANO, MALAKING USAPIN ANG PANGANGANKAM NO MOA LUPAIN NO MGA PILIPINO. ARAMING MCA PILIPINO ANG NAGING ALIPIN SR SARILING LUPA. NACSILBI SILANG MGA KASAMA 0 NAGTARABAHO SA KANILANG LUPAIN. ANG MOA AMERIKANO ANG NAKIKINABANG SA KANILANG PAGHIMIRAP, PAQHIKIRAP SA GANANG ITO, MARAMING AKDANG PAMPARITIKAN ANG NALATHALA, (© HOBELA NI LAZARO FRANCISCO "AMA", (© "DUGO SA ULO NG CORBO" NI EFREN ABUEG (© “AMAT NI ROGELIO SIKAT. YANG MGA ITO AY SUMASALAMIN SA ‘SATAYUAN NG ORDINARYGNG MAMAMAYAN, ‘SALLIPUNAN KUNG SAAN MAY PAGHANAIS ‘SULAMG MAKAALIS $A KASALUKUYAN ‘MILANG KATAYUAN.UPANG WAGKAROON NG PANIBAGONG BIKIS ANG BUHAY NA MAAARING PAGBUKALAN NC KRITISISMO NG MGA KRITIKO ‘GAMIT ANG MARXISTANG PANANAM.VY’ MAHALAGA ANG MARKISTANG PANANAW ANG PRGPAPALABAS NG KAVAGANG KONSEPTO 0 KAISIPAN NG ISANG SINING 0 AKDANG PAMPANITIKAN NANG HINDI LANTARANG INILALAPAT NG MANUNULAT ANG KANIYANG KONSEPTO SA KANYANG AKDA DAKIL SA KANIYANG POLITIKAL NA OPINYON. ‘V/ SAMARXISTANG PANANAW, MANANALO ANG. TAONG NASA LAYLAYAN NG LIPUNAN, MAGKAKAPUWANG CA BAYAN ANG MGA DUSTANG. MAMAMAVAN, MAIAANGAT ANG MGA APING SAMBAYANAN AT MACKABOSES ANG MGA BINUSALAN NG BIBIG UPANG MULING UMALINCAWNGAW SA LIPUNANG NAKASANDIG SA TAMA NA SINISIMPATYA NG NAKARARAMI v PAINFUL BEGINNING = HAPPY ENDING POST ISTRUKTURALISMONG PANANAW > NACMULA SA TEORVANG ISTRUKTURALISMO NA KATATAGPUAN NO MGA KATANGIAN NA SIYANG MAGBIBIGAY-HUGIS SA POST ISTRUKTURALISMO. J NAGBIGAY NG MALAWAK NA IMPLIKASYON SA ISTRUKTURALISMO NGUNIT MAY MGA NAGSABING. ANG POST IS TRUKTURALISMO ANG PUPUWING SA PUNDAMENTAL MA KATANGIAN NG. HOTRUKTURALISMO, BATAY $A TEORYANG ISTRUKTURALISMO NA PINALAGANAP Ni Ferdinand de Saussure KUNG SAAN ITINANGHAL NIVA NA ANG BISA NG PANGANAHULUGAN SA WIKA AY BUNGA NG KUMBENSYONG DULOT NO TUMBASAN NO PROKAKAIBA, v *MULASH TUMBASAN NO MOA PAOKAKAIA, NABUBUO ANG PAGPAPAKAKULUGAN SA MGR SALITA KAYA WALANG NATATANGING XAMULUGAN ANG SALITA LIBAN 9A NALIUKHANG KUMBENSYON, HALIMEAWA © ANG LALAKI AY LALAKI DAHIL HINDI BABAE, ANG UMAGA AY UMAGA DAHIL HINDI CAL DAMIL SA PAMAMIAYANI NO POST ISTRUKTURALISMO SA EUROPA AT YAONG NOG MALAKAG WA KILUSAN GH EOTADOS UNIDOS, NABLO Na PacbuLoc na dekonstruksyon - icaxe ARRAN NG PRO-AARALIGA NG TEKSTO NA FINAKILALA Mi Jaques Derrida no reance NOON DEKADA "60 BATAY 70 9A IDEYANG. (WALANG PERMANENTENG KAHULUGAN ANG v ISANG TEKSTO DAHIL ANG WIKA AY DI MATATAG AT NAGBABAGO. ™ DARIL DITO ANG KAHULUGAN NG ISANG AKDA AY WALA SA AKDA KUNDI NASA ISIPAN NG MAMBABASA, " MALINAW SA KAHULUGAN NI DERRIDA NA ANG TEKSTO AY MAARING MABAGO AT. MAGKAROGN NG MARAMING PAGPAPAKAHULUGAN, BINIBIGYAN NIYA NG KAPANGYARIHAN ANG MAMBABASA UPANG [BUHAYIN MULI ANG ISANG AKDA. NANINIWALA SIYANG ANG KAHULUGAN NG ISANG AKDA AY NAKASANDIG SA PANG~ LUNAWA NG ISANG MAMBABASA, > avon nauan kay Michael Foucault anc IDEVANG DEKONSTRUKSYON AY KUMAKASANGKAPAN SA IDEYA NA BUWAGIN ANG ‘SATOTOHANANG TULA IPINAPALAGAY HA LIKAS ‘NADLMATITINAG, TEORYA NG PAGTANGGAP / TEORYA NG PAGBASA D> SANG MAKABAGONG TEORVA NA LUBHANG IMPLUWENSYAL SA KANLURAN ANG KALIPUNAN ‘MGMGA KAISIPAN AT KATEGORYA NA ‘MAGTUTUON NG PANSIN SA MAMBABASA BIL ANG (MAHALAGANG ELEMENT $A PAGLIKA NG ‘SAHULUGAN, MARAMING HIBLANG BUMUBUO SA TEORYANG ITO NG PAGTANGGAP/ TEORYA NC PAGBASA — v (© ANG PANANAW MULA SA TRADISYONG EUROPEO (LALO NA SA ALEMANYA) © ANG IMPLUWENSIYA NG SIKOANALISIS, (© ANG PANANAW NA NAKABAON SA MGA KONSEPTONG ISTRUKTURALISTA AT POSTISTRUKTURALISTA D> BAGAMA'T IBA'T IBANG TRADISYON ANG PINAG- UGATAN NG TEORYA, MAAARI NAMING MAKAKITA INGILANC PACKAKATULAD SA MCA TEORVANG BUMUBUO RITO, SUBALIT BAGO SIMULAN ANG. PAOTALAKAY SA TEORVA NG PAGTANGQAP, MAKABUBUTING BALIK-TANAW, SA ISANG PRHAPVAW NA PARAAN ANG MGA KANONISADONG PERGPEKTIBO NA NAGMULA SA BACON FORMALISMO SA ESTADOS UNIDOS. SA PANANAW NG MGA KRITIKO TULAD NINA Gleanth Brooks. Robert Penn Warren. Allen Tate, John Crowe Ransom at R-P.Blackmur. 2k KANILANG MGA MFLUMENSIVAL a aKLAT TuLao ne Understanding Poetry 17 Understanding Fiction, HIOVT NA PINAGTIBAY ANG KAWALAGAHAN NS PAOTINGIN $A TULA BILANG ISANG DAIGDIG HA MAY SARILING KAKANYAHAW AT PARTIFULARIDAD, TINALAG SH BNO PA MAN KONSIDERASYON NG KASAYSAYAN 0 IDEOLOHIVA = KABILANG 24 KANLANG NAITURO 8A ARAMING MAG-AARAL. ANG ANINIWALA SA PAGIGING OBHEKTIBO NG TEKSTO © ANG PAGKAKAROON NITO NG ‘ORGANIKONG KAISAHAN © ANG INSTRINSIKONG PAQSUSURI 9A [AKDA™~ ANG PAGHIAIWALAY SA LAMAN ATSA ANYO, (© ANG TEKNIK. NG MALAPITANG PAGBASA (CLOSE READING) - ISANG PARRAN NC PAQBABASA NA NAGBIBIGAY NO MALAKING ATENSYON SA MAYAMANG KOMPLEKSIDAD NC MGA KAHULUGAN NG TEKSTO NA INHAHAYAG SA PAMAMAGITAN NG MGA RETORIKAL NA KATEGORYA TULAD NG IRONIVA, PARADOX AT AMBIGUIDAD. > ano masyonalismo ay Tumurusoy ca isan SISTEMANG PAMPULITIEAL, PANLIPUNAN AT PANG- EKONOMLVA NA INILALARAWAN ANG PACSULONG SR INTERES NG PARTRULAR NA NASYON UPANG HIT NA MAKAMTAW ANG LAYUNIN A MAKURA RT WAPANATILI ANG KAMIYANG SARILL SOBERENYA 0 SARILING PAMAHALAAN, J NAGLALAYONG PANATILIHIN ANG KULTURA NG. ISANG NASYON SA PAMAMAGITAN NG PAGMAMALAKI $A LAHAT NG NATAMO NG ISANG BANSA AT MAY KAUGHAYAN $A PATRIOTISMO. > avon kay Tolentino (2009) ay ane PAGKILOS TUNGO SA PAGBUYANGYANG SA PANITIKAN, AT MAGING SA KASAYSAYAN AT LIPUNAN, BILANG PANLIPUNANG KONSTRUKSIYON, AT SA PROSESO NG PAGHIHIMAY NG MGA BAHAGING BUMUBUO NG ESTRUKTURA NG KAPANGYARINAN AY NAIPAPAKITANG HUBAD ANG MARAHAS NA KAPANGVARIHAN, PAGBAGTAS, PAGHAHANAP NG. ‘ALTERNATIBO AT KAIBANG DAANG MAAARING TAHAKIN TUNGO SA PAGBUO NG REBOLUSYONARYONG PANANAW, ANG PANANA NA MAKAKAPAG-INTERROGATE AT SA PROSESO AY MAKAKAPAQBALIKWAG 9A NAMAMAYANING. KAAYUSAN, > FiuPma PeYCHOLOGY) AY TUMUTUKOY SA SIKOLOHIVANG NABUO MULA $A KARANASAN, KAISIPAN, AT ORYENTASYON NG MGA FILIPINO > ainvo wi Enriquez (1985 avon sa kanya IT ANG PAOCAARAL NG DIWA NA TUMUTUKOY Sa ALAWAR NA KAALAAN NA TUKEY HG KONSEPTONG PILOSOPIKAL NA “KRHALAGAKAR" AT ANG KABUUANG SINASAKLAW NG KONSEPTONG SIROLORIKAL MULA KAMALAYAN HANDOANG MOR MoTIB HANGCANG UCALL