హిందీ మన జాతీయ భాష, హిందీ భాష నేర్చుకోవడిం మనిందరి బాధ్యత, మన దేశింలో సగానికి పైగా జనాభా

హిందీలో మాట్లాడగలర్చ, అలింటి హిందీ భాషను నేర్చుకోవడిం ద్వారా మనిం సింఘికింగా, ఆరిికింగా ఎదగడానికి
అవకాశిం ఉింది. విద్వయర్చిలకు మించి ఉద్యయగిం సింపాదిించడానికి, వ్యయపార్చలకు తమ వ్యయపారానిి ఇతర
రాష్ట్రాలలో విసతృతిం చేయడానికి, రాజకీయ నాయకులకు, క్రీడాకార్చలకు హిందీ భాష తప్పనిసరి. హిందీ
ప్రప్ించింలో ఎకుువ జనాభా మాట్లాడే భాషలోా 4వది, ప్రతి దేశింలోనూ హిందీ మాట్లాడే ప్రజలు ఉనాిర్చ.
VRR TUTORIALS గురిించి:-
VRR TUTORIALS 2015 లో ఒక Youtube Channel గా మొదలై 2022 కి 3,60,000 మింది subscribers
తో దిగ్వాజయింగా మీ ఆధ్రణ పిందుతూ అనేక పుసతకాలు, ట్రైనిింగ్ పెన్ డ్రైవ్ లు, ఆన్లాన్, కాాసు రూమ్ తరగతులను
నిరాహస్తత. 2021 చివరికి 30,259 మిందికి ప్రతయక్షింగా, కొనిి లక్షల మిందికి ప్రోక్షింగా(మా వీడియోల ద్వారా)
హిందీ, ఇింగ్లాష్ భాషలను నేరిపించి VRR TUTORIALS Pvt Ltd., గా అవతరిించిింది. మా సింసథలో బోధిసుతని
ఉపాధ్యయయ బృిందిం ఆయా సబజక్ట్స్ లో 15 నుిండి 20 సింవతసరాలు తమ విలువైన సేవలు అిందిించిన అనుభవిం
కలవ్యర్చ.
ఈ పుసతకిం గురిించి:-
ఈ పుసతకిం మొదటి ఎడిషన్ 9-Sep-2017 న కేవలిం 75 పేజీలతో విడుదల చేసిం.విడుదల అయిన మొదటి రోజు
నుిండీ VRR TUTORIALS Subscribers ఈ పుసతకిం పై చూపిసుతని ఆధ్రణ మర్చవలేనిది. ఇప్పటికి 75 పేజీల
పుసతకిం మరినిి ఉప్యోగకరమైన అింశాలను జోడిించుకుింటూ 300 పేజీల పుసతకింగా మారిింది. ఇప్పటివరకూ
తెలుగు నుిండి హిందీ నేర్చుకోవడానికి ఇనిి విషయాలను వివరిించిన పుసతకిం రాలేదు అనేది ఇప్పటికే ఈ పుసతకిం
చదివినవ్యరి మాట. తెలుగు తెలిసేత చాలు ఈ పుసతకిం ద్వారా హిందీ చాల సులువుగా నేర్చుకోవచుు. ఈ పుసతకింలో
అనిి పాఠాల వివరణ మీర్చ మన VRR TUTORIALS Youtube channel లో ఉచితింగా వీడియోలలో చూడవచుు.
మా వీడియోలు ఫాలో అవుతూ ఈ పుసతకిం చదివితే అతి సులభింగా హిందీ భాష పైన ప్ట్టస సధిించగలర్చ.
CH.V.కృష్ట్రా రెడిి
BA(Hindi), హిందీ భాష్ట్ర ప్రవీణ(దక్షిణ భారత హిందీ ప్రచార సభ)

1
ఈ పుస్తకం లోని ప్రతి పాఠం వీడియోల రూరంలో మన VRR TUTORIALS Youtube channel లో అలానే
VRR TUTORIALS Mobile app లో అందుబాటులో ఉన్నా యి, ఆ వీడియోలు చూస్తత ఈ పుస్తకం చదివితే మరంత సులువుగా
నేర్చు కోగలుగుతార్చ. హందీ మరయూ ఇంగ్ల ీష్ online Classes లో జాయిన్ అవ్వ డానికి 9603339977,7901339977 ని
స్ంప్రదించగలర్చ.
తెలుగు మన మాతృభాష, పుటిసనప్పటి నుిండి మనిం తెలుగు విింటూనే ఉనాిిం, మాట్లాడుతూనే ఉనాిిం. కానీ ఈ
తెలుగు భాష మనకు అింత సులువుగా ఏమీ రాలేదు. పుటిసన వింటనే ఏిం మాట్లాడేయలేదు. పుటిసనతర్చవ్యత మనకు
మాటలు రాని సమయింలో మన చుటూస ఉనివ్యళ్ళు మాట్లాడుతునివి వినడిం మాత్రమే ప్నిగా పెట్టసకుని
రెిండు,మూడు సింవతసరాలు వినాిిం, అపుపడు చిని చిని మాటలు మాట్లాడడానికి ప్రయతిిించాిం, విజయిం
సధిించాిం. ఉదయిం లేచిన దగగరనుిండి వినిపిించే భాష, మన వ్యళ్ళు మాట్లాడే భాషను నేర్చుకోవడానికి అిందునా
మెదడు పైన ఎట్టవింటి భారిం లేని, ఏదైనా నేర్చుసుకునే చుర్చకైన మెదడు కలిగ్వన ఆ రోజులోానే మనకు 3-6
సింవతసరాలు సమయిం ప్టిసిందే, అలింటిది మన భాష కాని హిందీ, ఇింగ్లాష్ నేర్చుకోవడానికి ఎిందుకు మనిం 45
రోజులోా, 30 రోజులోా అింటూ తిందరప్డిపోతునాిిం.నిజింగా అది సధ్యమేనా? అక్షరాల అసధ్యిం. ఒక భాష
మాట్లాడాలి అింటే ఆ భాషలో కావలసిననిి ప్ద్వలు తెలియాలి.ఆ ప్ద్వల ననిిింటినీ ఒక వ్యకయింగా కూరుడిం రావ్యలి.
అపుపడు మనిం మాట్లాడడానికి ప్రయతిిించవచుు.దీనికి కొనిి న్లల కృషి అవసరిం. ఈ పుసతకిం లో ప్రతి పాఠిం మీకు
హిందీ మాట్లాడడిం లో చాల ఉప్యోగప్డుతుింది. మన VRR TUTORIALS Youtube channel లో ఈ
పుసతకింలోని ప్రతి పాఠానిి వీడియో ల ద్వారా వివరిించాిం, మీర్చ పుసతకిం చూస్తత ఆ వీడియో పాఠాలు విింటే
చాలు. కింగార్చ ప్డకుిండా ప్రతి పాఠానిి వీలైననిి ఎకుువసర్చా వీడియో లో చూసి ,పుసతకిం లో చదవడానికి
ప్రయతిిించిండి, అది పూరితగా అరథమయియింది అనుకునితర్చవ్యత మీ సింతింగా వ్యకాయలను నిరిమించడానికి
ప్రయతిిస్తత ఉిండిండి. మీలో మార్చప మీర్చ చూసతర్చ.ఒక వేళ మీకు ఒక గుర్చవు యొకు సహాయిం అవసరిం మీకు
మీర్చగా నేర్చుకోలేక పోతునాిర్చ అనుకుింటే మన Online classes లో జాయిన్ అవాిండి, మేము మాట్లాడుతిం,
మీతో మాట్లాడిసతిం, మీలో మార్చపను ప్రతిరోజూ మీర్చ గమనిసతర్చ.ఎకుడికీ వళునవసరిం లేదు, మీర్చని చోటినుిండే
నేర్చుకోవచుు. మాకు గత ఐదు సింవతసరాలుగా whatsapp, online ద్వారా ఎింతోమిందికి బోధిించిన అనుభవిం
ఉింది. అలనే మీకు బోధిించే ఉపాధ్యయయులు 15 సింవతసరములు ఆ పైన అనేక కళాశాలలో,ట్రైనిింగ్ ఇనిసిటూయట్
లలో ప్నిచేసిన అనుభవిం కలవ్యర్చ. ఇింకిందుకు ఆలసయిం వింటనే 9603339977 కి English లేద్వ Hindi అని
టైపు చేసి whatsapp చేయిండి.ప్రతిన్ల 5 మరియూ 25 తరీఖులలో క్రొతత బాయచ్ లు ప్రారింభిం అవుతయి.

2
ఈ పుస్తకం లోని ప్రతి పాఠం వీడియోల రూరంలో మన VRR TUTORIALS Youtube channel లో అలానే
VRR TUTORIALS Mobile app లో అందుబాటులో ఉన్నా యి, ఆ వీడియోలు చూస్తత ఈ పుస్తకం చదివితే మరంత సులువుగా
నేర్చు కోగలుగుతార్చ. హందీ మరయూ ఇంగ్ల ీష్ online Classes లో జాయిన్ అవ్వ డానికి 9603339977,7901339977 ని
స్ంప్రదించగలర్చ.
वर्णमाला వర్ణమాల(హిందీ అక్షరాలు)..................................................................................................................................................... 9

बारहखडी(గుణింతాలు) ........................................................................................................................................................................ 10

दो या तीन अक्षरोों के शब्द(రిండు లేదా మూడు అక్షరాల పదాలు) ..................................................................................................... 12

द्वित्वाक्षर(దవితాిక్షర్ములు) ................................................................................................................................................................. 13

सोंयुक्ताक्षर(సింయుక్ాాక్షర్ములు) ........................................................................................................................................................ 13

सवणनाम(సర్ినాిం)సర్ినామిం ............................................................................................................................................................. 15

नहीों( నహీఁ) లేదు/క్ాదు ....................................................................................................................................................................... 16

द्विया(క్రయ
ి )క్రయ
ి .................................................................................................................................................................................. 16

द्ववद्वि – द्विया విధి ప్కియ ............................................................................................................................................17

मत మత్—వ్దుు.......................................................................................................................................................18

कारक प्रत्यय(క్ారాక్ పరత్యయ్ )విభక్రా పరత్యయములు ......................................................................................................................... 19

आ, ए, ई నియమము........................................................................................................................................................................... 23

था / थे / थी(థా /థే /థీ)..................................................................................................................................................................... 25

भद्ववष्यत् काद्वलक सहायक द्वियाएों ..................................................................................................................................................... 26

उदाहरर् वाक्य ఉదాహర్ణ్ వాక్య ........................................................................................................................................................ 28

प्रश्न वाचक शब्द(పరశ్న వాచాక్ శ్బ్ద్ ) పరశ్న వాచక్ శ్బ్్ ములు ............................................................................................................. 31

उदाहरर् वाक्य..........................................................................................................................................................32

काल(క్ాల్) క్ాలము ............................................................................................................................................................................. 36

वतणमान काल( వర్ా మాన్ క్ాల్)వర్ా మాన క్ాలము. ................................................................................................................................ 36

ता / ते / ती + था / थे / थी( గత్ింలో అలవాటుగా చేసన

ి పనులు) ................................................................................................... 45

तात्काद्वलक वतणमान काल(తాతాాలిక్ వర్ా మాన్ క్ాల్) .......................................................................................................................... 46

रहा/रहे /रही + था/थे/थी ..................................................................................................................................................................... 49

(గత్ింలో ఒక్ పని చేసా త ఉనానను) ..................................................................................................................................................... 49

सोंद्वदग्ध वतणमानकाल(సిందవగ్ద్ వర్ా మాన్ క్ాల్)సిందవగధ వర్ా మాన క్ాలము. ............................................................................................. 51

भद्ववष्यत काल(భవిష్యత్ క్ాల్)భవిష్యత్ క్ాలము .................................................................................................................................. 53

3
ఈ పుస్తకం లోని ప్రతి పాఠం వీడియోల రూరంలో మన VRR TUTORIALS Youtube channel లో అలానే
VRR TUTORIALS Mobile app లో అందుబాటులో ఉన్నా యి, ఆ వీడియోలు చూస్తత ఈ పుస్తకం చదివితే మరంత సులువుగా
నేర్చు కోగలుగుతార్చ. హందీ మరయూ ఇంగ్ల ీష్ online Classes లో జాయిన్ అవ్వ డానికి 9603339977,7901339977 ని
స్ంప్రదించగలర్చ.
सोंभाव्य भद्ववष्यत काल(సింభావయ భవిష్యత్ క్ాల్) ................................................................................................................................. 59

సింభావయ భవిష్యత్ క్ాలము .................................................................................................................................................................. 59

हे तु हे तु मद भद्ववष्यत काल(హేత్ు హేత్ు మద్ భవిష్యత్ క్ాల్) ........................................................................................................... 64

హేత్ు హేత్ు మద్ భవిష్యత్ క్ాలము ................................................................................................................................................... 64

हे तु हे तु मद भूत काल .......................................................................................................................................................................... 65

(గత్ింలో ఒక్ పని జరిగిఉింటే మరొక్ పని జరిగి ఉిండేదవ). ................................................................................................................... 65

द्वलोंग లిింగ్ద)లిింగము) .............................................................................................................................................................................. 68

द्विया के भेद(క్రయ
ి క్ే భేద్ )క్రయ
ి లు ర్క్ాలు ......................................................................................................................................... 76

भूत काल(భూత్ క్ాల్)భూత్ క్ాలము .................................................................................................................................................. 78

ने प्रत्यय(నే పరతాయయ్))నే పరత్యయము)................................................................................................................................................. 78

सामान्य भूत काल(సామానయ భూత్క్ాలిం) ........................................................................................................................................... 80

आसन्न भूत काल(ఆసన్న భూత్ క్ాల్)ఆసనన భూత్ క్ాలము ............................................................................................................. 83

पूर्ण भूत काल(పూర్ణణ భూత్ క్ాల్)పూర్ణ భూత్ క్ాలము.......................................................................................................................... 85

अपूर्ण भूतकाल(అపూర్ణన భూత్ క్ాల్)అపూర్ణ భూత్క్ాలిం ................................................................................................................. 89

सोंद्वदग्ध भूतकाल(సిందవగ్ద్ భూత్ క్ాల్)సిందవగ్ భూత్ క్ాలము ................................................................................................................ 94

हे तु हे तु मद भूतकाल............................................................................................................................................................................. 96
चाद्वहए का प्रयोग(ఛాహయే క్ పరయోగ్ద) ఛాహయే యొక్ా ఉపయోగము.......................................................................................... 100

द्विया िातु + ना / ने / नी + है / हैं .................................................................................................................................................. 105

पड़ना का प्रयोग(హో నా,పడన క్ పరయోగ్ద) ........................................................................................................................................ 108

सक का प्रयोग(సక్ క్ పరయోగ్ద) ......................................................................................................................................................... 110

సక్ యొక్ా ఉపయోగము. ............................................................................................................................................................... 110

पाना का प्रयोग ................................................................................................................................................................................... 115

सक + चाद्वहए था ................................................................................................................................................................................. 115

चाहना का प्रयोग ............................................................................................................................................................................... 118

चुक का प्रयोग(చుక్ క్ పరయోగ్ద)చుక్ యొక్ా ఉపయోగము. ........................................................................................................... 121

लग का प्रयोग(లగ్ద క్ా పరయోగ్ద) ........................................................................................................................................................ 126

4
ఈ పుస్తకం లోని ప్రతి పాఠం వీడియోల రూరంలో మన VRR TUTORIALS Youtube channel లో అలానే
VRR TUTORIALS Mobile app లో అందుబాటులో ఉన్నా యి, ఆ వీడియోలు చూస్తత ఈ పుస్తకం చదివితే మరంత సులువుగా
నేర్చు కోగలుగుతార్చ. హందీ మరయూ ఇంగ్ల ీష్ online Classes లో జాయిన్ అవ్వ డానికి 9603339977,7901339977 ని
స్ంప్రదించగలర్చ.
के अलावा ,के द्वसवाత్పప, క్ాక్ుిండా, క్నాన ,అదనింగా,తో పాటూ................................................................................................... 138

के द्वबना=లేక్ుిండా............................................................................................................................................................................... 141

प्रेरर्ाथणक द्वियाएों ) ప్రరర్ణార్థక్ క్రయ

ి ాయిం) ........................................................................................................................................ 143

सोंयुक्त द्वियाएों .................................................................................................................................................................................... 150

द्वक, क्योोंद्वक का प्रयोग(క్ర, క్్యింక్ర క్ా పరయోగ్ద).................................................................................................................................... 156

द्वक का प्रयोग=ఏమనగా...........................................................................................................................................156

क्योोंद्वक का प्रयोग......................................................................................................................................................158
चूोंद्वक का प्रयोग ................................................................................................................................................................................... 159

“कृदों तोों ” का प्रयोग(క్ుిదింతోీఁ క్ా పరయోగ్ద) ...................................................................................................................................... 160

हालाों द्वक,द्विर भी, भले ही ,के बावजूद, पर भी, तब भी .................................................................................................................... 168

वाला – वाले – वाली-वाद्वलयाों(వాలా– వాలే– వాలీ-వాలియాన్ క్ా పరయోగ్ద) .................................................................................. 171

जबజబ్ద=ఎపపపడత
ై ే तब=అపపపడు ..................................................................................................................................................... 173

जहााँ = ఎక్ాడత
ై ే .................................................................................................................................................................................. 174

द्वजतना= ఎింతత
ై ే................................................................................................................................................................................. 175

जो,द्वजस का प्रयोग( జో,జిస్ క్ పరయోగ్ద) ............................................................................................................................................ 177

जब भी=ఎపపపడన
ై ా క్ూడా, ................................................................................................................................................................ 181

जब तक=ఎపపటివర్క్ూ అయతే ....................................................................................................................................................... 182

द्वनजवाचक सवणनाम(నిజ్ వాచక్ సర్ినాిం) ....................................................................................................................................... 183

कभी, हमेशा का प्रयोग(క్భీ, హమేషా క్ా పరయోగ్ద) .......................................................................................................................... 185

द्विया+ने+के द्वलए(క్రయ
ి + క్ేలియే=)చయయమని............................................................................................................................ 186

होना का प्रयोग(హో నా క్ా పరయోగ్ద) ................................................................................................................................................... 188

या तो या का प्रयोग(యా తో యా క్ా పరయోగ్ద) ................................................................................................................................. 190

न तो – न का प्रयोग(న తో న క్ పరయోగ్ద) .......................................................................................................................................... 191

द्विया+ने+में(క్రియా + నే + మేీఁ) ........................................................................................................................................................ 193

द्विया+ने+से(క్రయ
ి +నే+సర) ................................................................................................................................................................. 194

द्विया+ने+पर(క్రయ
ి ా + నే + పర్ణ) ...................................................................................................................................................... 195

5
ఈ పుస్తకం లోని ప్రతి పాఠం వీడియోల రూరంలో మన VRR TUTORIALS Youtube channel లో అలానే
VRR TUTORIALS Mobile app లో అందుబాటులో ఉన్నా యి, ఆ వీడియోలు చూస్తత ఈ పుస్తకం చదివితే మరంత సులువుగా
నేర్చు కోగలుగుతార్చ. హందీ మరయూ ఇంగ్ల ీష్ online Classes లో జాయిన్ అవ్వ డానికి 9603339977,7901339977 ని
స్ంప్రదించగలర్చ.
द्विया+ते ही(క్రియా + తే హ) ............................................................................................................................................................. 197

काश(క్ాష్=)బ్ావపిండు ...................................................................................................................................................................... 198

हुआ करता था| (హువా క్రాా థా)ఉిండేద..........................................................................................................................................

వ 201

मानना / मनाना / मना करना(మానాన / మనానా / మనా క్రాన)................................................................................................... 202

मानना=ఒపుు కోవ్డం/ అంగ్లకరంచుట /నమ్ము ట ................................................................................................202

मनाना=ఒప్ు ంచడం/ జర్చపుకొను ........................................................................................................................202

मना करना=వ్దుు అనుట / నిరాకరంచుట ............................................................................................................204

के बजाय, के बदले,के जगह पर का प्रयोग ..................................................................................................................................... 206

जैसे ही का प्रयोग As soon as ........................................................................................................................................................ 207
जैसे द्वक का प्रयोग like ..................................................................................................................................................................... 208
तौर पर का प्रयोग As ........................................................................................................................................................................ 208
ऐसा कुछ / ऐसा कोई का प्रयोग like that / like them .............................................................................................................. 209

होते हुए भीఉననపపటిక్ీ Even though .......................................................................................................................................... 210

यूों का प्रयोग (యుిం క్ా పరయోగ్ద) ఊరిక్న

ర ే ......................................................................................................................................... 210

न केवल........ बल्कीన క్ేవల్ బ్లీా ఇదే క్ాదు అదవ క్ూడా ............................................................................................................... 212

नहीों.......तो ,वरना का प्रयोगనహీఁ........తో, వరాన క్ా పరయోగ్ద, ......................................................................................................... 213

క్ాక్పొ తే / లేక్పో తే............................................................................................................................................................................. 213

का / की आदी होना / की आदत होना అలవాటు ఉిండడిం ............................................................................................................... 214

वचन बदलना( వచన్ బ్దలాన )వచనిం ............................................................................................................................................ 216

. सोंज्ञाओों की कारक-रचना(సింగాయవ ీఁ క్ీ క్ార్క్-ర్చన) ..................................................................................................................... 226

द्ववशेषर्(విశేష్ణ్) ............................................................................................................................................................................... 228

गुर्वाचक द्ववशेषर्)గుణ్ వాచక్ విశేషణ్) ...............................................................................................................229

2.पररमार्वाचक द्ववशेषर्)రరమాణ్ వాచక్ విశేషణ్) ..............................................................................................230

3.सोंख्यावाचक द्ववशेषर्)స్ంఖ్యా వాచక్ విశేషణ్) ....................................................................................................230

4.सावणनाद्वमक द्ववशेषर्)సార్వవ న్నమిక్ విశేషణ్) ........................................................................................................230

5.व्यक्तक्तवाचक द्ववशेषर्)వ్ా కి వాచక్

త విశేషణ్) .........................................................................................................231

Vocabulary ..................................................................................................................................................................................... 232

साग सक्तियाों ఆక్ు క్ూర్లు, క్ాయగూర్లు ....................................................................................................................................... 233

6
ఈ పుస్తకం లోని ప్రతి పాఠం వీడియోల రూరంలో మన VRR TUTORIALS Youtube channel లో అలానే
VRR TUTORIALS Mobile app లో అందుబాటులో ఉన్నా యి, ఆ వీడియోలు చూస్తత ఈ పుస్తకం చదివితే మరంత సులువుగా
నేర్చు కోగలుగుతార్చ. హందీ మరయూ ఇంగ్ల ీష్ online Classes లో జాయిన్ అవ్వ డానికి 9603339977,7901339977 ని
స్ంప్రదించగలర్చ.
.ररश्तेदार )రిసద రా ార్ణ) బ్ింధువపలు ..................................................................................................................................................... 234

द्विया క్రయ
ి ......................................................................................................................................................................................... 237

द्वियाद्ववशेषर्(క్రయ ి ావిశేష్ణములు .......................................................................................................................... 250

ి ావిశేష్ణ్) క్రయ

रोज़ बोले जाने वाले शब्द(రోజూ మాటాాడే పదాలు) .......................................................................................................................... 253

प्रकृद्वत से सोंबोंद्वित शब्द(పరక్ృతిక్ర సింబ్ింధవించిన పదాలు) ................................................................................................................ 264

सोंख्या ,समय – సింఖ్యలు, సమయము ............................................................................................................................................. 265

नौकरी और व्यवसायोों के नाम(ఉదయ యగాలు మరియూ వృత్ు

ా లు) ..................................................................................................... 272

शरीर के अोंग శ్రీర్ భాగాలు ............................................................................................................................................................... 274

जलचर प्रार्ी(జలచరాలు) ................................................................................................................................................................. 276

पद्वक्षयोों के नाम(పక్షుల ప్రర్ా ల)............................................................................................................................................................. 276

कीड़े मकोड़े के नाम)క్రమి

ి క్ీటక్ాల ప్రర్ా ల).......................................................................................................................................... 277

घरे लू चीजोों के नाम)ఘరేలూ చీజోీఁ క్ే నాిం) ...................................................................................................................................... 278

कपडोों के नाम(బ్టట ల ప్రర్ా ల) .............................................................................................................................................................. 282

व्यापार सोंबोंिी शब्दावद्वल(వాయపార్ సింబ్ింధ పదాలు)...................................................................................................................... 285

जानवारोों के नाम(జింత్ువపల ప్రర్ా ల).................................................................................................................................................. 289

रों गोों के नाम(ర్ింగుల ప్రర్ా ల) ................................................................................................................................................................ 291

िलोों के नाम(పిండా ప్రర్ా ల) .................................................................................................................................................................. 292

िूलोों के नाम(పపవపిల ప్రర్ా ల) ........................................................................................................................................................... 292

द्वदशाओों के नाम(దవక్ుాలు) ............................................................................................................................................................... 293

मोनोभाव(మనోభావాలు).................................................................................................................................................................... 293

सावणजद्वनक जगहे / स्थानोों(అిందర్ూ వెళ్ళే పరదశ

ే ాలు) ...................................................................................................................... 294

भोज्य पथाथों के नाम( తినుబ్ిండారాలు) .......................................................................................................................................... 295

मनोरों जन(మొనోర్ింజక్ పదాలు) ...................................................................................................................................................... 297

वृक्ष और उसके भाग के नाम( చటు

ా మరియూ భాగాల ప్రర్ా ల) ........................................................................................................ 298

अनाजोों और दालोों के नाम( ధానాయలు, పపపపల ప్రర్ా ల) .................................................................................................................... 299

7
ఈ పుస్తకం లోని ప్రతి పాఠం వీడియోల రూరంలో మన VRR TUTORIALS Youtube channel లో అలానే
VRR TUTORIALS Mobile app లో అందుబాటులో ఉన్నా యి, ఆ వీడియోలు చూస్తత ఈ పుస్తకం చదివితే మరంత సులువుగా
నేర్చు కోగలుగుతార్చ. హందీ మరయూ ఇంగ్ల ీష్ online Classes లో జాయిన్ అవ్వ డానికి 9603339977,7901339977 ని
స్ంప్రదించగలర్చ.
खद्वनजोों के नाम(ఖ్నిజాల ప్రర్ా ల) ........................................................................................................................................................ 299

औजारोों के नाम(ఓజారోన్ క్ే నాిం)..................................................................................................................................................... 300

घर के द्वहस्से(ఘర్ణ క్ే హసరే) .............................................................................................................................................................. 300

बीमाररयोों के नाम(జబ్ుుల ప్రర్ా ల) ..................................................................................................................................................... 302

मापक(త్ూక్ాలు) ............................................................................................................................................................................... 302

पररवहन( రాక్ పో క్లు) ...................................................................................................................................................................... 302

8
ఈ పుస్తకం లోని ప్రతి పాఠం వీడియోల రూరంలో మన VRR TUTORIALS Youtube channel లో అలానే
VRR TUTORIALS Mobile app లో అందుబాటులో ఉన్నా యి, ఆ వీడియోలు చూస్తత ఈ పుస్తకం చదివితే మరంత సులువుగా
నేర్చు కోగలుగుతార్చ. హందీ మరయూ ఇంగ్ల ీష్ online Classes లో జాయిన్ అవ్వ డానికి 9603339977,7901339977 ని
స్ంప్రదించగలర్చ.
 वर्णमाला వర్ణ మాల(హిందీ అక్షరాలు)

अ आ इ ई उ ऊ ऋ ए ऐ ओ औ ऑ अः
అ ఆ ఇ ఈ ఉ ఊ ఋ ఎ ఐ ఒ ఔ అిం అః

क ख ग घ ङ
క ఖ గ ఘ ఙ

च छ ज झ ञ
చ ఛ జ ఝ ఞ

ट ठ ड ढ र्
ట ఠ డ ఢ ణ

त थ द ि न
త థ ద ధ్ న

प ि ब भ म
ప్ ఫ బ భ మ

य र ल व श ष स ह क्ष त्र ज्ञ श्र

య ర ల వ శ ష స హ క్ష త్ర జఞ శ్ర

పిలాలు ఇింగ్లాష్, హిందీ భాషలలో మాట్లాడలేకపోతునాిర్చ, అనిి విషయాలోా వనుకబడిపోతునాిర్చ అని

బాధ్ప్డుతుని తలిాదిండ్రులు ముిందు మీర్చ మాట్లాడడిం మొదలుపెటసిండి.భాష అనేది సైన్స,మాథ్సస లగా ఒక సబ్జజకుస
కాదు పిలాలు స్తుల్ కి వళ్లా చదివి నేర్చుకోవడానికి, తెలుగు లగా మీర్చ మాట్లాడుతుింటేనే వ్యళాకు తెలియకుిండానే
వచేుసుతింది. మీరే వారిక్ర పరధమ గుర్లవపలు. మీక్ు నేరిపించడానిక్ర మేమునానిం, మీ పిలాలతో హిందీ లో
ఎల మాట్లాడాలో రోజూ మేము చెబుతూ ఉింట్లము అలనే వ్యళుదగగర మాట్లాడేసేయిండి, అింతే వ్యళులో, మీలో
వచేు ఆ మార్చపను మీర్చ గమనిసతర్చ.వింటనే 9603339977 లేద్వ 7901339977 సింప్రదిించిండి.

9
ఈ పుస్తకం లోని ప్రతి పాఠం వీడియోల రూరంలో మన VRR TUTORIALS Youtube channel లో అలానే
VRR TUTORIALS Mobile app లో అందుబాటులో ఉన్నా యి, ఆ వీడియోలు చూస్తత ఈ పుస్తకం చదివితే మరంత సులువుగా
నేర్చు కోగలుగుతార్చ. హందీ మరయూ ఇంగ్ల ీష్ online Classes లో జాయిన్ అవ్వ డానికి 9603339977,7901339977 ని
స్ంప్రదించగలర్చ.
 बारहखडी(గుణింతాలు)

क का द्वक की कु कू कृ के कै को कौ कों कः
క కా కి కీ కు కూ కృ క కై కొ కౌ కిం కః

ख खा क्तख खी खु खू खृ खे खै खो खौ खों खः
ग गा द्वग गी गु गू गृ गे गै गो गौ गों गः
घ घा द्वघ घी घु घू घृ घे घै घो घौ घों घः
च चा द्वच ची चु चू चृ चे चै चो चौ चों चः
छ छा द्वछ छी छु छू छृ छे छै छो छौ छों छः
ज जा द्वज जी जु जू जृ जे जै जो जौ जों जः
झ झा द्वझ झी झु झू झृ झे झै झो झौ झों झः
ट टा द्वट टी टु टू टृ टे टै टो टौ टों टः
ठ ठा द्वठ ठी ठु ठू ठृ ठे ठै ठो ठौ ठों ठः
ड डा द्वड डी डु डू डृ डे डै डो डौ डों डः
ढ ढा द्वढ ढी ढु ढू ढृ ढे ढै ढो ढौ ढों ढः
र् र्ा द्वर् र्ी र्ु र्ू र्ृ र्े र्ै र्ो र्ौ र्ों र्ः
त ता द्वत ती तु तू तृ ते तै तो तौ तों तः
थ था द्वथ थी थु थू थृ थे थै थो थौ थों थः
द दा द्वद दी दु दू दृ दे दै दो दौ दों दः
ि िा द्वि िी िु िू िृ िे िै िो िौ िों िः
न ना द्वन नी नु नू नृ ने नै नो नौ नों नः
प पा द्वप पी पु पू पृ पे पै पो पौ पों पः
ि िा द्वि िी िु िू िृ िे िै िो िौ िों िः
ब बा द्वब बी बु बू बृ बे बै बो बौ बों बः
भ भा द्वभ भी भु भू भृ भे भै भो भौ भों भः
म मा द्वम मी मु मू मृ मे मै मो मौ मों मः
य या द्वय यी यु यू यृ ये यै यो यौ यों यः

10
ఈ పుస్తకం లోని ప్రతి పాఠం వీడియోల రూరంలో మన VRR TUTORIALS Youtube channel లో అలానే
VRR TUTORIALS Mobile app లో అందుబాటులో ఉన్నా యి, ఆ వీడియోలు చూస్తత ఈ పుస్తకం చదివితే మరంత సులువుగా
నేర్చు కోగలుగుతార్చ. హందీ మరయూ ఇంగ్ల ీష్ online Classes లో జాయిన్ అవ్వ డానికి 9603339977,7901339977 ని
స్ంప్రదించగలర్చ.
र रा रर री रु रू रृ रे रै रो रौ रों रः
ल ला द्वल ली लु लू लृ ले लै लो लौ लों लः
व वा द्वव वी वु वू वृ वे वै वो वौ वों वः
श शा द्वश शी शु शू शृ शे शै शो शौ शों शः
ष षा द्वष षी षु षू षृ षे षै षो षौ षों षः
स सा द्वस सी सु सू सृ से सै सो सौ सों सः
ह हा द्वह ही हु हू हृ हे है हो हौ हों हः
क्ष क्षा द्वक्ष क्षी क्षु क्षू क्षृ क्षे क्षै क्षो क्षौ क्षों क्षः
त्र त्रा द्वत्र त्री त्रु त्रू त्रृ त्रे त्रै त्रो त्रौ त्रों त्रः
ज्ञ ज्ञा द्वज्ञ ज्ञी ज्ञु ज्ञू ज्ञृ ज्ञे ज्ञै ज्ञो ज्ञौ ज्ञों ज्ञः
श्र श्रा द्वश्र श्री श्रु श्रू श्रृ श्रे श्रै श्रो श्रौ श्रों श्रः

11
ఈ పుస్తకం లోని ప్రతి పాఠం వీడియోల రూరంలో మన VRR TUTORIALS Youtube channel లో అలానే
VRR TUTORIALS Mobile app లో అందుబాటులో ఉన్నా యి, ఆ వీడియోలు చూస్తత ఈ పుస్తకం చదివితే మరంత సులువుగా
నేర్చు కోగలుగుతార్చ. హందీ మరయూ ఇంగ్ల ీష్ online Classes లో జాయిన్ అవ్వ డానికి 9603339977,7901339977 ని
స్ంప్రదించగలర్చ.
 दो या तीन अक्षरोों के शब्द(రిండు లేదా మూడు అక్షరాల పదాలు)

अब)అబ్)=ఇపుపడు गौरव)గౌరవ్)=వైశిషసయిం बोझ)బోఝ్)=బర్చవు

आग)ఆగ్)=అగ్వి चाचा)చాచా)=చినాిని बौछार)బౌఛార్)= చినుకుల జలుా.
ईख)ఈఖ్)=చెరకు द्वचकना)చికాి)=జిడుి అయిన यश)యష్)=ప్రఖ్నయతి
उबाल)ఉబాల్)=పింగు चीखना)చీఖ్ని)=గటిసగా అర్చచుట लड़)లడ్)=దెబబలట
ऋषी)ఋషి)= ఋషి चूरन)చూరన్)=పట్టస वह)వహ్)=అది, అతడు, ఆమె
एक)ఏక్ట్)=ఒకటి चेतन)చేతన్)=కదలిక सच)సచ్)=నిజిం
ऐनक)ఐనక్ట్)=కళుజోడు चोर)చోర్)=దింగ याद)యాద్)=జాఞప్కిం
ओखली)ఒఖలీ)=రోలు चौरस)చౌరస్)=చతురస్రిం राह)రాహ్)=ద్వరి
औरत)ఔరత్)=స్త్రీ दस)దస్)=ప్ది लव)లవ్)=ప్రేమ
अोंक)అింక్ట్)=అింక नल)నల్)=కుళాయి वाचाल)వ్యచాల్)=మిందమైన
कागज़)కాగజ్)=కాగ్వతిం पानी)పానీ)=నీర్చ शरर्)శరణ్)=ఆశ్రయిం
कम)కిం)=తకుువ द्वपन)పిన్)=పిన్ सीदा)సీద్వ)=తినిగా
द्वकरर्)కిరణ్)=కిరణిం पीतल)పీతల్)=ఇతతడి हाद्वजर)హాజిర్)=హాజర్చ
कील)కీల్)=మేకు पवन)ప్వన్)=గాలి क्षर्)క్షణ్)=క్షణిం
कुचलना)కుచలి)=త్రోకిువేయడిం पैदल)పైదల్)=కాలినడక द्वत्रभुज)త్రిభుజ్)=త్రిభుజిం
केला)కేల)=అరటిప్ిండు पोता)పోత)=మనుమడు ज्ञानी)గాయనీ)=తెలివైన.
कैसा)కైస)=ఎల पौिा)పౌధ్య)=మొకు
कोमल)కోమల్)=కోమలమైన बच)బచ్)=తపిపించుకొనుట
कौन)కౌన్)=ఎవర్చ बल)బల్)=బలిం
गाना)గానా)=పాట बाल)బాల్)=జుట్టస
द्वगराना)గ్వరానా)=పాడవేయు द्वबकना)బికాి)=అమమడిం
गीत)గ్లత్)=గ్లతిం बीवी)బీవీ)=భారయ
गेट)గేట్)=గేట్ట बुरा)బురా)=చెడి
गैरकानूनी)గైరాునూనీ)=చటసవిర్చదద बूढ़ा)బూఢా)=ముసలి
మైన बेसन)బేసన్)=శెనగపిిండి
गोपाल)గోపాల్)=గోపాల్ बैल)బైల్)=ఎదుద

12
ఈ పుస్తకం లోని ప్రతి పాఠం వీడియోల రూరంలో మన VRR TUTORIALS Youtube channel లో అలానే
VRR TUTORIALS Mobile app లో అందుబాటులో ఉన్నా యి, ఆ వీడియోలు చూస్తత ఈ పుస్తకం చదివితే మరంత సులువుగా
నేర్చు కోగలుగుతార్చ. హందీ మరయూ ఇంగ్ల ీష్ online Classes లో జాయిన్ అవ్వ డానికి 9603339977,7901339977 ని
స్ంప్రదించగలర్చ.
 द्वित्वाक्षर(దవితాిక్షర్ములు)

ఒక హలుాను అదే హలుాతో కలుప్గా ఏరపడే అక్షరానిి దిాతాక్షరిం అింట్లర్చ.

ఉద్వ:- चक्की --------------- च+ क् + की
పైన చూసిన ప్దిం చ + క్ + క్ీ = చకీు అయినది. ఈ పదిం లో ‘ క్ ’ అనే హలుాను అదే హలుాతో కలుప్గా ‘ క్ీా’
అనే శ్బ్్ ిం వచిచిందవ.ఇలా ఏదైనా ఒక్ హలుాను అదే హలుాతో క్లిప్ితే దానిని దవితాిక్షర్ణ అింటార్ల.క్ొనిన
ఉదాహర్ణలు చతదా్ిం.
चक्की)చకీు)= తిరగలి पट्टी)ప్ట్టస )=ప్ట్టస गन्ना)గనాి)=చెరకు
मक्का)మకాు)=మొకుజొని कबड्डी)కబడీి)=కబడీి चप्पल)చప్పల్)=చెపుపలు
चक्का)చకాు)=ప్ళు చక్రిం गुड्डा)గుడాి)=మగ బమమ गुब्बारा)గుబాబరా)=బుడగ
िक्का)ధ్కాు)=త్రోయుట पत्ता)ప్తత)=ఆకు चम्मच)చమమచ్)=చెించా
सुग्गा)సుగాగ)= చిలుక कुत्ता)కుతత)=మగ కుకు द्वनकम्मा)నికమామ)=నిర్చప్యోగ
बच्चा)బచాు)=పిలావ్యడు गत्ता)గతత)=కార్చి బోర్చి మైన
कच्चा)కచాు)=ప్చిు गद्दी)గదీద)=సిింహాసనిం शय्या)శయాయ)=మించిం
सच्चा)సచాు)= నిజమైన गद्दा)గద్వద)=ప్ర్చపు द्वबल्ली)బిలీా)=పిలిా
खच्चर)ఖచుర్)=కించర గాడిద भद्दा)భద్వద)=వికారమైన द्वदल्ली)దిలీా)=ఢిలీా
लज्जा)లజాజ)=సిగుగ चद्दर)చదదర్)=దుప్పటి िव्वारा)ఫవ్యారా)=ఫింటైన్
दु पट्टा)దుప్ట్లస)=కిండువ్య,ఓణీ अनानास)అనానాస్)=పైనాపిల్ रस्सी)రసీస)=త్రాడు
खट्टा)ఖట్లస)=పులుపు उन्नद्वत)ఉనితి)=ఉనితమైన लस्सी)లసీస)=తీపి మజిజగ
लट् टू)లటూస)=బింగరిం मुन्ना)మునాి)=చినిపిలావ్యడు द्वहस्सा)హసస)= భాగిం /ముకు
टट् टू)టటూస)=గుర్రపుపిలా पन्ना)ప్నాి)=పేజి,ప్చు

सोंयुक्ताक्षर(సింయుక్ాాక్షర్ములు)

हुक्म)హుక్ట్మ)=ఆదేశిం अच्छा)అచాు)=మించి पद्य)ప్దయ)=ప్దయిం

सोंयुक्त)సింయుక్ట్త)=కలయిక ज्वर)జార్)=జారిం िार)ద్వార్)=తలుపు
ख्याल)ఖ్నయల్)=రక్షణ सोंपद्वत्त)సింప్తిత)=ఆసిత पद्मावत)ప్ద్వమవత్)=ప్ద్వమవతి
ग्वार)గాార్)=నిరక్షరాసుయలైన पत्नी)ప్తీి)=భారయ ध्यान)ధ్యయన్)=శ్రది
ग्यारह)గాయరహ్)=ప్దకొిండు त्याग)తయగ్)=తయగిం अध्यापक)అధ్యయప్క్ట్)=ఉపాధ్యయయుడు

13
ఈ పుస్తకం లోని ప్రతి పాఠం వీడియోల రూరంలో మన VRR TUTORIALS Youtube channel లో అలానే
VRR TUTORIALS Mobile app లో అందుబాటులో ఉన్నా యి, ఆ వీడియోలు చూస్తత ఈ పుస్తకం చదివితే మరంత సులువుగా
నేర్చు కోగలుగుతార్చ. హందీ మరయూ ఇంగ్ల ీష్ online Classes లో జాయిన్ అవ్వ డానికి 9603339977,7901339977 ని
స్ంప్రదించగలర్చ.
अध्यक्ष)అధ్యక్ష్)=అధ్యక్షుడు कुसी)కురీస)=కురీు अगस्य)అగసయ)=అగసుయడు
आध्याक्तिक)ఆధ్యయతిమక్ట్)=ఆధ్యతిమక ब्राह्मर्ी)బ్రాహమణీ)=బ్రాహమణ क्षर्)క్షణ్)=క్షణము
तन्दु रुस्ती)తనుదర్చసీత)=ఆరోగయకరమైన इों द्रार्ी)ఇింద్రాణీ)=ఇింద్రాణీ कक्षा)కక్షా)=తరగతి
न्याय)నాయయ్)=నాయయము प्रेम)ప్రేమ్)=ప్రేమ क्षद्वत्रय)క్షత్రియ్)=రాజు
अन्य)అనయ)=ఇతర आम्र)ఆమ్ర్)=మామిడిప్ిండుా रक्षा)రక్షా)=రక్ష
सत्य)సతయ)=సతయము िमण)ధ్ర్మ)=ధ్రమము द्वशक्षा)శిక్షా)=చదువు
छप्पर)ఛప్పర్)= పైకపుప कमण)కర్మ)=కారయము पक्षी)ప్క్షీ)=ప్క్షి
चप्पल)చప్పల్)=చెపుపలు चि)చక్ర్)=చక్రిం क्षमा)క్షమా)=క్షమిించడిం
प्यार)పాయర్)=ప్రేమ ताम्र)తమ్ర్)=రాగ్వ द्वत्रशूल)త్రిశూల్)=త్రిశూలము
कि)కబ్జ)=మలబదదకిం उम्र)ఉమ్ర్)=వయసు पत्र)ప్త్ర్)=ఆకు
सम्बन्ध)సమబింద్)=సింబింధ్ిం स्वगण)సార్గ)=సారగము नेत्र)నేత్ర్)=కనుి
पयणटन)ప్రయటన్)=ప్రయటన प्रश्न)ప్రశ్ని)=ప్రశి इत्र)ఇత్ర్)=సింట్ట
ददण )దర్ద)=నొపిప हल्दी)హలీద)=ప్సుపు पुत्र)పుత్ర్)=పుత్రుడు
द्वमचण)మిర్ు)=కారిం दू ल्हा)దూలా)=పెిండిాకొడుకు द्वमत्र)మిత్ర్)=సేిహతుడు
गदण न)గరదన్)=మెడ व्यापार)వ్యయపార్)=వ్యయపారము स्त्री)స్త్రీ)=స్త్రీ
प्रकट)ప్రకట్)=ప్రకటిించు व्याकरर्)వ్యయకరణ్)=వ్యయకరణము मोंत्री)మింత్రీ)=మింత్రి
ताम्र)తమ్ర్)=రాగ్వ गोश्त)గోశ్నత)= మృదు మాింసిం द्वत्रभुज)త్రిభుజ్)=త్రిభుజము
द्रव)ద్రవ్)=ద్రవము श्याम)శాయమ్)= నలాని ज्ञानी)జాఞనీ)=జాఞని
राष्ट्र)రాష్ట్ర్)=దేశిం ईश्वर)ఈశార్)=దేవుడు आज्ञा)ఆజాఞ)=ఆజఞ
गभण)గర్్)=గర్ిం अष्ट्)అష్స)=ఎనిమిది सोंज्ञा)సింజాఞ)=నామవ్యచకము
प्राथणना)ప్రారథన)=ప్రారథన कृष्णा)కృషా)=కృషా ज्ञान)జాఞన్)=జాఞనము
सुवर्ण)సువర్ా)=బింగారము द्वशष्या)శిష్ట్రయ)=శిష్యయడు द्ववज्ञान)విజాఞన్)=విజాఞనము
ह्रदय)హృదయ్)=హృదయము कस्तूरी)కస్తతరీ)=కస్తతరీ यज्ञ)యజఞ)=యజఞము
मृग)మృగ్)=మృగము इस्तीिा)ఇసీతఫా)=రాజీనామా श्राद्वमक)శ్రామిక్ట్)=కారిమకుడు
व्याघ्र)వ్యయఘ్ర్)=పులి व्यवस्था)వయవసథ)=వయవసథ श्रीमती)శ్రీమతి)=శ్రీమతి
द्रव्य)ద్రవ్య)=ధ్నము द्वबस्तर)బిసతర్)=ప్ర్చపు श्रावर्)శ్రావణ్)=వినికిడి
िोि)క్రోద్)=కోప్ము द्ववस्मयादी)విసమయాదీ)=మరచిపోవు श्रम)శ్రమ్)=శ్రమ
नृप)నృప్)=రాజు स्याही)సయహీ)=సిరా आश्रम)ఆశ్రమ్)=ఆశ్రమిం

14
ఈ పుస్తకం లోని ప్రతి పాఠం వీడియోల రూరంలో మన VRR TUTORIALS Youtube channel లో అలానే
VRR TUTORIALS Mobile app లో అందుబాటులో ఉన్నా యి, ఆ వీడియోలు చూస్తత ఈ పుస్తకం చదివితే మరంత సులువుగా
నేర్చు కోగలుగుతార్చ. హందీ మరయూ ఇంగ్ల ీష్ online Classes లో జాయిన్ అవ్వ డానికి 9603339977,7901339977 ని
స్ంప్రదించగలర్చ.
 सवणनाम(సర్ినాిం)సర్ినామిం

वतणमानकाद्वलक सहायक द्वियाएों )వరతమాన కాలిక సహాయక క్రియాయిం)

వరతమాన కాల సహాయక క్రియలు
मैं)మైైఁ)=నేను हूाँ )హుైఁ) ఉనాిను.
तुम)తుమ్)=నీవు/మీర్చ हो)హో)=ఉనాిర్చ,ఉనాివు.

तू)తూ)=నీవు
है )హై)=ఉనాిడు,
वह)వహ్)=అతడు,ఆమె,అది,ఆ
ఉనిది,ఉనాివు.
यह)యహ్)=ఇతడు,ఈమె,ఇది,ఈ

आप)ఆప్)=తమర్చ
वे)వే)=వ్యర్చ,అవి,ఆ हैं )హైైఁ)=ఉనాిర్చ,
ये)యే)=వీర్చ,ఇవి,ఈ ఉనివి,ఉనాిము.
हम)హిం)=మేము,మనము
ప్రసుతతిం మన పేర్చ ,వృతిత, సిథతి, గుణిం, సథనిం ఇలింటివి చెప్పడిం ఎలనో నేర్చుకుింద్విం.
ఉద్వ:-
मैं कृष्णा हूाँ | )మై కృషా హుైఁ) నేను కృషా.
वह रािा है | )వహ్ రాధ్ హై) ఆమె రాధ్.
मैं लड़का हूाँ | )మైైఁ లడకా హుిం) నేను బాలుడను.
तुम लड़के हो| )తుిం లడకే హో) మీర్చ బాలుర్చ.
तू लड़की है | )తు లడకీ హై) నీవు బాలికవు.
ये लड़द्वकयााँ हैं | )ఏ లడిుయా హైైఁ) వీర్చ బాలికలు.
यह द्वबल्ली है | )యహ్ బిలీా హై) ఇది పిలిా.
आप वकील हैं | )ఆప్ వకీల్ హై.) తమర్చ వకీలు.
वे अध्यापक हैं | )వే అధ్యయప్క్ట్ హైైఁ) వ్యర్చ ఉపాధ్యయయులు.
वह नौकर है | )వహ్ నౌకర్ హై) అతడు నౌకర్చ.
हम खुश हैं । )హిం ఖుష్ హైైఁ) మేము ఆనిందింగా ఉనాిము / సింతోషింగా ఉనాిము.

15
ఈ పుస్తకం లోని ప్రతి పాఠం వీడియోల రూరంలో మన VRR TUTORIALS Youtube channel లో అలానే
VRR TUTORIALS Mobile app లో అందుబాటులో ఉన్నా యి, ఆ వీడియోలు చూస్తత ఈ పుస్తకం చదివితే మరంత సులువుగా
నేర్చు కోగలుగుతార్చ. హందీ మరయూ ఇంగ్ల ీష్ online Classes లో జాయిన్ అవ్వ డానికి 9603339977,7901339977 ని
స్ంప్రదించగలర్చ.
आप खूबसूरत हैं । )ఆప్ ఖూబూసరత్ హైైఁ) తమర్చ అిందింగా ఉనాిర్చ.
वे अच्छी लडद्वकयाों हैं | )వ అచీు లడిుయాైఁ హైైఁ) వ్యర్చ మించి బాలికలు.
यह बहुत महाँ गा है | )యహ్ బహుత్ మహింగా హై) ఇది చాల ఖరీదైనది.
शब्दावद्वल:-
लड़का)లడకా))పు)=బాలుడు वकील)వకీల్))పు)=వకీలు
नौकर)నౌకర్))పు)=నౌకర్చ अध्यापक)అధ్యయప్క్ట్) = ఉపాధ్యయయుడు.
लडकी)లడకీ))స్త్రీ)=బాలిక महाँ गा)మహింగా)=ఖరీదైన
द्वबल्ली)బిలీా))స్త్రీ)=పిలిా

नही ों (నహీఁ )లేదు/క్ాదు

मैं वकील नहीों हूाँ | తుిం నౌకర్ నహీైఁ హో| ఇవి పాతవి కావు.
మైైఁ వకీల్ నహీైఁ హుిం| మీర్చ నౌకర్చ కాదు. वे चावल नहीों हैं |
నేను వకీలును కాదు. आप अध्यापक नहीों हैं | వే చావల్ నేహీన్|
वह छात्र नहीों है | ఆప్ అధ్యయప్క్ట్ నహీైఁ హైైఁ| అవి బియయిం కావు.
వహ్ చాత్ర్ నహీైఁ హై| తమర్చ అధ్యయప్కులు కాదు . हम द्वविान लोग नहीों हैं |
అతడు విద్వయరిథ కాదు. ये पुराने नहीों हैं | హిం విద్వాన్ లోగ్ నహీైఁ హై|
तुम नौकर नहीों हो| ఏ పురానే నహీైఁ| మనిం విద్వాింసులము కాదు.
शब्दावद्वल:-
छात्र)पु))ఛాత్ర్)=విదాయరిధ द्वविान)पु) )విద్వాన్) = విద్వాింసుడు
पुराने )పురానే)=పాత్ चावल)पु))చావల్)=బియయిం

द्विया)క్రయ
ి )క్రయ
ి

उठना ఉఠాి=లేచుట गाना గానా=పాడుట

बैठना బైఠాి=క్ూరొచనుట दौड़ना దౌడాి=పరిగత్ు
ా ట
जागनाజాగాి= మేల్కునుట करना కరాి=చేయడిం)करोకరో, कीद्वजयेకీజియే)
सो जाना సో జానా=నిదరపో వపట दे ना దేనా=ఇవిడిం)दो ద్య, दीद्वजये దీజియే)
द्वलखना లిఖ్ని=వారయుట लेना లేనా= తీసుకొను)लोలో, लीद्वजयेలీజియే)
पढना ప్డాి=చదువపట पीना పీనా=తారగుట)द्वपयो పియో, पीद्वजये పీజియే)
सीखना సీఖ్ని=నేర్లచక్ొనుట
16
ఈ పుస్తకం లోని ప్రతి పాఠం వీడియోల రూరంలో మన VRR TUTORIALS Youtube channel లో అలానే
VRR TUTORIALS Mobile app లో అందుబాటులో ఉన్నా యి, ఆ వీడియోలు చూస్తత ఈ పుస్తకం చదివితే మరంత సులువుగా
నేర్చు కోగలుగుతార్చ. హందీ మరయూ ఇంగ్ల ీష్ online Classes లో జాయిన్ అవ్వ డానికి 9603339977,7901339977 ని
స్ంప్రదించగలర్చ.
 द्ववद्वि – द्विया విధి ప్కియ

तू द्वलख| నీవు వ్రాయు)తూ లిఖ్)

तू द्वलख )द्विया िातु)
)आदे श दे ना / आज्ञा दे ना/ ఆదేశ్న దేనా/ఆజాఞ దేనా)

तुम द्वलखो| )తుిం లిఖో)

तुम द्वलख)द्विया िातु) + ओ
మీర్చ వ్రాయుము.

आप द्वलक्तखए|)ఆప్ లిఖియే)

आप द्वलख)द्विया िातु) + इए తమర్చ వ్రాయిండి.)अनुरोि करना అనురోధ్ కరాి प्राथणना

करना ప్రారథనా కరాి)

तू बैठ| आप बैद्वठये| तुम पढ़ो|

)తూ బైఠ్) )ఆప్ బైఠియే) )తుిం ప్ఢో)
నీవు కూరోు. తమర్చ కూరోుిండి. మీర్చ చదువుము.
तुम बैठो| तू पढ़| आप पद्वढ़ए|
)తుిం బైఠో) )తూ ప్ఢ్) )ఆప్ ప్ఢియే)
మీర్చ కూరోునుము. నీవు చదువు. తమర్చ చదవిండి.
ఆదేశాలు జారీ చేసేటపుపడు మరిింత మరాయద జోడిించడానికి మరియూ భవిషయత్ లో కొింతకాలిం తర్చవ్యత
చేయిండి అని అరథిం రావడిం కోసిం క్రియ యొకు సమానయ రూపానిిिातु+ना ఉించాలి.
ఉద్వ :-
तुम द्वलखना तुम बैठना तुम पढ़ना
తుిం లిఖ్ని | తుిం బైఠాి | తుిం ప్ఢాి|
నువుా వ్రాయు. నువుా కూరోు. నువుా చదువు.
అభయరిన )अनुरोि / प्राथणना) లో మరిింత మరాయద జోడిించాలి అనుకునాి మరియూ భవిషయత్ లో కొింతకాలిం
తర్చవ్యత చేయిండి అని అరథిం రావడిం కోసిం క్రియా ధ్యతువుకు इए తో పాట్టగా गा జోడిించాలి.
ఉద్వ:-
आप द्वलक्तखएगा आप बैद्वठएगा आप पद्वढयेगा|
ఆప్ లిఖియేగా | ఆప్ బైఠియేగా |
ఆప్ ప్ఢియేగా|

17
ఈ పుస్తకం లోని ప్రతి పాఠం వీడియోల రూరంలో మన VRR TUTORIALS Youtube channel లో అలానే
VRR TUTORIALS Mobile app లో అందుబాటులో ఉన్నా యి, ఆ వీడియోలు చూస్తత ఈ పుస్తకం చదివితే మరంత సులువుగా
నేర్చు కోగలుగుతార్చ. హందీ మరయూ ఇంగ్ల ీష్ online Classes లో జాయిన్ అవ్వ డానికి 9603339977,7901339977 ని
స్ంప్రదించగలర్చ.
 मत మత్—వ్దుు
तू मत द्वलख| तू मत बैठ| )తూ మత్ ప్ఢ్)
)తూ మత్ లిఖ్) )తూ మత్ బైఠ్) నీవు చదవ వదుద.
నీవు వ్రాయవదుద. నీవు కూరోువదుద. तुम मत/न पढो|
तुम मत/ न द्वलखो| तुम मत/न बैठो| )తుిం మత్/న ప్ఢో)
)తుిం మత్/న లిఖో ) )తుిం మత్/న బైఠో) మీర్చ చదువొదుద.
మీర్చ వ్రాయవదుద. మీర్చ కూరోువదుద. आप मत / न पद्वढ़ए|
आप मत / न द्वलक्तखए| आप मत / न बैद्वठये| )ఆప్ మత్/న ప్ఢియే)
)ఆప్ మత్/న )ఆప్ మత్/న బైఠియే) తమర్చ చదవకిండి.
లిఖియే))లిఖ్+ఇయే) తమర్చ కూరోుకిండి.
తమర్చ వ్రాయకిండి. तू मत पढ़|
Note :- मत बोलो)మత్ బోలో) = बोलो मत)బోలో మత్)= बोलना मत)బోలి మత్)=मत बोलना)మత్
బోలి)=మాటాాడక్ు)मत ని ముిందు వనుక ఎకుడ ఉప్యోగ్వించినా అరథిం మారదు.)
न बोलो)న బోలో)=మాట్లాడవదుద.)न క్రియకు ముిందు జోడిించినపుడు మాత్రమే వదుద అనే అరథిం వసుతింది.)
बोलो न)బోలో నా)=ఏదైనా మాట్లాడు.)न ని క్రియకు తర్చవ్యత జోడిసేత కద్వ అనే అరథిం వసుతింది.)
दे दो न।)దే ద్య న)=ఇవవిచుచ క్దా.

18
ఈ పుస్తకం లోని ప్రతి పాఠం వీడియోల రూరంలో మన VRR TUTORIALS Youtube channel లో అలానే
VRR TUTORIALS Mobile app లో అందుబాటులో ఉన్నా యి, ఆ వీడియోలు చూస్తత ఈ పుస్తకం చదివితే మరంత సులువుగా
నేర్చు కోగలుగుతార్చ. హందీ మరయూ ఇంగ్ల ీష్ online Classes లో జాయిన్ అవ్వ డానికి 9603339977,7901339977 ని
స్ంప్రదించగలర్చ.
 कारक प्रत्यय(క్ారాక్ పరత్యయ్) విభక్రా పరత్యయములు

से తో ,
,నుిండి
का / के/ की केद्वलए
सवणनाम को ని,ను,కి,కు వలన , में లో पर పై
=యొక్ా కొరకు
కింటే ,
ద్వారా

मैं=నేను मेरा / मेरे / मेरे

मुझे / मुझको मुझसे मुझमें मुझपर
मेरी द्वलए
तू=నీవప तेरा / तेरे / तेरे
तुझे/ तुझको तुझसे तुझमें तुझपर
तेरी द्वलए
तुम्हारा/
तुमమీర్చ / నీవు= तुम्हारे
तुम्हारे तुम्हें / तुमको तुमसे तुम में तुम पर
द्वलए
/तुम्हारी
आपका /
आप= త్మర్ల आप आप
आपके / आपको आपसे आपमें
पर केद्वलए
आपकी
उसका /
वह= उस
उसके / उसे/उसको उससे उसमें उसपर
అతడు,ఆమె,అది केद्वलए
उसकी
इसका /
यह= ఇత్డు, ఈమె, ఇది इस
इसके/ इसे/इसको इससे इसमें इसपर
केद्वलए
इसकी
उनका /
वे= उन
उनके / उन्हें / उनको उनसे उनमें उनपर
వ్యర్చ,అవి केद्वलए
उनकी
इनका /
ये= వీర్ల,ఇవి इन
इनके / इन्हें / इनको इनसे इनमें इनपर
केद्वलए
इनकी
हमारा /
हम= మేము हमारे
हमारे / हमें / हमको हमसे हम में हम पर
द्वलए
हमारी

19
ఈ పుస్తకం లోని ప్రతి పాఠం వీడియోల రూరంలో మన VRR TUTORIALS Youtube channel లో అలానే
VRR TUTORIALS Mobile app లో అందుబాటులో ఉన్నా యి, ఆ వీడియోలు చూస్తత ఈ పుస్తకం చదివితే మరంత సులువుగా
నేర్చు కోగలుగుతార్చ. హందీ మరయూ ఇంగ్ల ీష్ online Classes లో జాయిన్ అవ్వ డానికి 9603339977,7901339977 ని
స్ంప్రదించగలర్చ.
 कौन)కౌన్)= द्वकसका /
द्वकसे / द्वकस द्वकस द्वकसके
द्वकसके / द्वकससे
ఎవర్ల)ఏకవచనిం) द्वकसको में पर द्वलए
द्वकसकी
कौन)కౌన్)= द्वकनका /
द्वकन्हें / द्वकन द्वकन द्वकनके
द्वकनके / द्वकनसे
ఎవర్ల)బహువచనిం) द्वकनको में पर द्वलए
द्वकनकी
जो)జో)=ఏదత
ై ే/ द्वजसका /
द्वजसे / द्वजस द्वजस द्वजसके
द्वजसके / द्वजससे
ఎవరైతే)ఏకవచనిం) द्वजसको में पर द्वलए
द्वजसकी
जो)జో)=ఏదత
ై ే/ द्वजनका /
द्वजन्हें / द्वजन द्वजनके
द्वजनके / द्वजनसे द्वजन में
ఎవరైతే)బహువచనిం) द्वजनको पर द्वलए
द्वजनकी

मैं+को=मुझे/मुझको )మై+కో=ముఝే/ముఝ్ కో)=ననుి, నాకు

तू+को=तुझे/तुझको )తూ+కో=తుఝే/తుఝ్ కో)=నినుి, నీకు
तुम+को=तुम्हें/तुमको )తుిం+కో=తుమేాన్/తుమ్ కో)=మీకు, మిముమలను
वह+को=उसे,उसको )వహ్+కో=ఉసే,ఉస్ కో)=అతనిని, అతనికి, ఆమెని, ఆమెకి, ద్వనిని, ద్వనికి
यह+को=इसे,इसको )యహ్+కో=ఇసే,ఇస్ కో)=ఇతనిని, ఇతనికి, ఈమెని, ఈమెకి, దీనిని, దీనికి.
वे+को=उन्हें /उनको )వే+కో=ఉన్ హే/ఉన్ కో) =వ్యరిని, వ్యరికి.
ये+को=इन्हें /इनको )యే+కో=ఇన్ హే/ఇన్ కో) =వీరిని, వీరికి.
हम+को=हमें/हमको )హిం+కో=హమే/హిం కో) =మనలిి, మమమలిి, మాకు, మనకు.
आप+को=आपको )ఆప్+కో=ఆప్ కో) =తమని, తమకి.
मैं+से=मुझसे )మై+సే=ముఝ్ సే)=నాతో, నావలన.
तू+से=तुझसे )తూ+సే=తుఝ్ సే) =నీతో, నీవలన
तुम+से=तुमसे )తుిం+సే=తుిం సే)=మీతో,మీవలన
वह+से=उससे )వహ్+సే=ఉస్ సే) =అతనితో,అతనివలన,ఆమెతో,ఆమెవలన,ద్వనితో,ద్వనివలన
यह+से=इससे )యహ్+సే=ఇస్ సే) =ఇతనితో,ఇతనివలన, ఈమెతో, ఈమెవలన, దీనితో, దీనివలన
वे+से=उनसे )వే+సే=ఉన్ సే) =వ్యరితో, వ్యరివలన, వ్యటితో, వ్యటివలన
ये+से=इनसे )యే+సే=ఇన్ సే) = వీరితో, వీరివలన, వీటితో, వీటివలన
हम+से=हमसे )హిం+సే=హిం సే) =మాతో, మావలన

20
ఈ పుస్తకం లోని ప్రతి పాఠం వీడియోల రూరంలో మన VRR TUTORIALS Youtube channel లో అలానే
VRR TUTORIALS Mobile app లో అందుబాటులో ఉన్నా యి, ఆ వీడియోలు చూస్తత ఈ పుస్తకం చదివితే మరంత సులువుగా
నేర్చు కోగలుగుతార్చ. హందీ మరయూ ఇంగ్ల ీష్ online Classes లో జాయిన్ అవ్వ డానికి 9603339977,7901339977 ని
స్ంప్రదించగలర్చ.
आप+से=आपसे )ఆప్+సే=ఆప్ సే)=తమతో, తమవలన
मैं+के द्वलए=मेरे द्वलए )మై+కే లియే=మేర్చ లియే) = నాకొరకు
तू+केद्वलए=तेरे द्वलये )తూ+కే లియే=తేర్చ లియే)=నీకొరకు
तुम+केद्वलए=तुम्हारे द्वलये )తుిం+కే లియే=తుమాార్చ లియే) =మీకోరకు
वह+केद्वलए=उसके द्वलए )వహ్+కే లియే=ఉస్ కే లియే)=అతనికోరకు, ఆమె కొరకు, ద్వనికొరకు
यह+केद्वलए=इसके द्वलए )యహ్+కే లియే=ఇస్ కే లియే)=ఇతనికోరకు, ఈమె కొరకు, దీని కొరకు
वे+केद्वलए=उनके द्वलए )వే+కే లియే=ఉన్ కే లియే) = వ్యరి కొరకు, వ్యటి కొరకు
ये+केद्वलए=इनके द्वलए )యే+కే లియే=ఇన్ కే లియే)= వీరి కొరకు, వీటి కొరకు
हम+केद्वलए=हमारे द्वलए )హిం+కే లియే=హమార్చ లియే) =మన కొరకు,మా కొరకు
आप+केद्वलए=आपके द्वलए )ఆప్+కే లియే=ఆప్ కే లియే)= తమరి కొరకు
मैं+का=मेरा )మై+కా=మేరా) = నా యొకు
तू+का=तेरा )తూ+కా=తేరా) = నీ యొకు
तुम+का=तुम्हारा )తుిం+కా=తుమాారా) =మీ యొకు
वह+का=उसका )వహ్+కా=ఉస్ కా)=అతనియొకు, ఆమె యొకు, ద్వని యొకు
यह+का=इसका )యహ్+కా=ఇస్ కా)=ఇతని యొకు, ఈమె యొకు, దీని యొకు
वे+का=उनका )వే+కా=ఉన్ కా) =వ్యరియొకు, వ్యటియొకు
ये+का=इनका )యే+కా=ఇన్ కా)=వీరియొకు, వీటియొకు
हम+का=हमारा )హిం+కా=హమారా)=మాయొకు,మన యొకు
आप+का=आपका )ఆప్+కా=ఆప్ కా) =తమయొకు
मैं+में=मुझमें )మై+మై=ముఝ్ మే)=నాలో
तू+में=तुझमें )తూ+మే=తుఝ్ మే)=నీలో
तुम+में=तुम में )తుిం+మే=తుిం మే)=మీలో
वह+में=उसमें )వహ్+మే=ఉస్ మే)=అతడిలో, ఆమెలో, ద్వనిలో
यह+में=इसमें )యహ్+మే=ఇస్ మే)=ఇతడిలో, ఈమెలో, దీనిలో
वे+में=उनमें )వే+మే=ఉన్ మే)=వ్యరిలో, వ్యటిలో
ये+में=इनमें )యే+మే=ఇన్ మే) =వీరిలో, వీటిలో
हम+में=हममें )హిం+మే=హమ్ మే) =మనలో, మాలో

21
ఈ పుస్తకం లోని ప్రతి పాఠం వీడియోల రూరంలో మన VRR TUTORIALS Youtube channel లో అలానే
VRR TUTORIALS Mobile app లో అందుబాటులో ఉన్నా యి, ఆ వీడియోలు చూస్తత ఈ పుస్తకం చదివితే మరంత సులువుగా
నేర్చు కోగలుగుతార్చ. హందీ మరయూ ఇంగ్ల ీష్ online Classes లో జాయిన్ అవ్వ డానికి 9603339977,7901339977 ని
స్ంప్రదించగలర్చ.
आप+में=आप में )ఆప్+మే=ఆప్ మే) = తమలో
मैं+पर=मुझपर )మై+ప్ర్=ముఝ్ ప్ర్) =నాపై
तू+पर=तुझपर )తూ+ప్ర్=తుఝ్ ప్ర్)=నీపై
तुम+पर=तुमपर )తుిం+ప్ర్=తుిం ప్ర్)=మీపై
वह+पर=उसपर )వహ్+ప్ర్=ఉస్ ప్ర్)=అతడిపై, ఆమెపై, ద్వనిపై
यह+पर=इसपर )యహ్+ప్ర్=ఇస్ ప్ర్)=ఇతడిపై, ఈమెపై, దీనిపై
वे+पर=उनपर )వే+ప్ర్=ఉన్ ప్ర్) =వ్యరిపై, వ్యటిపై
ये+पर=इनपर )యే+ప్ర్=ఇన్ ప్ర్)=వీరిపై, వీటిపై
हम+पर=हमपर)హిం ప్ర్)=మాపై
आप+पर=आपपर)ఆప్ ప్ర్)=తమరిపై
భూతకాలనికి సింబింధిించిన పాఠాలలో మనిం ने ప్రతయయిం గురిించి చెపుపకుింట్లిం.ने ప్రతయయిం జోడిసేత
సరానామాలు ఎల రూపాింతరిం చెిందుతయో ఇకుడ చూద్వదిం.
मैं+ने =मैंने)మైనే) वह+ने=उसने)ఉసేి) ये+ने =इन्होोंने)ఇనోానే)
तू+ने =तूने)తూనే) यह+ने=इसने)ఇసేి) हम+ने =हमने)హమేి)
तुम+ने =तुमने)తుమేి) वे+ने =उन्होोंने)ఉనోానే) आप+ने =आपने)ఆప్ నే)
అలనే ही ని జోడిసేత సరానామాలు ఎల రూపాింతరిం చెిందుతయో చూద్వదిం.ही ని ఏదైనా సరానామానికి జోడిసేత
అతడే,ఆమే , వ్యర్చ ,వీర్చ ఇలింటి అరథిం వసుతింది.
मैं + ही=मैंही)మైహీ)=నేనే वे+ही =उन्हीों)ఉనీా)=వ్యర్చ
तू+ही =तूही)తుహీ)=నీవే ये+ही =इन्हीों)ఇనీా)=వీర్చ
तुम+ही =तुम्हीों)తుమీా)=మీర్చ हम+ही =हमही)హింహీ)=మేమే
वह+ही=वही)వహీ)=అతడే/ఆమే /అదే आप+ही =आपही)ఆపీా)=తమర్చ
यह+ही=यही)యహీ)=ఇతడే/ఈమే /ఇదే

22
ఈ పుస్తకం లోని ప్రతి పాఠం వీడియోల రూరంలో మన VRR TUTORIALS Youtube channel లో అలానే
VRR TUTORIALS Mobile app లో అందుబాటులో ఉన్నా యి, ఆ వీడియోలు చూస్తత ఈ పుస్తకం చదివితే మరంత సులువుగా
నేర్చు కోగలుగుతార్చ. హందీ మరయూ ఇంగ్ల ీష్ online Classes లో జాయిన్ అవ్వ డానికి 9603339977,7901339977 ని
స్ంప్రదించగలర్చ.
 आ, ए, ई నియమము

హిందీలో రెిండు లిింగములు కలవు ,పు.లిింగము,స్త్రీ లిింగము .

హిందీలో తెలుగులో వునిట్టస నపుింసక లిింగిం లేదు .అింటే మనిం జీవములేని మరియు జింతు,ప్క్షాయదులకు
ఉప్యోగ్వించే నపుింసక లిింగిం ఇకుడ లేదు .వసుతవులను , అలనే జింతువులను ,ప్క్షులను ప్రకృతి సింబిందిించిన
ప్రతి ఒకు ద్వనిని పుర్చష లేక స్త్రీ లిింగములలో తీసుకోవలసి ఉింట్టింది. హిందీ భాషలో ఈ లిింగముల గురిించి
తప్పక తెలుసుకోవ్యలి .ఏవి పు.లిింగింలో వసతయి ,ఏవి స్త్రీ లిింగింలో వసతయి అనునది మనిం తర్చవ్యతి పాఠాలలో
చరిుించుకుింద్విం.
హిందీలో రెిండు వచనములు కలవు ,ఏక వచనము ,బహువచనము. ఒకు వసుతవు గురిించి చెపాపలనుకునిపుపడు ,
ఏకవచనిం లో చెబుతిం రెిండు అింతకింటే ఎకుువ వసుతవులగురిించి చెపేపటపుపడు బహువచనింను
ఉప్యోగ్వసతము.
ఏకవచన ప్ద్వలను బహువచనిం లోనికి ఎల మారాులి అనేది .మనిం రాబోయే పాఠాలోా చూద్వదిం .
పు.లిింగ ఏకవచనమునకు ‘आ ’ పు.లిింగ బహువచనమునకు ‘ए ’
స్త్రీ లిింగ ఏకవచన మరియు స్త్రీ లిింగ బహువచనము నకు ‘ ई’ ను ఉప్యోగ్వసతిం.
आ ఆకారింత ప్ద్వలు ए ఏ కారింత ప్ద్వలు ई ఈ కారింత ప్ద్వలు

పుిం లిింగ ఏకవచనిం గౌరవ్యరథకిం

స్త్రీ లిింగ ఏకవచనిం

పుిం లిింగ ఏకవచనిం పుిం లిింగ బహువచనిం

స్త్రీ లిింగ బహుచనిం

పుిం లిింగ స్త్రీ లిింగాలు

सुरेश राम का भाई है | सुनीता राम की बहन है |

సుర్చష్ రామ్ కా భాయి హాయ్ సునిత రామ్ కీ బహన్ హై.
సుర్చష్ రామ్ యొకు సోదర్చడు . సునీత రామ్ యొకు సోదరి.

23
ఈ పుస్తకం లోని ప్రతి పాఠం వీడియోల రూరంలో మన VRR TUTORIALS Youtube channel లో అలానే
VRR TUTORIALS Mobile app లో అందుబాటులో ఉన్నా యి, ఆ వీడియోలు చూస్తత ఈ పుస్తకం చదివితే మరంత సులువుగా
నేర్చు కోగలుగుతార్చ. హందీ మరయూ ఇంగ్ల ీష్ online Classes లో జాయిన్ అవ్వ డానికి 9603339977,7901339977 ని
స్ంప్రదించగలర్చ.
मेरे द्वपताजी का नाम रामारे ड्डी है | वह कैसा है ?
మేర్చ పితజీ కా నామ్ రామారెడిి హై. వహ్ కైస హై?
నా యొకు తిండ్రి గారి యొకు పేర్చ రామారెడిి. అతడు ఎల ఉనాిడు?
राम और गीता रािा के द्वमत्र हैं | वह कैसी है ?
రామ్ ఔర్ గ్లత రాధ్య కే మిత్ర్ హైైఁ వహ్ కైసీ హై?
రాిం మరియు గ్లత రాధ్ యొకు మిత్రులు. ఆమె ఎల ఉింది?
राम की पत्नी सीता है | द्वपताजी कैसे हैं ?
రామ్ కి ప్తీి సీత హై పితజీ కైసే హైైఁ?
రాముని యొకు భారయ సీత. నానిగార్చ ఎల ఉనాిర్చ?
कौसल्या, सुद्वमत्रा और कैकेयी दशरि की आप सब कैसे हैं ?
पद्वत्नयााँ हैं | ఆప్ సబ్ కైసే హైైఁ?
కుసలయ, సుమిత్ర ఔర్ కైకేయి దశరథ్స కీ ప్తిియా హైైఁ మీరిందరూ ఎల ఉనాిర్చ?
కౌసలయ, సుమిత్ర, కైకేయి దశరధుని భారయలు.
शब्दावली:-
भाई )భాయి)=సోదర్చడు
नाम )నామ్)=పేర్చ
बहन )బహన్)=సోదరి
द्वमत्र)మిత్ర్)=సేిహతుడు/సేిహతలు
द्वपताजी )పితజీ)=నానిగార్చ
पत्नी )ప్తీి)=భారయ
और )ఔర్)=మరియూ

24
ఈ పుస్తకం లోని ప్రతి పాఠం వీడియోల రూరంలో మన VRR TUTORIALS Youtube channel లో అలానే
VRR TUTORIALS Mobile app లో అందుబాటులో ఉన్నా యి, ఆ వీడియోలు చూస్తత ఈ పుస్తకం చదివితే మరంత సులువుగా
నేర్చు కోగలుగుతార్చ. హందీ మరయూ ఇంగ్ల ీష్ online Classes లో జాయిన్ అవ్వ డానికి 9603339977,7901339977 ని
స్ంప్రదించగలర్చ.
 था / थे / थी(థా / థే / థీ)

)भूतकाद्वलक साहायक द्वियाएों భూత్ కాలిక్ట్ సహాయక్ట్ క్రియాయే)

ఒక వ్యకయిం చివరిలో हूाँ / हो / है / हैं లు ఉింటె ఆ వ్యకయింలో ప్రసుతతనికి సింబధిించిన విషయాలు మాట్లాడుతునాిిం
అని అరథిం. అదే వ్యకయింలో చివరిలో था / थे / थी లు జోడిసేత గతనికి సింబింధిించిన విషయాలు మాట్లాడుతునాిిం
అని అరథిం.हूाँ / हो / है / हैं లను వరతమాన కాలిక సహాయక క్రియలు అింట్లము, था / थे / थी లను భూతకాలిక
సహాయక క్రియలు అింట్లము.
పుిం. లిింగ ఏకవచన శబదిం था
పుిం.లిింగ ఏకవచనమే కానీ గౌరవ్యరథకిం, పుిం.లిింగ
బహువచన శబదిం లేద్వ స్త్రీ లిింగ పుిం.లిింగ శబాదల थे
మిశ్రమిం
స్త్రీ లిింగ ఏకవచన, బహువచనాలు थी

నేను ఒక విద్వయరిథని. वे अध्यापक थे |

मैं एक छात्र हूाँ | వే అధ్యయప్క్ట్ థే.
మైైఁ ఏక్ట్ ఛాత్ర్ హుైఁ. అది చెట్టస.
నేను ఒక విద్వయరిథనై ఉిండినాను.)గతింలో) वह पेड़ है |
मैं एक छात्र था | వహ్ పేడ్ హై.
మైైఁ ఏక్ట్ ఛాత్ర్ థా. అది మొకు అయి ఉిండేది.
ఆమె ఒక నటి. वह पौिा था |
वह एक अद्वभनेत्री है | వహ్ పౌధ్య థా.
వహ్ ఏక్ట్ అభినేత్రి హై. ఆమె నా భారయ.
ఆమె ఒక నటియై ఉిండేది. वह मेरी बीवी है |
वह एक अद्वभनेत्री थी | వహ్ మేరీ బీవీ హై.
వహ్ ఏక్ట్ అభినేత్రి థీ. ఆమె )గతింలో) నా భార్య.
వ్యర్చ ఉపాధ్యయయులు. वह मेरी बीवी थी|
वे अध्यापक हैं | వహ్ మేరీ బీవీ థీ.
వే అధ్యయప్క్ట్ హైైఁ. అది ఎిండిన ఆకు.
వ్యర్చ ఉపాధ్యయయులై ఉిండేవ్యర్చ. वह सूखा पत्ता है |

25
ఈ పుస్తకం లోని ప్రతి పాఠం వీడియోల రూరంలో మన VRR TUTORIALS Youtube channel లో అలానే
VRR TUTORIALS Mobile app లో అందుబాటులో ఉన్నా యి, ఆ వీడియోలు చూస్తత ఈ పుస్తకం చదివితే మరంత సులువుగా
నేర్చు కోగలుగుతార్చ. హందీ మరయూ ఇంగ్ల ీష్ online Classes లో జాయిన్ అవ్వ డానికి 9603339977,7901339977 ని
స్ంప్రదించగలర్చ.
వహ్ స్తఖ్న ప్తత హై. आप इसके पहले कहााँ थे?
ఆ ఆకు ప్చుగా ఉిండేది. ఆప్ ఇసేు ప్హలే కహాైఁ థే?
वह पत्ता हरा था | అతడు రైతు.
వహ్ ప్తత హరా థా. वह द्वकसान है |
నేను ఇపుపడు రైలేాసేసషన్ లో ఉనాిను. వహ్ కిసన్ హై.
मैं अब रे लवेस्टेशन में हूाँ | అతడు ఇింతకుముిందు వ్యయపారి.
మైైఁ అబ్ రైలేాసేసషన్ మేైఁ హుైఁ वह पहले व्यापारी था|
రెిండు గింటలకు ఇింట్లా ఉనాిను. వహ్ ప్హలే వ్యయపారీ థా.
दो बजे घर में था| అది సీతకోకచిలుక.
ద్య బజే ఘర్ మేైఁ థా. वह द्वततली है |
మీర్చ ఇపుపడు ఎకుడ ఉనాిర్చ? వహ్ తితీా హై.
आप अब कहााँ हैं ? ఇింతకు ముిందు అది గింగళ్ల పుర్చగు.
ఆప్ అబ్ కహాైఁ హైైఁ? इसके पहले वह इल्ली थी|
మీర్చ ఇింతకుముిందు ఎకుడ ఉనాిర్చ? ఇసేు ప్హలే వహ్ ఇలీా థీ.

भद्ववष्यत् काद्वलक सहायक द्वियाएों

)భవిష్యత్ కాలిక్ట్ సహాయక్ట్ క్రియా యే)భవిష్యత్ కాల సహాయక క్రియలు.
मैं हूाँ गा)హింగా) / रहूाँ गा)రహింగా))पु) हूाँ गी)హో ింగీ) /
रहूाँ गी)రహింగ్ల))स्त्री)
तू,वह,यह,सोंज्ञा होगा)హో గా) / रहे गा)ర్హేగా))पुों) /होगी)హో గా) /
रहे गी)రహేగ్ల))स्त्री)
तुम होगे)హో గే)/रहोगे)రహోగే)/होगी)హో గీ)/रहोगी)రహోగ్ల)
आप,वे,ये,सोंज्ञा होोंगे)హో ింగే)/रहें गे)రహేింగే))पुों)/होोंगी)హో ింగీ)/रहें गी)రహేింగ్ల))स्त्री)

कल रद्वववार होगा| ఎలుాిండి సోమవ్యరిం.

కల్ రవివ్యర్ హోగా| कल यहााँ एक सोंगीत गोष्ट्ी होगी|
ర్చపు ఆదివ్యరిం. కల్ యహా ఎక్ట్ సింగ్లత్ గోష్టస హోగ్ల|
परसोों सोमवार होगा| ర్చపు ఇకుడ ఒక సింగ్లత కచేరీ ఉింట్టింది.
ప్రసన్ సోమవ్యర హోగా| वह कल द्वदल्ली में होगी|

26
ఈ పుస్తకం లోని ప్రతి పాఠం వీడియోల రూరంలో మన VRR TUTORIALS Youtube channel లో అలానే
VRR TUTORIALS Mobile app లో అందుబాటులో ఉన్నా యి, ఆ వీడియోలు చూస్తత ఈ పుస్తకం చదివితే మరంత సులువుగా
నేర్చు కోగలుగుతార్చ. హందీ మరయూ ఇంగ్ల ీష్ online Classes లో జాయిన్ అవ్వ డానికి 9603339977,7901339977 ని
స్ంప్రదించగలర్చ.
వహ్ కల దిలీా మెన్ హోగ్ల| लड़के खुश रहें गे|
ఆమె ర్చపు ఢిలీా లో ఉింట్టింది. లడకే ఖుష్ రహేింగే|
कल िुप होगी| బాలుర్చ ఆనిందింగా ఉింట్లర్చ.
కల్ ధూప్ హోగ్ల| मैं तैयार रहूाँ गा।
ర్చపు ఎిండగా ఉింట్టింది. మెయిన్ తైయార్ రహింగా|
परसोों िुोंि होगी| నేను ఆనిందింగా ఉింట్లను.
ప్రోస ధుమ్ద హోగ్ల| मैं आद्वमर रहूाँ गा।
ఎలుాిండి మించు ఉింట్టింది. మెయిన్ అమీర్ రహింగా|
द्वपताजी परे शान होोंगे| నేను ధ్నవింతునిి అవుతను.
పితజీ ప్ర్చష్ట్రన్ హోింగే| रािा गरीब रहे गी।
నాని కింగార్చప్డతర్చ. రాద్వ గరీబ్ రహేగ్ల|
अध्याद्वपका जी नाराज होोंगी| రాధ్ పేదది గా ఉింట్టింది.
అధ్యయపికా జీ నారాజ్ హోింగ్ల| तुम उपक्तस्थत रहोगे।
గుర్చవుకి కోప్ిం వసుతింది. తుమ్ ఉప్సితత్ రహోగే|
मैं खुश रहूाँ गा| నువుా హాజర్చ అవుతవు.
మెయిన్ ఖుష్ రహింగా| నువుా హాజర్చ అవుతవు.
నేను సింతోషింగా ఉింట్లను. राम स्वस्थ रहे गा।
तुम खुश रहोगे| రాిం సాస్థ రహేగా|
తుిం ఖుష్ రహోగే| రాిం ఆరోగయింగా ఉింట్లడు.
నువుా సింతోషింగా ఉింట్లవు. लड़के बीमार होोंगे।
हम खुश रहें गे| బాలుర్చ జబుబ ప్డతర్చ.
హిం ఖుష్ రహేింగే| లడకే బీమార్ హోింగే|
మేము ఆనిందింగా ఉింట్లము. राद्विका अनुपक्तस्थत रहेगी।
आप लोग खुश रहें गे| రాధిక అనుప్సితత్ రహేగ్ల|
ఆప్ లగ్ ఖుష్ రహేింగే| రాధిక హాజర్చ కాదు.
మీర్చ ఆనిందింగా ఉింట్లర్చ.
राम खुश रहे गा|
రాిం ఖుష్ రహేగా|
రాిం ఆనిందింగా ఉింట్లడు.

27
ఈ పుస్తకం లోని ప్రతి పాఠం వీడియోల రూరంలో మన VRR TUTORIALS Youtube channel లో అలానే
VRR TUTORIALS Mobile app లో అందుబాటులో ఉన్నా యి, ఆ వీడియోలు చూస్తత ఈ పుస్తకం చదివితే మరంత సులువుగా
నేర్చు కోగలుగుతార్చ. హందీ మరయూ ఇంగ్ల ీష్ online Classes లో జాయిన్ అవ్వ డానికి 9603339977,7901339977 ని
స్ంప్రదించగలర్చ.
 उदाहरर् वाक्य ఉదాహర్ణ్ వాక్య

मेरा नाम)पु) राम है | उसका कुताण लाल है |

)మేరా నామ్)పు) రామ్ హై) )ఉసు కురాత లల్ హై)-
నా యొకు పేర్చ రామ్ అతని చొకాు ఎర్చపు రింగు.
मेरा नाम सीता है | उन्हें / उनको पानी दीद्वजये|
)మేరా నామ్ సీత హై) ఉనేాైఁ/ఉనోు పానీ దీజియే
నా పేర్చ సీత. వ్యరికి నీర్చ ఇవాిండి.
यह मेरी चाय)स्त्री) है | इन्हें / इनको घर द्वदखाइए|
యహ్ మేరీ చాయ్)స్త్రీ) హై| ఇనేాైఁ/ఇనోు ఘర్ దిఖ్నయియే
ఇది నా ట్ట. వీరికి ఇలుా చూపిించిండి.
तुम्हारा नाम क्या है ? उससे मत बोलो|
తుమాారా నామ్ కాయ హై| ఉస్ సే మత్ బోలో
మీ పేర్చ ఏమిటి? అతనితో మాట్లాడకుము.
क्या आप वकील हैं ? हााँ / नहीों उससे पूछो|
కాయ ఆప్ వకీల్ హైైఁ? హాైఁ/నహైఁ ఉస్ సే పూఛో
మీర్చ వకీల? అవును/కాదు. అతనిని అడుగు.
आपको क्या चाद्वहए? इसपर बैद्वठये|
ఆప్ కో కాయ చాహయే? ఇస్ ప్ర్ బైఠియే
తమరికి ఏమి కావ్యలి? దీనిపైన కూరోుిండి.
मुझे चाय चाद्वहए| मुझे द्वहोंदी आती है |
ముజేా చాయ్ చాహయే ముజేా హిందీ ఆతీ హై |
నాకు ట్ట కావ్యలి. నాకు హిందీ వచుు.
मुझे दीद्वजये| क्या आपको मेरा नाम मालूम है ?
ముజేా దీజియే కాయ ఆపోు మేరా నిం మాలిం హై?
నాకు ఇవాిండి. మీకు నా పేర్చ తెలుస?
उसको मैं पसोंद हूाँ | इस कुसी पर बैद्वठये|
ఉసోు మెయిన్ ప్సింద్ హుిం| ఇస్ కురీస ప్ర్ బైఠియే
అతనికి /ఆమెకి నేను అింటే ఇషసిం. ఈ కురీుపైన కూరోుిండి.

28
ఈ పుస్తకం లోని ప్రతి పాఠం వీడియోల రూరంలో మన VRR TUTORIALS Youtube channel లో అలానే
VRR TUTORIALS Mobile app లో అందుబాటులో ఉన్నా యి, ఆ వీడియోలు చూస్తత ఈ పుస్తకం చదివితే మరంత సులువుగా
నేర్చు కోగలుగుతార్చ. హందీ మరయూ ఇంగ్ల ీష్ online Classes లో జాయిన్ అవ్వ డానికి 9603339977,7901339977 ని
స్ంప్రదించగలర్చ.
इससे वह बड़ा है | అతనిని/ఆమెని పిలువుము.
ఇస్ సే వహ్ బడా హై| हे प्रभु कृपा करो|
దీని కింటే అది పెదదది. హే ప్రభు కృపా కరో
उसमें पानी नहीों है | హే ప్రభు కర్చణించు.
ఉస్ మేైఁ పానీ నహైఁ హై| मुझे जवाब मालूम है
ద్వనిలో నీర్చ లేదు. ముజేా జవ్యబ్ మాలిం హై|

मुझे एक द्वगलास पानी दीद्वजये | నాకు జవ్యబు తెలుసు.

ముజేా ఏక్ట్ గాాస్ పానీ దీజియే| तुम्हारे पास एक कार है |

నాకు ఒక గాాస్ నీర్చ ఇవాిండి. తుమాార్చ పాస్ ఏక్ట్ కార్ హై|

तुमको एक द्वगलास पानी चाद्वहए क्या? నీ దగగర ఒక కార్ ఉింది.

తుమ్ కో ఏక్ట్ గాాస్ పానీ చాహయే కాయ? यह कुसी राम केद्वलए है |

మీకు ఒక గాాస్ నీర్చ కావ్యల? యహ్ కురీస రామ్ కే లియే హై|

उन्हें / उनको कुसी पर रक्तखये| ఈ కురీు రామ్ కోసిం.

ఉన్ కో కురీస ప్ర్ రఖియే| उस कुसी पर रखो|

వ్యటిని కురీుపై ఉించిండి. ఉస్ కురీస ప్ర్ రఖో|

इनमें राम कौन है ? ఆ కురీు పైన పెట్టస.

ఇన్ మేైఁ రామ్ కౌన్ హై? बच्चोों केद्वलए क्तखलौने लाइए|

వీరిలో రాిం ఎవర్చ? బచోుైఁ కే లియే ఖిలౌనే లయియే|

यहााँ दही द्वमलता है | పిలాలకోసిం ఆటవసుతవులు తీసుకురిండి.

యహాైఁ దహీ మిలత హై| मुझे हॉरर द्विल्में पसोंद हैं |

ఇకుడ పెర్చగు దర్చకుతుింది. ముజేా హారర్ ఫిలేమైఁ ప్సింద్ హైైఁ|

बाज़ार से सक्तियाों लाओ| నాకు హారర్ సినిమాలు అింటే ఇషసిం.

బాజార్ సే సబిజయైఁ లఓ| गीता का लड़का मैदान में है |

బజార్ నుిండి కూరగాయలు తెముమ. గ్లత కా లడాు మైద్వన్ మేైఁ హై|

कलम से मत द्वलखो| గ్లత యొకు పిలావ్యడు మైద్వనింలో ఉనాిడు.

కలిం సే మత్ లిఖో| गीता के लड़के मैदान में हैं |

పెనుితో వ్రాయవదుద. గ్లత కే లడేు మైద్వన్ మేైఁ హైైఁ|

उसको बुलाओ| గ్లత యొకు పిలావ్యళ్ళు మైద్వనింలో ఉనాిర్చ.

ఉస్ కో బులవో| उसकी चूड़ीदार अच्छी है |

29
ఈ పుస్తకం లోని ప్రతి పాఠం వీడియోల రూరంలో మన VRR TUTORIALS Youtube channel లో అలానే
VRR TUTORIALS Mobile app లో అందుబాటులో ఉన్నా యి, ఆ వీడియోలు చూస్తత ఈ పుస్తకం చదివితే మరంత సులువుగా
నేర్చు కోగలుగుతార్చ. హందీ మరయూ ఇంగ్ల ీష్ online Classes లో జాయిన్ అవ్వ డానికి 9603339977,7901339977 ని
స్ంప్రదించగలర్చ.
ఉస్ కీ చుడీద్వర్ అచీీ హై| యహ్ ప్కోడీ అచీీ హై|
ఆమె యొకు చూడీద్వర్ బాగునిది. ఈ ప్కోడీ బావుింది.
वे मेरे जीजाजी हैं | ओ ररक्शावाले! जल्दी कर|
వే మేర్చ జీజాజీ హైైఁ| ఓ రిక్షావ్యలే జలీద కర్
వ్యర్చ మా బావ గార్చ. ఓ రిక్షా తిందరగా పోనివుా.
मेरी दादी है | इन रोद्वटयोों को मत खाओ|
)వహ్ మేరీ ద్వదీ హై| ఇన్ రోటియోైఁ కో మత్ ఖ్నవో|
ఆమె మా నానిమమ. ఈ రొటెసలను తినవదుద.
मेरे दामाद का नाम कुमार है | चार नीोंबू दीद्वजये|
మేర్చ ద్వమాద్ కా నామ్ కుమార్ హై| చార్ నీమూబ దీజియే|
మా యొకు అలుాడు పేర్చ కుమార్. నాలుగు నిమమకాయలు ఇవాిండి.
वह मेरे मामा की पत्नी है | ये नाररयल का पानी हैं |
వహ్ మేర్చ మామా కీ ప్తీి హై| ఏ నారియాల్ కా పానీ హైన్|
ఆమె మా మావయయ భారయ. ఇవి కొబబరి నీళ్ళు.
दाल मत खाओ| बाजार से पत्तागोभी लाद्वयए|
ద్వల్ మత్ ఖ్నవో| బాజార్ సే ప్తతగోభీ లయియే|
ప్పుప తినవదుద. బజార్చ నుిండి కేబేజీ తెిండి.
मुझे द्वगटार बजाना आता है | ये प्याज बहुत सस्ते हैं |
ముజేా గ్వట్లర్ బజానా ఆత హై| ఏ పాయజ్ బహుత్ ససేత హైైఁ|
నాకు గ్వట్లర్ వ్యయిించడిం వచుు. ఈ ఉలిాపాయలు బాగా చవక
चटनी खाइए| आप कहााँ रहते हैं ?
చట్టి ఖయియే ఆప్ కహాైఁ రహతే హాయ్ైఁ?|
ప్చుడి తినిండి. మీర్చ ఎకుడ ఉింట్టనాిర్చ?.
यह पकौड़ी अच्छी है |
शब्दावद्वल:
चाय )చాయ్)=ట్ట पानी )పానీ)=నీర్చ कुसी )కురీస)=కురీు
द्वगलास)గాాస్)=గాాసు कौन)కౌన్)=ఎవర్చ सिी)సబీజ)=కూర
कुताण )కురాత)=చొకాు घर )ఘర్)=ఇలుా बड़ा )బడా)=పెదద
एक)ఏక్ట్)=ఒక बाजार)బాజార్)=బజార్చ बुखार)బుఖ్నర్)=జారిం

30
ఈ పుస్తకం లోని ప్రతి పాఠం వీడియోల రూరంలో మన VRR TUTORIALS Youtube channel లో అలానే
VRR TUTORIALS Mobile app లో అందుబాటులో ఉన్నా యి, ఆ వీడియోలు చూస్తత ఈ పుస్తకం చదివితే మరంత సులువుగా
నేర్చు కోగలుగుతార్చ. హందీ మరయూ ఇంగ్ల ీష్ online Classes లో జాయిన్ అవ్వ డానికి 9603339977,7901339977 ని
స్ంప్రదించగలర్చ.
 प्रश्न वाचक शब्द)పరశ్న వాచాక్ శ్బ్ద్ ) పరశ్న వాచక్ శ్బ్్ ములు

क्या )కాయ)=ఏమిటి द्वकस, कौन सा / कौन से / कौन सी )కిస్, కౌన్

क्योों )కోయ)=ఎిందుకు స/కౌన్ సే/కౌన్ సీ)= ఏ, ఎట్టవింటి
कब )కబ్)=ఎపుపడు कहााँ तक )కహాైఁ తక్ట్)=ఎకుడివరకూ
कौन )కౌన్)=ఎవర్చ कब तक )కబ్ తక్ట్)=ఎప్పటి వరకూ
द्वकतने / द्वकतनी )కితేి/కితీి)=ఎనిి, ఎింత మింది द्वकस समय )కిస్ సమయ్)=ఏ సమయానికి
द्वकतना )కితి)=ఎింత द्वकस जगह )కిస్ జగహ్)=ఏ ప్రదేశిం
कहााँ )కహాైఁ)=ఎకుడ द्वकतना दू र )కితి దూర్)=ఎింత దూరిం
द्वकिर )కిధ్ర్)=ఎట్ట कब-कब )కబ్-కబ్)=ఎపుపడెపుపడు
कैसा / कैसे / कैसी )కైస/కైసే/కైసీ)=ఎల द्वकतना पुराना )కితి పురానా)=ఎింత పాతది?
यहााँ )యహాైఁ)=ఇకుడ कब से )కబ్ సే)=ఎప్పటినుిండి.
वहााँ )వహాైఁ)=అకుడ द्वकस तरह )కిస్ తరహ్)=ఏ విధ్మైన / ఎట్టవింటి.
इिर )ఇధ్ర్)=ఇట్ట द्वकस तरि )కిస్ తరఫ్) =ఎట్ట వైపు
उिर )ఉధ్ర్)=అట్ట द्वकस द्वकस )కిస్ కిస్)=ఏ ఏ
कौन कौन )కౌన్ కౌన్)=ఎవరెవర్చ
कौन+ को=द्वकसे/ द्वकसको )కిసే/కిస్ కో)= ఎవరికి, ఎవరిని, దేనికి, దేనిని
कौन+से=द्वकससे )కిస్ సే)= దేని/ఎవరితో, దేని/ఎవరి నుిండి, దేని/ఎవరివలన, దేని/ఎవరి కింటే?
कौन+ में=द्वकसमें )కిస్ మేైఁ)= ఎవరిలో, దేనిలో?
कौन+पर=द्वकस पर )కిస్ ప్ర్)= దేని/ఎవరిపైన, దేని/ఎవరిమీద
कौन+का/के/की=द्वकसका/द्वकसके/द्वकसकी )కిస్ కా/కిస్ కే/కిస్ కీ) = దేని/ఎవరియొకు
कौन+के द्वलए=द्वकसके द्वलए )కిస్ కే లియే)= దేని/ఎవరికోసిం
कौन+के साथ=द्वकसके साथ )కిస్ కే సథ్స)= దేని/ఎవరితో పాట్ట,దేని/ఎవరి వింట
कौन+के पास=द्वकसके पास )కిస్ కే పాస్)= ఎవరి దగగర, దేని దగగర?
कौन+के बारे में =द्वकसके बारे में )కిస్ కే బార్చ మేైఁ)=ఎవరి గురిించి, దేని గురిించి?
कौन+के सामने=द्वकसके सामने )కిస్ కే సమేి) =ఎవరి ఎదుర్చగా, దేని ఎదుర్చగా?
कौन+के पीछे =द्वकसके पीछे )కిస్ కే పీఛే)= ఎవరి వనుక, దేని వనుక?
कौन+के बगल में= द्वकसके बगल/ बाजू में )కిస్ కే బగల్/బాజూ మేైఁ)=ఎవరి ప్రకున, దేని ప్రకున?

31
ఈ పుస్తకం లోని ప్రతి పాఠం వీడియోల రూరంలో మన VRR TUTORIALS Youtube channel లో అలానే
VRR TUTORIALS Mobile app లో అందుబాటులో ఉన్నా యి, ఆ వీడియోలు చూస్తత ఈ పుస్తకం చదివితే మరంత సులువుగా
నేర్చు కోగలుగుతార్చ. హందీ మరయూ ఇంగ్ల ీష్ online Classes లో జాయిన్ అవ్వ డానికి 9603339977,7901339977 ని
స్ంప్రదించగలర్చ.
कौन+के बाद=द्वकसके बाद )కిస్ కే బాద్) =ఎవరి తర్చవ్యత, దేని తర్చవ్యత?
कौन+के पहले=द्वकसके पहले )కిస్ కే ప్హలే)= ఎవరి ముిందు, దేని ముిందు?
कौन +की तरि=द्वकसकी तरि )కిస్ కీ తరఫ్)=ఎవరి వైపు / దేని వైపు
कौन+को=द्वकन्हें /द्वकनको )కిన్ హేైఁ/కిన్ కో)=వేటికి / ఎవరికి)బహువచనిం)/ వేటిని/ఎవరిని)బహువచనిం)
कौन+से=द्वकनसे )కిన్ సే)= వేటితో / ఎవరితో)బహువచనిం) / వేటితో/ఎవరితో)బహువచనిం)/వేటివలన /
ఎవరివలన )బహువచనిం)/ వేటి కింటే /ఎవరి కింటే )బహువచనిం)
कौन+के द्वलए=द्वकनके द्वलए )కిన్ కే లియే)= వేటి కొరకు / ఎవరి కొరకు)బహువచనిం)
कौन+का/के/की=द्वकनका/द्वकनके/द्वकनकी )కిన్ కా/కిన్ కే/కిన్ కీ)=వేటి యొకు / ఎవరి యొకు
कौन+में=द्वकनमें )కిన్ మేైఁ)=వేటిలో / ఎవరిలో
कौन+पर=द्वकनपर )కిన్ ప్ర్)=వేటిపై / ఎవరిపై
द्वकतने बजे को )కితేి బజే కో)= ఎనిి గింటలకి
उदाहरर् वाक्य
वह क्या है ? ये द्वकतनी चीजे)स्त्री) हैं ?
వహ్ కాయ హై? యే కితీిచీజేైఁ)స్త్రీ) హైైఁ?
ఏమిటది? ఇవి ఎనిి వసుతవులు?
आपकी उम्र)स्त्री) क्या है ? आपके द्वकतने भाई)पु ब) हैं ?
మీ వయసు ఎింత? ఆపేు కితేి భాయి హైైఁ?)
आप कौन हैं ? మీకు ఎింతమింది సోదర్చలు?
ఆప్ కౌన్ హైైఁ? आपकी द्वकतनी बहनें)स्त्री ब) हैं ?
తమర్చ ఎవర్చ? ఆపీు కితీి బహేిైఁ హైైఁ?
ये पैसे द्वकस द्वलए हैं ? మీకు ఎింతమింది సోదరీమణులు?
యే పైసే కిస్ లియే హైైఁ? इसका दाम)पु ए) क्या है?
ఈ డబుబ దేనికోసిం? ఇసు ద్విం కాయ హై?
यह द्वकसकी कलम)स्त्री) है ? దీని ధ్ర ఎింత?
యహ్ కిస్ కీ కలిం హై? यह द्वकतना का है ?
ఈ పెనుి ఎవరిది? యహ్ కితి హై?
यह िोन द्वकसके द्वलए है? ఇది ఎింత?
యహ్ ఫోన్ కిస్ కే లియే హై? द्वकसको बुलाना चाद्वहए?
ఈ ఫోన్ ఎవరికోసిం? కిస్ కో బులనా చాహయే?
32
ఈ పుస్తకం లోని ప్రతి పాఠం వీడియోల రూరంలో మన VRR TUTORIALS Youtube channel లో అలానే
VRR TUTORIALS Mobile app లో అందుబాటులో ఉన్నా యి, ఆ వీడియోలు చూస్తత ఈ పుస్తకం చదివితే మరంత సులువుగా
నేర్చు కోగలుగుతార్చ. హందీ మరయూ ఇంగ్ల ీష్ online Classes లో జాయిన్ అవ్వ డానికి 9603339977,7901339977 ని
స్ంప్రదించగలర్చ.
ఎవరిని పిలవ్యలి? ఏమిటి సింగతి?
इन सब को कहााँ रखना चाद्वहए? उसका नाम क्या है ?
ఇన్ సబ్ కో కహాైఁ రఖ్ని చాహయే ఉసు నామ్ కాయ హై?
ఇవనీి ఎకుడ పెట్లసలి? అతని పేర్చ ఏమిటి?
आपको इनमें द्वकतने चाद्वहए? अब समय क्या है ?
ఆపోు ఇన్ మేైఁ కితేి చాహయే? అబ్ సమయాుయ హై?
తమరికి వీటిలో ఎనిి కావ్యలి? ఇపుపడు టైిం ఎింత?
इसकी द्वकतनी कीमत)स्त्री) है ? मैं कौन हूाँ ?
ఇసీు కితీి కీమత్ హై? మైైఁ కౌన్ హుైఁ?
దీని యొకు ధ్ర/విలువ ఎింత? నేను ఎవర్చ?
अब द्वकिर जाना चाद्वहए ? आपको कौन चाद्वहए?
అబ్ కిధ్ర్ జానా చాహయే? ఆపోు కౌన్ చాహయే?
ఇపుపడు ఎట్ట వళాులి? తమరికి ఎవర్చ కావ్యలి?
उिर जाना चाद्वहए| उन्हें कौन चाद्वहए?
ఉధ్ర్ జానా చాహయే.అట్ట వళాులి. ఉనేాైఁ కౌన్ చాహయే?
यह सोंतरा अच्छा है न? వ్యరికి ఎవర్చ కావ్యలి?
యహ్ సింత్రా అచాు హై న? कब उठने से अच्छा है ?
ఈ కమల ఫలిం బావుింది కద్వ? కబ్ ఉఠ్ని సే అచాీ హై?
आप कैसे हैं ? ఎపుపడు లేవడిం మించిది?
ఆప్ కైసే హైైఁ? कब जाने से अच्छा है ?
తమర్చ ఎల వునాిర్చ? కబ్ జానే సే అచాీ హై?
वहााँ कौन हैं ? ఎపుపడు వళుడిం మించిది?
వహాైఁ కౌన్ హైైఁ? आपकी उम्र)स्त्री) द्वकतनी / क्या है ?
అకుడ ఎవర్చ వునాిర్చ? ఆపీు ఉమ్ర్)స్త్రీ) కితీి/కాయ హై?
तुम्हारी पाठशाला)स्त्री) कहााँ है ? తమరి వయసుస ఎింత?
తుమాారీ పాఠశాల)స్త్రీ) కహాైఁ హై? मैं 29 साल का / की हूाँ |
మీ పాఠశాల ఎకుడ? మైైఁ 29 సల్ కా/కీ హుైఁ
क्या बात है ? నాకు 29 సింవతసరములు.
కాయ బాత్ హై? तुमको द्वकतना चाद्वहए?

33
ఈ పుస్తకం లోని ప్రతి పాఠం వీడియోల రూరంలో మన VRR TUTORIALS Youtube channel లో అలానే
VRR TUTORIALS Mobile app లో అందుబాటులో ఉన్నా యి, ఆ వీడియోలు చూస్తత ఈ పుస్తకం చదివితే మరంత సులువుగా
నేర్చు కోగలుగుతార్చ. హందీ మరయూ ఇంగ్ల ీష్ online Classes లో జాయిన్ అవ్వ డానికి 9603339977,7901339977 ని
స్ంప్రదించగలర్చ.
తుింకో కితి చాహయే? मुझे वहााँ कब पहूों चना है ?
మీకు ఎింత కావ్యలి? ముజేా వహాైఁ కబ్ ప్హుించాి హై?
ये सक्तियाों द्वकतनी की हैं? నేను అకుడకి ఎపుపడు చేర్చకోవ్యలి?
యే సబిజయాైఁ కితీి కీ హై? इन सामान को द्वकस पर रखना है ?
ఈ కూరగాయలు ఎింత? ఇన్ సమాన్ కో కిస్ ప్ర్ రఖ్ని హై?
दाल द्वकतना चाद्वहए? ఈ వసుతవులని దేనిమీద పెట్లసలి?
ద్వల్ కితి చాహయే? द्वकसके बारे में क्या बोलना है ?
ప్పుప ఎింత కావ్యలి? కిసేు బార్చ మేైఁ కాయ బోలి హై?
दाल द्वकतना का चाद्वहए? ఎవరి గురిించి ఏమి మాట్లాడాలి?
ద్వల్ కితి కా చాహయే? द्वकसके सामने तुम्हारा घर है ?
ప్పుప ఎింతటిది కావ్యలి? కిసేు సమేి తుమాారా ఘర్ హై?
आपको कौन सी डर स चाद्वहए? దేని ఎదుర్చగా మీ ఇలుా వుింది?
ఆపోు కౌన్ సీ డ్రెస్ చాహయే? द्वकसके पीछे मोंद्वदर है ?
మీకు ఏ డ్రసుస కావ్యలి? కిసేు పీఛే మిందిర్ హై?
ये द्वकतने आम हैं ? దేని వనుక గుడి వుింది?
యే కితేి ఆమ్ హైైఁ? द्वकसके बाजू में तालाब है ?
ఇవి ఎనిి మామిడి ప్ళ్ళు? కిసేు బాజూ మేైఁ తలబ్ హై?
यह द्वकसकी द्वकताब)स्त्री) है ? దేని ప్రకున చెర్చవు వుింది?
యహ్ కిసీు కితబ్)స్త్రీ) హై? द्वकसके बाद मेरा नोंबर है?
ఇది ఎవరి పుసతకిం? కిసేు బాద్ మేరా న్ింబర్ హై?
अब तुम्हारी तबीयत)स्त्री) कैसी है ? ఎవరి తర్చవ్యత నా న్ింబర్చ వుింది?
అబ్ తుమాారీ తబియత్)స్త్రీ) కైసీ హై? मुझे द्वकसके पहले खडा होना है ?
ఇపుపడు నీ ఆరోగయిం ఎల వుింది? ముజేా కిసేు ప్హలే ఖడా హోనా హై?
मुझे द्वकसके द्वलए जीना है ? నేను ఎవరి ముిందు నిలబడాలి?
ముజేా కిసేు లియే జీనా హై? तुम द्वकस समय आओगे?
నేను ఎవరి కోసిం బ్రతకాలి? తుిం కిస్ సమయ్ ఆవోగే?
तुम्हें यहााँ से कहााँ जाना है ? నువుా ఏ సమయానికి వసతవు?
తుమేాైఁ యహాైఁ సే కహాైఁ జానా హై? यह द्वकसका कुताण है ?
నీవు ఇకుడ నుిండి ఎకుడికి వళాాలి? యహ్ కిసు కురాత హై?

34
ఈ పుస్తకం లోని ప్రతి పాఠం వీడియోల రూరంలో మన VRR TUTORIALS Youtube channel లో అలానే
VRR TUTORIALS Mobile app లో అందుబాటులో ఉన్నా యి, ఆ వీడియోలు చూస్తత ఈ పుస్తకం చదివితే మరంత సులువుగా
నేర్చు కోగలుగుతార్చ. హందీ మరయూ ఇంగ్ల ీష్ online Classes లో జాయిన్ అవ్వ డానికి 9603339977,7901339977 ని
స్ంప్రదించగలర్చ.
ఇది ఎవరి షర్చస?
द्विर क्या हुआ?
ఫిర్ కాయ హువ్య?
మరల ఏమైింది?
कोई उसकी मदद)स्त्री) कर सकते हैं ?
కోయి ఉసీు మదద్)స్త్రీ) కర్ సకేత హైైఁ?
ఎవరైనా అతనికి సహాయిం చేయగలరా?
वहााँ द्वकतनी लडद्वकयाों हैं?
వహాైఁ కితీిలడిుయాైఁ హైైఁ?
అకుడ ఎింతమింది అమామయిలు ఉనాిర్చ?
वहााँ द्वकतने लड़के हैं ?
వహాైఁ కితేి లడేు హైైఁ?
అకుడ ఎింతమింది అబాబయిలు ఉనాిర్చ?
आपको द्वकतना समय लगेगा?
ఆపోు కితి సమయ్ లగేగా?
తమరికి ఎింత సమయిం ప్డుతుింది?
आपको कौन सी द्विल्म पसोंद है ?
ఆపోు కౌన్ సీ ఫిల్మ ప్సింద్ హై?
మీకు ఏ ఫిలిిం ఇషసిం.
मुझे यहााँ द्वकतने घोंटे काम करना चाद्वहए?
ముజేా యహాైఁ కితేి ఘింటే కాిం కరాి చాహయే?
నేను ఇకుడ ఎనిి గింటలు ప్ని చేయాలి?
आपके पास द्वकतनी द्वकताबे हैं ?
ఆపేు పాస్ కితీి కితబేైఁ హైైఁ?
మీ దగగర ఎనిి పుసతకాలు ఉనాియి?
टमाटर द्वकतने का हैं ?
టమాటర్ కితేి కా హై?
టమాట్లలు ఎింత?

35
ఈ పుస్తకం లోని ప్రతి పాఠం వీడియోల రూరంలో మన VRR TUTORIALS Youtube channel లో అలానే
VRR TUTORIALS Mobile app లో అందుబాటులో ఉన్నా యి, ఆ వీడియోలు చూస్తత ఈ పుస్తకం చదివితే మరంత సులువుగా
నేర్చు కోగలుగుతార్చ. హందీ మరయూ ఇంగ్ల ీష్ online Classes లో జాయిన్ అవ్వ డానికి 9603339977,7901339977 ని
స్ంప్రదించగలర్చ.
 काल)క్ాల్) క్ాలము

కాలనిి మూడు రకములుగా విభజిింప్గలము.

वत्तणमान कालవరతమాన్ కాల్)వరతమాన కాలము)
भूत कालభూత్ కాల్)భూత కాలము)
भद्ववष्यत् कालభవిషయత్ కాల్)భవిషయత్ కాలము)

वतणमान काल (వర్ా మాన్ క్ాల్)వర్ా మాన క్ాలము.

ముిందుగా మనిం వరతమాన కాలనిి గురిించి నేర్చుకుింద్వము.

వరతమాన కాలనిి మరల ప్రధ్యనింగా 3 రకములుగా విభజిించడిం జరిగ్వింది.)కొనిి పుసతకాలలో सोंभाव्य
वतणमान कालసింభావ్య వరతమాన్ కాల్ , पूर्ण वत्तणमान काल పూర్ా వరతమాన్ కాల్ లింటి కాలలు ఇచాుర్చ .అవి
చూసి మీర్చ తికమక ప్డవలసిన ప్నిలేదు.వ్యటిని మనిం వేర్చ పేరాతో చెపుపకుింట్లిం భూత కాలిం అలనే భవిషయత్
కాలిం పాఠాలలో.)
అవి:-
सामान्य वत्तणमान काल సమానయ వరతమాన్ కాల్
अपूर्ण वतणमानकाल అపూర్ా వరతమాన్ కాల్
सोंद्वदग्ध वतणमानकाल సిందిఘ్దద వరతమాన్ కాల్
ఈ పాఠిం లో మనిం సమానయ వరతమాన కాలిం గురిించి నేర్చుకుింద్వము.
సమానయ వరతమాన కాలము ప్రతిరోజూ,అలవ్యట్టగా జర్చగుతుని ప్నులగురిించి మరియూ అతి కొదిద సమయింలోనే
చేయబోతుని విషయాలను వివరిించడానికి, ఉప్యోగప్డుతుింది.
ఉద్వ:-
నేను రోజూ స్తుల్ కి వళతను.
నేను పుసతకాలు ఎకుువగా చదువుతను .మొదలుగునవి.
సమానయ వరతమాన కాలిం లో క్రియాధ్యతువు కు ता/ते/ती లను జోడిసతము.
కరత పుింలిింగ ఏకవచనిం అయితే క్రియకు ता జోడిించాలి.
కరత పుింలిింగ బహువచనిం అయితే క్రియకు ते జోడిించాలి.
కరత స్త్రీలిింగ ఏకవచన / బహువచనాలకు క్రియకు ती జోడిించాలి.

36
ఈ పుస్తకం లోని ప్రతి పాఠం వీడియోల రూరంలో మన VRR TUTORIALS Youtube channel లో అలానే
VRR TUTORIALS Mobile app లో అందుబాటులో ఉన్నా యి, ఆ వీడియోలు చూస్తత ఈ పుస్తకం చదివితే మరంత సులువుగా
నేర్చు కోగలుగుతార్చ. హందీ మరయూ ఇంగ్ల ీష్ online Classes లో జాయిన్ అవ్వ డానికి 9603339977,7901339977 ని
స్ంప్రదించగలర్చ.
వ్యకయిం చివరిలో వరతమాన సహాయక క్రియలు అయిన हूाँ / हो / है / हैं లు జోడిించాలి.నక్ారాత్మక్ వాక్ాయలక్ు
చివర్ हूाँ / हो / है / हैं లు జోడిించవలసిన అవసరిం లేదు.
వరతమాన కాలిక
సహాయక
కరత)subject) పుిం లిింగిం స్త్రీ.లిింగిం
క్రియ)Present
Helping verb)
నేను వళాతను. मैंమై जाताజాత जातीజాతీ हूाँ హు

నీవు వళాతవు. तुमతుిం जातेజాతే जाती జాతీ होహో

నీవు వళాతవు. तूతూ जाताజాత जाती జాతీ

అతడు వళాతడు. वहవహ్ जाताజాత

ఇతడు వళాతడు. यहయహ్ जाताజాత

రాిం వళాతడు. रामరాిం जाताజాత है హై

ఆమె వళ్ళతింది. वहవహ్ जाती జాతీ

ఈమె వళ్ళతింది. यहయహ్ जाती జాతీ

సీత వళ్ళతింది. सीताసీత जाती జాతీ

తమర్చ వళాతర్చ. आपఆప్ जातेజాత जाती జాతీ

వ్యర్చ వళాతర్చ. वेవే जातेజాత जाती జాతీ

వీర్చ వళాతర్చ. येయే जातेజాత जाती జాతీ हैं హైైఁ

మేము వళాతము. हमహిం जातेజాత जाती జాతీ

విద్వయర్చథలు వళాతర్చ. छात्रఛాత్ర్/छात्राఛాత్రా जातेజాత जाती జాతీ

मैं कॉलेज नहीों जाता हूाँ | తుమ్ కాలేజ్ నహీైఁ జాతే హో|
మైైఁ కాలేజ్ నహీైఁ జాత హైఁ| నువుా కాలేజీ కి వళువు.
నేను కాలేజీ కి వళును. वह कॉलेज नहीों जाता है |
तुम कॉलेज नहीों जाते हो| వహ్ కాలేజ్ నహీైఁ జాత హై|

37
ఈ పుస్తకం లోని ప్రతి పాఠం వీడియోల రూరంలో మన VRR TUTORIALS Youtube channel లో అలానే
VRR TUTORIALS Mobile app లో అందుబాటులో ఉన్నా యి, ఆ వీడియోలు చూస్తత ఈ పుస్తకం చదివితే మరంత సులువుగా
నేర్చు కోగలుగుతార్చ. హందీ మరయూ ఇంగ్ల ీష్ online Classes లో జాయిన్ అవ్వ డానికి 9603339977,7901339977 ని
స్ంప్రదించగలర్చ.
అతడు కాలేజీ కి వళుడు. రాహుల్ మైద్వన్ మేైఁ ఖేలత హై
क्या तुम कॉलेज जाते हो? రాహుల్ మైద్వనిం లో ఆడతడు.
కాయ తుిం కాలేజ్ జాతే హో? वे बाजार जाते हैं |
నువుా కాలేజీ కి వళాతవ్య? వే బాజార్ జాతే హైైఁ
सोंदीप कहााँ जाता है ? వ్యర్చ బజార్ కి వళాతర్చ.
సిందీప్ కహాైఁ జాత హై? आप क्या काम करते हैं ?
సిందీప్ ఎకుడికి వళాతడు? ఆప్ కాయ కామ్ కర్చత హైైఁ?
तुम क्या करते हो? తమర్చ ఏ ప్ని చేసతర్చ?
తుిం కాయ కర్చత హో? तुम स्कूल जाते हो क्या?
మీర్చ ఏమి చేసతర్చ? తుమ్ స్తుల్ జాతే హో కాయ?
तुम कहााँ रहते हो? నీవు స్తుల్ కి వళాతవ్య?
తుమ్ కహాైఁ రహతే హో? क्या सरला गाती है ?
నీవు ఎకుడ ఉింట్లవు? కాయ సరళ గాతీ హై?
मैं दू रदशणन दे खता हूाँ | సరళ పాడుతుింద్వ?
మైైఁ దూరదరశన్ దేఖత హైఁ| क्या तुम दू रदशणन दे खते हो?
నేను దూరదరశన్ చూసతను. కాయ తుమ్ దూరదరశన్ దేఖేత హో?
सीता, तुम क्या करती हो? నీవు దూరదరశన్ చూసతవ్య?
సీత, తుిం కాయ కరీత హో? नहीों, मैं दू रदशणन नहीों दे खता|
సీత, నీవు ఏమి చేసతవు? నహీైఁ మైైఁ దూరదరశన్ నహీైఁ దేఖ్నత
मैं द्वहोंदी पढ़ती हूाँ | లేదు,నేను దూరదరశన్ చూడడిం లేదు.
మైైఁ హిందీ ప్ఢ్తత హైఁ| वह अख़बार नहीों पढ़ता|
నేను హిందీ చదువుతను. వహ్ అఖ్నబర్ నహీైఁ ప్ఢాత హై
आप क्या खाते हैं ? అతడు వ్యరాతప్త్రిక చదవడు.
ఆప్ కాయ ఖ్నతే హైైఁ? वे शहर नहीों आते हैं |
తమర్చ ఏమి తిింట్లర్చ? వే షహర్ నహీైఁ ఆతే హైైఁ
हम आम खाते हैं | వ్యర్చ నగరానికి రార్చ.
హమ్ ఆమ్ ఖ్నతే హైైఁ| तुम आज नहीों द्वलखती हो|
మేము మామిడి ప్ిండు తిింట్లము. తుమ్ ఆజ్ నహీైఁ లిఖ్తత హో
राहुल मैदान मैं खेलता है| మీర్చ ఈ రోజు రాయర్చ.

38
ఈ పుస్తకం లోని ప్రతి పాఠం వీడియోల రూరంలో మన VRR TUTORIALS Youtube channel లో అలానే
VRR TUTORIALS Mobile app లో అందుబాటులో ఉన్నా యి, ఆ వీడియోలు చూస్తత ఈ పుస్తకం చదివితే మరంత సులువుగా
నేర్చు కోగలుగుతార్చ. హందీ మరయూ ఇంగ్ల ీష్ online Classes లో జాయిన్ అవ్వ డానికి 9603339977,7901339977 ని
స్ంప్రదించగలర్చ.
मैं दू ि नहीों पीता| బస్ సమయానికి వసుతింద్వ?
మై దూధ్ నహీైఁ పీత यह सड़क कहााँ जाती है?
నేను పాలు త్రాగను. యహ్ సడక్ట్ కహాైఁ జాతీ హై?
वे इडली नहीों खाते| ఈ రోడ్ ఎకుడికి వళ్ళతింది?
వే ఇడిా నహీైఁ ఖ్నతే आप द्वकराया द्वकतना लेते हैं ?
వ్యర్చ ఇడిా తినర్చ. ఆప్ కిరాయ కితి లేతే హైైఁ?
मााँ खाना बनाती है | తమర్చ ఎింత కిరాయి తీసుకుింట్లర్చ?
మాైఁ ఖ్ననా బనాతీ హై क्या, तुम स्कूल पैदल जाते हो?
అమమ వింట చేసుతింది. కాయ, తుమ్ స్తుల్ పైదల్ జాతే హో?
मैं चावल खाता हूाँ | నీవు స్తుల్ కి నడచి వళాతవ్య?
మైైఁ చావల్ ఖ్నత హైఁ क्या, आप अाँिेरे से डरते हैं ?
నేను అనిిం తిింట్లను. కాయ, ఆప్ అింధేర్చ సే డర్చత హైైఁ?
द्वकसान खेतोों में काम करते हैं | మీర్చ చీకటికి బయప్డతరా?
కిసన్ ఖేతోైఁ మేైఁ కామ్ కర్చత హైైఁ मुझे अकेले जाने में डर लगता है |
రైతులు పలలలో ప్నిచేసతర్చ. ముజేా అకేలే జానే మేైఁ డర్ లగత హై
हम पाठ रटते हैं | నాకు ఒింటరిగా వళాులింటే భయింవేసుతింది.
హమ్ పాఠ్ రటేత హైైఁ इस प्रकार बात करना आपको शोभा नहीों दे ता|
మేము పాఠిం బట్టస ప్డతము. ఇస్ ప్రకార్ బాత్ కరాి ఆపోు శోభా నహీైఁ దేత
िोबी कपड़े िोता है | ఈ విధ్ింగా మాట్లాడడిం మీకు సబబు కాదు.
ధోబీ కప్డే ధోత హై क्या, आप यात्रा पर जाना पसन्द करते हैं ?
చాకలి వ్యడు బటసలు ఉతుకుతడు. కాయ ఆప్ యాత్ర ప్ర్ జానా ప్సింద్ కర్చత హైైఁ
क्या वह कॉिी पीता है ? తమకు యాత్రకు వళుడిం ఇషసమేనా?
కాయ వహ్ కాఫీ పీత హై? यात्रा से द्वशक्षा)ज्ञान) द्वमलती है |
అతడు కాఫీ త్రాగుతడా? యాత్ర సే శిక్షా)జాఞన్) మిలీత హై|
नहीों, वह कॉिी नहीों पीता| యాత్ర వలా జాఞనిం లభిసుతింది.
నహీైఁ, వహ్ కాఫీ నహీైఁ పీత లేదు, मैं वहााँ नौकरी करता हूाँ |
అతడు కాఫీ త్రాగడు. మైైఁ వహాైఁ నౌకరీ కరాత హైఁ
क्या बस समय पर आती है ? నేను అకుడ ఉద్యయగిం చేసతను.
కాయ బస్ సమయ్ ప్ర్ ఆతీ హై? नया चप्पल भी बनाता हूाँ |

39
ఈ పుస్తకం లోని ప్రతి పాఠం వీడియోల రూరంలో మన VRR TUTORIALS Youtube channel లో అలానే
VRR TUTORIALS Mobile app లో అందుబాటులో ఉన్నా యి, ఆ వీడియోలు చూస్తత ఈ పుస్తకం చదివితే మరంత సులువుగా
నేర్చు కోగలుగుతార్చ. హందీ మరయూ ఇంగ్ల ీష్ online Classes లో జాయిన్ అవ్వ డానికి 9603339977,7901339977 ని
స్ంప్రదించగలర్చ.
నయా చప్పల్ భీ బనాత హైఁ खाना गाडी में ही द्वमलता है |
కొతత చెపుపలు కూడా కుడతను. ఖ్ననా గాడీ మేైఁ హీ మిలత హై
रद्वववार वहााँ बहुत भीड़ रहती है | భోజనిం బిండిలోనే దర్చకుతుింది.
రవివ్యర్ వహాైఁ బహుత్ భీడ్ రహతీ హై . आप कौन सा खेल खेलते हैं ?
ఆదివ్యరిం అకుడ చాల రదీదగా ఉింట్టింది. అప్ కౌన్ స ఖేల్ ఖేలేత హైైఁ?
यह रास्ता कहााँ जाता है ? మీర్చ ఏ ఆట ఆడతర్చ?
యహ్ రాసత కహాైఁ జాత హై? वे लोग कबड्डी अच्छा खेलते हैं |
ఈ ద్వరి ఎకుడికి వళ్ళతింది. వే లోగ్ కబడీి అచాీ ఖేలేత హైైఁ
द्वबना द्वमलावट तेल द्वमलता है क्या? వ్యరిందరూ కబడీి బాగా ఆడతర్చ.
బినా మిలవట్ తేలిమలత హై కాయ? तुम लोग वहााँ कौन कौन सा खेल खेलते हैं ?
కలీత లేని నూన్ దర్చకుతుింద్వ? తుిం లోగ్ వహాైఁ కౌన్ స ఖేల్ ఖేలేత హైైఁ?
यहााँ लोग एक ही भाषा बोलते हैं | మీరిందరూ అకుడ ఏ ఏ ఆటలు ఆడతర్చ?
యహాైఁ లోగ్ ఏక్ట్ హీ భాష బోలేత హైైఁ. क्तखलाद्वड़योों का स्वास्थ्य अच्छा रहता है |
ఇకుడి ప్రజలు ఒకే భాష మాట్లాడుతర్చ. ఖిలడియోైఁ కా సాస్థ అచాీ రహత హై .
यहााँ अच्छी चीजें द्वमलती है क्या? ఆటగాళు ఆరోగయిం బాగుింట్టింది.
యహాైఁ అచీీ చీజేైఁ మిలీత హైైఁ కాయ? वहााँ ताजा रोद्वटयाों बेचते हैं |
ఇకుడ మించి వసుతవులు దర్చకుతయా? వహాైఁ తజా రోటియాైఁ బ్జచేత హైైఁ
बार -बार इिर ही खाने का मन करता है | అకుడ తజా రొటెసలు అముమతర్చ.
బార్-బార్ ఇధ్ర్ హీ ఖ్ననే కా మన్ కరాత హై . वह बात मैं नहीों मानूाँगा|
మళ్ళు మళ్ళు ఇకుడే తినాలనిపిసుతింది. వహ్ బాత్ మైైఁ నహీైఁ మానూింగా
चावल िीका रहता है | ఆ మాట నేను ఒపుపకోను.
చావల్ ఫీకా రహత హై हमारा कोंप्यूटर काम नहीों करता है |
అనిిం చప్పగా వుింట్టింది. హమారా కింపూయటర్ కామ్ నహీైఁకరాత హై.
पोस्ट कब द्वनकालते है ? మా కింపూయటర్ ప్ని చెయయటేాదు.
పోస్స కబ్ నికాలేత హైైఁ? वैसा करके दे ने को द्वकतना होता है ?
పోస్స ఎపుపడు తీసతర్చ? వైస కర్చుదేనే కో కితి హోత హై?
मुोंबई को एक ही गाडी जाती है क्या? అల చేసి ఇవాడానికి ఎింత అవుతుింది?
ముింబై కో ఏక్ట్ హీ గాడీ జాతీ హై కాయ? है दराबाद जानेवाली बस कहााँ द्वमलती है ?
ముింబైకి ఒకే బిండి వళ్ళతింద్వ? హైదరాబాద్ జానేవ్యలీ బస్ కహాైఁ మిలీత హై?

40
ఈ పుస్తకం లోని ప్రతి పాఠం వీడియోల రూరంలో మన VRR TUTORIALS Youtube channel లో అలానే
VRR TUTORIALS Mobile app లో అందుబాటులో ఉన్నా యి, ఆ వీడియోలు చూస్తత ఈ పుస్తకం చదివితే మరంత సులువుగా
నేర్చు కోగలుగుతార్చ. హందీ మరయూ ఇంగ్ల ీష్ online Classes లో జాయిన్ అవ్వ డానికి 9603339977,7901339977 ని
స్ంప్రదించగలర్చ.
హైదరాబాద్ వళ్ళు బస్ ఎకుడ దర్చకుతుింది? వహ్ కూయైఁ స్తుల్ నహీైఁ జాత హై?
वह कहीों भी नहीों रूकती है | అతను స్తుల్ కి ఎిందుకు వళుడిం లేదు?
వహ్ కహీైఁ భీ నహీైఁ ర్చకీత హై. छात्र क्योों स्कूल नहीों जाते हैं ?
అది ఎకుడా కూడా ఆగదు. చాత్ర్ కూయైఁ స్తుల్ నహీైఁ జాతే హైైఁ?
पेड़ोों से हमें अच्छी हवा आती है | విద్వయర్చదలు స్తుల్ కి ఎిందుకు వళుడిం లేదు?
పేడైఁ సే హమేైఁ అచీీహవ్య ఆతీ హై . आप रोज द्वकतना पानी पीते हैं
ఆప్ రోజ్ కితి పానీ పీతే హైైఁ?
చెటా నుిండి మనకు మించి గాలి వసుతింది.
తమర్చ రోజూ ఎింత నీర్చ త్రాగుతర్చ?
मैं हरद्वदन पुस्तकालय जाता हूाँ |
आप कौनसा सिेक्ट पढ़ाते हैं ?
మైైఁ హర్ దిన్ పుసతకాలయ్ జాత హైఁ
ఆప్ కౌన్ స సబ్జజక్ట్స ప్ఢాతే హైైఁ?
నేను ప్రతిరోజూ గ్రింధ్యలయానికి వళతను
తమర్చ ఏ సబ్జజకుస భోధిసతర్చ?
वह हरद्वदन पुस्तकालय जाती है |
वह रात दस बजे तक पढ़ता है |
వహ్ హర్ దిన్ పుసతకాలయ్ జాతీ హై.
వహ్ రాత్ దస్ బజే తక్ట్ ప్ఢాత హై .
ఆమె ప్రతిరోజూ గ్రింధ్యలయానికి వళ్ళతుింది
అతడు రాత్రి ప్ది గింటల వరకూ చదువుతడు.
वह िूम्रपान करता है |
हम द्वहोंदी में बोलते हैं |
వహ్ ధూమ్ర్ పాన్ కరాత హై.
హమ్ హిందీ మేైఁ బోలేత హైైఁ
అతను పగ త్రాగుతడు.
మేము హిందీ లో మాట్లాడతము.
वे शराब पीते हैं |
वे हरद्वदन पूजाकरने केद्वलए मोंद्वदर जाते हैं |
వే షరాబ్ పీతే హైైఁ
వే హర్ దిన్ పూజా కర్చి కే లియే మిందిర్ జాతే హైైఁ.
వ్యర్చ మదయిం త్రాగుతర్చ.
వ్యర్చ ప్రతిరోజూ పూజ చేయడానికి గుడికి వళాతర్చ.
तुम चाय पीते हो क्या ?
आप द्वकतने घोंटे सोते हैं ?
తుమ్ చాయ్ పీతే హో కాయ?
ఆప్ కితేి ఘింటే సోతే హైైఁ?
మీర్చ ట్ట త్రాగుతరా?
మీర్చ ఎనిి గింటలు నిద్రపోతర్చ?
वह रोज स्कूल कब जाता है |
कछु ए पाों च सौ साल जीते हैं |
వహ్ రోజ్ స్తుల్ కబ్ జాత హై?
కచుయే పాించ్ సౌ సల్ జీతే హైైఁ .
అతను రోజు స్తుల్ కి ఎపుపడు వళతడు?
తబేళ్ళా ఐదు విందల సింవతసరాలు బ్రతుకుతయి.
वह स्कूल नहीों जाता है |
वह अच्छी तरह गाती है |
వహ్ స్తుల్ నహీైఁ జాత హై
వహ్ అచీీ తరహ్ గాతీ హై.
అతను స్తుల్ కి వళుడిం లేదు.
ఆమె బాగా పాడుతుింది.
वह क्योों स्कूल नहीों जाता है ?

41
ఈ పుస్తకం లోని ప్రతి పాఠం వీడియోల రూరంలో మన VRR TUTORIALS Youtube channel లో అలానే
VRR TUTORIALS Mobile app లో అందుబాటులో ఉన్నా యి, ఆ వీడియోలు చూస్తత ఈ పుస్తకం చదివితే మరంత సులువుగా
నేర్చు కోగలుగుతార్చ. హందీ మరయూ ఇంగ్ల ీష్ online Classes లో జాయిన్ అవ్వ డానికి 9603339977,7901339977 ని
స్ంప్రదించగలర్చ.
वह हमेशा उस कुसी पर ही बैठता है । అతడు వయసు కింటే చినిగా కనిపిసతడు.
వహ్ హమేష్ట్ర ఉస్ కురీస ప్ర్ హీ బైఠాత హై. यौवन में शरीर और आाँ खें चमकती हैं |
అతడు ఎపుపడూ ఆ కురీు పైనే కూర్చుింట్లడు. యౌవన్ మేైఁ శరీర్ ఔర్ ఆింఖేైఁ చమకీత హైైఁ –
मेरा िोंिा ठीक है | యౌవానిం లో శరీరిం మరియు కళ్ళు మెర్చసతయి.
మేరా ధ్ింద్వ ఠీక్ట్ హై. सूयण पूरब में उगता है |
నా వ్యయపారిం బావుింది. స్తర్య పూరబ్ మేైఁ ఉగాత హై|
व्यापार में सबको समस्याएों आती हैं | స్తర్చయడు తూర్చపన ఉదయిసతడు.
వ్యయపార్ మేైఁ సబోు సమసయయేైఁ ఆతీ హైైఁ. तुम प्रद्वतद्वदन द्वकतने बजे उठते हो
తుమ్ ప్రతీదిన్ కితనే బజే ఉఠ్నత హో?
వ్యయపారింలో అిందరికీ సమసయలు వసతయి.
నీవు ప్రతిరోజూ ఎనిి గింటలకు లేసతవు?
आपके पररवार में कौन कौन रहते हैं ?
एक सप्ताह में द्वकतने द्वदन होते हैं ?
ఆపేు ప్రివ్యర్ మేైఁ కౌన్ కౌన్ రహతే హైైఁ.
ఏక్ట్ సపాతహ్ మేైఁ కితనే దిన్ హోతే హైైఁ?
మీ కుట్టింబింలో ఎవరెవర్చ ఉింట్లర్చ.
ఒక వ్యరిం లో ఎనిి రోజులుింట్లయి.
मैं कुछ भी नहीों करता हूाँ |
मैं कोई भी काम सोचे द्वबना नहीों करता हूाँ |
మైైఁ కుఛ్ భీ నహీైఁకరాత హైఁ
మైైఁ కోయీ భీ కామ్ సోచే బినా నహీైఁ కరాత హైఁ
నేను ఏమీ కూడా చేయను.
నేను ఏ ప్నీ కూడా ఆలోచిించకుిండా చేయను.
िीरे िीरे समझ में आता है |
वह चप्पल के द्वबना िुप में कैसे चलती है ?
ధీర్చ ధీర్చ సమఝ్ మేైఁ ఆత హై.
వహ్ చప్పల్ కే బినా దూప్ మేైఁ కైసే చలీత హై?
న్మమదిగా అరిమౌతుింది.
ఆమె చెపుపలు లేకుిండా ఎిండలో ఎల నడుసుతింది.
बाररश आयी तो झरने बहते रहते हैं |
आप के दे र करने से गाडी चली जायेगी|
బారిష్ ఆయీ తో ఝరనే బహతే రహేత హైైఁ.
ఆప్ కే దేర్ కర్చి సే గాడీ చలీ జాయేగ్ల .
వరషిం ప్డితే జలపాతలు ప్రవహస్తత ఉింట్లయి.
తమర్చ ఆలసయిం చేసేత బిండి వళ్లుపోతుింది.
इस मौसम में सदी भी नहीों रहती है |
यहााँ कौन रहते हैं ?
ఇస్ మౌసిం మేైఁ సరీద భీ నహీైఁ రహతీ హై.
యహాైఁ కౌన్ రహతే హైైఁ?
ఈ కాలిం లో చలి కూడా ఉిండదు.
ఇకుడ ఎవర్చింట్లర్చ?
इस मौसम में गमी ज्यादा रहती है |
क्या,आप उन्हें जानते हैं ?
ఇస్ మౌసిం మేైఁ గరీమ జాయద్వ రహతీ హై.
కాయ, ఆప్ ఉనేాైఁ జానేత హైైఁ?
ఈ కాలిం లో వేడి బాగా ఎకుువ వుింట్టింది.
తమకు వ్యర్చ తెలుస?
वह उम्र में छोटा द्वदखता है |
तुम मेरी बात क्योों नहीों सुनते?
వహ్ ఉమ్ర్ మేైఁ చోట్ల దిఖ్నత హై .

42
ఈ పుస్తకం లోని ప్రతి పాఠం వీడియోల రూరంలో మన VRR TUTORIALS Youtube channel లో అలానే
VRR TUTORIALS Mobile app లో అందుబాటులో ఉన్నా యి, ఆ వీడియోలు చూస్తత ఈ పుస్తకం చదివితే మరంత సులువుగా
నేర్చు కోగలుగుతార్చ. హందీ మరయూ ఇంగ్ల ీష్ online Classes లో జాయిన్ అవ్వ డానికి 9603339977,7901339977 ని
స్ంప్రదించగలర్చ.
తుిం మేరీ బాత్ కోయైఁ నహీైఁ సునేత? आपके द्वपताजी द्वकतने बजे घर आते हैं ?
మీర్చ నా మాట ఎిందుకు వినర్చ? ఆపేు పితజీ కితనే బజే ఘర్ ఆతే హైైఁ?
तुम क्या करना चाहते हो? తమ తిండ్రి గార్చ ఎనిి గింటలకు ఇింటికి వసతర్చ?
తుిం కాయ కరాి చాహతే హో? वह अपना समय बरबाद करता हैं |
మీర్చ ఏమి చేయాలనుకుింట్టనాిర్చ? వహ్ అపాి సమయ్ బరాబద్ కరాత హైైఁ|
तुम कहााँ नौकरी करते हो? అతడు తన సమయానిి వృధ్య చేసతడు.
తుిం కహాైఁ నౌకరీ కర్చత హో? मैं रात नौ बजे घर पहूाँ चता हूाँ |
నీవు ఎకుడ ఉద్యయగిం చేసుతనాివు? మైైఁ రాత్ నౌ బజే ఘర్ ప్హుించాత హుైఁ|
क्या, आप िूम्रपान नहीों करते? నేను రాత్రి 9గింటలకు ఇలుా చేర్చకుింట్లను.
కాయ, ఆప్ ధూమ్రపాన్ నహీైఁ కర్చత? मैं गीता के द्वलए दोपहर तीन बजे जाता हूाँ |
మీర్చ ధూమపానిం చేయరా? మైైఁ గ్లత కేలియే దప్ార్ తీన్ బజే జాత హైఁ|
गीता गाना नहीों जानती| నేను గ్లత కోసిం మద్వయహిిం ౩ గింటలకు వళతను.
గ్లత గానా నహీైఁ జానీత| मैं हरद्वदन पाठ ध्यान से सुनता हूाँ |
గ్లత కు పాట పాడడిం రాదు. మై హరిదన్ పాఠ్ ధ్యయన్ సే సునాత హైఁ|
वह कड़ी मेहनत नहीों करता| నేను రోజూ పాఠిం శ్రది గా విింట్లను.
వహ్ కడీ మెహనత్ నహీైఁ కరాత| तुम रोज उनको वे पैसे क्योों दे ते हो?
అతను కఠిన శ్రమ చేయడు. తుమ్ రోజ్ ఉనోు వే పైసే కూయైఁ డేతే హో?
मिु चाय नहीों पीती| నీవు రోజూ వ్యరికి ఆ డబుబలు ఎిందుకు ఇసుతనాివు?
మధు చాయ్ నహీైఁ పీతీ| क्योों तुम ऐसे लोगोों से दोस्ती करती हो?
మధు ట్ట త్రాగదు. కూయైఁ తుిం ఐసే లోగోైఁ సే ద్యసీత కరీత హో?
मुझे द्विकेट खेलना नहीों आता| నీవు అలింటి వ్యరితో ఎిందుకు సేిహిం చేసుతనాివు?
ముజేా క్రికట్ ఖేలి నహీైఁ ఆత| आप रोज द्वकिर से द्वनकलते हैं ?
నాకు క్రికట్ ఆడడిం రాదు. ఆప్ రోజ్ కిధ్ర్ సే నికల్ తే హైైఁ?
वह तुम्हें प्यार नहीों करती| తమర్చ రోజూ ఎకుడినుిండి బయలుదేర్చతర్చ?
వహ్ తుమేాైఁ పాయర్ నహీైఁ కరీత| तूम रोज द्वकतनी बार कॉिी पीते हो?
ఆమె నినుి ప్రేమిించటేాదు. తుిం రోజ్ కితనీ బార్ కాఫీ పీతే హో?
आप यहााँ द्वकस पद पर कायण करते हैं ? నీవు రోజుకు ఎనిి సర్చా కాఫీ త్రాగుతవు?
ఆప్ యహాన్ కిస్ ప్ద్ ప్ర్ కారయ కర్చత హైైఁ? तू कौनसी गली में रहती है ?
మర్చ ఏ ప్దవిలో ఇకుడ ప్నిచేసుతనాిర్చ? తూ కోనసీ గలీ మేైఁ రహతీ హై

43
ఈ పుస్తకం లోని ప్రతి పాఠం వీడియోల రూరంలో మన VRR TUTORIALS Youtube channel లో అలానే
VRR TUTORIALS Mobile app లో అందుబాటులో ఉన్నా యి, ఆ వీడియోలు చూస్తత ఈ పుస్తకం చదివితే మరంత సులువుగా
నేర్చు కోగలుగుతార్చ. హందీ మరయూ ఇంగ్ల ీష్ online Classes లో జాయిన్ అవ్వ డానికి 9603339977,7901339977 ని
స్ంప్రదించగలర్చ.
నీవు ఏ వీధి లో ఉింట్టనాివు? మై ఆపోు అచీీ తరహ్ సే జానత హుైఁ|
तू उस गााँ व में द्वकसके घर में रहता है | నాకు మీర్చ చాల బాగా తెలుసు/
తూ ఉస్ గాైఁవ్ మేైఁ కిసేు ఘర్ మేైఁ రహత హై? నేను వ్యరిని బాగా ఎర్చగుదును.
నీవు ఆ ఊరిలో ఎవరి ఇింట్లా ఉింట్టనాివు? वह हर शाम 5 द्वकलोमीटर दौड़ता है ।
हम रोज सीद्वढ़योों पर बैठकर बात करती हैं | వహ్ హర్ శాిం 5కిలోమీటర్ దౌడాత హై|
హిం రోజ్ సీడియోైఁ ప్ర్ బైఠ్ కర్ బాత్ కరీత హైైఁ| అతను ప్రతి సయింత్రిం 5కిలోమీటర్చా ప్రిగెడతడు.
మేము రోజు మెటా పై కూర్చుని మాట్లాడుకుింట్లము. वह मेरी बात नहीों सुनता|
हम रोज जूते बाहर छोड़कर अोंदर आते हैं | వహ్ మేరీ బాత్ నహీైఁ సుింత|
హిం రోజ్ జూతే బాహర్ ఛోడుర్ అిందర్ ఆతే హైైఁ| అతడు నా మాట వినడు.
మేము రోజూ బూట్టా బయట విడిచి లోప్లి వసతము. तुम मेरा सामान कभी नहीों लाते |
आप उस काम केद्वलए द्वकतने पैसे लेते हैं ? తుిం మేరా సమాన్ కభీ నహీైఁ లతే|
ఆప్ ఉస్ కాిం కేలియే కితనే పైసే లేతే హైైఁ? నీవు నా వసుతవులు ఎపుపడూ తీసుకురావు.
తమర్చ ఆ ప్నికి ఎింత డబుబ తీసుకుింట్లర్చ? वे बच्चोों को क्योों पीटते हैं?
वह रोज दे र रात तक टीवी दे खता है | వే బచోుైఁ కో కాయన్ పీటేత హైైఁ? వ్యర్చ
వహ్ రోజ్ దేర్ రాత్ తక్ట్ ట్టవీ దేఖత హై| పిలాలిి ఎిందుకు కొడతర్చ?
అతడు రోజూ పోదుదపోయే వరకూ ట్టవీ చూసతడు. वे नदी के द्वकनारे रहते हैं|
वह बहुत आसानी से द्वहोंदी बोलता है | వే నదీ కే కినార్చ రహతే హైైఁ|
వహ్ బహుత్ ఆసనీ సే హిందీ బోలత హై| వ్యర్చ నదీ తీరింలో నివసిసుతనాిర్చ.
అతడు హిందీ చాల సులభింగా మాట్లాడుతడు.
वह सब भूल जाती है |
వహ్ సబ్ భూల్ జాతీ హై|
ఆమె అనీి మరిుపోతుింది.
बुढ़ापे में शरीर बलहीन होता है |
బుఢాపే మే శరీర్ బలహీన్ హోత హై|
ముసలితనింలో శరీరిం బలహీనిం గా అయిపోతుింది.
बुढ़ापे में बाल सिेद होते हैं |
బుఢాపే మేైఁ బాల్ సఫేద్ హోతే హైైఁ|
వృద్వదప్యిం లో జుట్టస తెలాబడి పోతుింది.
मैं आपको अच्छी तरह से जानता हूाँ |

44
ఈ పుస్తకం లోని ప్రతి పాఠం వీడియోల రూరంలో మన VRR TUTORIALS Youtube channel లో అలానే
VRR TUTORIALS Mobile app లో అందుబాటులో ఉన్నా యి, ఆ వీడియోలు చూస్తత ఈ పుస్తకం చదివితే మరంత సులువుగా
నేర్చు కోగలుగుతార్చ. హందీ మరయూ ఇంగ్ల ీష్ online Classes లో జాయిన్ అవ్వ డానికి 9603339977,7901339977 ని
స్ంప్రదించగలర్చ.
 ता / ते / ती + था / थे / थी )గత్ింలో అలవాటుగా చేసిన పనులు)

సమానయ వరతమాన కాల వ్యకయింలో వ్యకయిం చివర ఉిండే వరతమాన కాలిక సహాయక క్రియలు అయిన ता / ते / ती
సథనిం లో భూతకాలిక సహాయక క్రియలు అయిన था / थे / थी లను ఉించి నటెలసతే గతింలో అలవ్యట్టగా /
నిరింతరింగా ఒక ప్ని జరిగేది అనే అరథిం వసుతింది.
నేను ఇింతకు ముిందు వ్యయపారిం చేసుతిండేవ్యడిని . ఆమె చాల మిందులు వేసుకునేది.
मैं इसके पहले व्यापार करता था| वह बहुत दवाईयाों लेती थी|
మైైఁ ఇసేు ప్హలే వ్యయపార్ కరాత థా. వహ్ బహుత్ దవ్యయియాైఁ లేతీ థీ.
నేను పగత్రాగే వ్యడిని. మీర్చ ఇింతకూ ముిందు బాగా మాట్లాడేవ్యర్చ.
मैं िूम्रपान करता था| आप इसके पहले \अच्छा बोलते थे|
మైైఁ ధూమ్రపాన్ కరాత థా. ఆప్ ఇసేు ప్హలే అచాీ బాత్ కర్చత థే.
నేను తరచూ పార్ు కి వళ్ళతిండే వ్యడిని. ఆమె చాల సిగుగప్డేది.
मैं अक्सर/हमेशा पाकण जाता था| वह बहुत शमाण ती थी|
మైైఁ అకసర్/హమేషా పార్ణా జాతా థా. వహ్ బహుత్ షరామతీ థీ.
ఆమె సినిమాలు ఎకుువగా చూసుతిండేది. వ్యర్చ బాగా సింపాదిించేవ్యర్చ.

वह द्वसनेमा ज्यादा दे खती थी| वे अच्छा कमाते थे|

వహ్ సినేమా జాయద్వ దేఖ్తత థీ. వే అచాీ కమాతే థే.
అతడు ఆమెను ప్రేమిించేవ్యడు. మా తముమడు కళుజోడు పెట్టసకునే వ్యడు.

वह उसे प्यार करता था| हमारा भाई चश्मा / ऐनक लगाता था|
వహ్ ఉసే పాయర్ కరాత థా. హమారా భాయి చషమ/ఏనక్ లగాతా థా.
మా ఏరియా లో కరెింట్ట పోతుిండేది. నేను ఫోన్ ఎకుువగా వ్యడేవ్యడిని.
हमारे एररया में द्वबजली जाती थी| मैं िोन ज्यादा इस्तेमाल करता था|
హమర్చ ఏరియా మేైఁ బిజీా జాతీ థీ. మైైఁ ఫోన్ జాయద్వ ఇసేతమాల్ కరాత థా.
వ్యర్చ మా ఇింటికి వచేువ్యర్చ. మా అబాబయి వ్యరి స్తుల్ లో చదివేవ్యడు.
वे हमारे घर आते थे| हमारा लड़का उनकी स्कूल में पढता था|
వే హమార్చ ఘర్ ఆతే థే. హమారా లడాు ఉనీు స్తుల్ మేైఁ ప్డాత థా.
మా అబాబయి బాగా చదివేవ్యడు. నేను అతనికి చెపేపవ్యడిని, ఇపుపడు చెప్పటేాదు.
हमारा लड़का अच्छा पढता था| मैं उसको बोलता था, अब नहीों बोल रहा हूाँ |
హమారా లడాు అచాీ ప్డాత థా. మైైఁ ఉసోు బోలత థా, అబ్ నహీైఁ బోల్ రహా హుైఁ.

45
ఈ పుస్తకం లోని ప్రతి పాఠం వీడియోల రూరంలో మన VRR TUTORIALS Youtube channel లో అలానే
VRR TUTORIALS Mobile app లో అందుబాటులో ఉన్నా యి, ఆ వీడియోలు చూస్తత ఈ పుస్తకం చదివితే మరంత సులువుగా
నేర్చు కోగలుగుతార్చ. హందీ మరయూ ఇంగ్ల ీష్ online Classes లో జాయిన్ అవ్వ డానికి 9603339977,7901339977 ని
స్ంప్రదించగలర్చ.
అతడు మా మాట వినేవ్యడు, ఇపుపడు వినడిం లేదు. హమారీ ద్వదీ హమేైఁ కహానియాైఁ సునాతీ థీ.
वह हमारी बात सुनता था, अब नहीों सुनता| అతడు మా మీద ఫిరాయదులు చేసేవ్యడు.
వహ్ హమారీ బాత్ సునాత థా, అబ్ నహీైఁ సునాత హై. वह हम पर द्वशकायत करता था|
మా నాయనమమ మాకు కథలు వినిపిించేది. వహ్ హమ్ ప్ర్ షికాయత్ కరాత థా|
हमारी दादी हमें कहाद्वनयाों सुनाती थी|

तात्काद्वलक वतणमान काल)తాతాాలిక్ వర్ా మాన్ క్ాల్)

తతులిక వరతమాన కాలము.

తతులిక వరతమానకాలము లో మన కళుముిందు జర్చగుతుని , మనకు వినబడుతుని ,మనిం
మాట్లాడుకుింట్టనిపుపడు ఆ సిందరబములో జర్చగుతుని విషయాలగురిించి చరిుసతము,అలగే గతిం లో ప్రారింభిం
అయియ ఇప్పటికి కూడా కొనసగుతూ ఉని ప్నులను గురిించి చెప్పడానికి, భవిషయత్ లో జరగబోతుని విషయాలను
చెప్పడానికి ఉప్యోగ్వసతము.
వ్యకయ నిరామణిం సమానయ వరతమాన కాలింలో వలె ఉింట్టింది, కాకపతే ता / ते / ती సథనిం లో रहा / रहे / रही లు
జోడిించవలసి ఉింట్టింది.
ఉద్వ:-
మీర్చ ఏమి చేస్తత ఉనాిర్చ? वह यहााँ आ रही है |
तुम क्या कर रहे हो? వహ్ యహాైఁ ఆ రహీ హై.
తుిం కాయ కర్ రహే హో? అట్ట చూడు ,వ్యర్చ మనలిి పిలుస్తత ఉనాిర్చ .
నేను వ్రాస్తత ఉనాిను. उिर दे खो ,वे हमको / हमें बुला रहे हैं |
मैं द्वलख रहा हूाँ | ఉధ్ర్ దేఖో,వే హమే బుల రహే హైైఁ.
మైైఁ లిఖ్ రహా హుైఁ నేను రెిండు గింటల నుిండి వ్రాస్తత ఉనాిను.
అతడు క్రికట్ ఆడుతూ వునాిడు . मैं दो घोंटोों से द्वलख रहा हूाँ|
वह द्विकेट खेल रहा है | మైైఁ డ గింట్లైఁ సే లిఖ్ రహా హుైఁ.
వహ్ క్రికట్ ఖేల్ రహా హై.
ఆమె ఇకుడికి వస్తత ఉింది.

मैं క్రియా ధ్యతువు స్తత ఉనాిను.

वह कर / द्वलख / पढ़ / दे / रहा/रही+ हूाँ / है స్తత ఉనాిడు ,ఉనిది.

यह ले / जा / पी / खा స్తత ఉనాిడు ,ఉనిది

46
ఈ పుస్తకం లోని ప్రతి పాఠం వీడియోల రూరంలో మన VRR TUTORIALS Youtube channel లో అలానే
VRR TUTORIALS Mobile app లో అందుబాటులో ఉన్నా యి, ఆ వీడియోలు చూస్తత ఈ పుస్తకం చదివితే మరంత సులువుగా
నేర్చు కోగలుగుతార్చ. హందీ మరయూ ఇంగ్ల ీష్ online Classes లో జాయిన్ అవ్వ డానికి 9603339977,7901339977 ని
స్ంప్రదించగలర్చ.
 तू స్తత ఉనాివు

तुम స్తత ఉనాిర్చ / స్తత ఉనాివు.

हम క్రియా ధ్యతువు స్తత ఉనాిము.

रहे / रही + हो / స్తత ఉనాిర్చ.
आप कर / द्वलख / पढ़ / दे /
हैं
वे ले / जा / पी / खा స్తత ఉనాిర్చ.

ये స్తత ఉనాిర్చ.

నేను ఇింటి నుిండి వస్తత ఉనాిను. వ్యర్చ మా యొకు జోకు విింటూ ఉనాిర్చ.
मैं घर से आ रहा हूाँ | वे हमारे मजाक सुन रहे हैं |
మైైఁ ఘర్ సే ఆ రహా హైఁ| వే హమార్చ మజాక్ట్ సున్ రహే హైైఁ|
మా నాయనమమ మాకు కథలు చెబుతూ ఉింది. తమర్చ దేనిని చూస్తత ఉనాిర్చ?
हमारी दादी हमें कहाद्वनयााँ सूना रही है | आप द्वकसको दे ख रहे हैं?
హమారీ ద్వదీ హమేైఁ కహానియాైఁ సునా రహీ హై| ఆప్ కిసోు దేఖ్ రహే హైైఁ?
వ్యర్చ ట్టవీ చూస్తత ఉనాిర్చ. తమర్చ గోడపైకి ఎిందుకు ఎకుుతూ ఉనాిర్చ?
वे टीवी दे ख रहे हैं | आप दीवार पर क्योों चढ़ रहे हैं ?
వే ట్టవీ దేఖ్ రహే హైైఁ| ఆప్ దీవ్యర్ ప్ర్ కూయైఁ చడ్ రహే హైైఁ?
ఆమె మారెుట్ లో కూరగాయలు అముమతూ ఉింది. అతడు ఉద్యయగిం దరకలేదని బాధ్ప్డుతూ ఉనాిడు.
वह बाजार में सक्तियाों बेच रही है | वह नौकरी न द्वमलने से परे शान हो रहा है |
వహ్ బజార్ మేైఁ సబిజయాైఁ బేచ్ రహీ హై| వహ్ నౌక్రీ న మిలేి సే ప్ర్చష్ట్రన్ హో రహా హై|
తమర్చ ఎిందుకు అల చేస్తత ఉనాిర్చ? అతడు గ్రుడిి వ్యడిల ఎిందుకు నటిస్తత ఉనాిడు?
आप वैसे क्योों कर रहे हैं? वह अोंिे की तरह क्योों नाटक कर रहा है ?
ఆప్ వైసే కూయైఁ కర్ రహే హైైఁ? వహ్ అింధే కీ తరహ్ కూయైఁ నాటక్ట్ కర్ రహా హై?
వ్యర్చ చెట్టస నీడలో ఆడుకుింటూ ఉనాిర్చ. మా తలిా పెర్చగు నుిండి వని తీస్తత ఉింది.
वे पेड़ की छाया में खेल रहे हैं । हमारी मााँ दही से मक्खन द्वनकाल रही है |
వే పేడ్ కీ ఛాయా మేైఁ ఖేల్ రహే హైైఁ| హమారీ మాైఁ దహీ సే మఖఖన్ నికాల్ రహీ హై|
వ్యర్చ ఆ శబాదలు విని భయప్డుతూ ఉనాిర్చ. వ్యరిదదరూ దేనికోసిం పోట్లాడుకుింటూ వునాిర్చ?
वे उन ध्वद्वनयोों को सुनकर डर रहे हैं | वे दोनोों द्वकस केद्वलए लड़ रहे हैं ?
వే ఉన్ ధ్ానియోైఁ కో సున్ కర్ డర్ రహే హైైఁ| వే ద్యనోైఁ కిసేు లియే లడ్ రహే హైైఁ?

47
ఈ పుస్తకం లోని ప్రతి పాఠం వీడియోల రూరంలో మన VRR TUTORIALS Youtube channel లో అలానే
VRR TUTORIALS Mobile app లో అందుబాటులో ఉన్నా యి, ఆ వీడియోలు చూస్తత ఈ పుస్తకం చదివితే మరంత సులువుగా
నేర్చు కోగలుగుతార్చ. హందీ మరయూ ఇంగ్ల ీష్ online Classes లో జాయిన్ అవ్వ డానికి 9603339977,7901339977 ని
స్ంప్రదించగలర్చ.
అతడు ఏమీ తినకుిండా బయటికి వళ్ళతనాిడు. సునో, రమేష్ జోర్ సే బాత్ కర్ రహా హై|
वह द्वबना कुछ खाए बाहर जा रहा है | చూడు, నేను వ్యహనము నడుపుతునాిను .
వహ్ బినా కుఛ్ ఖ్నయే బాహర్ జా రహా హై| दे खो, मैं गाड़ी चला रहा हूाँ ।
పిలాలు నిశబదిం గా కూర్చుని పాఠిం విింటూ ఉనాిర్చ . దేఖో, మైైఁ గాడీ చల రహా హైఁ|
बच्चे चुपचाप बैठकर पाठ सुन रहे हैं | ఈ రోజు మేము స్తుల్ కి వళుడింలేదు
బచేు చుప్ చాప్ బైఠుర్ పాఠ్ సున్ రహే హైైఁ| आज हम स्कूल नहीों जा रहे |
మీర్చ దేని గురిింఛి ఆలోచిస్తత ఉనాిర్చ? ఆజ్ హమ్ స్తుల్ నహీైఁ జా రహే|
आप द्वकस के बारे में सोच रहे हैं ? ఈ సమయింలో అతను ఏమిచేసుతనాిడు?
ఆప్ కిస్ కే బార్చ మేైఁ సోచ్ రహే హైైఁ? वह इस समय में क्या कर रहा है ?
నేను స్తుల్ కి వళ్ళుతూ ఉనాిను . వహ్ ఇస్ సమయ్ మేైఁ కాయ కర్ రహా హై?
मैं स्कूल जा रहा हूाँ । మేము హిందీ నేర్చుకొనుచూ ఉనాిము .
మైైఁ స్తుల్ జా రహా హైఁ| हम द्वहोंदी सीख रहे हैं |
నేను నీర్చ త్రాగుతూ ఉనాిను . హమ్ హిందీ సీఖ్ రహే హైైఁ|
मैं पानी पी रहा हूाँ | వినిండి,ఎవరో అర్చస్తత ఉనాిర్చ .
మైైఁ పానీ పీ రహా హైఁ| सुद्वनए, कोई द्वचल्ला रहे हैं |
చూడు, క్రిషా ఫుట్ పాత్ పై నడుస్తత ఉనాిడు. సునియే, కోయి చిలా రహే హైైఁ|
दे खो कृष्णा िुटपाथ पर चल रहा है । మా తిండ్రి మాకు ఏవో తెస్తత వునాిర్చ.
దేఖో కృషా ఫూట్లపత్ ప్ర్ చల్ రహా హై| हमारे द्वपताजी हमारे द्वलए कुछ ला रहे हैं |
బాలికలు మైద్వనములో ఆడుతూ ఉనాిర్చ . హమార్చ పితజీ హమార్చ లియే కుఛ్ ల రహే హైైఁ|
लड़द्वकयाों मैदान में खेल रही हैं | మా మావయయ ర్చపు చెన్లి వళ్ళతూ వునాిర్చ .
లడిుయాైఁ మైద్వన్ మేైఁ ఖేల్ రహీ హైైఁ| मेरे मामाजी कल चेन्नई जा रहे हैं ।
వ్యర్చ ర్చపు హైదరాబాద్ వళుటేాదు . మేర్చ మామాజీ కల్ చెన్లి జా రహే హైైఁ|
वे कल है दराबाद नहीों जा रहे | ఆమె వచేు న్ల పెళ్లా చేసుకోబోతుింది .
వే కల్ హైదరాబాద్ నహీైఁ జా రహే| वह अगले महीने शादी करने जा रही है |
విను రమేష్ గటిసగా మాట్లాడుతునాిడు . వహ్ అగేా మహీనే ష్ట్రదీ కర్చి జా రహీ
सुनो, रमेश जोर से बात कर रहा है ।

48
ఈ పుస్తకం లోని ప్రతి పాఠం వీడియోల రూరంలో మన VRR TUTORIALS Youtube channel లో అలానే
VRR TUTORIALS Mobile app లో అందుబాటులో ఉన్నా యి, ఆ వీడియోలు చూస్తత ఈ పుస్తకం చదివితే మరంత సులువుగా
నేర్చు కోగలుగుతార్చ. హందీ మరయూ ఇంగ్ల ీష్ online Classes లో జాయిన్ అవ్వ డానికి 9603339977,7901339977 ని
స్ంప్రదించగలర్చ.
 रहा/रहे/रही + था/थे/थी
)గత్ింలో ఒక్ పని చేసా త ఉనానను)

తతులిక వరతమాన కాలింలో వలె వ్యకయిం మొతతిం వ్రాసి చివరిలో వరతమాన కాలిక సహాయక క్రియలు అయిన हूाँ /
हो / है / हैं కి బదులు భూతకాలిక సహాయక క్రియలు అయిన था / थे / थी లు జోడిించినటెలసతే, గతిం లో ఒకానొక
సమయానికి ఒక ప్ని జర్చగుతూ ఉనిది అనే అరాథనిి ఇవావచుు.
నేను వ్రాస్తత ఉనాిను.
मैं द्वलख रहा था|
మైైఁ లిఖ్ రహా థా.
నేను ప్రిగెడుతూ ఉనాిను.
मैं भाग/दौड़ रहा था|
మైైఁ భాగ్/దౌడ్ ర్హా థా.
ఆమె తిింటూ ఉింది.
वह खा रही थी|
వహ్ ఖ్న రహీ థీ.
వ్యర్చ మాట్లాడుకుింటూ ఉనాిర్చ.
वे बात कर रहे थे|
వే బాత్ కర్ రహే థే.
कल दोपहर तीन बजे आप क्या कर रहे थे?
కల్ ద్యప్హర్ తీన్ బజే ఆప్ కాయ కర్ రహే థే?
నిని రాత్రి నేను నిద్రిస్తత ఉనిపుపడు అతడు ట్టవీ చూస్తత ఉనాిడు..
మీర్చ తిింటూ ఉనిపుపడు వ్యర్చ ఏమి చేస్తత ఉనాిర్చ?
మొని మధ్యయహిిం మూడునిరకు మీర్చ అతనికి పాఠిం బోధిస్తత ఉనాిర్చ.
परसोों दोपहर साढ़े तीन बजे आप उसे पाठ पढ़ा रहे थे|
ప్రోసైఁ ద్యప్హర్ సఢే తీన్ బజే ఆప్ ఉసే పాఠ్ ప్ఢా రహే థే.
అతడు నిని ఈ సమయానికి సినిం చేస్తత ఉనాిడు.
वह कल इस समय पर नहा रहा था|
వహ్ కల్ ఇస్ సమయ్ ప్ర్ నహా రహా థా.
कल इस समय पर बहुत हवा चल रही थी|

49
ఈ పుస్తకం లోని ప్రతి పాఠం వీడియోల రూరంలో మన VRR TUTORIALS Youtube channel లో అలానే
VRR TUTORIALS Mobile app లో అందుబాటులో ఉన్నా యి, ఆ వీడియోలు చూస్తత ఈ పుస్తకం చదివితే మరంత సులువుగా
నేర్చు కోగలుగుతార్చ. హందీ మరయూ ఇంగ్ల ీష్ online Classes లో జాయిన్ అవ్వ డానికి 9603339977,7901339977 ని
స్ంప్రదించగలర్చ.
కల్ ఇస్ సమయ్ ప్ర్ బహుత్ హవ్య చల్ రహీ థీ.
ఆమె నిని ఈ సమయానికి బటసలు కుడుతూ ఉింది.
वह कल इस समय पर कपडे सी रही थी|
వహ్ కల్ ఇస్ సమయ్ ప్ర్ కప్డే సీ రహీ థీ.
మీర్చ నాని రోజింత ఇలుా శుభ్రిం చేస్తత ఉనాిరా?
क्या आप और द्वपताजी द्वदन भर घर साि कर रहे थे?
కాయ ఆప్ ఔర్ పితజీ దిన్ భర్ ఘర్ సఫ్ కర్ రహే థే?
రాత్రింత బాబు ఏడుస్తత ఉనాిడు ఆమె ఊర్చకోబ్జడుతూ ఉింది.
रात भर बच्चा रो रहा था और वह चुप करा रही थी|
రాత్ భర్ బచాు రో రహా థా ఔర్ వహ్ చుప్ కరా రహీ థీ.
నిని పిలాలు గోల చేస్తత ఉనాిర్చ ఆమె వ్యరిని తిడుతూ ఉింది.
कल बच्चे शोर मचा/कर रहे थे वह उन्हें डाों टती रही|
కల్ బచేు షోర్ మచా/క్ర్ణ ర్హే థే వహ్ ఉనేహీఁ డాింటతా ర్హ
మీర్చ వచేు ముిందు నేను ప్ళ్ళు తిింటూ ఉనాిను.
आपके आने से पहले मैं िल खा रहा था|
ఆపేు ఆనే సే ప్హలే మైైఁ ఫల్ ఖ్న రహా థా.
అలనే గతింలో రెిండు ప్నులు ఒకేసరి జర్చగుతూ ఉనాియి అని తెలియజేయడానికి కూడా ఈ रहा / रहे / रही +
था / थे / थी వ్యకయ నిరామణిం ఉప్యోగప్డుతుింది.అయతే వ్యకాయనికి जब=ఎపుపడైతే तब= అపపపడు అనే
ప్ద్వలను జోడిించాలి.
ఉద్వ:-
నేను ఫుట్ పాత్ పై నడుస్తత ఉనిపుపడు అతడు బస్ లో వళ్ళతూ ఉిండి ఉనాిడు.
जब आप खा रहे थे तब वे क्या कर रहे थे?
జబ్ఆప్ ఖ్న రహే థే తబ్ వే కాయ కర్ రహే థే.
వ్యర్చ ఆడుతూ ఉనిపుపడు మేము చూస్తత ఉనాిము.
जब वे खेल रहे थे तब हम दे ख रहे थे|
జబ్ వే ఖేల్ రహే థే తబ్ హమ్ దేఖ్ రహే థే.
అతడు డాన్స చేస్తత ఉనిపుపడు ఆమె నవుాతూ ఉింది.
जब वह डाों स कर रहा था तब वह हों स रही थी|
జబ్ వహ్ డాన్స కర్ రహే థా తబ్ వహ్ హన్స రహీ థీ.

50
ఈ పుస్తకం లోని ప్రతి పాఠం వీడియోల రూరంలో మన VRR TUTORIALS Youtube channel లో అలానే
VRR TUTORIALS Mobile app లో అందుబాటులో ఉన్నా యి, ఆ వీడియోలు చూస్తత ఈ పుస్తకం చదివితే మరంత సులువుగా
నేర్చు కోగలుగుతార్చ. హందీ మరయూ ఇంగ్ల ీష్ online Classes లో జాయిన్ అవ్వ డానికి 9603339977,7901339977 ని
స్ంప్రదించగలర్చ.
నిని మధ్యయహిిం మూడు గింటలకి మీర్చ ఏమి చేస్తత ఉనాిర్చ?
कल रात मैं जब सो रहा था तब वह टीवी दे ख रहा था|
కల్ రాత్ మైైఁ జబ్ సో రహా థా తబ్ వహ్ ట్టవీ దేఖ్ రహా థా.
అతడు నిని చదువుకొింటూ ఉనిపుపడు నీవు ఎిందుకు గోల చేస్తత ఉనాివు.
वह कल जब पढ़ रहा था तब तुम क्यूाँ शोर कर रहे थे|
వహ్ కల్ జబ్ ప్ఢ్ రహా థా తబ్ తుమ్ కూయైఁ షోర్ కర్ రహే థే.
వ్యర్చ మాతో ఫోన్ లో మాట్లాడుతూ ఉనిపుపడు వరషిం ప్డుతూ ఉింది.
जब वे हमसे िोन पर बात कर रहे थे तब बाररश हो रही थी|
జబ్ వే హమేస ఫోన్ ప్ర్ బాత్ కర్ రహే థే తబ్ బారిష్ హో రహీ థీ.
నిని ఈ సమయానికి గాలి బాగా వీస్తత ఉింది.
जब मैं िूट पाथ पर चल रहा था तब वह बस में जा रहा था|
జబ్ మైైఁ ఫుట్ పాథ్స ప్ర్ చల్ రహా థా తబ్ వహ్ బస్ మేైఁ జా రహా థా.

सोंद्वदग्ध वतणमानकाल)సిందవగ్ద్ వర్ా మాన్ క్ాల్)సిందవగధ వర్ా మాన క్ాలము.

ఒక ప్ని జర్చగుతుింది అని ఖశిుతింగా చెప్పకుిండా కొింత సిందిగిత ను వయకతప్రిచే సింధ్రబములో హిందీ లో ఈ
కాలమును ఉప్యోగ్వసతర్చ.
ఉద్వ:- అతను ఇకుడికి ప్రతి రోజూ వసుతిండవచుు. వ్యకయింలో అతను ఖశిుతింగా వసుతనాిడ లేద్య మనకు తెలీదు మనిం
అభిప్రాయప్డుతునాిిం అతను వస్తత ఉిండవచుునని.
వ్యకయనిరామణిం సమానయ వరతమాన కాలిం మరియూ తతులిక వరతమాన కాలలోా ఎల ఉింట్టింద్య అలనే ఉిండి
చివరిలో हूाँ / हो / है / हैं ల సథనింలో ఈ క్రిింది విధ్ింగా సహాయక క్రియలు జోడిించడిం జర్చగుతుింది.
मैं हूाँ गा)హింగా))पु) / हूाँ गी)హోింగ్ల))स्त्री)
तू,वह,यह,सोंज्ञा होगा)హోగా))पुों) /होगी)హోగా))स्त्री)
तुम होगे)హోగే)/होगी)హోగ్ల)
आप,वे,ये,सोंज्ञा होोंगे)హోింగే))पुों)/होोंगी)హోింగ్ల))स्त्री)
రోజూ లేద్వ నిరింతరింగా కొనసగుతుిండవచుు అనే సిందేహానిి వయకతిం చేయడానికి ता/ ते / ती తర్చవ్యత పైన
ఇవాబడిన हूों गा / हूाँ गी / होगे / होगी / होगा / होोंगे / होोंगी లు జోడినాులిస ఉింట్టింది.అలనే వ్యకయిం ముిందు शायद
కూడా జోడిించడిం వలన మరిింత సిందిగిత ను జోడిించవచుు.
वह यहााँ आता है | అతను ఇకుడికి వసుతనాిడు.
వహ్ యహాైఁ ఆత హై| वह यहााँ आता होगा|

51
ఈ పుస్తకం లోని ప్రతి పాఠం వీడియోల రూరంలో మన VRR TUTORIALS Youtube channel లో అలానే
VRR TUTORIALS Mobile app లో అందుబాటులో ఉన్నా యి, ఆ వీడియోలు చూస్తత ఈ పుస్తకం చదివితే మరంత సులువుగా
నేర్చు కోగలుగుతార్చ. హందీ మరయూ ఇంగ్ల ీష్ online Classes లో జాయిన్ అవ్వ డానికి 9603339977,7901339977 ని
స్ంప్రదించగలర్చ.
వహ్ యహాైఁ ఆత హోగా| తుమ్ జాతే హోగే)పు),
అతడు ఇకుడకి వసుతిండవచుు. तुम जाती होगी)स्त्री)
वे उसे मारते होोंगे| తుమ్ జాతీ హోగ్ల)స్త్రీ).

వే ఉసే మార్చత హోింగే| आप जाते होोंगे)पु)

ఆప్ జాతే హోైఁగే)పు)
వ్యర్చ అతనిని కొడుతుిండవచుు.
మీర్చ వళ్ళతుిండవచుు
सुरेश अपना घर जाता होगा|
आप जाती होोंगी)स्त्री)
సుర్చష్ అపాి ఘర్ జాత హోగా|
ఆప్ జాతీ హోైఁగ్ల)స్త్రీ)
సుర్చష్ అతని ఇింటికి వళ్ళతిండవచుు. )ప్రతి రోజూ)
.తమర్చ వళ్ళతుిండవచుు.
वे परीक्षा अच्छी तरह द्वलखते होोंगे|
वह जाता होगा|
వే ప్రీక్ష అచీీ తరహ్ లిఖేత హోింగే|
వహ్ జాత హోగా|
వ్యర్చ ప్రీక్ష బాగా వ్రాసుతిండవచుు.
అతను వళ్ళతూ ఉిండవచుు.
वे परीक्षा अच्छी तरह द्वलख रहे होोंगे|
वह जाती होगी
వే ప్రీక్ష అచీీ తరహ్ లిఖ్ రహే హోింగే| వహ్ జాతీ హోగ్ల
వ్యర్చ ప్రీక్ష బాగా వ్రాస్తత ఉిండవచుు. ఆమె వళ్ళతుిండవచుు.
लद्वलता यहााँ रोज आती होगी| वे जाते होोंगे)पु)
లలిత యహాైఁ రోజ్ ఆతీ హోగ్ల| వే జాతే హోింగే)పు),
లలిత ఇకుడికి రోజూ వసుతిండవచుు. वे जाती होोंगी)स्त्री)
मैं रोज जाता हूाँ गा| వే జాతీ హోింగ్ల)స్త్రీ)

మైైఁ రోజ్ జాత హైఁగా| వ్యర్చ వళ్ళతుిండవచుు.

నేను రోజూ వళ్ళుచుు.)పుర్చష లిింగిం) लड़का हरद्वदन पढ़ता होगा|

मैं रोज जाती हूाँ गी| లడాు హరిదన్ ప్ఢాత హోగా|

మైైఁ రోజ్ జాతీ హైఁగ్ల| బాలుడు ప్రతిరోజూ చదువుతుిండవచుు.

నేను రోజూ వళ్ళుచుు)స్త్రీ లిింగిం) मााँ रोटी बनाती होगी|

हम रोज जाते होोंगे)पु) మాైఁ రోటి బనాతీ హోగ్ల|

हम रोज जाती होोंगी)स्त्री)| అమమ రోట్ట విండుతుిండవచుు
హమ్ రోజ్ జాతే హోైఁగే)పు) आप शारुख ख़ान को जानते होोंगे|
హమ్ రోజ్ జాతీ హోైఁగ్ల)స్త్రీ)|
మేము రోజూ వళ్ళతిండవచుు.
तुम जाते होगे)पु)

52
ఈ పుస్తకం లోని ప్రతి పాఠం వీడియోల రూరంలో మన VRR TUTORIALS Youtube channel లో అలానే
VRR TUTORIALS Mobile app లో అందుబాటులో ఉన్నా యి, ఆ వీడియోలు చూస్తత ఈ పుస్తకం చదివితే మరంత సులువుగా
నేర్చు కోగలుగుతార్చ. హందీ మరయూ ఇంగ్ల ీష్ online Classes లో జాయిన్ అవ్వ డానికి 9603339977,7901339977 ని
స్ంప్రదించగలర్చ.
ఆప్ ష్ట్రర్చక్ట్ ఖ్నన్ కో జానేత హోింగే| బచేు నాచేత హోింగే|
తమరికి ష్ట్రర్చక్ట్ ఖ్నన్ తెలిసి ఉిండవచుు. పిలాలు నాటయిం చేస్తత ఉిండవచుు.
सद्ववता पत्र द्वलखती होगी| टीना पढ़ती होगी|
సవిత ప్త్ర్ లిఖ్తత హోగ్ల| ట్టనా ప్ఢ్తత హోగ్ల|
సవిత ఉతతరిం వ్రాస్తత ఉిండవచుు. ట్టనా చదువుతూ ఉిండవచుు.
बच्चे नाचते होोंगे|
ఒక ప్ని ప్రసుతతిం కొనసగుతూ ఉిండవచుు అనే సిందేహానిి వయకతిం చేయడానికి रहा / रहे / रही తర్చవ్యత పైన
ఇవాబడిన हूों गा / हूाँ गी / होगे / होगी / होगा / होोंगे / होोंगी లు జోడినాులిస ఉింట్టింది.
सुरेश अपना घर जा रहा होगा| నా సేిహతులు బజార్ నుిండి తిరిగ్వవస్తత ఉిండవచుు.
సుర్చష్ అపాి ఘర్ జా రహా హోగా| हॅ री और जोसेि द्विकेट खेल रहे होोंगे|
సుర్చష్ అతని ఇింటికి వళ్ళత ఉిండవచుు. హరి ఔర్ జోసఫ్ క్రికట్ ఖేల్ రహే హోింగే|
लड़का अब पढ़ रहा होगा| హరి మరియు జోసఫ్ క్రికట్ ఆడుతూ ఉిండవచుు.
లడాు అబ్ ప్ఢ్ రహా హోగా| वह पॅररस में पयणटन कर रहा होगा|
బాలుడు ఇపుపడు చదువుతూ ఉిండవచుు. వహ్ పారిస్ మేైఁ ప్రయటన్ కర్ రహా హై|
रद्वव द्वकताब पढ रहा होगा| అతడు పారిస్ లో ప్రయటిస్తత ఉిండవచుు.
రవి కితబ్ ప్ఢ్ రహా హోగా| रमेश खेत में पानी डाल / लगा रहा होगा|
రవి పుసతకిం చదువుతూ ఉిండవచుు. రమేష్ ఖేత్ మేైఁ పానీ డాల్/లగా రహా హోగా|
रे लगाड़ी आ रही होगी| రమేష్ పలిం లో నీర్చ పెడుతూ ఉిండవచుు.
ర్చల్ గాడీ ఆ రహీ హోగ్ల| लद्वलता यहााँ आ रही होगी|
రైలుబిండి వస్తత ఉిండవచుు. లలిత యహాైఁ ఆ రహీ హోగ్ల|
मेरे दोस्त बाज़ार से लौट रहे होोंगे| లలిత ఇకుడికి వస్తత ఉిండవచుు.
మేర్చ ద్యస్త బాజార్ సే లౌట్ రహే హోింగే|

भद्ववष्यत काल)భవిష్యత్ క్ాల్)భవిష్యత్ క్ాలము

భవిషయత్ కాలము అనగా భవిషయత్ లో జరగబోవు విషయాల గురిించి చెపుపనది.

ఉద్వ:- రామ్ ర్చపు హైదరాబాద్ వళతడు.
భవిషయత్ కాలమును ౩ రకాలుగా విభజిించడిం జరిగ్వింది.
सामान्य भद्ववष्यत काल
सम्भाव्य भद्ववष्यत काल
हे तुहेतुमद् भद्ववष्यत काल
53
ఈ పుస్తకం లోని ప్రతి పాఠం వీడియోల రూరంలో మన VRR TUTORIALS Youtube channel లో అలానే
VRR TUTORIALS Mobile app లో అందుబాటులో ఉన్నా యి, ఆ వీడియోలు చూస్తత ఈ పుస్తకం చదివితే మరంత సులువుగా
నేర్చు కోగలుగుతార్చ. హందీ మరయూ ఇంగ్ల ీష్ online Classes లో జాయిన్ అవ్వ డానికి 9603339977,7901339977 ని
స్ంప్రదించగలర్చ.
ఈ పాఠింలో మనిం సమానయ భవిషయత్ కాలము గురిించి చరిుద్వదిం.
सामान्य भद्ववष्यत काल)సమానయ భవిషయత్ కాల్(సమానయ భవిషయత్ కాలము
భవిషయత్ లో జరగబోవు విషయాలను సమానయ భవిషయత్ కాల్ లో చెపాతము.
ఉద్వ:- నేను సయింత్రిం ఇింటికి వసతను.
मैं शाम को घर आऊाँगा|)आ+ऊाँगा)
మై శాిం కో ఘర్ ఆఊింగా|
మేము ర్చపు వ్యరణాసి వళతము.
हम कल वारार्सी जाएों गे|)जा+एों गे)
ఆమె)వ్యర్చ) ర్చపు సభలో మాట్లాడుతర్చ.
वे कल सभा में बोलेंगी|)बोल+एों गी)
పైన చూసిన వ్యకాయలలో వలె
కరత Subject పుిం లిింగిం Masculine Gender స్త్రీ లిింగిం Feminine Gender
मैं ऊाँगा ऊाँगी
तुम ओगे ओगी
तू, वह, यह, एकवचन सोंज्ञा एगा एगी
आप, वे, ये, हम, बहुवचन सोंज्ञा एों गे एों गी

मैं द्विकेट खेलूोंगा| वह द्विकेट खेलेगा।

మై క్రికట్ ఖేలుింగా| వహ్ క్రికట్ ఖేలేగా|
నేను క్రికట్ ఆడుతను. అతడు క్రికట్ ఆడుతడు.
तुम द्विकेट खेलोगे। वह द्विकेट खेलेगी।
తుమ్ క్రికట్ ఖేలోగే| వహ్ క్రికట్ ఖేలేగ్ల|
మీర్చ క్రికట్ ఆడుతర్చ. ఆమె క్రికట్ ఆడుతుింది.
वे द्विकेट खेलेंगे| मैं पूजा नहीों करू
ों गा|
వే క్రికట్ ఖేలెింగే| మై పూజ నహీైఁ కరూైఁగా|
వ్యర్చ క్రికట్ ఆడుతర్చ. నేను పూజ చేయను.
हम द्विकेट खेलेंगे। तुम पूजा नहीों करोगे|
హమ్ క్రికట్ ఖేలెింగే| తుమ్ పూజ నహీైఁ కరోగే|
మేము క్రికట్ ఆడుతము. మీర్చ పూజ చేయర్చ.

54
ఈ పుస్తకం లోని ప్రతి పాఠం వీడియోల రూరంలో మన VRR TUTORIALS Youtube channel లో అలానే
VRR TUTORIALS Mobile app లో అందుబాటులో ఉన్నా యి, ఆ వీడియోలు చూస్తత ఈ పుస్తకం చదివితే మరంత సులువుగా
నేర్చు కోగలుగుతార్చ. హందీ మరయూ ఇంగ్ల ీష్ online Classes లో జాయిన్ అవ్వ డానికి 9603339977,7901339977 ని
స్ంప్రదించగలర్చ.
वे पूजा नहीों करें गे| నేను ఇింటిప్ని చేసతనా?
వే పూజ నహీైఁ కర్చైఁగే| क्या तुम कल द्विकेट खेलोगे?
వ్యర్చ పూజ చేయర్చ. కాయ తుమ్ కల్ క్రికట్ ఖేలోగే?
वह पूजा नहीों करे गा| నీవు ర్చపు క్రికట్ ఆడుతవ్య?
వహ్ పూజ నహీైఁ కర్చైఁగే तुम द्विकेट कब खेलोगे?
అతడు పూజ చేయడు. తుమ్ క్రికట్ కబ్ ఖేలోగే?
वह पूजा नहीों करे गी| నీవు క్రికట్ ఎపుపడు ఆడుతవు?
వహ్ పూజ నహీైఁ కర్చగ్ల| तुम द्विकेट कहााँ खेलोगे?
ఆమె పూజ చేయదు. తుమ్ క్రికట్ కహాైఁ ఖేలోగే?
क्या मैं खाना बनाऊोंगा? నీవు క్రికట్ ఎకుడ ఆడుతవు?
కాయ మై ఖ్ననా బనాఊైఁగా| वे द्विकेट कहााँ खेलेंगे?
నేను వింట చేసతనా? వే క్రికట్ కహాైఁ ఖేలేనేగ?
क्या तुम खाना बनाओगे? వ్యర్చ క్రికట్ ఎకుడ ఆడుతర్చ?
కాయ తుమ్ ఖ్ననా బనాఓగే? हम द्विकेट कहााँ खेलेंगे?
మీర్చ వింట చేసతరా? హమ్ క్రికట్ కహాైఁ ఖేలేనేగ?
क्या वे खाना बनाएाँ गे? మనిం క్రికట్ ఎకుడ ఆడుతము?
కాయ వే ఖ్ననా బనాఎింగే? वह द्विकेट कहााँ खेलेगा?
వ్యర్చ వింట చేసతరా? వహ్ క్రికట్ కహాైఁ ఖేలేగా?
क्या हम खाना बनायेंगे? అతడు క్రికట్ ఎకుడ ఆడుతడు?
కాయ హమ్ ఖ్ననా బనాఎింగే? वह द्विकेट कहााँ खेलेगी?
మనిం వింట చేసతమా? వహ్ క్రికట్ కహాైఁ ఖేలేగ్ల?
क्या वह खाना बनायेगा? ఆమె క్రికట్ ఎకుడ ఆడుతుింది?
కాయ వహ్ ఖ్ననా బనాయేగా? हम उसकी मदद क्योों नहीों करें गे?
అతడు వింట చేసతడా? హమ్ ఉసీు మదద్ కూయైఁ నహీైఁ కర్చింగే?
क्या वह खाना बनायेगी? మనిం అతనికి సహాయిం ఎిందుకు చేయము?
కాయ వహ్ ఖ్ననా బనాయేగ్ల? माला आज कपडे क्योों नहीों िोयेगी?
ఆమె వింట చేసుతింద్వ? మాల ఆజ్ కప్డే కూయైఁ నహీైఁ ద్యయేగ్ల?
क्या मैं घर का काम करू
ों गी? మాల ఎిందుకు ఈ రోజు బటసలు ఉతకదు?
కాయ మై ఘర్ కా కామ్ కరూింగ్ల? तुम कल कहााँ खेलोगे ?

55
ఈ పుస్తకం లోని ప్రతి పాఠం వీడియోల రూరంలో మన VRR TUTORIALS Youtube channel లో అలానే
VRR TUTORIALS Mobile app లో అందుబాటులో ఉన్నా యి, ఆ వీడియోలు చూస్తత ఈ పుస్తకం చదివితే మరంత సులువుగా
నేర్చు కోగలుగుతార్చ. హందీ మరయూ ఇంగ్ల ీష్ online Classes లో జాయిన్ అవ్వ డానికి 9603339977,7901339977 ని
స్ంప్రదించగలర్చ.
తుమ్ కల్ కహాైఁ ఖేలోగే? मैं कल अलीगढ नहीों जाऊोंगा।
నీవు ర్చపు ఎకుడ ఆడుతవు? మై కల్ అలిగడ్ నహీైఁ జాఊైఁగా|
क्या तुम बहस करोगे? నేను ర్చపు అలీగడ్ వళును.
కాయ తుమ్ బహస్ కరోగే? लड़के द्वदन में नहीों सोयेंगे।
నీవు వ్యదిసతవ్య? లడేు దిన్ మేైఁ నహీైఁ సోయేైఁగే|
वह हमें िमकी क्योों दे गा? బాలుర్చ ప్గలు నిద్రపోర్చ.
వహ్ హమేైఁ ధ్ింకీ కూయైఁ దేగా? तुम पुस्तक नहीों पढ़ोगे।
అతడు మనలిి ఎిందుకు బ్జదిరిసతడు. తుమ్ పుసతక్ట్ నహీైఁ ప్ఢోగే|
क्या आप उसे नहीों रोकेंगे? నీవు పుసతకిం చదవవు.
కాయ ఆప్ ఉసే నహీైఁ రోకేింగే? हम कल हॉकी का मैच नहीों खेलेंगे।
మీర్చ అతనిని ఆప్రా? హమ్ కల్ హాకీ కా మాయచ్ నహీైఁ ఖేలేనేగ|
हम आज क्या खायेंगे? మేము ర్చపు హాకీ మాయచ్ ఆడము.
హమ్ ఆజ్ కాయ ఖ్నయేైఁగే? क्या वह तुमको कुछ कलम दे गा?
మేము ఈ రోజు ఏమి తిింట్లము? కాయ వహ్ తుింకో కుఛ్ కలిందేగా?
मैं एक पत्र द्वलखूाँगा। అతడు నీకు కొనిి పెనుిలు ఇసతడా?
మై ఏక్ట్ ప్త్ర్ లిఖూింగా| क्या वे आम खायेंगे?
నేను ఉతతరిం వ్రాసతను. కాయ వే ఆమ్ ఖ్నయేైఁగే?
हम कल स्कूल जायेंगे। వ్యర్చ మామిడిప్ిండుా తిింట్లరా?
హమ్ కల్ స్తుల్ జాయేింగే| क्या तुम्हारे भाई कल नहीों आयेंगे?
మనిం ర్చపు స్తుల్ కి వళాతము. కాయ తుమాార్చ భాయి కల్ నహీైఁ అయేైఁగే?
तुम एक द्वकताब पढ़ोगे। మీ సోదర్చడు రారా ర్చపు?
తుమ్ ఏక్ట్ కితబ్ ప్ఢోగే| माररया कौन-सा गाना गायेगी?
నీవు ఒక పుసతకిం చదువుతవు. మారియ కౌన్ స గానా గాయేగ్ల?
उसके द्वपता कल द्वदल्ली से आयेंगे। మరియా ఏ పాట పాడుతుింది?
ఉసేు పిత కల్ దిలీా సే ఆయేింగే| वह द्वकतने द्वकताबें खरीदे गा?
అతని తిండ్రి ర్చపు ఢిలీా నుిండి వసతర్చ. వహ్ కితీి కితబేైఁ ఖరీదేగా?
ये लड़के सोमवार को िुटबॉल का मैच खेलेंगे అతడు ఎనిి పుసతకాలు కొింట్లడు?
యే లడేు సోమవ్యర్ కో ఫుట్లబల్ కా మాయచ్ ఖేలేనేగ|
हम कल कहााँ जायेंगे?
ఈ బాలుర్చ సోమవ్యరిం ఫుట్లబల్ మాయచ్ ఆడుతర్చ.
హమ్ కల్ కహాైఁ జాయేింగే?

56
ఈ పుస్తకం లోని ప్రతి పాఠం వీడియోల రూరంలో మన VRR TUTORIALS Youtube channel లో అలానే
VRR TUTORIALS Mobile app లో అందుబాటులో ఉన్నా యి, ఆ వీడియోలు చూస్తత ఈ పుస్తకం చదివితే మరంత సులువుగా
నేర్చు కోగలుగుతార్చ. హందీ మరయూ ఇంగ్ల ీష్ online Classes లో జాయిన్ అవ్వ డానికి 9603339977,7901339977 ని
స్ంప్రదించగలర్చ.
మనిం ర్చపు ఎకుడికి వళాతము? మై ఉసే కల్ మిలింగా|
तुम्हारे पुत्र को कौन पीटें गे? నేను ర్చపు అతనిని కలుసతను.
తుమాార్చ పుత్ర్ కో కౌన్ పీటేింగే? मैं अपने घर को अगले महीने में पेंट कराऊोंगा|
మీ అబాబయిని ఎవర్చకోడతర్చ? మై అపేి ఘర్ కో మహీనే మేైఁ పెయిింట్ కరాఊైఁగా|
वह द्वकसकी मेज़ तोड़े गा? నేను వచేు న్లలో నా ఇింటిని పెయిింట్ వేయిసతను.
వహ్ కిసీు మేజ్ తోడేగా? मैं वही करू
ों गा जैसा आप कहें गी|
అతడు ఎవరి టేబుల్ ప్గులగోడతడు? మై వహీ కరూింగా జైస ఆప్ కహేింగ్ల|
मुझे कुछ और पैसे लगेंगे| మీర్చ చెపిపనట్టా నేను చేసతను
ముఝే కుఛ్ ఔర్ పైసే లగేింగే| आज भी मैं तुम्हारे साथ रहूाँ गा|
నాకు మరి కొింత డబుబ అవుతుింది. ఆజ్ భీ మై తుమాార్చ సథ్స రహింగా|
हम जल्दी ही द्वनर्णय लेंगे| ఈరోజు/నేడు కూడా నేను మీతో ఉింట్లను.
హమ్ జలీద హీ నిరాయ్ లేింగే| वह इस प्रकार अचानक चाला जाएगा|
మేము తారలోనే నిరాయిసతము. వహ్ ఇస్ ప్రకార్ అచానక్ట్ చల జాయేగా|
तुम एक 2 द्वदन में ठीक हो जाओगे| అతను ఇల అకసమతుతగా వళాతడు.
తుమ్ ఏక్ట్ 2 దిన్ మేైఁ ఠీక్ట్ హో జావోగే| कृपया मेरे दोस्त का ख्याल रक्तखए|
నీవు ఒక 2 రోజులోా కోలుకుింట్లవు. కృప్యా మేర్చ ద్యస్త కా ఖ్నయల్ రఖియే|
वह द्वनद्वित ही यह दौड़ जीतेगा| దయచేసి నా సేిహతుడిని జాగ్రతతగా చూసుకోిండి
వహ్ నిశిుత్ హీ యహ్ దౌడ్ జీతేగా| कल मैं तुम्हें इस बारे में बताऊोंगा|
అతను ఖచిుతింగా ఈ ర్చసును గెలుసతడు. కల్ మై తుమేాైఁ ఇస్ బార్చ మేైఁ బతఊైఁగా|
वह द्वनद्वित ही यहााँ आएगा| నేను మీకు ర్చపు దీని గురిించి చెబుతను.
వహ్ నిశిుత్ హీ యహాైఁ ఆయేగా| यह कािी उद्वचत रहे गा|
అతను ఖచిుతింగా ఇకుడ వసతడు. యహ్ కాఫీ ఉచిత్ రహేగా|
हम सवा नौ बजे रहें गे| ఇది తగ్వనింత ఉతతమింగా ఉింట్టింది.
హమ్ సవ్య నౌ బజే రహేింగే| मैं कुछ समय बाद इसके बारे में बताऊोंगा|
మేము 9:15 కి ఉింట్లము. మై కుఛ్ సమయ్ బాద్ ఇసేు బార్చ మేైఁ బతఊైఁగా|
अगले सप्ताह उसका द्वववाह होगा| కొింతకాలిం తరాాత నేను ద్వని గురిించి చెపాతను.
అగేా సపాతహ్ ఉసు వివ్యహ్ హోగా| सारा समाचार आपको िारा भेजी जाएगी|
వచేు వ్యరిం అతని వివ్యహిం అవుతుింది. సరా సమాచార్ ఆపోు ద్వారా భేజీ జాయేగ్ల|
मैं उसे कल द्वमलूाँगा| ద్వారా మీకు అనిి వ్యరతలు ప్ింప్బడతయి.

57
ఈ పుస్తకం లోని ప్రతి పాఠం వీడియోల రూరంలో మన VRR TUTORIALS Youtube channel లో అలానే
VRR TUTORIALS Mobile app లో అందుబాటులో ఉన్నా యి, ఆ వీడియోలు చూస్తత ఈ పుస్తకం చదివితే మరంత సులువుగా
నేర్చు కోగలుగుతార్చ. హందీ మరయూ ఇంగ్ల ీష్ online Classes లో జాయిన్ అవ్వ డానికి 9603339977,7901339977 ని
స్ంప్రదించగలర్చ.
मैं तुम्हारी सहायता करू
ों गा| मैं इों तजार करू
ों गा|
మై తుమాారీ సహాయత కరూింగా| మై ఇింతేజార్ కరూింగ|
నేను మీకు సహాయిం చేసతను. నేను వేచి ఉింట్లను
मैं आपकी सलाह का पालन करू
ों गा| मुझे ररपोटण कब द्वमलेगी|
మై ఆపీు సలహ్ కా పాలన్ కరూైఁగా| ముఝే రిపోర్స కబ్ మిలేగ్ల|
నేను మీ సలహాను పాటిసతను. నాకు రిపోర్స ను ఎపుపడు అిందుతుింది.
मैं उनसे आप के द्ववषय में बात करू
ों गा| हम लोग एक साथ जाएों गे|
మై ఉనేస ఆప్ కే విషయ్ మేైఁ బాత్ కారూైఁగా| హమ్ లోగ్ ఏక్ట్ సథ్స జాయేింగే|
నేను వ్యరితో మీ గురిించి మాట్లాడతను. మేము అిందరిం ఒకుసర్చ కలిసి వళాతము.
मैं आपके क्लीद्वनक में आऊोंगा| बच्चे उसे दे खकर मोंत्रमुग्ध हो जाएों गे|
మై ఆపేు కిానిక్ట్ మే ఆఊింగా| బచేు ఉసే దేఖ్ కర్ మింత్ర్ ముగ్ద హో జాయేింగే|
నేను తమయొకు కిానిక్ట్ కు వసతను. పిలాలు అది చూసి మింత్ర ముగుిలు అవుతర్చ.
मेरा बेटा आपको रास्ता बता दे गा| कल शाम तक सेट आपके घर में रहे गा|
మేరా బేట ఆపోు రాసత బత దేగా| కల్ శాిం తక్ట్ సట్ ఆపేు ఘర్ మేైఁ రహేగా|
నా కొడుకు మీకు మారగిం చెబుతడు. సట్ ర్చపు సయింత్రానికి తమ ఇింటిలో ఉింట్టింది.
बस स्टॉप आने पर मैं आपको बतादू ों गा| यह सेट कब तक तैयार होगा?
బస్ ససప్ ఆనే ప్ర్ మై ఆపోు బతదూింగా| యహ్ సట్ కబ్ తక్ట్ తయార్ హోగా?
బస్ ససప్ వచాుకా నేను మీకు చెపాతను. ఎప్పటికి ఈ సట్ సిదిింగా ఉింట్టింది?
उसे जाने के द्वलए बस कहााँ द्वमलेगी? हमें मुोंबई का द्वटकट कहााँ द्वमलेगा?
ఉసే జానే కే లియే బస్ కహాైఁ మిలేగ్ల? హమేైఁ ముింబై కా టికట్ కహాైఁ మిలేగా?
అతనికి వళుడానికి బసుస ఎకుడ దర్చకుతుింది? మాకు ముింబాయి టికట్ ఎకుడ దర్చకుతుింది?
मैं साविान रहूाँ गा| मैं आपके साथ स्टे शन आऊोंगा|
మై సవధ్యన్ రహింగా| మై ఆపేు సథ్స సేసషన్ జాఉింగా|
నేను జాగ్రతతగా ఉింట్లను. నేను మీతో పాటూ సేసషనుు వసతను.
हम आपको ररजल्ट के बारे में सूद्वचत करें गे| आप क्या खाना पसोंद करें गे|
హమ్ ఆపోు రిజల్స కే బార్చ మేైఁ స్తచిత్ కర్చింగే| ఆప్ కాయ ఖ్ననా ప్సింద్ కర్చింగే?
మేము మీకు ఫలితిం గురిించి మీకు తెలియజేసతము. మీర్చ ఏమి తినడానికి ఇషసప్డతర్చ?

58
ఈ పుస్తకం లోని ప్రతి పాఠం వీడియోల రూరంలో మన VRR TUTORIALS Youtube channel లో అలానే
VRR TUTORIALS Mobile app లో అందుబాటులో ఉన్నా యి, ఆ వీడియోలు చూస్తత ఈ పుస్తకం చదివితే మరంత సులువుగా
నేర్చు కోగలుగుతార్చ. హందీ మరయూ ఇంగ్ల ీష్ online Classes లో జాయిన్ అవ్వ డానికి 9603339977,7901339977 ని
స్ంప్రదించగలర్చ.
 सोंभाव्य भद्ववष्यत काल)సింభావయ భవిష్యత్ క్ాల్)

సింభావయ భవిష్యత్ క్ాలము

సింభావయ భవిషయత్ కాలమును అనుమతి అడుగుటకు ,భవిషయత్ లో జరగడానికి అవకాశముని విషయములగురిించి

చెపుపటకు ,భవిషయత్ లో ఒక ప్ని చెయాయలి అని చెపుపటకు ,సలహాలు ఇచుుటకు ఇలింటి అనేక సింధ్రబములో
ఉప్యోగ్వసతము.
సమానయ భవిషయత్ కాలము లో ఎలగైతే క్రియకు ऊाँगा,ऊाँगी,एगा ,एगी,ओगे,ओगी,एों गे,एों गी జోడిించా మో అదే
విధ్ింగా ऊाँ,ए,ओ,एों లు జోడిసతము.
ఉద్వ:-
నేను లోప్లికి రావచాు?)అనుమతి) ననుి క్షమిించిండి .
मैं अोंदर आऊाँ? मैं उन्हें कैसे तलाश करू
ों |
మెయిన్ అిండర్ ఆఊైఁ? మైైఁ ఉనేాైఁ కైసే తలశ్న కరూిం.
దయచేసి అకుడ చేతులు కడుగకిండి.)వినిప్ము) వ్యటిని నేను ఎల కనుగనగలను.
कृपया ,वहााँ हाथ न िोएों | इस पर एक नजर डालें|
కృప్యా,వహాైఁ న ధోఎైఁ ఇస్ ప్ర ఏక నాజర్ డాలెిం|
నేను ఎకుడ కూరోువ్యలి?)సలహా) దీనిని ప్రిశీలిించిండి.
मैं कहााँ बैठूों? आवेदन पत्र के साथ ₹1000 जमा करें |
మెయిన్ కహాైఁ బైఠైఁ? ఆవేదన్ ప్త్ర్ కే సథ్స 1000రూ జామా కర్చ|
कृपया अपनी िोन दें | దరఖ్నసుత ఫారమోత 1000 ₹ జమ చేయిండి.
కృప్యా అప్నీ ఫోన్ దేైఁ| उद्वचत समय पर प्रयास करें |
దయచేసి మీ ఫోన్ ఇవాిండి. ఉచిత్ సమయ్ ప్ర ప్రయాస్ కర్చ|
कृपया अोंदर आएों | సరైన సమయింలో ప్రయతిిించిండి
కృప్యా అిండర్ అయేైఁ| मैं दु द्वविा में हूाँ द्वक क्या करू
ों ?
దయచేసి లోనికి రిండి. మెయిన్ దువిద్వ మే హుింకి కాయ కరూ?
मुझे अनुमद्वत प्रदान करें | నేను గిందరగోళింలో ఉనాిను ,ఏమి చెయాయలి?
ముజేా అనుమతి ప్రాద్వన్ కర్చైఁ| आइए कॉिी पीने चलें|
నాకు అనుమతి ఇవాిండి. ఆఇఎ కాఫీ పీనే చలే|
मुझे माि करें | రిండి కాఫీని త్రాగడానికి వళాదిం.
ముజేా మాఫ్ కర్చైఁ| घर चलें या होटल में खा लें?
59
ఈ పుస్తకం లోని ప్రతి పాఠం వీడియోల రూరంలో మన VRR TUTORIALS Youtube channel లో అలానే
VRR TUTORIALS Mobile app లో అందుబాటులో ఉన్నా యి, ఆ వీడియోలు చూస్తత ఈ పుస్తకం చదివితే మరంత సులువుగా
నేర్చు కోగలుగుతార్చ. హందీ మరయూ ఇంగ్ల ీష్ online Classes లో జాయిన్ అవ్వ డానికి 9603339977,7901339977 ని
స్ంప్రదించగలర్చ.
ఘర్ చలేైఁ యా హోటల్ మేైఁ ఖ్న లేైఁ| यहााँ िूम्रपान न करें |
ఇింటికి వళాదమా లేక హోటల్ లో తినేద్వదమా? యహాిం దూమ్ర్పపన్ న కర్చ|
हम बस में चलें | ఇకుడ పగ త్రాగవదుద.
హిం బస్ మే చలే| बीच में बोलने के द्वलए मुझे माि करें |
మనిం బసుసలో వళాదిం. బీచ్ మే బోలనే కే లిఏ ముజేా మాఫ్ కర్చ|
आओ ,शतरों ज खेलें| మధ్యలో మాట్లాడినిందుకు ననుి క్షమిించిండి.
ఆవో, శతరింజ్ ఖేలే| आप बुरा ना मानें|
రిండి ,చెస్ ఆడుద్విం. ఆప్ బురా న మాన్|
आओ ,डाों स करें | తమర్చ తప్పగా అనుకోవదుద.
ఆవో, డాన్స కర్చ| द्वहम्मत न हारें |
రిండి ,డాన్స చేద్వదిం. హమమత్ న హార్చ|
चलो ,खेलें| ధైరయిం కోలోపవదుద.
చలో, ఖేలే| आप खाना खायें|
ప్దిండి ఆడుద్విం. ఆప్ ఖ్ననా ఖ్నయే|
कैसे बात करू
ों ? మీర్చ ఆహారిం తినిండి.
కైసే బాత్ కరూ? यह शुभ द्वदन बार-बार आयें|
ఎల మాట్లాడనూ? యః శుభ దిన్ బార్-బ్ార్ణ ఆయే|
मैं क्या करू
ों ? ఈ శుభ దినిం మళ్ళా మళ్ళా వచుుగాక.
మెయిన్ కాయ కరూ? प्रत्येक 4 घोंटे के पिात दवा लें|
నేను ఏమి చేయనూ? ప్రతేయక 4 ఘింటే కే పాశాుత్ ద్వవ్య లే|
अच्छी बात सीखें| ప్రతి 4 గింటలకు ఔషధ్ిం తీసుకోిండి.
అచీు బాత్ కరూ? कृपया अपनी सीट बेल्ट बाों ि लें|
ఒక మించి విషయిం నేర్చుకోిండి. కృప్యా అప్నీ సీట్ బ్జల్స బాింద్ లే|
खतरे की क्तस्थद्वत में जोंजीर खीोंचें| దయచేసి మీ సీట్ బ్జలుసు పెట్టసకోిండి.
ఖ్నతర్చ కీ సిథతి మే జింజీర్ ఖ్తించే| मेरी बिाई स्वीकार करें |
ప్రమాద ప్రిసిథతి లో గలుసు లగిండి. మేరీ బధ్యఈసీాకార్ కర్చ|
एक पोंक्तक्त में खड़े हो जायें| నా అభినిందనలు అిందుకోిండి.
ఎక్ట్ ప్ింకిత మే ఖడే హో జాయే| लेटर जल्दी टाइप करें |
ఒక లైన్ లో నిలబడిండి. లెటర్ జలీద టైప్ కర్చ|

60
ఈ పుస్తకం లోని ప్రతి పాఠం వీడియోల రూరంలో మన VRR TUTORIALS Youtube channel లో అలానే
VRR TUTORIALS Mobile app లో అందుబాటులో ఉన్నా యి, ఆ వీడియోలు చూస్తత ఈ పుస్తకం చదివితే మరంత సులువుగా
నేర్చు కోగలుగుతార్చ. హందీ మరయూ ఇంగ్ల ీష్ online Classes లో జాయిన్ అవ్వ డానికి 9603339977,7901339977 ని
స్ంప్రదించగలర్చ.
లెటర్ తారగా టైపు చెయయిండి. కృప్యా డాకసర్ కే ఆనే కా ఇింట్లజర్ కర్చ|
हम अपना द्वकमती समय क्योों बरबाद करें | డాకసర్ రావడానికి దయచేసి వేచి ఉిండిండి.
హిం అపాి కిమీత సమయ కోయైఁబరాబద్ కర్చైఁ| कृपया द्वपछला द्वहसाब जाों च कर लें|
మనిం మన సమయిం ఎిందుకు వృధ్య చేసుకోవ్యలి. కృప్యా పిచాా హసబ్ జాన్ు కర్ లే|
कहाों बैठें| దయచేసి మునుప్టి లెకుని తనిఖ్త చేసుకోిండి.
కహా బైఠ్నైఁ| कृपया उन्हें द्वदल्ली का दशणन करा दें |
ఎకుడ కూరోుింద్విం. కృప్యా ఉన్ాన్ దిలీా కా దరశన్ కారాదేైఁ|
अब हम कहाों जायें| దయచేసి వ్యరికి ఢిలీా చూపిించిండి.
అబ్ హిం కహాైఁ జాయే| कृपया नम्रतापूवणक बात करें |
ఇపుపడు మేము ఎకుడికి వళాులి. కృప్యా నమ్ర్పతపూరాాక్ట్ బాట్ కర్చ|
हम इतने ज्यादा रुपए क्योों खचण करें | మరాయదగా మాట్లాడిండి
హిం ఇతనే జాయద్వ ర్చపేయ కోయైఁ ఖర్ు కర్చైఁ| మీర్చ నాతో ఒక కపుప కాఫీ త్రాగడిం ఇషసప్డతరా?
మనిం ఇింత ఎకుువ డబుబ ఎిందుకు ఖర్చు చేయాలి. आइये मैं आपका पररचय अपने पररवार से
कराऊाँ|
जैसे आप चाहें वैसा करें गे|
ఆఇఎ మైైఁ ఆపాు ప్రిచి అప్నే ప్రివ్యర సే కరాఊ|
జైసే ఆప్ చాహే వైశా కర్చింగే| మీర్చ కోర్చకునిట్టా
రిండి నా కుట్టింబానికి మిమమలిి ప్రిచయిం చేసతను.
చేద్వదిం.
कृपया आप कभी भी द्वदल्ली आए तो मुझे एक
अोंदर आने की कृपा करें |
िोन अवश्य करें |
అిందర్ ఆనే కీ కృపా కర్చ|
కృప్యా ఆప్ కభీ భీ దిలీా ఆయే తో ముజేా ఎక్ట్ ఫోన్
దయచేసి లోనికి రిండి.
అవశయ కర్చ|
कृपया अपने सहकमणचाररयोों को सहयोग करें |
మీర్చ ఎపుపడైనా ఢిలీాకి వసేత, దయచేసి తప్పకుిండా
కృప్యా అప్నే సహురామారియోన్ కో సహోయగ్ కర్చ|
నాకు ఫోన్ చేయిండి.
దయచేసి మీ సహోద్యయగులతో సహకరిించిండి.
कृपया थोड़ी दे र के द्वलए अपनी कार दें |
कृपया प्रश्न हल करें |
కృప్యా థోడీ దేర్ కే లిఏ అప్నీ కార్ దే|
కృప్యా ప్రశ్ని హల్ కర్చ|
దయచేసి కాసేపు మీ కార్చ ఇవాిండి.
దయచేసి ప్రశిని ప్రిషురిించిండి.
कृपया मुझे ₹5000 उिार दें |
कृपया लाइट ऑन करें |
కృప్యా ముజేా 5000రూ ఉధ్యర్ దే|
కృప్యా లైట్ ఆన్ కర్చ|
దయచేసి నాకు 5000 ఋణిం ఇవాిండి.
దయచేసి లైట్టా ఆన్ చేయిండి.
कृपया मुझे थोड़े द्वदनोों की छु ट्टी दें |
कृपया डॉक्टर के आने का इों तजार करें |
కృప్యా ముజేా తోడే దినోైఁ కీ చుట్టస దే|
61
ఈ పుస్తకం లోని ప్రతి పాఠం వీడియోల రూరంలో మన VRR TUTORIALS Youtube channel లో అలానే
VRR TUTORIALS Mobile app లో అందుబాటులో ఉన్నా యి, ఆ వీడియోలు చూస్తత ఈ పుస్తకం చదివితే మరంత సులువుగా
నేర్చు కోగలుగుతార్చ. హందీ మరయూ ఇంగ్ల ీష్ online Classes లో జాయిన్ అవ్వ డానికి 9603339977,7901339977 ని
స్ంప్రదించగలర్చ.
దయచేసి కొదిద రోజులు నాకు సలవు ఇవాిండి. కృప్యా తేజ్ ఆవ్యజ్ మెన్ బాత్ న కర్చ|
कृपया सभी व्यक्तक्त ध्यान दें | దయచేసి బిగగరగా మాట్లాడకిండి.
కృప్యా సభీ వయకీత ధ్యయన్ దే| कृपया काम पर ध्यान दें |
దయచేసి అిందరూ గమనిించిండి. కృప్యా కాిం ప్ర ధ్యయన్ దే|
कृपया मुझे बोलने की अनुमद्वत प्रदान करें | దయచేసి ప్ని పై శ్రది చూప్ిండి.
కృప్యా ముజేా బోలనే కీ అనుమతి ప్రాద్వన్ కర్చ| कृपया मुझे द्ववद्यालय जाने का रास्ता बतायें|
దయచేసి నాకు మాట్లాడట్లనికి అనుమతి ఇవాిండి. కృప్యాముజేా విధ్యయలి జానే కా రాసత బతయే|
कृपया मुझे बाहर द्वनकलने का रास्ता दें | నాకు పాఠశాలకు వళుడానికి మారగిం చెప్పిండి
కృప్యా ముజేా బాహర్ నికలనే కా రాసత దే| कृपया इसे मजबूती से पकड़ें |
నాకు బయటికి వళుడానికి ద్వరి ఇవాిండి. కృప్యా ఇసే మజబూతీ సేస ప్కడే|
कृपया यहाों शोर मत मचायें| దయచేసి దీనిని గటిసగా ప్ట్టసకోిండి.
కృప్యా యహాన్ షోరమత్ మచాయే| कृपया एक ओर से जाएों |
దయచేసి ఇకుడ శబదిం చేయవదుద. కృప్యా ఏక ఓర సే జయే|
कृपया मेरे काम में दखलअोंदाजी मत करें | దయచేసి ఒక వైపు నుిండి వళుిండి.
కృప్యా మెింర్చ కాిం మే దఖల్అింద్వజీ మత్ కర్చ| कृपया कुछ दे र तक इों तजार करें |
దయచేసి నా ప్నిలో జోకయిం చేసుకోవదుద. కృప్యా కుచ్ దర్ తక ఇింతజర్ కర్చ|
कृपया डॉक्टर को िोन करें | దయచేసి కొదిదసేపు వేచి ఉిండిండి.
కృప్యా పునః కోషిష్ కర్చ| कृपया मेरी बातोों को बुरा मत मानें|
దయచేసి డాకసర్చు కాల్ చేయిండి. కృపా మేరీ బాటన్ కో బురా మత్ మానే|
कृपया पुनः कोद्वशश करें | నా మాటలు తపుపగా అనుకోకిండి.
కృప్యా శరిమద్వ న కర్చ| कृपया यहाों हस्ताक्षर करें |
దయచేసి మళ్ళా ప్రయతిిించిండి. కృప్యా యహా హసతక్షర్ కర్చ|
कृपया मुझे थोड़ा वक्त दें | దయచేసి ఇకుడ సింతకిం చేయిండి
కృప్యా ముజేా తోడా వక్ట్త దే| कृपया द्वमत्रोों को सहयोग करें |
దయచేసి కొింత సమయిం ఇవాిండి. కృప్యా మిత్రోైఁ కో సహయోగ్ కర్చ|
कृपया थोड़ी दे र के द्वलए मुझे अकेला छोड़ दें | దయచేసి సేిహతులకు సహాయిం చేయిండి.
కృప్యా థోడీ దర్ కేలియే ముజేా అకేల చోడ్ దే| उसे जाने दें |
కొింతసేపు ననుి ఒింటరిగా వదిలేయిండి. ఉస్ జానే దే|
कृपया तेज आवाज में बात न करें | ఆమెను వళునివాిండి.

62
ఈ పుస్తకం లోని ప్రతి పాఠం వీడియోల రూరంలో మన VRR TUTORIALS Youtube channel లో అలానే
VRR TUTORIALS Mobile app లో అందుబాటులో ఉన్నా యి, ఆ వీడియోలు చూస్తత ఈ పుస్తకం చదివితే మరంత సులువుగా
నేర్చు కోగలుగుతార్చ. హందీ మరయూ ఇంగ్ల ీష్ online Classes లో జాయిన్ అవ్వ డానికి 9603339977,7901339977 ని
స్ంప్రదించగలర్చ.
कृपया अद्वतद्वथयोों की सेवा करें | రిండి ,ప్ని ప్రారింభిద్వదిం.
కృప్యా అతిధియోైఁకీ సేవ్య కర్చ| आइये, मेरे चाचा जी से द्वमलें|
దయచేసి అతిథులకు సేవ చేయిండి. ఆఇఎ, మేర్చచాచా జీ సే మిలే|
कृपया प्रत्येक वस्तु व्यवक्तस्थत तरीके से रखें| రిండి మా చినాినిని కలుద్వదిం.
కృప్యా ప్రతేయక్ట్ వసుత వయవసితత్ తరీకే సే రఖే| कृपया मुझे क्षमा करें |
దయచేసి ప్రతి వసుతవునూ సరైన ప్దదతిలో ఉించిండి. కృప్యా ముజేా క్షమా కర్చ|
कृपया अपना वचन द्वनभायें| దయచేసి ననుి క్షమిించిండి.
కృప్యా అపాి వచన నిభాఎ| कुछ दे र और ठहरें |
దయచేసి తమ వ్యగాదనిం న్రవేరుిండి. కుచ్ దర్ ఆర్ ఠహర్చ|
कृपया द्वनयमोों का पालन करें | ఇింకొదిదసేపు వేచి ఉిండిండి.
కృప్యా నియమోైఁ కా పాలన్ కర్చ| मेरी द्विि ना करें |
దయచేసి నియమాలు అనుసరిించిండి. మేరీ ఫిక్ట్స న కర్చ|
कतार पर रहें | నా గురిించి ప్టిసించుకోవదుద.
కతర్ ప్ర్ రహే| अगर जगह नहीों रहे ,तो क्या करू
ों ?
లైన్ లో ఉిండిండి. అగర్ జగః నహీన్ రహే,తో కాయ కరూ?
कृपया द्ववलोंब ना करें | చోట్ట ఉిండకపోతే ఏమి చేయాలి?
కృప్యా విలింబ్ న కర్చ| अगर आप नहीों हसें तो मैं बोलूोंगा|
దయచేసి ఆలసయిం చేయవదుద. అగర్ ఆప్ నహీన్ హసేైఁ తో మెయిన్ బోలనాగ|
कृपया ऑद्विस को समय पर आएों | మీర్చ నవాకపోతే నేను చెబుతను.
కృప్యా ఆఫీస్ కో సమయ ప్ర ఆయే| अगर आप नहीों हसेंगे तो मैं बोलूोंगा|
దయచేసి కారాయలయానికి సమయానికి రిండి. అగర్ ఆప్ నహీైఁ హసేింగేతో మైైఁబోలనాగ|
आइए काम की शुरुआत करें | మీర్చ నవాకపోయినటాయితే నేను చెబుతను.
ఆఇఎ కాిం కీ శుర్చఆత్ కర్చ|

63
ఈ పుస్తకం లోని ప్రతి పాఠం వీడియోల రూరంలో మన VRR TUTORIALS Youtube channel లో అలానే
VRR TUTORIALS Mobile app లో అందుబాటులో ఉన్నా యి, ఆ వీడియోలు చూస్తత ఈ పుస్తకం చదివితే మరంత సులువుగా
నేర్చు కోగలుగుతార్చ. హందీ మరయూ ఇంగ్ల ీష్ online Classes లో జాయిన్ అవ్వ డానికి 9603339977,7901339977 ని
స్ంప్రదించగలర్చ.
 हेतु हेतु मद भद्ववष्यत काल)హేత్ు హేత్ు మద్ భవిష్యత్ క్ాల్)

హేత్ు హేత్ు మద్ భవిష్యత్ క్ాలము

భవిషయత్ లో ఒక ప్ని జరిగ్వతే ద్వనిపై ఆధ్యరప్డి ఉని వేరొక ప్ని జర్చగుతుింది అని చెప్పడానికి హేతు హేతు మద్
భవిషయత్ కాలము ఉప్యోగప్డుతుింది.
ఇకుడ ప్రతి వ్యకయమూ కూడా రెిండు వ్యకాయలతో నిరిమతమవుతుింది ,ఒకటి షరతు ను తెలియజేసుతింది, రెిండవది ఆ
షరతుయొకు ఫలితనిి తెలియజేసుతింది.
షరతును తెలియజేసే వ్యకాయనికి ముిందు अगर ను ఫలితనిి తెలియజేసే వ్యకాయనికి ముిందు तो ను జోడిించాలి.
ఉద్వ:-
अगर आज बाररश हो/होगी, तो हम बाहर नहीों खेल पाएाँ गे|
అగర్ ఆజ్ బారిష్ హో/హో గీ, తో హమ్ బాహర్ నహీైఁ ఖేల్ పాయేింగే|
ఒకవేళ ఈ రోజు వరషిం ప్డితే/పడినట్ట తే,మేము బయట ఆడలేము.
अगर मैं भारत जाऊाँ, तो मैं अपनी बहन से द्वमलूाँगा|
అగర్ మై భారత్ జాఊైఁ, తో మై అపీి బహన్ సే మిలింగా|
నేను ఇిండియా వళ్ళత నా సోదరిని కలుసతను.
अगर आप भारत आयें, तो मैं आपको सब कुछ द्वदखाऊोंगी|
అగర్ ఆప్ భారత్ ఆయేైఁ, తో మై ఆపోు సబ్ కుఛ్ దిఖ్నఊింగ్ల|
తమర్చ భారత్ వసేత నేను తమకి అనీి చూపిసతను.
अगर तुम मुझसे पूछोगे, तो मैं तुम्हें बताऊोंगा|
అగర్ తుమ్ ముఝేస పూఛోగే, తో మై తుమేాైఁ బతఊింగా|
మీర్చ ననుి అడిగ్వనటాయితే నేను మీకు చెబుతను.
अगर मैं उससे द्वमलूों, तो मैं उसके काम के बारे में बात करू
ों गा|
అగర్ మై ఉససే మిలైఁ, తో మై ఉసేు కామ్ కే బార్చ మేైఁ బాత్ కరూింగా|
నేను అతనిని కలిసేత నేను అతని ప్ని గురిించి మాట్లాడుతను.
यदी तुम जल्दी करोगे, तो गाडी पकड़ लोगे|
యదీ తుమ్ జలీద కరోగే, తో గాడీ ప్కడ్ లోగే|
మీర్చ తారగా చేసేత బిండి ని అిందుకుింట్లర్చ.
अगर बरसात हो, तो वह घर पर ही रहे गा|
అగర్ బరాసత్ హో, తో వహ్ ఘర్ ప్ర్ హీ రహేగా|
64
ఈ పుస్తకం లోని ప్రతి పాఠం వీడియోల రూరంలో మన VRR TUTORIALS Youtube channel లో అలానే
VRR TUTORIALS Mobile app లో అందుబాటులో ఉన్నా యి, ఆ వీడియోలు చూస్తత ఈ పుస్తకం చదివితే మరంత సులువుగా
నేర్చు కోగలుగుతార్చ. హందీ మరయూ ఇంగ్ల ీష్ online Classes లో జాయిన్ అవ్వ డానికి 9603339977,7901339977 ని
స్ంప్రదించగలర్చ.
వరషిం ప్డితే అతను ఇింటిదగగర్చ ఉింట్లడు.
अगर वह मेरे पास आयेगा, तो मैं उसे सब कुछ बता दू ों गा|
అగర్ వహ్ మేర్చ పాస్ ఆయేగా, తో మై ఉసే సబ్ కుఛ్ బత దూింగా|
అతడు నా దగగరకు వచిునటెలతే
స అతనికి మొతతిం చెపేపసతను.
अगर तुम मेरे घर नहीों आओ, तो मैं तुमसे बात नहीों करू
ों गा|
అగర్ తుమ్ మేర్చ ఘర్ నహీైఁ ఆఓ, తో మై తుమేస బాత్ నహీైఁ కరూింగా|
మీర్చ మా ఇింటికి రాకపోతే నేను మీతో మాట్లాడను.
अगर आप खाना नहीों खाओगे, तो आप कमजोर हो जाओगे|
అగర్ ఆప్ ఖ్ననా నహీైఁ ఖ్నఓగే, తో ఆప్ కింజోర్ హో జాఓగే|
మీర్చ అనిిం తిననటాయితే మీర్చ బలహీనమైపోతర్చ.
अगर बाररश हो, तो मैं ऑद्विस नहीों जाऊोंगा|
అగర్ బారిష్ హో, తో మై ఆఫీస్ నహీైఁ జాఊింగా|
వరషిం ప్డితే నేను ఆఫీస్ కి వళును.
अगर तुम अपना होम वकण कर लोगे, तो तुम िुटबॉल खेल सकते हो|
అగర్ తుమ్ అపాి హోిం వర్ు కర్ లోగే, తో తుమ్ ఫుట్లబల్ ఖేల్ సకేత హో|
నీవు హోింవర్ు చేసినటెలసతే ఫుట్లబల్ ఆడగలవు.

हे तु हे तु मद भूत काल
)గత్ింలో ఒక్ పని జరిగిఉింటే మరొక్ పని జరిగి ఉిండేదవ.)

अगर मैं जाता, तो वह यहााँ आता|

అగర్ మై జాత, తో వహ్ యహాైఁ ఆత|
నేను వళ్లతే అతను ఇకుడికి వచేువ్యడు.
अगर तुम ना रहते, तो वह डूब जाता|
యదీ తుమ్ నా రహతే, తో వహ్ డూబ్ జాత|
మీర్చ ఉిండకపోతే అతడు మునిగ్వపోయేవ్యడు.
अगर आप आ जाते, तो वह काम जरूर हो जाता|
అగర్ ఆప్ ఆ జాతే, తో వహ్ కామ్ జరూర్ హో జాత|
మీర్చ వసేత ఆ ప్ని తప్పకుిండా అయేయది.
अगर तुम कल आते, तो उसको दे खते|

65
ఈ పుస్తకం లోని ప్రతి పాఠం వీడియోల రూరంలో మన VRR TUTORIALS Youtube channel లో అలానే
VRR TUTORIALS Mobile app లో అందుబాటులో ఉన్నా యి, ఆ వీడియోలు చూస్తత ఈ పుస్తకం చదివితే మరంత సులువుగా
నేర్చు కోగలుగుతార్చ. హందీ మరయూ ఇంగ్ల ీష్ online Classes లో జాయిన్ అవ్వ డానికి 9603339977,7901339977 ని
స్ంప్రదించగలర్చ.
అగర్ తుమ్ కల్ ఆతే, తో ఉసోు దేఖేత|
మీర్చ నినివసేత అతనిని చూసేవ్యర్చ.
अगर गोपाल खूब खाता, तो मोटा हो जाता|
అగర్ గోపాల్ ఖూబ్ ఖ్నత, తో మోట హో జాత|
గోపాల్ బాగా తిింటే లవుగా అయేయవ్యడు.
यदी तुम पररश्रम करते, तो सिल हो जाते|
యదీ తుమ్ ప్రిశ్రిం కర్చత, తో సఫల్ హో జాతే|
మీర్చ కషసప్డితే విజయిం సధిించేవ్యర్చ.
अगर राम न आता, तो मैं न जाता|
అగర్ రామ్ నా ఆత, తో మై నా జాత|
రామ్ రాకపోతే నేను వళ్ళువ్యడిని కాదు.
अगर मैं न आता, तो तुम मुझसे न द्वमलते|
అగర్ మై నా ఆత, తో తుమ్ ముఝేస నా మిలేత|
నేను రాకపోయినటెలసతే మీర్చ ననుి కలిసి ఉిండేవ్యర్చ కాదు.
अगर मैं न रोकता, तो वह चला जाता|
అగర్ మై నా రోకాత, తో వహ్ చల జాత|
నేను ఆప్కపోతే అతడు వళ్లుపోయి ఉిండేవ్యడు.
अगर आप दवा लेते, तो आपकी तबीयत सुिर जाती|
అగర్ ఆప్ దవ్య లేతే, తో ఆపీు తబియత్ సుధ్ర్ జాతీ
తమర్చ మిందు తీసుకునిటెలసతే తమరి ఆరోగయిం బాగు అయి ఉిండేది.
अगर आप कार से आते, तो कल ही यहााँ पहुाँ च जाते|
అగర్ ఆప్ కార్ సే ఆతే, తో కల్ హీ యహాైఁ ప్హుించ్ జాతే|
మీర్చ కార్చలో వచిు ఉిండినటెలసతే నినినే ఇకుడికి చేర్చకొని ఉిండేవ్యర్చ.
अगर आप िुरसत में ना रहते, तो आप मुझसे कहते|
అగర్ ఆప్ ఫురసత్ మేైఁ నా రహేత, తో ఆప్ ముఝేస కహేత|
మీర్చ ఖ్నళ్ళ గా ఉిండి ఉిండనటెలసతే తమర్చ నాతో చెపిప ఉిండేవ్యర్చ.
यद्वद वे मुझे बुलाते, तो मैं शादी में जरूर जाता|
యదీ వే ముఝే బులతే, తో మై ష్ట్రదీ కో జరూర్ జాత|
వ్యర్చ పిలిచి ఉిండినటెలసతే నేను తప్పక పెళ్లుకి వళ్లా ఉిండేవ్యడిని.

66
ఈ పుస్తకం లోని ప్రతి పాఠం వీడియోల రూరంలో మన VRR TUTORIALS Youtube channel లో అలానే
VRR TUTORIALS Mobile app లో అందుబాటులో ఉన్నా యి, ఆ వీడియోలు చూస్తత ఈ పుస్తకం చదివితే మరంత సులువుగా
నేర్చు కోగలుగుతార్చ. హందీ మరయూ ఇంగ్ల ీష్ online Classes లో జాయిన్ అవ్వ డానికి 9603339977,7901339977 ని
స్ంప్రదించగలర్చ.
यद्वद मैं पत्र द्वलखता, तो वे जरूर आते|
యదీ మై ప్త్ర్ లిఖ్నత, తో వే జరూర్ ఆతే|
నేను వ్యరికి ఉతతరిం వ్రాసి ఉిండినటెలసతే వ్యర్చ వచిు ఉిండేవ్యర్చ.
अगर तुम ही कर सकते, तो मैं दु सरोों को क्योों बुलाता?
అగర్ తుమ్ హీ కర్ సకేత, తో మై దూస్రే కో కూయైఁ బులత?
మీర్చ చేయగలిగ్వ ఉిండినటెలతే
స నేను ఇింకొకరిని ఎిందుకు పిలిచి ఉిండేవ్యడిని.
अगर आप अपने नौकर को भेजते, तो मैं उसके साथ िल भेजता|
అగర్ ఆప్ అపేి నౌకర్ కో భేజేత, తో మై ఉసేు సథ్స ఫల్ భేజాత|
తమర్చ తమ నౌకర్చను ప్ింపితే / పింప్ి ఉిండినట్ట తే నేను అత్నితో పిండుా పింప్ి ఉిండేవాడిని.
अगर मैं अमीर होता, तो मैं क्योों काम करता|
అగర్ మై అమీర్ హోత, తో మై కూయైఁ కామ్ కరాత|
నేను ధ్నవింతునిి అయివుింటే నేను ఎిందుకు ప్ని చేసిఉిండేవ్యడిని.
अगर मैं बाहर न काम कर रहा होता, तो मुझे इतना पसीना नहीों आता|
అగర్ మై బాహర్ న కామ్ కర్ రహా హోత, తో ముఝే ఇతి ప్సీనా నహీైఁ ఆత|
నేను బయట ప్ని చేయక పోతూ ఉిండినటెలసతే నాకు ఇింత చెమట ప్టేసది కాదు.
अगर तुम द्वहोंदी सीखते, तो तुम द्वहोंदी जानते|
అగర్ తుమ్ హిందీ సీఖే హోతే, తో తుమ్ హిందీ జానేత|
మీర్చ హిందీ నేర్చుకోనిటెలసతే మీకు హిందీ తెలిసేది.

67
ఈ పుస్తకం లోని ప్రతి పాఠం వీడియోల రూరంలో మన VRR TUTORIALS Youtube channel లో అలానే
VRR TUTORIALS Mobile app లో అందుబాటులో ఉన్నా యి, ఆ వీడియోలు చూస్తత ఈ పుస్తకం చదివితే మరంత సులువుగా
నేర్చు కోగలుగుతార్చ. హందీ మరయూ ఇంగ్ల ీష్ online Classes లో జాయిన్ అవ్వ డానికి 9603339977,7901339977 ని
స్ంప్రదించగలర్చ.
 द्वलोंग లిింగ్ద)లిింగము)

पुों द्वलोंग स्त्री द्वलोंग

सजीव)సజీవ్) - द्वपता)పిత)=త్ిండిర, सजीव)సజీవ్) - माता)మాత)-త్లిా , रानी)రాణ)-
बैल)బైల్)=ఎదు్, कुत्ता)కుతత)-క్ుక్ా, రాణ, घोड़ी)ఘోడి)-ఆడ గుర్ిిం, बोंदररया)బిందర్)-
बालक)బాలక్ట్)-బ్ాలుడు, खटमल)ఖతమల్)-నలిా , ఆడ క్్తి, हों द्वसनी)హింసిని)-ఆడ హింస,
भाई)భాయీ)=సో దర్లడు, राजा)రాజా)-రాజు, बहन)బహన్)=సో దరి,गाय)గాయ్)=ఆవప,
घोड़ा)ఘోడా)-గుర్ిిం, बन्दर)బిందర్)-క్్తి, लड़की)లడకీ)-బ్ాలిక్, बकरी)బకరీ)-ఆడ
हों स)హన్స)-హింస, बकरा)బకరా)-మేక్, మేక్,जूाँ)జూైఁ)-ప్రను।
लड़का)లడకా)-బ్ాలుడు इत्याद्वद।ఇతయది
द्वनजीव पदाथण)నిరీజవ్ ప్ద్వర్త)- मकान)మకాన్)- द्वनजीव पदाथण)నిరీజవ్ ప్ద్వర్థ)- सूई)స్తయీ)-సతదవ,
ఇలుా , िूल)ఫూల్)-పూలు, नाटक)నాటక్ట్)- कुसी)కురీస)-క్ురీచ, गदण न)గరదన్)-మెడ
నాటక్ిం, लोहा)లోహా)-ఇనుము, चश्मा)చష్ట్రమ)- इत्याद्वद।ఇతయది
క్ళ్ేజోడు इत्याद्वद।ఇతయది
भाव)భావ్) - दु ः ख)దుఃఖ్) -బ్ాధ, लगाव)లగావ్)- भाव)భావ్) - लज्जा)లజాజ)-సిగు ు, बनावट)బనావట్)-
జోడిింపప इत्याद्वद।ఇతయది ర్ూపిం इत्याद्वद।ఇతయది

पुक्तल्लोंग की पहचान)పుింలిింగ్ కీ ప్హాున్) स्त्रीद्वलोंग की पहचान)స్త్రీలిింగ్ కీ ప్హున్)

कुछ सोंज्ञाएाँ కుఛ్ సింజాఞయేైఁ हमेशा पुक्तल्लोंग कुछ सोंज्ञाएाँ हमेशा स्त्रीद्वलोंग रहती है )కుఛ్
रहती हैं హమేష్ట్ర పుింలిింగ్ రహతీ హైైఁ- సింజఞయేైఁ హమేష్ట్ర స్త్రీలిింగ్ రహతీ హైైఁ)-
खटमल)ఖటమల్)=నలిా , भेड़या)భేడియా)=తోడేలు, मक्खी)మకీఖ)=ఈగ ,कोयल)కోయల్)=క్్క్రల,

खरगोश)ఖరోగష్)=క్ుిందేలు, मछली)మఛ్లా)=ఫిష్, द्वततली)తితీా)=సీతాక్్క్

चीता)చీత)=చిర్లత్పపలి, मच्छर)మచీర్)=దయ మ, చిలుక్, मैना)మైనా)=మెైనా आद्वद।ఆదీ

पक्षी)ప్క్షి)=పక్షి, आद्वद। ఆదీ

68
ఈ పుస్తకం లోని ప్రతి పాఠం వీడియోల రూరంలో మన VRR TUTORIALS Youtube channel లో అలానే
VRR TUTORIALS Mobile app లో అందుబాటులో ఉన్నా యి, ఆ వీడియోలు చూస్తత ఈ పుస్తకం చదివితే మరంత సులువుగా
నేర్చు కోగలుగుతార్చ. హందీ మరయూ ఇంగ్ల ీష్ online Classes లో జాయిన్ అవ్వ డానికి 9603339977,7901339977 ని
స్ంప్రదించగలర్చ.
समूहवाचक सोंज्ञा )సమూహవ్యచక్ట్ సింజఞ)- समूहवाचक सोंज्ञायें)సమూహ్ వ్యచక్ట్ సింజఞయేైఁ)-
कुटुों ब)కుట్టింబ్)=క్ుటుింబ్ము, भीड़)భీడ్)=మిందవతో ,िौज)ఫజ్)=సైనయిం,
मण्डल)మిండల్)=మిండలిం, कमेटी)కమిట్ట)=క్మిటత, सेना)సేన)=సన
ై యిం,
सोंघ/समाज)సింఘ్ద/సమాజ్)=సమాజము, सभा)సభ)=సభ, कक्षा)కక్ష)=త్ర్గతి आद्वद।ఆదీ
दल)దళ్)=దళ్ిం, समूह)సమూహ్)=సమూహము,
वगण)వర్గ)=వర్ు ము आद्वद।ఆదీ
भारी और बेडौल वस्तुवें)భారీ ఔర్ బ్జడౌల్ छोटी और सुन्दर वस्तुओों के नाम)ఛోట్ట ఔర్
వసుతవేైఁ) - जूते)జూతే)=చపపపలు,रस्सी)రసీస) =ప్ద్ సుిందర్ వసుతవోైఁ కే నామ్)- रस्सी)రసీస)=తారడు,
తారడు, लुद्वटया)లుటియా)=చినన చింబ్ు,
लोटा)లోట్ల)=లోటా,पहाड़)ప్హాడ్)=పర్ిత్ిం पहाड़ी)ప్హాడీ)=చినన పర్ిత్ము आद्वद।ఆదీ
आद्वद।ఆదీ
द्वदनोों के नाम)దిన్ కే నామ్) - सोमवार)సోమ్ द्वतद्वथयोों के नाम)తిథియోైఁ కే నామ్)-
వ్యర్), मोंगलवार)మింగల్ వ్యర్), बुिवार)బుధ్ पूद्वर्णमा)పూరిామ), अमावस्या)అమావ్యసయ),
వ్యర్), गुरुवार)గుర్చవ్యర్), शुिवार)శుక్ర్ వ్యర్), एकादशी)ఏకాదశి), चतुथी)చతురిథ),
शद्वनवार)శనివ్యర్), रद्वववार)రవివ్యర్) आद्वद।ఆదీ प्रथमा)ప్రధ్మ) आद्वद।ఆదీ
महीनो के नाम)మహీనే కే నామ్)- िरवरी)ఫరారి), )अपवाद)అప్వ్యద్- जनवरी)జనవరి), मई)మై),
माचण)మార్ు), चैत)చైత్), वैशाख)వైశాఖ్) आद्वद।ఆదీ जुलाई)జులై)-स्त्रीद्वलोंग)స్త్రీలిింగ్)
पवणतोों के नाम)ప్రాతోైఁ కే నామ్)-
द्वहमालय)హమాలయ్), द्ववन्द्याचल)విింధ్యయచల్),
सतपुड़ा)సతుపడా), आल्प्स)ఆలపస్),
यूराल)యురాల్), कोंचनजोंगा)కించన్ జింగా),
एवरे स्ट)ఎవరెస్స), िूजीयामा)ఫుజియామ)
आद्वद।ఆదీ
दे शोों के नाम)దేశ్న కే నామ్)- भारत)భారత్),
चीन)చీన్), इरान)ఇరాన్), अमेररका)అమెరికా)
आद्वद।ఆదీ

69
ఈ పుస్తకం లోని ప్రతి పాఠం వీడియోల రూరంలో మన VRR TUTORIALS Youtube channel లో అలానే
VRR TUTORIALS Mobile app లో అందుబాటులో ఉన్నా యి, ఆ వీడియోలు చూస్తత ఈ పుస్తకం చదివితే మరంత సులువుగా
నేర్చు కోగలుగుతార్చ. హందీ మరయూ ఇంగ్ల ీష్ online Classes లో జాయిన్ అవ్వ డానికి 9603339977,7901339977 ని
స్ంప్రదించగలర్చ.
ग्रहोों के नाम)నక్షత్రోైఁ వ గ్రహోైఁ కే నామ్)- नक्षत्र)నక్షత్ర్)- अद्वश्वनी)అశిాని), रे वती)ర్చవతి),
सूयण)స్తర్య), चन्द्र)చింద్ర్), राहू)రాహు), शद्वन)శని), मृगद्वशरा)మృగశిర), द्वचत्रा)చిత్ర), भरर्ी)భరణీ),
आकाश)ఆకాష్), बृहस्पद्वत)బృహుసపతి), रोद्वहर्ी)రోహణ) आद्वद।ఆదీ
बुि)బుధ్) आद्वद।ఆదీ )अपवाद- पृथ्वी-स्त्रीद्वलोंग)
)అప్వ్యద్ - పృథీి-సీా లి
ీ ింగ్ద)
िातुओ)ों ధ్యతుఓైఁ)- सोना)సోనా)=బ్ింగార్ిం,
ताों बा)తింబ)=రాగి, पीतल)పీతల్)=ఇత్ా డి,
लोहा)లోహా)=ఇనుము, आद्वद।ఆదీ
वृक्षोों, िलो के नाम)వ్రుక్షైఁ, ఫూలోైఁ కే నామ్)-
अमरुद)అమ్రుద్)=జామపిండు,
केला)కేల)=అర్టిపిండు,
शीशम)శీషిం)=రోజుిడ్, पीपल)పీప్ల్)=రావిచటుట,
दे वदार)దేవద్వర్)=దేవదార్ల,
द्वचनार)చినార్)=పో పా ర్ణ చటుట,
बरगद)బరగద్)=మరిి, अशोक)అశోక్ట్)=అశోక్
చటుట, आम)ఆమ్)=మామిడి आद्वद।ఆదీ
अनाजोों के नाम)అనాజోైఁ కే నామ్)- )अपवाद)అప్వ్యద్)- अरहर)అరార్)=క్ిందులు,
गेहूाँ)గేహైఁ)=గోధుమ, बाजरा)బాజ్రా)=సజజ లు, मूाँग)మూింగ్)=ప్సలు-स्त्रीद्वलोंग)స్త్రీలిింగ్)
चना)చనా)=సనగలు, जौ)జౌ)=బ్ారీా आद्वद।ఆదీ
रत्नोों के नाम)రతోిైఁ కే నామ్)-
नीलम)నీలమ్)=నీలము , पुखराज)పుఖ్రాజ్)=
పపష్పరాగము, मूाँगा)మూింగా)= పగడపప,
माद्वर्क्य)మాణకయిం)=మాణక్యిం,
पन्ना)ప్ని)=పచచ, मोती)మోతీ)=ముత్యిం,
हीरा)హీరా)=వజరిం आद्वद।ఆదీ

70
ఈ పుస్తకం లోని ప్రతి పాఠం వీడియోల రూరంలో మన VRR TUTORIALS Youtube channel లో అలానే
VRR TUTORIALS Mobile app లో అందుబాటులో ఉన్నా యి, ఆ వీడియోలు చూస్తత ఈ పుస్తకం చదివితే మరంత సులువుగా
నేర్చు కోగలుగుతార్చ. హందీ మరయూ ఇంగ్ల ీష్ online Classes లో జాయిన్ అవ్వ డానికి 9603339977,7901339977 ని
స్ంప్రదించగలర్చ.
िूलोों के नाम)ఫూల్ కే నామ్)- गेंदा)గేింద్వ)=బ్ింతి बोली)బోలీ)- मेवाती)మేవతీ), ब्रज)బ్రజ్), खड़ी
పపవపి, कमल)కమల్)=క్మల పపవపి, बोली)ఖడీ బోలీ), बुोंदेली)బుిందేలీ) आद्वद।ఆదీ
गुलाब)గులబ్)=గులాబీ పపవపి आद्वद।ఆదీ

दे शोों और नगरोों के नाम)దేశ్న ఔర్ నగరోైఁ కే भाषाओों व द्वलद्वपयोों के नाम)భాష్ట్రవోైఁ వ లిపియోైఁ

నామ్)- द्वदल्ली)దిలిా), लन्दन)లిందన్), चीन)చీన్), కే నామ్)- दे वनागरी)దేవనగ్వరి), अोंग्रेजी)అింగ్రేజీ),
रूस)రూస్), भारत)భారత్) आद्वद।ఆదీ द्वहोंदी)హిందీ), फ्ाों सीसी)ఫ్రానిససి), अरबी)అరబీ),
िारसी)ఫారీస), जमणन)జరమన్), बोंगाली)బింగాలీ)
आद्वद।ఆదీ
द्रव पदाथो के नाम)ద్రవ్ ప్ద్వర్థ కే నామ్) - )अपवाद)అప్వ్యద్)- चाय)చాయ్)=టత ,
शरबत)షరబత్)=పానియము, दही)దహీ)=మజిజ గ, कॉिी)కాఫీ)=క్ాఫీ, लस्सी)లసీస)=లసిే,
दू ि)దూధ్)=పాలు, पानी)పానీ)=నీర్ల, चटनी)చట్టి)=చటతన- स्त्रीद्वलोंग)స్త్రీలిింగ్))
तेल)తేల్)=నతనె, कोयला)కోయల)=బ్ొ గుు,
पेटरोल)పెట్రోల్)=ప్టరరల్, घी)ఘీ)=నెయయ आद्वद।ఆదీ
समय)సమయ్)- घोंटा)ఘింట్ల)=గింట, पुस्तकोों के नाम)పుసతకోైఁ కే నామ్)-
पल)ప్ల్)=క్షణిం, क्षर्)క్షణ్)=క్షణిం, कुरान)కురాన్), रामायर्)రామాయణ), गीता)గ్లత)
द्वमनट)మినట్)=నిముష్ిం, सेकेंड)సకిండ్)=సక్ను आद्वद।ఆదీ
आद्वद।ఆదీ
िीप)దీాప్)- अोंडमान-द्वनकोबार)అిండమాన్-
నిక్్బ్ార్ణ), जावा)జావ్య), क्यूबा)కూయబా), न्यू
िाउों डलैंड)నూయ ఫిండాాిండ్) आद्वद।ఆదీ
सागर)సగర్)- द्वहोंद महासागर)హింద్ नद्वदयोों के नाम)నదియోైఁ కే నామ్)- रावी)రావి),
మహాసగర్), प्रशाों त महासागर)ప్రశాింత్ कावेरी)కావేరీ), कृष्णा)కృషా), यमुना)యమున),
మహాసగర్), अरब सागर)అరబ్ సగర్) आद्वद।ఆదీ सतलुज)సతుాజ్), व्यास)వ్యయస్),
गोदावरी)గోద్వవరి), झेलम)ఝేలిం), गोंगा)గింగ)
आद्वद।ఆదీ

71
ఈ పుస్తకం లోని ప్రతి పాఠం వీడియోల రూరంలో మన VRR TUTORIALS Youtube channel లో అలానే
VRR TUTORIALS Mobile app లో అందుబాటులో ఉన్నా యి, ఆ వీడియోలు చూస్తత ఈ పుస్తకం చదివితే మరంత సులువుగా
నేర్చు కోగలుగుతార్చ. హందీ మరయూ ఇంగ్ల ీష్ online Classes లో జాయిన్ అవ్వ డానికి 9603339977,7901339977 ని
స్ంప్రదించగలర్చ.
शरीर के अोंग)శరీర్ కే అింగ్)- हाथ)హాత్)=చయయ, )अपवाद)అప్వ్యద్)- जीभ)జీభ్)=నాలుక్,
पैर)పైర్)=క్ాలు, गला)గల)=గొింత్ు, आाँ ख)ఆింఖ్)=క్ళ్ళే, नाक)నాక్ట్)=ముక్ుా,
अाँगूठा)అింగూఠా)=బ్ొ టనవేరలు, कान)కాన్)=చవి, उाँ गद्वलयााँ )ఉింగలియాైఁ)=వేరళ్ళే-स्त्रीद्वलोंग)స్త్రీలిింగ్))
द्वसर)సిర్)=త్ల, मस्तक)మసతక్ట్)=త్ల,
मुाँह)మూహ్)=మొఖ్ిం, घुटना)ఘుటన)=మోక్ాలు,
ह्रदय)హృదయ్)=హృదయిం, दााँ त)ద్వింత్)=పళ్ళే
आद्वद।ఆదీ
आकारान्त सोंज्ञायें)ఆకరాింత్ సింజఞయేైఁ)- ईकारान्त वाले शब्द)ఈకారింత్ వ్యలే శబ్ద)-
गुस्सा)గుసస)=క్్పిం, चश्मा)చషమ)=క్ళ్ేదా్లు, नानी)నాని)=అమమమమ, बेटी)బేటి)=క్ూత్ుర్ల,
पैसा)పైస)=డబ్ుు, छाता)ఛాత)=గొడుగు मामी)మామి)=అత్ా , भाभी)భాభి)=వదవన
आद्वद।ఆదీ आद्वद।ఆదీ
'दान, खाना, वाला' आद्वद से अोंत होने वाले
अद्विकतर शब्द पुक्तल्लोंग होते हैं ; जैसे)‘ద్వన్,
ఖ్ననా, వ్యల’ ఆదీ సర అింత్ హో నే వాలే అధవక్ార్ణ
శ్బ్ద్ పపలిా ింగ్ద హో తే హీఁ; జైసే)-
खानदान)ఖ్నింద్వన్)=వింశ్ము,కులము,
दवाखाना)దవ్యఖ్ననా)=మిందుల షాపప,
जेलखाना)జేల్ ఖ్ననా)=జల
ై ు, दू िवाला)దూధ్
వ్యల)=పాలవాడు आद्वद।ఆదీ
अ, आ, आव, पा, पन, क, त्व, आवा तथा औड़ा
से अोंत होने वाली सोंज्ञाएाँ पुक्तल्लोंग होती हैं )అ, ఆ,
ఆవ్, పా, ప్న్, క, త్ా, ఆవ్య తథ ఔడ సే అింత్ హోనే
వ్యలీ సింజఞయేైఁ పుింలిింగ్ హోతీ హైైఁ) :
अ)అ)- खेल)ఖేల్)=ఆట, रे ल)ర్చల్)=రైలు,
बाग)బాగ్)=తోట, हार)హార్)=నెక్ా స్,
योंत्र)యింత్ర్)=యింత్రిం आद्वद।ఆదీ

72
ఈ పుస్తకం లోని ప్రతి పాఠం వీడియోల రూరంలో మన VRR TUTORIALS Youtube channel లో అలానే
VRR TUTORIALS Mobile app లో అందుబాటులో ఉన్నా యి, ఆ వీడియోలు చూస్తత ఈ పుస్తకం చదివితే మరంత సులువుగా
నేర్చు కోగలుగుతార్చ. హందీ మరయూ ఇంగ్ల ీష్ online Classes లో జాయిన్ అవ్వ డానికి 9603339977,7901339977 ని
స్ంప్రదించగలర్చ.
आ)ఆ)- लोटा)లోట్ల)=లోట,
मोटा)మోట్ల)=లావెైన, घोड़ा)ఘోడా)=గుర్ిము,
हीरा)హీరా)=వజరము आद्वद।ఆదీ
आव)ఆవ్)- पुलाव)పులవ్)=పపలావప,
दु राव)దురావ్)= రిజరేిష్న్,
बहाव)బహావ్)=పరవాహము,
िैलाव)ఫైలవ్)=వాయప్ిా ,
झुकाव)ఝునాువ్)=వింపప आद्वद।ఆదీ
पा)పా)- बुढ़ापा)బుఢాపా)=ముసలి,
मोटापा)మోట్లపా)=లావెన
ై ,
पुजापा)పుజాపా)=పూజిింపదగిన आद्वद।ఆదీ
पन)ప్న్)-लड़कपन)లడక్ట్ ప్న్)=చిననత్నిం,
अपनापन)అపాి ప్న్)=ఆత్మమయత్,
बचपन)బచపన్)=బ్ాలయిం,
सीिापन)సీధ్యప్న్)=సతటిగా आद्वद।ఆదీ
क)క)- लेखक)లేఖక్ట్)=ర్చయత్,
गायक)గాయక్ట్)=గాయక్ుడు,
बालक)బాలక్ట్)=బ్ాలుడు,
नायक)నాయక్ట్)=నాయక్ుడు आद्वद।ఆదీ
त्व)త్ా)- ममत्व)మమత్ా)=అనుబ్ిందిం,
पुरुषत्व)పుర్చషత్ా)=మగత్నిం,
स्त्रीत्व)స్త్రీత్ా)=ఆడత్నిం, मनुष्यत्व)మనుషయత్ా)=
మానవత్ిిం आद्वद।ఆదీ
आवा)ఆవ్య)- छलावा)ఛలవ)=క్లపన,
భ్రమ,चढ़ावा)చఢావ)=సమర్పణ आद्वद।ఆదీ
औड़ा)ఔడ)- पकौड़ा)ప్కౌడ)=పక్్డా,
हथौड़ा)హతౌడ)=సుతిా आद्वद।ఆదీ
73
ఈ పుస్తకం లోని ప్రతి పాఠం వీడియోల రూరంలో మన VRR TUTORIALS Youtube channel లో అలానే
VRR TUTORIALS Mobile app లో అందుబాటులో ఉన్నా యి, ఆ వీడియోలు చూస్తత ఈ పుస్తకం చదివితే మరంత సులువుగా
నేర్చు కోగలుగుతార్చ. హందీ మరయూ ఇంగ్ల ీష్ online Classes లో జాయిన్ అవ్వ డానికి 9603339977,7901339977 ని
స్ంప్రదించగలర్చ.
मच्छर)మచీర్)=దయ మ, गैंडा)గేిండ)=ఖ్డు
మృగము, कौआ)కౌవా)=క్ాక్ర,
भालू)భాల)=ఎలుగుబ్ింటి, तोता)తత)=చిలుక్,
गीदड़)గ్లదడ్)=నక్ా, द्वजराि)జిరాఫ్)=జిరాఫీ,
खरगोश)ఖరోగష్)=క్ుిందేలు, जेबरा)జేబ్రా)=జీబ్ార
आद्वद सदै व पुक्तल्लोंग होते हैं ।ఆదీ సదైవ్ పుింలిింగ్
హోతే హైైఁ.
कुछ प्राद्वर्वाचक शब्द, जो सदै व पुरुष जाद्वत
का बोि करते हैं )కుఛ్ ప్రాణవ్యచక్ట్ శబ్ద, జో సదైవ్
పుర్చష్ జాతీ కా బోధ్ కర్చత హైైఁ) :- जैसे)జైసే)-
बालक)బాలక్ట్)=బ్ాలుడు, गीदड़)గ్లదడ్)=నక్ా,
कौआ)కౌఆ)=క్ాక్ర, कद्वव)కవి)=క్వి,
सािु)సధు)=సాధువప आद्वद।ఆదీ
अपवाद)అప్వ్యద్)- हलुआ)హలా)=హలాి, आहारोों के नाम)ఆహారోైఁ కే నామ్)-
अचार)అచార్)=పచచడి, रायता)రైత)=రైతా सिी)సబీజ)=క్ూర్, दाल)ద్వల్)=పపపప,
आद्वद।ఆదీ कचौरी)కచోరి)=గోధుమ ప్ిిండితో చేసర ఒక్
పదార్ధము, पूरी)పూరి)=పూరీ, रोटी)రోటి)=రోటత
आद्वद।ఆదీ

द्वलोंग बदलना
पुों द्वलोंग)పుింలిింగ్) स्त्रीद्वलोंग)స్త్రీలిింగ్)
चाचा)చాచ))చినాిని) चाची)చాచి)
मामा)మామ) )మావయయ) मामी)మామి)
काका)కాక) )చినాిని) काकी)కాకి)
साला)సల) )బావమరిది) साली)సలి)
पुत्र)పుత్ర్) )కొడుకు) पुत्री)పుత్రి)
अद्वभनेता)అభినేత) )నట్టడు) अद्वभनेत्री)అబినేత్రి)

74
ఈ పుస్తకం లోని ప్రతి పాఠం వీడియోల రూరంలో మన VRR TUTORIALS Youtube channel లో అలానే
VRR TUTORIALS Mobile app లో అందుబాటులో ఉన్నా యి, ఆ వీడియోలు చూస్తత ఈ పుస్తకం చదివితే మరంత సులువుగా
నేర్చు కోగలుగుతార్చ. హందీ మరయూ ఇంగ్ల ీష్ online Classes లో జాయిన్ అవ్వ డానికి 9603339977,7901339977 ని
స్ంప్రదించగలర్చ.
दास)ద్వస్) )ప్నివ్యడు) दासी)ద్వసీ)
बकरा)బకరా) )మగ మేక) बकरी)బక్రీ)
बूढ़ा)బూఢా) )ముసలయన) बुद्वढ़या)బుఢియ))ముసలమె)
बेटा)బేట్ల) )కుమార్చడు) द्वबद्वटया)బిటియ)
कुत्ता)కుతత) )మగ కుకు) कुद्वतया)కుతియ)
चूहा)చూహా) )మగ ఎలుక) चुद्वहया)చుహయ)
सााँ प)సింప్))మగ పాము) सााँ द्वपन)సింపీి)
बाघ)బాఘ్ద) )మగ పులి) बाद्वघन)బాఘిన్)
नाग)నాగ్) )మగ పాము) नाद्वगन)నాగ్వన్)
नाती)నాతీ) )మనుమడు) नाद्वतन)నాతిన్)
माली)మాలీ) )తోట మాలి) माद्वलन)మాలిన్)
नाई)నాయీ) )మింగలి) नाइन)నాయిన్)
चमार)చమార్) – చపపపలు క్ుటేటవాడు. चमाररन)చమారిన్)
लुहार)లుహార్) )కమమరి) लुहाररन)లుహారిన్)
द्वसोंह)సిింహ్) )మగ సిింహము) – द्वसोंहनी)సిింహని)
शेर)షేర్) )మగ సిింహము) – शेरनी)షేరీి)
ऊाँट)ఊింట్) )ఒింటె) – ऊाँटनी)ఊింటిి)
मोर)మోర్) )న్మలి) – मोरनी)మొరిి)
सेठ)సేఠ్) )వ్యయపారి) सेठानी)సేఠానీ)
चौिरी)చౌదరి) चौिरानी)చౌదరాని)
दे वर)దేవర్))మరిది) दे वरानी)దేవరాని)
नौकर)నౌకర్) )నౌకర్చ) नौकरानी)నౌకరాని)
पोंद्वडत)ప్ిండిత్) )ప్ిండితుడు)- पोंद्वडताइन)ప్ిండితయిన్)
ठाकुर)ఠాకూర్) )జమీింద్వర్చ)- ठकुराइन)ఠాకురాయిన్)
पुरुष)పుర్చష్) )పుర్చష్యడు) स्त्री)స్త్రీ)
मदण )మర్ద) )పుర్చష్యడు) औरत)ఔరత్) )స్త్రీ)
द्वपता)పిత) )తిండ్రి) माता)మాత) )తలిా)

75
ఈ పుస్తకం లోని ప్రతి పాఠం వీడియోల రూరంలో మన VRR TUTORIALS Youtube channel లో అలానే
VRR TUTORIALS Mobile app లో అందుబాటులో ఉన్నా యి, ఆ వీడియోలు చూస్తత ఈ పుస్తకం చదివితే మరంత సులువుగా
నేర్చు కోగలుగుతార్చ. హందీ మరయూ ఇంగ్ల ీష్ online Classes లో జాయిన్ అవ్వ డానికి 9603339977,7901339977 ని
స్ంప్రదించగలర్చ.
 बाप)బాప్) मााँ )మాైఁ)
भालू)భాల))మగ ఎలుగుబింటి) मादा भालू)మాదభాల)
भेद्वड़या)భేడియ) )తోడేలు) मादा भेद्वड़या)మాద భేడియా)
खरगोश)ఖరోగష్) )కుిందేలు) मादा खरगोश)మాద ఖరోగష్)
मछली మఛ్లా )ఆడ చేప్) नर मछली నర్ మఛ్లా
द्वछपकली ఛిప్ులీ)ఆడబలిా) नर द्वछपकली నర్ ఛిప్ులీ
चील చీల్ )ఆడ గ్రదద) नर चील నర్ చీల్
भैंस భింస్ )గేదె) भैंसा భింస )దునిపోతు)
भेड़ భేడ్ )ఆడ గర్రె) भेड़ा భేడా
मौसी మౌసీ )పినిి) मौसा మౌస
जीजी జీజీ )అకు) जीजा జీజా = బ్ావ

द्विया के भेद)క్రయ
ి క్ే భేద్ )క్రయ
ి లు ర్క్ాలు
క్రియలను రెిండు రకాలుగా విభజిించవచుు
सकमणक द्विया)సకరామక్ట్ క్రియ))Transitive verb)
अकमणक द्विया)ఆకరామక్ట్ క్రియ))Intrasitive verb)
క్రియ యొకు ఫలితిం కరమ పైన ప్డినటెలసతే ఆ క్రియను సకరమక క్రియ అిందుర్చ.
ఉద్వ:- రాముడు మామిడి ప్ిండు తిింటూ ఉనాిడు.राम आम खा रहा है |
పై వ్యకయింలో రాముడు కరత,మామిడి ప్ిండు కరమ ,తినడిం క్రియ. ఇకుడ తినడిం అనే క్రియ యొకు ఫలితిం
దేనిపై ప్డుతుింది మామిడి ప్ిండు అనే కరమ పై ప్డుతుింది కాబటిస ఈ వ్యకయింలో खाना అనే క్రియ సకరమక క్రియ
అవుతుింది.సకరమక క్రియలను మనిం ఏ కరామ లేకుిండా అమలు చేయలేము.
దీనినే వేర్చల కూడా చెపపచుు ,ఏ వ్యకయింపై మనిం ఎవరిని,ఎవరికి)द्वकसको, द्वकसे),ఏమిటి)क्या) అనే ప్రశిలకు
సమాధ్యనిం రాబటస గలుగుతమో ఆ వ్యకయింలో క్రియను సకరమక క్రియ అని అింట్లము.
राम आम खा रहा है ------ |రామ్ ఏమి తిింట్టనాిడు?राम क्या खा रहा है ? సమాధ్యనిం:-आम
सीता उसको बुला रही है --- |సీత ఎవరిని పిలుసుతింది?सीता द्वकसको बुला रही है ?:-उसको
वरुर् द्वसनेमा दे खता है ---|వర్చణ్ ఏమి చూసతడు?वरुर् क्या दे खता है ?:-द्वसनेमा
बच्चा शरबत पी रहा है --|పిలావ్యడు ఏమి త్రాగుతునాిడు?बच्चा क्या पी रहा है ?:-शरबत

76
ఈ పుస్తకం లోని ప్రతి పాఠం వీడియోల రూరంలో మన VRR TUTORIALS Youtube channel లో అలానే
VRR TUTORIALS Mobile app లో అందుబాటులో ఉన్నా యి, ఆ వీడియోలు చూస్తత ఈ పుస్తకం చదివితే మరంత సులువుగా
నేర్చు కోగలుగుతార్చ. హందీ మరయూ ఇంగ్ల ీష్ online Classes లో జాయిన్ అవ్వ డానికి 9603339977,7901339977 ని
స్ంప్రదించగలర్చ.
लता ने मुझे द्वचत्र द्वदखाया----|ఏమి చూపిించిింది?क्या द्वदखाया? :-द्वचत्र ఎవరికి చూపిించిింది?द्वकसको
द्वदखाया?:- मुझे
సకరమక క్రియ మరల రెిండు రకాలు एककमणक, द्विकमणक.
एककमणक అింటే వ్యకయింలో ఒకే కరమ ఉింటె ఆ క్రియను ఏకకరమక క్రియ అింట్లర్చ .
ఉద్వ:- राम आम खाता है |రాము మామిడి ప్ిండు తిింట్లడు .ఈ వ్యకయింలో మామిడి ప్ిండు అనే ఒకే కరమ ఉింది .
द्विकमणक అింటే వ్యకయింలో రెిండు కరమలు ఉింటె ఆ క్రియను దిాకరమక్ట్ క్రియ అింట్లర్చ.
ఉద్వ:- लता ने मुझे द्वचत्र द्वदखाया | లత నాకు ఫోట్ల చూపిించిింది.ఈ వ్యకయింలో నేను ,ఫోట్ల అనే రెిండు కరమలు
ఉనాియి .ఈ వ్యకయింపై ఏమి చూపిించిింది అనే ప్రశి వేసినపుపడు వచేు సమాధ్యనిం ఫోట్ల అనే కరమను“ मुख्या कमण ”
అింట్లము .ఎవరికీ చూపిించిింది అనే ప్రశికు సమాధ్యనింగా వచిున నాకు అనే కరమను“ गौर् कमण ”అింట్లర్చ .
:- భూత కాలిం లో ने ప్రతయయిం వచిున సకరమక క్రియా వ్యకాయలలో मुख्या कमण యొకు లిింగ,వచనములను బటిస
క్రియారూప్ము మార్చను.)ने ప్రతయయిం గురిించి నేర్చుకుని తర్చవ్యత ఈ మీకు బాగా అరథిం అవుతుింది).
అలగే క్రియ యొకు ఫలితిం కరమ పైన ప్డనటెలసతే ఆ క్రియను అకరమక క్రియ అింట్లర్చ.
దీనినే వేర్చల కూడా చెపపచుు ,ఏ వ్యకయింపై మనిం ఎవరిని)द्वकसको,द्वकनको),ఏమిటి)क्या) అనే ప్రశిలకు
సమాధ్యనిం రాబటస లేమో ఆ వ్యకయింలో క్రియను అకరమక క్రియ అని అింట్లము.
राम रो रहा है ---|ఇకుడ కరమ లోపిించిింది.
सीता सो रही है |
वरुर् द्वसनेमा जाता है |వర్చణ్ ఎకుడికి వళ్ళతనాిడు అనే ప్రశి వేయగలుగుతిం తప్ప ఇకుడ ఏమిటి ,ఎవరిని ,ఎవరికి
అనే ప్రశిలు ఈ వ్యకయిం పై వేయలేము కాబటిస ఈ వ్యకయిం లో క్రియ అకరమక క్రియ అవుతుింది.
కొనిి అకరమక, సకరమక క్రియలు. ఇవి చూసి అరథమయితే ఈ పుసతకిం చివరిలో Vocabulary సక్షన్ లో ఇచిున
క్రియలోా మీర్చ ఎనిి చేయగలరో అనిి ఈ విధ్ింగా అకరమక సకరమక వ్యకాయలుగా విభజిించి వ్రాయిండి.
అకరమక క్రియ సకరమక క్రియ
जानाజానా=వెళ్ళేట खेलनाఖేలనా=ఆడుట)ఏమి)
आनाఆనా=వచుచట चाहनाచాహాి=క్్ర్లక్ొనుట / అనుక్ొనుట)ఏమి)
कूदनाకూద్వి=దుముక్ుట दे खनाదేఖ్ని=చతచుట)ఏమి)
रहनाరహాి=నివసిించుట सुननाసున్ నా=వినుట)ఏమి)
डरनाడరాి=భయపడుట द्वमलनाమిలి=క్లియుట/దొ ర్క్ుట)ఎవరిని)
जीनाజీనా=బ్రత్ుక్ుట रखनाరఖ్ని=ఉించుట)ఏమి)
मरनाమరాి=మర్ణించుట रोकनाరోఖ్ని=ఆపపట)ఎవరిని / ఏమి)
77
ఈ పుస్తకం లోని ప్రతి పాఠం వీడియోల రూరంలో మన VRR TUTORIALS Youtube channel లో అలానే
VRR TUTORIALS Mobile app లో అందుబాటులో ఉన్నా యి, ఆ వీడియోలు చూస్తత ఈ పుస్తకం చదివితే మరంత సులువుగా
నేర్చు కోగలుగుతార్చ. హందీ మరయూ ఇంగ్ల ీష్ online Classes లో జాయిన్ అవ్వ డానికి 9603339977,7901339977 ని
స్ంప్రదించగలర్చ.
 भूत काल(భూత్ క్ాల్)భూత్ క్ాలము

గతింలో జరిగ్వన విషయాలను గురిించి చెపేపది భూత కాలము

భూత కాలము 6 రకాలుగా విభజిింప్ బడిింది .అవి
सामान्य भूतकाल
आसन्न भूतकाल
पूर्ण भूतकाल
अपूर्ण भूतकाल
सोंद्वदग्ध भूतकाल
हे तुहेतुमद् भूत
ఈ పాఠిం లో మనిం సమానయ భూత కాలనిి గురిించి తెలుసుకుింద్వము.

ने प्रत्यय(నే పరతాయయ్))నే పరత్యయము)

ఇకుడ మనిం “ने” ప్రతయయిం గురిించి తెలుసుకోవలసి వుింట్టింది.

1:- భూత్క్ాలిం లో వాక్యింలో సక్ర్మక్ క్రియలు వచిచనపపపడు క్ర్ా క్ు ने ప్రతయయానిి జోడిించ వలసి
వుింట్టింది.
ఉద్వ:-
सीता / राम / छात्र ने आम)पु) खाया|
రామ్ మామిడి ప్ిండు తినాిడు.
राम ने चाय)स्त्री) पी|
రాిం ట్ట త్రాగాడు.
सीता ने गाना)पु) गाया|
సీత పాట పాడిింది.
द्वकशोर ने चेस)पु) खेला|
కిషోర్ చెస్ ఆడాడు.
ఈ విధ్ింగా భూతకాలిం లో వ్యకాయలలో క్రియలు సకరమక క్రియలు అయినటసయితే కరతకు తప్పకుిండా ने ప్రతయయానిి
జోడిించ వలసి వుింట్టింది.
2:- క్రియలో వచేచ మార్లపలు క్ర్ా ను అను సరిించి కాకుిండా కరమను అనుసరిించి ఉింట్లయి.

78
ఈ పుస్తకం లోని ప్రతి పాఠం వీడియోల రూరంలో మన VRR TUTORIALS Youtube channel లో అలానే
VRR TUTORIALS Mobile app లో అందుబాటులో ఉన్నా యి, ఆ వీడియోలు చూస్తత ఈ పుస్తకం చదివితే మరంత సులువుగా
నేర్చు కోగలుగుతార్చ. హందీ మరయూ ఇంగ్ల ీష్ online Classes లో జాయిన్ అవ్వ డానికి 9603339977,7901339977 ని
స్ంప్రదించగలర్చ.
ఉద్వ:- गोपाल ने रोटी खायी|ఈ వ్యకయింలో కరతయైన గోపాల్ పులిింగము అయినా క్రియ కరమను అనుసరిించి కరమ “
रोटी ” అనునది స్త్రీ లిింగము కాబటిస కరమను అనుసరిించి మనిం ఇింతకుముిందు నేర్చుకుని आ ए ई నియమిం
ప్రకారిం खा+ई =खायी అయిింది.
3:- लाना,बोलना,भूलना ఈ క్రియలు వచిునపుడు మాత్రిం ఇవి సకరమక క్రియలు అయినా కరతకు “ ने ”
జోడిించవలసిన అవసరింలేదు.
ఉద్వ:- मैं सब कुछ भूल गया| ఈ వ్యకయిం పైన మనిం ఏమి మరచిపోయాను? అనే ప్రశి వేసి జవ్యబు రాబటస
గలిగ్వనా కూడా
4:- సక్ర్మక్ వాక్ాయలలో ఎపపపడైతే క్రమకు “ को ” ప్రతయయిం జోడిసతమో అపుపడు కరత మరియు కరమ లిింగ
వచనములు ఏమైననూ క్రియ పులిింగ ఏకవచనిం గానే ఉింట్టింది.
ఉద్వ:-मैं ने कमला को बाजार में दे खा| ఈ వ్యకయింలో క్రియ పులిింగ ఏకవచనింగా తీసుకోవడిం జరిగ్వింది.ఇక్ాడ
క్ర్ా “ मैं ” అింటే స్త్రీ నా పుర్చష్యడా అనిది తెలియదు. “ कमला ” అనిది స్త్రీలిింగము అని తెలుసుతింది. క్ానీ క్రియ
క్ర్మను అనుసరిించి రాలేదు, ఎిందుకింటే కరమ ప్రకున “ को ” ప్రతయయిం ఎపుపడైతే చేరాుమో క్రియ
కరతనూ,కరమనూ రెిండిటి లిింగ వచనములను అనుసరిించక పులిింగ ఏకవచనముగా ఉింట్టింది.दे ख+आ=दे खा|
5:- అలాగే ఒక్ వాక్యింలో క్రియ సకరమక క్రియ అయి ఉిండి, అసల కరమ అనేది లేకపోతే ఆ వ్యకయింలో క్రియ
పులిింగ ఏకవచనింగా ఉింట్టింది. ఉదా:- मैंने कहा| मैंने सूना | मैंने दे खा|वे+ने=उन्होोंने कहा|
6:- द्विकमणक సకరమక క్రియా వ్యకాయలలో मुख्या कमण యొకు లిింగ, వచనములను బటిస క్రియారూప్ము మార్చను.
7:-ने ప్రతయయానిి భూతకాలింలో ఈ కాలలలో మాత్రమే ఉప్యోగ్వించాలి అవి सामान्य, आसन्न, पूर्ण, सोंद्वदग्ध.
अपूर्ण, हे तु हेतुमद भूतकाल లలో ने ప్రతయయిం వ్రాయకూడదు.
8:-लग, सक, चुक అనే సహాయక క్రియలు వచిునపుడు కూడా ने ప్రతయయిం ఉప్యోగ్వించకూడదు.
9:-అక్ర్మక్ క్రియలు అయనపపటిక్ీ క్ు నిి క్రియలతో ने ప్రతయయిం ఉప్యోగ్వించాలి అవి: नहाना,
खाों सना, छीोंकना, थूकना.
10:-ఒక్ వాక్యింలో ఒక్టి క్ింటే ఎక్ుావ క్ర్ా లు ఉననట్ా తే
ట అవి నామవాచక్ములు అయతే చివరి క్ర్ా క్ు
మాత్రమే ने ప్రతయయిం జోడిించాలి.
ఉద్వ:- राम,कृष्णा और गोपाल ने गलती की| రాము,కృషా మరియూ గోపాల్ తపుప చేసర్చ.
11:-అదే నామవ్యచకములు కాకుిండా సరానామములు ఉనిటాయితే ప్రతి కరతకు ने ప్రతయయిం జోడిించాలి.
ఉద్వ:- मैंने,तुमने और उसने कल तमाशा दे खा| నేను నువుా మరియూ అతడు నిని తమాష్ట్ర చూసము.
12:- క్రియ సింయుకత క్రియ అయితే ప్రధ్యన క్రియ కాకుిండా సహాయక క్రియ మాత్రమే మార్చప చెిందుతుింది.
ఉద్వ:- सीता हों स दी| वे आ गये| वे बाजार में द्वदखाई द्वदये| सत्यभामा ने राक्षस को मार डाला|.
79
ఈ పుస్తకం లోని ప్రతి పాఠం వీడియోల రూరంలో మన VRR TUTORIALS Youtube channel లో అలానే
VRR TUTORIALS Mobile app లో అందుబాటులో ఉన్నా యి, ఆ వీడియోలు చూస్తత ఈ పుస్తకం చదివితే మరంత సులువుగా
నేర్చు కోగలుగుతార్చ. హందీ మరయూ ఇంగ్ల ీష్ online Classes లో జాయిన్ అవ్వ డానికి 9603339977,7901339977 ని
స్ంప్రదించగలర్చ.
 सामान्य भूत काल)సామానయ భూత్క్ాలిం)

భూతకాలింలో క్రియలో మార్చపలు ఈ క్రిింది విధ్ింగా ఉింట్లయి:-

:- खेलना / खाना / पीना ఇల ना ను క్రియకు చేరిుతే దీనిని క్రియ యొకు సమానయ రూప్ము అింట్లము.అదే ఈ
ना ను తీసివేసేత మిగ్వలే खेल / खा / पी మొదలగువ్యటిని ధ్యతువులు అింట్లర్చ.
ఈ క్రిింది క్రియలను ప్రిశీలిించినటెలసతే ఏ శబదింతో ముగ్వసే క్రియ ఎల మార్చప చెిందుతుింద్య అరథిం అవుతుింది.
अ శబదింతో ముగ్వసే క్రియా ధ్యతువులు
క్రియా ధ్యతువు పుిం.ఏక్వచనిం పుిం.బ్హువచనిం స్త్రీ.ఏక్వచనిం స్త్రీ/బ్హువచనిం
हाँ स हाँ सा हाँ से हाँ सी हाँ सीों
खेल खेला खेले खेली खेलीों
उठ उठा उठे उठी उठीों
बोल बोला बोले बोली बोलीों
दौड़ दौड़ा दौड़े दौड़ी दौडीों
आ / ओ శబదింతో ముగ్వసే క్రియా ధ్యతువులు
క్రియా ధ్యతువు పుిం.ఏక్వచనిం పుిం.బ్హువచనిం స్త్రీ.ఏక్వచనిం స్త్రీ/బ్హువచనిం
आ आया आये आयी आयीों
सो सोया सोये सोयी सोईों
द्वसखा द्वसखाया द्वसखाये द्वसखायी द्वसखाईों
खा खाया खाये खायी खायीों
ई / ए శబదింతో ముగ్వసే క్రియా ధ్యతువులు
पी द्वपया द्वपये पी पीों
दे द्वदया द्वदये दी दीों
ले द्वलया द्वलये ली लीों
:- से)పదుగుట ) ,खे)ప్డవ నడుపుట) ఇవి ए శబదింతో ముగ్వసినా ఇవి మాత్రిం ఈ క్రిింది విధ్ింగా మార్చతయి.
से सेया सेये सेयी सेयीों
खे खेया खेये खेई खेयीों
ऊ శబదింతో ముగ్వసే క్రియా ధ్యతువులు
छू छु आ छु ए छु ई छु ईों
ఈ క్రిింది క్రియలపై మాత్రిం పై నియమాలు వరితించవు.వీటిని ఈ విధ్ింగానే గుర్చతపెట్టసకోవలసి వుింట్టింది.
कर द्वकया द्वकये की कीों
हो हुआ हुए हुई हुईों
जा गया गये गयी गयीों
80
ఈ పుస్తకం లోని ప్రతి పాఠం వీడియోల రూరంలో మన VRR TUTORIALS Youtube channel లో అలానే
VRR TUTORIALS Mobile app లో అందుబాటులో ఉన్నా యి, ఆ వీడియోలు చూస్తత ఈ పుస్తకం చదివితే మరంత సులువుగా
నేర్చు కోగలుగుతార్చ. హందీ మరయూ ఇంగ్ల ీష్ online Classes లో జాయిన్ అవ్వ డానికి 9603339977,7901339977 ని
స్ంప్రదించగలర్చ.
అకరమక క్రియలతో ఉద్వహరణ వ్యకాయలు.ఈ వాక్ాయలలో ఎపపటిలానే క్రియ క్ర్ా యొక్ా లిింగ వచనములను
బ్టిట మార్లను.
रोहन खेलने गया| నీతో పాట్టగా ఇింకా ఎవర్చ వచాుర్చ?
రోహన్ ఖేలేి గయా आप कब केरला पहुों चे?
రోహన్ ఆడడానికి వళాుడు. ఆప్ కబ్ కేరళ ప్హుించే?
रोद्वहर्ी खेलने गयी| మీర్చ ఎపుపడు కేరళ చేర్చకునాిర్చ?
రోహణ ఖేలేి గయీ. तुम द्वदन में क्योों सो गये?
రోహణ ఆడడానికి వళ్లుింది. తుమ్ దిన్ మేైఁ కూయైఁ సో గయే?
हम खेलने गये| మీర్చ ప్గటి పూట ఎిందుకు నిద్రపోయార్చ.
హిం ఖేలనే గయే. तुम द्वसनेमा कब गये?
మేము ఆడడానికి వళాుము.)पुों) తుమ్ సినేమా కబ్ గయే?
हम खेलने गयीों| మీర్చ సినిమా కి ఎపుపడు వళాుర్చ?
హిం ఖేలనే గాయీ मैं रात को खूब सो गयी|
మేము ఆడడానికి వళాుము.)स्त्री) మైైఁ రాత్ కో ఖూబ్ సో గయీ|

कल तुम है दराबाद गये| నేను రాత్రి బాగా నిద్ర పోయాను.

కల్ తుమ్ హైదరాబాద్ గయే. द्वपछली रात तूिान से अनेक पेड़ द्वगर गए|
నిని నువుా హైదరాబాద్ వళాావు. పిఛ్లా రాత్ తూఫాన్ సే అనేక్ట్ పేడ్ గ్వర్ గయే|

मैं सबेरे छः बजे आया| పోయిన రాత్రి చాల చెట్టా తుఫాను వలా

మైైఁ సబేర్చ ఛః బజే ఆయా. ప్డిపోయాయి.

నేను ఉదయిం ఆర్చ గింటలకు వచాును. वह बुिवार तक नहीों लौटा|

कल आप स्कूल क्योों नहीों आये? వహ్ బుధ్వ్యర్ తక్ట్ నహీైఁ లౌట|

కల్ ఆప్ స్తుల్ కూయైఁ నహీైఁ ఆయే? అతను బుధ్వ్యరిం వరకు తిరిగ్వ రాలేదు.

నిని మీర్చ స్తుల్ కి ఎిందుకు రాలేదు? मैं समय पर पहुों चा|

आप है दराबाद से मेरे द्वलए क्या लाये? మై సమయ్ ప్ర్ ప్హుించా|

ఆప్ హైదరాబాద్ సే మేర్చ లియే కాయ లయే? నేను సమయానికి వచాును.

మీర్చ హైదరాబాద్ నుిండి నా కోసిం ఏమి తెచాుర్చ ? मैं दे र से पहुों चा|

तुम्हारे साथ और कौन आया? మై దేర్ సే ప్హుించా|

తుమాార్చ సథ్స ఔర్ కౌన్ ఆయా? నేను ఆలసయింగా వచాును.

81
ఈ పుస్తకం లోని ప్రతి పాఠం వీడియోల రూరంలో మన VRR TUTORIALS Youtube channel లో అలానే
VRR TUTORIALS Mobile app లో అందుబాటులో ఉన్నా యి, ఆ వీడియోలు చూస్తత ఈ పుస్తకం చదివితే మరంత సులువుగా
నేర్చు కోగలుగుతార్చ. హందీ మరయూ ఇంగ్ల ీష్ online Classes లో జాయిన్ అవ్వ డానికి 9603339977,7901339977 ని
స్ంప్రదించగలర్చ.
रात में अच्छी तरह सोया| क्या िोबी कपड़े ले गया?
రాత్ మేైఁ అచీీ తరహ్ సోయా| కాయ ధోబీ కప్డే లే గయా?
రాత్రి బాగా నిద్రపోయాను. చాకలి దుసుతలను తీసుకువళాుడా?
సకరమక క్రియా వ్యకాయలు. ఈ వ్యకాయలలో క్రియ కరమ యొకు లిింగ వచనములను బటిస మార్చను.
राम ने समाचार दे खा| సీత నే ద్య నాటకేైఁ దేఖే|
రామ్ నే సమాచార్ దేఖ్న సీత రెిండు నాటకాలు చూసిింది.
రామ్ సమాచారానిి)వ్యరతలు) చూసడు. मााँ ने बेटी को सुलाया|
सीता ने समाचार)पु ए) दे खा| మాైఁ నే బేట్ట కో సులయా|
సీత నే సమాచార్)పు.ఏ.) దేఖ్న. తలిా కూతుర్చని నిద్రపుచిుింది.

సీత సమాచారానిి)వ్యరతలు) చూసిింది. उसने सिी बेचकर बहुत पैसे कमाये|

राम ने कद्ववता)स्त्री) पढी| ఉసేి సబీజ బేచుర్ బహుత్ పైసే కమాయే|

రామ్ నే కవిత)స్త్రీ) ప్ఢ్త| అతడు కూరగాయలు అమిమ చాల సింపాదిించాడు.

రాిం కవిత చదివ్యడు. मैंने सबेरे चाय पी|

राम ने कद्ववताये ाँ पढीों| మైనే సబేర్చ చాయ్ పీ|

రామ్ నే కవితయేైఁ ప్ఢ్త| నేను ఉదయానేి ట్ట త్రాగాను.

రాిం కవితలు చదివ్యడు. क्या आपने उसे दे खा?

सीता ने कद्ववता पढी| కాయ ఆపేి ఉసే దేఖ్న?

సీత నే కవిత ప్ఢ్త| మీర్చ అతనిి చూసరా?

సీత కవిత చదివిింది. द्वपता ने बहन को बुलाया|

सीता ने कद्ववतायोों पढीों| పిత నే బహన్ కో బులయా|

సీత నే కవితయేైఁ ప్ఢ్త| నా తిండ్రి గార్చ సోదరిని పిలిచార్చ.

సీత కవితలు చదివిింది. तुम ने क्या द्वकया?

हनुमान ने समुद्र)पु) पार द्वकया| తుమ్ నే కాయ కియా?

హనుమాన్ నే సముద్ర్)పు) పార్ కియా| మీర్చ ఏమి చేసర్చ?

హనుమాన్ సముద్రానిి ద్వట్లడు. नरे श ने एक शेर को दे खा|

सीता ने नाटक दे खा| నర్చష్ నే ఏక్ట్ షేర్ కో దేఖ్న|

సీత నే నాటక్ట్ దేఖ్న| నర్చష్ ఒక సిింహానిి చూసడు.

సీత నాటకిం చూసిింది. रमा ने भाई को सुनाया|

सीता ने दो नाटकें दे खे| రమ నే భాయీ కో సునాయా|

82
ఈ పుస్తకం లోని ప్రతి పాఠం వీడియోల రూరంలో మన VRR TUTORIALS Youtube channel లో అలానే
VRR TUTORIALS Mobile app లో అందుబాటులో ఉన్నా యి, ఆ వీడియోలు చూస్తత ఈ పుస్తకం చదివితే మరంత సులువుగా
నేర్చు కోగలుగుతార్చ. హందీ మరయూ ఇంగ్ల ీష్ online Classes లో జాయిన్ అవ్వ డానికి 9603339977,7901339977 ని
స్ంప్రదించగలర్చ.
రమ సోదర్చడికి వినిపిించిింది. అధ్యయప్క్ట్ నే అింగ్రేజీ సిఖ్నయీ|
आपने मुझसे द्वकतने रूपये द्वलए? ఉపాధ్యయయులు ఇింగ్లాష్ నేరిపించార్చ.
ఆపేి ముఝేస కితేి ర్చప్యే లియే? क्या,आपने दू ि द्वपया?
తమర్చ మా నుిండి ఎనిి రూపాయిలు తీసుకునాిర్చ? కాయ, ఆపేి దూధ్ పియా?
अध्यापक ने अोंग्रेज़ी द्वसखाई| తమర్చ పాలు త్రాగారా

आसन्न भूत काल)ఆసన్న భూత్ క్ాల్)ఆసనన భూత్ క్ాలము

అపుపడే లేద్వ అప్పటివరకూజరిగ్వన విషయాలగురిించి చెప్పడానికి“ ఆసని భూతకాలము ”ఉప్యోగప్డుతుింది.

ఉద్వ:-
నేను ఇింటికి వచిు యునాిను. నేను చేసి ఉనాిను.
मैं घर आया हूाँ | मैंने द्वकया है |
మై ఘర్ ఆయా హైఁ| మైనే కియా హై|
అతడు ఇపుపడే అకుడికి వళ్లా ఉనాిడు. రామ్ ట్ట త్రాగ్వ యునాిడు.
वह अभी वहााँ गया है | राम ने चाय)स्त्री) पी है |
వహ్ అభీ వహాైఁ గయా హై| రామ్ నే చాయ్)స్త్రీ) పీ హై|
నీవు)స్త్రీ) నవిా ఉనాివు. సీత కవిత చదివి ఉింది.
तुम हों सी हो| सीता ने कद्ववता)स्त्री) पढी है |
తుమ్ హైఁసీ హో| సీత నే కవిత)స్త్రీ) ప్ఢ్త హై|
రాముడు మామిడి ప్ిండు తిని యునాిడు. సీత కవితలు చదివి ఉనిది.
राम ने आम खाया है | सीता ने कद्ववतायें पढीों हैं |
రామ్ నే ఆమ్ ఖ్నయా హై| సీత నే కవితయేైఁ ప్ఢ్త హై|
రాముడు మామిడి ప్ిండుా తిని యునాిడు. ఈ రోజు వరకూ మీర్చ ఏ ఏ పుసతకాలు
राम ने आम खाये हैं | చదివియునాిర్చ?
రామ్ నే ఆమ్ ఖ్నయే హైైఁ| आज तक आप कौन कौन सी पुस्तकें)स्त्री ब)
వ్యర్చ ఏమి చేసి ఉనాిర్చ? पढीों हैं |

उन्होोंने क्या द्वकया है ? ఆజ్ తక్ట్ ఆప్ కౌన్ కౌన్ సీ పుసతకేైఁ)స్త్రీ.బ్.) ప్ఢ్త హైైఁ|
ఉనోాైఁనే కాయ కియా హై?
వ్యకయమింత సమానయ భూతకాలము వలె వుింట్టింది కాకపతే చివర हूाँ ,हो,है ,हैं లు రావడిం జర్చగుతుింది.
क्या तुम्हारे पापा सो गए हैं | కాయ తుమాార్చ పాపా సో గయే హైైఁ|

83
ఈ పుస్తకం లోని ప్రతి పాఠం వీడియోల రూరంలో మన VRR TUTORIALS Youtube channel లో అలానే
VRR TUTORIALS Mobile app లో అందుబాటులో ఉన్నా యి, ఆ వీడియోలు చూస్తత ఈ పుస్తకం చదివితే మరంత సులువుగా
నేర్చు కోగలుగుతార్చ. హందీ మరయూ ఇంగ్ల ీష్ online Classes లో జాయిన్ అవ్వ డానికి 9603339977,7901339977 ని
స్ంప్రదించగలర్చ.
మీ తిండ్రి నిద్రపోయారా? తుమ్ నే కాయ ఫైసల కియా హై|
पुस्तक मेज के ऊपर रखी हैं | మీర్చ ఏమి నిరాయిించుకునాిర్చ?
పుసతక్ట్ మేజ్ కే ఊప్ర్ రఖ్త హై| मैंने अभी अपना एडद्वमशन द्वलया है |
పుసతకిం బలా పైన ఉించి ఉనాిర్చ. మైనే అభీ అపాి అడిమషన్ లియా హై|
मैंने द्वकया है | నేను ఇపుపడే నా ప్రవేశిం తీసుకుని ఉనాిను.
మైనే కియా హై| अभी तक मेरे पत्र का जवाब नहीों आया है |
నేను చేసి ఉనాిను. అభీ తక్ట్ మేర్చ ప్త్ర్ కా జవ్యబ్ నహీైఁ ఆయా హై|
पेटरोल का दाम बढ़ गया है | ఇప్పటివరకు నా లేఖకు జవ్యబు రాలేదు.
పెట్రోల్ కా ద్వమ్ బడ్ గయా హై| उसने उस पुस्तक)स्त्री) को नहीों पढ़ा है |
పెట్రోల్ ధ్ర పెరిగ్వింది. ఉనేస ఉస్ పుసతక్ట్)స్త్రీ) కో నహీైఁ ప్ఢా హై|
घर में द्वबक्तल्लयोों ने परे शान कर रखा है | అతడు ఆ పుసతకానిి చదవి యుిండలేదు.
ఘర్ మేైఁ బిలిాయోైఁ నే ప్ర్చశాన్ కర్ రఖ్న హై| मैंने जाने का दृढ़ द्वनिय कर द्वलया है |
పిలుాలు ఇింట్లా ఇబబింది పెటిస ఉనాియి. మైనే జానే కా ఘడ్ నిశుయ్ కర్ లియా హై|
तुम ने क्या िैसला द्वकया है |
నేను వళాాలని గటిసగా నిరాయిించుకుని ఉనాిను.
मैंने अपने आगे के कायणिम के बारे में उसे बता द्वदया है |
మైనే అపేి ఆగే కే కారయక్రిం కే బార్చ మేైఁ ఉసే బత దియా హై|
నేను నా తదుప్రి కారయక్రమిం గురిించి అతనికి చెపిప ఉనాిను.
क्या आज आप आिा घोंटा दे र से ऑद्विस आए हैं ?
కాయ ఆజ్ ఆప్ ఆధ్య ఘింట దేర్ సే ఆఫీస్ ఆయే హైైఁ?
మీర్చ ఈ రోజు అరిగింటలేట్టగా కారాయలయానికి వచిు ఉనాిరా?

84
ఈ పుస్తకం లోని ప్రతి పాఠం వీడియోల రూరంలో మన VRR TUTORIALS Youtube channel లో అలానే
VRR TUTORIALS Mobile app లో అందుబాటులో ఉన్నా యి, ఆ వీడియోలు చూస్తత ఈ పుస్తకం చదివితే మరంత సులువుగా
నేర్చు కోగలుగుతార్చ. హందీ మరయూ ఇంగ్ల ీష్ online Classes లో జాయిన్ అవ్వ డానికి 9603339977,7901339977 ని
స్ంప్రదించగలర్చ.
 पूर्ण भूत काल)పూర్ణణ భూత్ క్ాల్)పూర్ణ భూత్ క్ాలము

గతింలో ఒక సమయానికి ఒక ప్ని పూరిత అయియింది అని చెప్పడానికి మరియు ఒక వయకిత లేద్వ వసుతవు యొకు ప్రిసిథతి
గతింలో ఎల వుింద్య చెప్పడానికి పూరా భూత కాలము ఉప్యోగప్డుతుింది.
పూరా భూత కాలములో వ్యకయిం మొతతిం సమానయ భూతకాలిం వలెనే ఉింట్టింది,వ్యకయిం చివర था,थे,थी లు మరియూ
चुका था ,चुके थे ,चुकी थी జోడిసతము. ఉద్వ:-
मैं गुरुवार वहााँ गया क्योोंद्वक मेरा बेटा बुिवार तक नहीों लौटा था|
మై గుర్చవ్యర్ వహాైఁ గయా కూయైఁకీ మేరా బేట బుధ్వ్యర్ తక్ట్ నహీైఁ లౌట్ల థా|
నేను గుర్చవ్యరిం అకుడికి వళాాను ఎిందుకింటే నా కుమార్చడు బుధ్వ్యరిం వరకూ రాలేదు.
हमने एडवाों स में द्वटकट ले द्वलए थे|
హమేి అడాాన్స మేైఁ టికట్ లే లియే థే|
మేము అడాానోసో టికుటాను తీసుకొని యునాిము.
क्या कोई मुझसे द्वमलने आये थे?
కాయ కోయి ముఝేస మిలేి ఆయే థే?
ఎవరైనా ననుి కలవడానికి వచిు యునాిరా?
मैं नहीों जानता द्वक क्या हुआ था|
మై నహీైఁ జానాత కి కాయ హువ్య థా|
నాకు ఏమి జరిగ్వింద్య)జరిగ్వయునిద్య) తెలియదు.
आपने पहले से ही इसके बारे में मुझे कहा था|
ఆపేి ప్హలే సే హీ ఇసేు బార్చ మేైఁ ముఝే కహా థా|
మీర్చ దీని గురిించి నాకు ముిందే చెపిప యునాిర్చ.
जब हम स्टे शन पहुों चे,गाडी छूट चुकी थी|
జబ్ హిం సేసషన్ ప్హుించే, గాడీ చూట్ చుకీ థీ|
మేము సేసషన్ చేర్చకునే టప్పటికి బిండి వళ్లుపోయిింది.
वह साइों स और मैथ्स टे स्ट के समय बीमार था|
వహ్ సైన్స ఔర్ మాథ్సస టెస్స కే సమయ్ బీమార్ థా|
అతను సైన్స మరియు గణత ప్రీక్షలలో అనారోగయింతో ఉనాిడు.
डॉक्टर के आने के पहले रोगी मर चुका था|
డాకసర్ కే ఆనే కే ప్హలే రోగ్ల మర చుకా థా|

85
ఈ పుస్తకం లోని ప్రతి పాఠం వీడియోల రూరంలో మన VRR TUTORIALS Youtube channel లో అలానే
VRR TUTORIALS Mobile app లో అందుబాటులో ఉన్నా యి, ఆ వీడియోలు చూస్తత ఈ పుస్తకం చదివితే మరంత సులువుగా
నేర్చు కోగలుగుతార్చ. హందీ మరయూ ఇంగ్ల ీష్ online Classes లో జాయిన్ అవ్వ డానికి 9603339977,7901339977 ని
స్ంప్రదించగలర్చ.
డాకసర్ వచేు ముిందే రోగ్వ చనిపోయాడు.
ये वही केले हैं जो मैंने कल सूपर बाजार से खरीदे थे|
యే వహీ కేలే హైైఁ జో మైనేకల్ స్తప్ర్ బాజార్ సే ఖరీదే థే|
ఇవి నిని స్తప్ర్ మారెుట్ నుిండి నేను కొనుగోలు చేసియుని అరటిప్ిండుా.
वह तुम्हें दे खने के इरादे से आया था|
వహ్ తుమేాైఁ దేఖేి కే ఇరాదే సే ఆయా థా|
అతను మిమమలిి చూసే ఉదేదశింతో వచిు యునాిడు.
पुद्वलस के आने के पहले चोर भाग चुका था|
పులిస్ కే ఆనే కే ప్హలే చోర్ భాగ్ చుకా థా|
పోలీసులు వచేు ముిందే దింగ పారిపోయాడు.
मैंने उसे बुक केस में वापस रख द्वदया था|
మైనే ఉసే బుక్ట్ కేస్ మేైఁ వ్యప్స్ రఖ్ దియా థా|
నేను ద్వనిని పుసతకిం కేసులో తిరిగ్వ ఉించాను.
मैंने भोजन के बाद उसे बुझा द्वदया था|
మైనే భోజన్ కే బాద్ ఉసే బుఝా దియా థా|
భోజనిం తరాాత నేను ద్వనిని ఆరిపవేసి యునాిను.
घोंटी बजने के पहले मैं स्कूल पहुाँ च चुका था|
ఘింట్ట బజనే కే ప్హలే మెయిన్ స్తుల్ ప్హుించ్ చుకా థా|
గింట కొటసక ముిందే నేను స్తుల్ కి చేర్చకునాిను.
मैं अपनी बहन को दे खने गया था|
మై అపీి బహన్ కో దేఖేి గయా థా|
నేను నా సోదరిని చూడట్లనికి వళ్లా యుిండినాను.
मैंने सुना है वे मुोंबई से बाहर गए हुए थे|
మైనే సునా హై వే ముింబై సే బాహర్ గయే హుయే థే|
వ్యర్చ ముింబై నుిండి బయటకు వళాురని నేను వినాిను.
मैंने अपना काम पहले ही पूरा कर द्वलया था|
మైనే అపాి కాిం ప్హలే హీ పూరా కర్ లియా థా|
నేను నా ప్నిని ముిందే పూరీత చేసేసుకునాిను.
इतनी गमी नहीों थी द्वजतनी मैंने सोची थी|

86
ఈ పుస్తకం లోని ప్రతి పాఠం వీడియోల రూరంలో మన VRR TUTORIALS Youtube channel లో అలానే
VRR TUTORIALS Mobile app లో అందుబాటులో ఉన్నా యి, ఆ వీడియోలు చూస్తత ఈ పుస్తకం చదివితే మరంత సులువుగా
నేర్చు కోగలుగుతార్చ. హందీ మరయూ ఇంగ్ల ీష్ online Classes లో జాయిన్ అవ్వ డానికి 9603339977,7901339977 ని
స్ంప్రదించగలర్చ.
ఇతీి గరీమ నహీైఁ థీ జితీి మైనే సచీ థీ|
నేను భావిించినింత వేడిగా ఏమీ లేదు.
कुछ समय के पहले, आपने हमारे यहाों से कुछ चीजें खरीदीों थीों |
కుఛ్ సమయ్ కే ప్హలే, ఆపేి హమార్చ యహాైఁ సే కుఛ్ చీజేైఁ ఖరీదీ థీ|
కొింతకాలిం ముిందు, మీర్చ మా దగగర నుిండి కొనిి వసుతవులను కొనుగోలు చేసి యునాిర్చ.
मुझे एक बोतल वही टाद्वनक दे दें जो मैंने द्वपछले माह खरीदी थी|
ముఝే ఏక్ట్ బోతల్ వహీ ట్లనిక్ట్ దే దేైఁ జో మైనే పిఛేా మాైఁహ్ ఖరీదీ థీ|
నేను గత న్ల కొనుగోలు చేసిన అదే ట్లనిక్ట్ యొకు ఒక సీసని ఇవాిండి.
मैंने ₹50 मनी आडण र से भेजे थे|
మైనే ₹50 మనీ ఆరిర్ సే భేజే థే|
నేను ₹50 మనీఆరిర్ ప్ింపి యునాిను..
हमें आपका पत्र द्वमला था|
హమేైఁ ఆపాు ప్త్ర్ మిల థా|
మాకు మీ యొకు ఉతతరిం అింది ఉనిది.
वह बहुत पहले ही पहुाँ च चुकी थी|
వహ్ బహుత్ ప్హలే హీ ప్హుించ్ చుకీ థీ|
ఆమె చాల ముిందే చేర్చకుింది.
क्या आपने कमरा आरद्वक्षत करवाया था?
కాయ ఆపేి కమరా ఆరక్షిత్ కరాాయా థా?
మీర్చ గదిని బుక్ట్ చేయిించి ఉనాిరా?
मैंने अपने द्वलए कमरा आरद्वक्षत कराने के बारे में आपको द्वलखा था|
మైనే అపేి లియే కమరా ఆరక్షిత్ కరానే కే బార్చ మేైఁ ఆపోు లిఖ్న థా|
నా కోసిం గదుల రిజర్చాషన్ చేయిించడిం గురిించి నేను మీకు వ్రాసియునాిను.
आपने मुझे द्विर से िोन करने को कहा था|
ఆపేి ముఝే ఫిర్ సే ఫోన్ కర్చి కో కహా థా|
మీర్చ మళ్ళా కాల్ చేయమని ననుి అడిగ్వ యునాిర్చ.
कृपया उन्हें बता दीद्वजए द्वक कुमार साहब का िोन आया था|
కృపియ ఉనేాైఁ బత దీజియే కి కుమార్ సహబ్ కా ఫోన్ ఆయా థా|
దయచేసి మిససర్ కుమార్ నుిండి ఫోన్ వచిు యునిదని వ్యరికి చెప్పిండి.

87
ఈ పుస్తకం లోని ప్రతి పాఠం వీడియోల రూరంలో మన VRR TUTORIALS Youtube channel లో అలానే
VRR TUTORIALS Mobile app లో అందుబాటులో ఉన్నా యి, ఆ వీడియోలు చూస్తత ఈ పుస్తకం చదివితే మరంత సులువుగా
నేర్చు కోగలుగుతార్చ. హందీ మరయూ ఇంగ్ల ీష్ online Classes లో జాయిన్ అవ్వ డానికి 9603339977,7901339977 ని
స్ంప్రదించగలర్చ.
क्या मेरे द्वलए कोई टे लीिोन आया था|
కాయ మేర్చ లియే కోయి టెలిఫోన్ ఆయా థా|
నాకు ఏదైనా ఫోన్ వచిు యునిద్వ?
यह बड़ी कष्ट्दायक यात्रा थी|
యహ్ బడీ కష్స ద్వయక్ట్ యాత్ర థీ|
ఇది ఒక పెదద కషసతరమైన ప్రయాణిం అయి ఉనిది.
एक बहुत बड़ा जहाज बोंदरगाह पर लोंगर डाला हुआ था|
ఏక్ట్ బహుత్ బడా జహాజ్ బిందరాగహ్ ప్ర్ లింగర్ డాల హుఆ థా|
ఒక భారీ ఓడ పోర్స వదద లింగర్చ వేయబడియునిది.
क्या आप बता सकते हैं मैंने क्या आडण र द्वदया था?
కాయ ఆప్ బత సకేత హైైఁ మైనే కాయ ఆరిర్ దియా థా?
మీర్చ నాకు చెప్పగలరా నేను ఏ ఆరిర్ ఇచిు యునాినో?
मुझे नहीों लगता है द्वक मैंने यह आडण र द्वदया था|
ముఝే నహీైఁ లగాత హై కి మైనే యహ్ ఆరిర్ దియా థా|
నేను ఈ ఆరిర్ ఇచాునని అనుకోవటేాదు.
द्वकतने समय से आप द्वछपे हुए थे?
కితేి సమయ్ సే ఆప్ ఛిపే హుయే థే?
ఎింతకాలిం నుిండి మీర్చ ద్వకుుని ఉనాిర్చ?
इतने सालोों से आप कहाों थे?
ఇతనే సలోైఁ సే ఆప్ కహాైఁ థే?
మీర్చ ఇనిి సింవతసరాలు ఎకుడ ఉిండి యునాిర్చ?
आपका उत्तीर्णता प्रद्वतशत क्या था?
ఆపాు ఉతీతరాత ప్రతీశత్ కాయ థా?
మీ ఉతీతరాత శాతిం ఎింత?/ఎింత అయి ఉనిది?
क्या आपको पता है द्वकतनी सोंस्थायें मैदान में थी?
కాయ ఆపోు ప్త హై కితీి సింసథయేైఁ మైద్వన్ మేైఁ థీ?
రింగింలో ఎనిి సింసథలు ఉనాియో మీకు తెలుస?

88
ఈ పుస్తకం లోని ప్రతి పాఠం వీడియోల రూరంలో మన VRR TUTORIALS Youtube channel లో అలానే
VRR TUTORIALS Mobile app లో అందుబాటులో ఉన్నా యి, ఆ వీడియోలు చూస్తత ఈ పుస్తకం చదివితే మరంత సులువుగా
నేర్చు కోగలుగుతార్చ. హందీ మరయూ ఇంగ్ల ీష్ online Classes లో జాయిన్ అవ్వ డానికి 9603339977,7901339977 ని
స్ంప్రదించగలర్చ.
 अपूर्ण भूतकाल(అపూర్ణన భూత్ క్ాల్)అపూర్ణ భూత్క్ాలిం

అపూరా భూతకాలము అింటే గతింలో ఒక సమయానికి జర్చగుతూ ఉని ప్ని.

ఉద్వ:- నేను నిని వ్యరి ఇింటికి వళ్ళు సమయానికి వ్యర్చ ట్టవీ చూస్తత ఉనాిర్చ.
ఇకుడ మనిం వళ్ళు సమయానికి వ్యర్చ ట్టవీ చూడడిం అనే క్రియను కొనసగ్వస్తత వునాిర్చ కాబటిస ఆ క్రియను మనిం
అపూరా భూతకాలింలో తీసుకోవడిం జర్చగుతుింది.
मैं अपनी द्वकताब पढ़ रहा था ।
మెయిన్ అప్నీ కితబ్ ప్ఢ్ రహా థా|
నేను నా పుసతకిం చదువుతూ ఉిండి యునాిను.
పై వ్యకయింలో వలె క్రియకు रहा,रहे ,रही లు తర్చవ్యత था,थे,थी లు కరత యొకు లిింగ మరియు వచనములను బటిస
జోడిించవలసి ఉింట్టింది.
అలనే మరొక సిందర్ింలో కూడా अपूर्ण भूतकाल ని ఉప్యోగ్వసతర్చ.
గతింలో ఒక ప్ని అలవ్యట్టగా చేస్తత ఉిండేవ్యళుము అని చెపేపటపుపడు.
ఉద్వ:-
इससे पहले मैं रोज िल खाता था|
ఇసేస ప్హలే మై రోజ్ ఫల్ ఖ్నత థా|
ఇింతకు ముిందు నేను ప్ళ్ళు తిింటూ ఉిండేవ్యడిని.
जब वे तुम्हारे घर आये तब तुम क्या कर रहे थे?
జబ్ వే తుమాార్చ ఘర్ ఆయే తబ్ తుమ్ కాయ కర్ రహా హై?
వ్యర్చ మీ ఇింటికి వచేు సమయానికి మీర్చ ఏమి చేస్తత ఉనాిర్చ?
पुराने जमाने में राजा लोग भी अपने हाथ से काम करते थे|
పురానే జమానే మేైఁ రాజా లోగ్ భీ అపేి హాథ్స సే కామ్ కర్చత థే|
పూరాకాలింలో రాజులు కూడా తమ చేతులతో ప్ని చేసేవ్యర్చ.
मैं टीवी दे ख रहा था जब वे मेरे घर आए|
మై ట్టవీ దేఖ్ రహా థా జబ్ వే మేర్చ ఘర్ ఆయే|
వ్యర్చ మా ఇింటికి వచేుసరికి నేను ట్టవీ చూస్తత ఉనాిను.
प्राचीन काल में हमारे दे श के लोग गावोों में ही रहते थे|
ప్రాచీన్ కాల్ మేైఁ హమార్చ దేశ్న కే లోగ్ గావోైఁ మేైఁ హీ రహేత థే|
పూరాకాలింలో మన దేశ ప్రజలు గ్రామాలోానే నివశిించేవ్యర్చ.

89
ఈ పుస్తకం లోని ప్రతి పాఠం వీడియోల రూరంలో మన VRR TUTORIALS Youtube channel లో అలానే
VRR TUTORIALS Mobile app లో అందుబాటులో ఉన్నా యి, ఆ వీడియోలు చూస్తత ఈ పుస్తకం చదివితే మరంత సులువుగా
నేర్చు కోగలుగుతార్చ. హందీ మరయూ ఇంగ్ల ీష్ online Classes లో జాయిన్ అవ్వ డానికి 9603339977,7901339977 ని
స్ంప్రదించగలర్చ.
जब मैं िूटपाथ पर चल रहा था तब वह बस में जा रहा था|
జబ్ మేైఁ ఫూట్లపత్ ప్ర్ చల్ రహా థా తబ్ వహ్ బస్ మేైఁ జా రహా థా|
నేను ఫుట్ పాత్ పై నడుస్తత ఉనిపుపడు అతడు బస్ లో వళ్ళతూ ఉిండి ఉనాిడు.
हम बचपन में सबेरे पाों च ही बजे उठते थे|
హమ్ బచపన్ మేైఁ సబేర్చ పాించ్ హీ బజే ఉఠ్నత థే|
మేము బాలయింలో ఉదయానేి అయిదు గింటలకే లేచేవ్యళుిం.
वे िुटबॉल खेल रहे थे । వే ఫుట్లబల్ ఖేల్ రహే థే|
వ్యర్చ ఫుట్లబల్ ఆడుతూ యుిండి యునాిర్చ.
तुम पहले कसरत करते थे और खेलते थे, आजकल क्योों नहीों खेलते?
తుమ్ ప్హలే కసరత్ కర్చత థే ఔర్ ఖేలేత థే, ఆజ్ కల్ కూయైఁ నహీైఁ ఖేలేత?
నీవు ముిందులో వ్యయయామిం చేస్తత ఉిండేవ్యడివి,ఆడుతూ ఉిండేవ్యడివి, ప్రసుతతిం ఎిందుకు ఆడడిం లేదు?
हम अपना पाठ याद कर रहे थे ।
హమ్ అపాి పాఠ్ యాద్ కర్ రహే థే|
మేము మా యొకు పాఠిం మననిం చేసుకుింటూ యుిండి యునాిను.
सीता भी अपने पती के साथ जोंगल में कोंद-मूल-िल खाती थी|
సీత భీ అపేి ప్తీ కే సథ్స జింగల్ మేైఁ కింద్-మూల్-ఫల్ ఖ్ాత్మ థీ|
సీత కూడా తన భరత తో అడవిలో దుింప్లు,వేర్చా,ప్ిండుా తిింటూ ఉిండేది.
तुम हमारे नौकर को बुला रहे थे ।
తుమ్ హమార్చ నౌకర్ కో బుల రహే థే|
మీర్చ మా నౌకర్చ ను పిలుస్తత యుిండి యునాిర్చ.
वह एक मिुर गाना गा रही थी ।
వహ్ ఏక్ట్ మాధుర్ గానా గా రహీ థీ|
ఆమె ఒక మధురమైన పాట పాడుతూ ఉింది.
क्या हम बाज़ार जा रहे थे ?
కాయ హమ్ బాజార్ జా రహే థే?
మేము బజార్చకు వళ్ళతూ ఉిండి ఉనాిమా?
क्या मोहन अपने नौकर को गाली दे रहा था ?
కాయ మోహన్ అపేి నౌకర్ కో గాలీ దే రహా థా?
మోహన్ తన నౌకర్చను తిడుతూ యుిండి యునాిడా?

90
ఈ పుస్తకం లోని ప్రతి పాఠం వీడియోల రూరంలో మన VRR TUTORIALS Youtube channel లో అలానే
VRR TUTORIALS Mobile app లో అందుబాటులో ఉన్నా యి, ఆ వీడియోలు చూస్తత ఈ పుస్తకం చదివితే మరంత సులువుగా
నేర్చు కోగలుగుతార్చ. హందీ మరయూ ఇంగ్ల ీష్ online Classes లో జాయిన్ అవ్వ డానికి 9603339977,7901339977 ని
స్ంప్రదించగలర్చ.
क्या वे लड़के शोर नहीों मचा रहे थे ?
కాయ వే లడేు షోర్ నహీైఁ మచా రహే థే?
ఆ బాలుర్చ గోల చేస్తత ఉిండలేద్వ?
क्या मैं तुम्हारे साथ नहीों जा रहा था ?
కాయ మైైఁ తుమాార్చ సథ్స నహీైఁ జా రహా థా?
నేను మీతో వస్తత ఉిండలేద్వ?
द्वकतने लड़के मैदान में खेल रहे थे ?
కితేి లడేు మైద్వన్ మేైఁ ఖేల్ రహే థే?
ఎింతమింది బాలుర్చ మైద్వనింలో ఆడుతూ వునాిర్చ.
द्वकसान अपना खेत क्योों जॊत रहा था ?
కిసన్ అపాి ఖేత్ కూయైఁ జోత్ రహా థా?
రైతు తన పలనిి ఎిందుకు దునుితూ యుిండి వునాిడు.
वह कमरे में क्या कर रहा था ?
వహ్ కమర్చ మేైఁ కాయ కర్ రహా థా?
అతడు గదిలో ఏమి చేస్తత యుిండి యునాిడు?
कक्षा में कौन रो रहा था ?
కక్ష మేైఁ కౌన్ రో రహా థా?
తరగతి లో ఎవర్చ ఏడుస్తత వునాిర్చ.
जब मैं पढ़ रहा था, उसने िोन द्वकया|
జబ్ మై ప్ఢ్ రహా థా, ఉసేిఫోన్ కియా|
నేను చదువుతూ ఉనిపుపడు అతను ఫోన్ చేసడు.
जब तुमने िोन द्वकया था तब मैं पढ़ रहा था|
జబ్ తుమేి ఫోన్ కియా థా తబ్ మై ప్ఢ్ రహా థా|
మీర్చ ఫోన్ చేసినపుపడు నేను చదువుతూ వునాిను.
मुझे वे पसोंद नहीों थे क्योोंद्वक वे हमेशा द्वशकायत करते थे|
ముఝే వే ప్సింద్ నహీైఁ థే కూయైఁకీ వే హమేష్ట్ర షికాయత్ కర్చత థే|
నాకు వ్యరింటే ఇషసిం లేదు ఎిందుకింటే వ్యర్చ ఎలాపుపడూ ఫిరాయదు చేసుతిండేవ్యర్చ.
वह हमेशा कक्षा में दे र से आ रही थी|
వహ్ హమేష్ట్ర కక్ష మేైఁ దేర్ సే ఆ రహీ థీ|

91
ఈ పుస్తకం లోని ప్రతి పాఠం వీడియోల రూరంలో మన VRR TUTORIALS Youtube channel లో అలానే
VRR TUTORIALS Mobile app లో అందుబాటులో ఉన్నా యి, ఆ వీడియోలు చూస్తత ఈ పుస్తకం చదివితే మరంత సులువుగా
నేర్చు కోగలుగుతార్చ. హందీ మరయూ ఇంగ్ల ీష్ online Classes లో జాయిన్ అవ్వ డానికి 9603339977,7901339977 ని
స్ంప్రదించగలర్చ.
ఆమె ఎపుపడూ తరగతికి ఆలసయిం గా వస్తత ఉిండేది.
वे रात का खाना खा रहे थे और उनकी योजनाओों पर चचाण करते थे।
వే రాత్ కా ఖ్ననా ఖ్న రహే థే ఔర్ ఉనీు యోజనావోైఁ ప్ర్ చరాు కర్చత థే|
వ్యర్చ రాత్రి భోజనిం చేస్తత వ్యరి ఆలోచనలపై చరిుించుకునేవ్యర్చ.
जब आप प्रतीक्षा कर रहे थे तब आप क्या कर रहे थे?
జబ్ ఆప్ ప్రతీక్షా కర్ రహే థే తబ్ ఆప్ కాయ కర్ రహే థే?
ఎదుర్చచూస్తత ఉనిపుపడు మీర్చ ఏమి చేస్తత ఉనాిర్చ?
जब मैं पत्र द्वलख रहा था तब मैं ध्यान नहीों दे रहा था, इसद्वलए मैंने कई गलद्वतयाों कीों।
జబ్ మై ప్త్ర్ లిఖ్ రహా థా తబ్ మై ధ్యయన్ నహీైఁ దే రహా థా, ఇస్ లియే మైనే కయీ గలితయాైఁ కీ|
నేను ఉతతరిం వ్రాసేటపుపడు ఏకాగ్రత చూప్లేకపోయాను,అిందుకే చాల తపుపలు చేసను.
क्या आप सुन रहे थे जब वह बात कर रहा था?
కాయ ఆప్ సున్ రహే థే జబ్ వహ్ బాత్ కర్ రహా థా?
అతడు మాట్లాడుతూ ఉనిపుపడు మీర్చ విింటూ వునాిరా?
कृष्ण पढ़ रहा था, जब लोद्वहत टे लीद्ववजन दे ख रहा था।
కృషా ప్ఢ్ రహా థా, జబ్ లోహత్ టెలివిజన్ దేఖ్ రహా థా|
క్రిషా చదువుతూ వునిపుపడు, లోహత్ ట్టవీ చూస్తత వునాిడు.
जब वह खाना बना रहा था तब मैं पढ़ रहा था|
జబ్ వహ్ ఖ్ననా బనా రహా థా తబ్ మై ప్ఢ్ రహా థా|
అతడు వింట చేస్తత వునిపుపడు నేను చదువుతూ వునాిను.
आिी रात को, हम अभी भी रे द्वगस्तान के माध्यम से चला रहे थे।
ఆధీ రాత్ కో, హమ్ అభీ భీ ర్చగ్వసతన్ కే మాధ్యిం సే చల రహే థే|
అరిరాత్రికి మేము ఇింకా ఎడారి ద్వరిలో వళ్ళత ఉనాిము.
जब मैं ईमेल द्वलख रहा था, कोंप्यूटर अचानक बोंद हो गया।
జబ్ మై ఈమేల్ లిఖ్ రహా థా, కింపూయటర్ అచానక్ట్ బింద్ హో గయా|
నేను ఇమెయిల్ వ్రాస్తత వునిపుపడు కింపూయటర్ హట్లతుతగా ఆగ్వపోయిింది.
जब हम हवाई जहाज़ से उतर रहे थे तब लोद्वहत हमारे द्वलए इों तजार कर रहा था|
జబ్ హమ్ హవ్యయి జహాజ్ సే ఉతర్ రహే థే తబ్ లోహత్ హమార్చ లియే ఇింతేజార్ కర్ రహా థా|
మేము విమానిం నుిండి దిగ్వనపుపడు లోహత్ మాకోసిం ఎదుర్చ చూస్తత ఉనాిడు.
जब कृष्ण द्वपछली रात सो रहा था, तब द्वकसी ने अपनी गाड़ी चुरा ली।

92
ఈ పుస్తకం లోని ప్రతి పాఠం వీడియోల రూరంలో మన VRR TUTORIALS Youtube channel లో అలానే
VRR TUTORIALS Mobile app లో అందుబాటులో ఉన్నా యి, ఆ వీడియోలు చూస్తత ఈ పుస్తకం చదివితే మరంత సులువుగా
నేర్చు కోగలుగుతార్చ. హందీ మరయూ ఇంగ్ల ీష్ online Classes లో జాయిన్ అవ్వ డానికి 9603339977,7901339977 ని
స్ంప్రదించగలర్చ.
జబ్ కృషా పిఛ్లా రాత్ సో రహా థా, తబ్ కిసీ నే అపీి గాడీ చురా లీ|
కృషా నిని రాత్రి నిద్రపోతునిపుపడు ఎవరో తన బిండిని దింగ్వలిించార్చ.
जब मैंने ओवन बोंद करने के द्वलए कहा था तब तुम मेरी बात नहीों सुन रहे थे।
జబ్ మైనే ఒవన్ బింద్ కర్చి కే లియే కహా థా తబ్ తుమ్ మేరీ బాత్ నహీైఁ సున్ రహే థే|
ఓవన్ ఆప్మని చెపిపనపుపడు మీర్చ నా మాట వినడిం లేదు.
मैं अपने आइपॉड को सुन रहा था, इसद्वलए मैंने आग अलामण नहीों सुना।
మై అపేి ఐపాడ్ కో సున్ రహా థా, ఇసిాయే మైనే ఆగ్ అలర్మ నహీైఁ సునా|
నేను నా ఐపాడ్ విింటూ వునాిను, కాబటిస నేను అగ్వి ప్రమాదక అలరిం ను వినలేదు.
जब भूकोंप शुरू हुआ, तब आप क्या कर रहे थे?
జబ్ భూకింప్ ష్యర్చ హుఆ, తబ్ ఆప్ కాయ కర్ రహే థే?
భూకింప్ిం ప్రారింభమయేయటప్పటికి తమర్చ ఏమి చేస్తత వునాిర్చ?
जब हम द्वपकद्वनक जा रहे थे, तब बाररश शुरू हुई|
జబ్ హమ్ పికిిక్ట్ జా రహే థే, తబ్ బారిష్ ష్యర్చ హుయి|
ఎపుపడైతే మనిం పికిిక్ట్ కి వళ్ళతఉనాిమో వరషిం ప్రారింభిం అయియింది.
जब िोन बज रहा था, तब वह एक पत्र द्वलख रही थी|
జబ్ ఫోన్ బజ్ రహా థా, తబ్ వహ్ ఏక్ట్ ప్త్ర్ లిఖ్ రహీ థీ|
ఫోన్ రిింగ్ అవుతునిపుపడు ఆమె ఉతతరిం వ్రాస్తత ఉనిది.
क्या आप पढ़ रहे थे जब उसने बुलाया?
కాయ ఆప్ ప్ఢ్ రహే థే జబ్ ఉసేి బులయా?
అతడు పిలిచే టప్పటికి మీర్చ చదువుతూ వునాిరా?
जब वह बुला रही थी तब आप पढ़ रहे थे|
జబ్ వహ్ బుల రహీ థీ తబ్ ఆప్ ప్ఢ్ రహే థే|
ఆమె పిలుస్తత ఉనిపుపడు తమర్చ చదువుతూ ఉిండినార్చ.
वह कुछ ला रहा था, जब मैं टीवी दे ख रहा था।
వహ్ కుఛ్ ల రహా థ, జబ్ మై ట్టవీ దేఖ్ రహా థా|
నేను ట్టవీ చూస్తత వునిపుపడు అతను ఏద్య తెస్తత ఉనాిడు.
राम जल्दी घर चला गया क्योोंद्वक यहााँ बिण पड़ रही थी।
రామ్ జలీద ఘర్ చల గయా కుయైఁకి యహాైఁ బర్్ ప్ఢ్ రహీ థీ|
ఇకుడ మించు ప్డుతునిిందువలా రామ్ తారగా ఇింటికి వళ్లుపోయాడు.

93
ఈ పుస్తకం లోని ప్రతి పాఠం వీడియోల రూరంలో మన VRR TUTORIALS Youtube channel లో అలానే
VRR TUTORIALS Mobile app లో అందుబాటులో ఉన్నా యి, ఆ వీడియోలు చూస్తత ఈ పుస్తకం చదివితే మరంత సులువుగా
నేర్చు కోగలుగుతార్చ. హందీ మరయూ ఇంగ్ల ీష్ online Classes లో జాయిన్ అవ్వ డానికి 9603339977,7901339977 ని
స్ంప్రదించగలర్చ.
जब मैंने उसे िोन द्वकया तब वह खाना पका रही थी।
జబ్ మైనే ఉసే ఫోన్ కియా తబ్ వహ్ ఖ్ననా ప్కా రహీ థీ|
నేను ఫోన్ చేసినపుపడు ఆమె భోజనిం విండుతుింది.
जब वह पहुों चे तब आप क्या कर रहे थे?
జబ్ వహ్ ప్హుించే తబ్ ఆప్ కాయ కర్ రహేథే?
అతడు చేర్చకునిప్పటికి తమర్చ ఏమి చేస్తత ఉనాిర్చ?
कल रात 10 बजे आप क्या कर रहे थे?
కల్ రాత్ 10 బజే ఆప్ కాయ కర్ రహే థే?
నిని రాత్రి 10గింటలకు తమర్చ ఏమి చేస్తత ఉనాిర్చ?

सोंद्वदग्ध भूतकाल)సిందవగ్ద్ భూత్ క్ాల్)సిందవగ్ భూత్ క్ాలము

సమానయ భూతకాలింలో మనిం ఒక ప్ని గతింలో జరిగ్వింది అని చెపాపిం కద్వ

మరి ఒక ప్ని జరిగ్వింది అని మనకు పూరితగా సమాచారిం తెలియనపుపడు జరిగ్వ ఉిండవచుు అని కొింత సిందేహింతో
చెపాపలి అనుకునిపుపడు ఈ సిందిగి భూతకాలమును ఉప్యోగ్వసతిం.
ఉద్వ:-
राम ने समाचार दे खा होगा|
రామ్ నే సమాచార్ దేఖ్న హోగా|
రామ్ సమాచారానిి)వ్యరతలు) చూసి ఉింట్లడు.
సమానయ భూతకాలింలో మాదిరిగానే వ్యకయిం మొతతిం ఉింట్టింది. కరత / కరమ యొకు లిింగ,వచనములను బటిస
हूाँ गा,हुों गी ,होगे,होोंगे,होगी, होोंगी లను చివర జోడిించవలసి ఉింట్టింది.
रोहन खेलने गया होगा| రోహన్ ఖేలేి గయా హోగా|
రోహన్ ఆడడానికి వళ్లా ఉిండవచుు.
कल तुम है दराबाद गये होगे|
కల్ తుమ్ హైదరాబాద్ గయే హోగే|
నిని నువుా హైదరాబాద్ వళ్లా ఉింట్లవు.
मैं सबेरे छः बजे आया हूाँगा|
మై సబేర్చ ఛః బజే ఆయా హుింగా|
నేను ఉదయిం ఆర్చ గింటలకు వచిు ఉింట్లను.
लडद्वकयााँ पुस्तक लाई होोंगी|

94
ఈ పుస్తకం లోని ప్రతి పాఠం వీడియోల రూరంలో మన VRR TUTORIALS Youtube channel లో అలానే
VRR TUTORIALS Mobile app లో అందుబాటులో ఉన్నా యి, ఆ వీడియోలు చూస్తత ఈ పుస్తకం చదివితే మరంత సులువుగా
నేర్చు కోగలుగుతార్చ. హందీ మరయూ ఇంగ్ల ీష్ online Classes లో జాయిన్ అవ్వ డానికి 9603339977,7901339977 ని
స్ంప్రదించగలర్చ.
లడిుయాైఁ పుసతక్ట్ లఈ హోింగ్ల|
బాలికలు పుసతకము తీసుకొచిు ఉింట్లర్చ.
मेरे साथ मेरा भाई भी आया होगा|
మేర్చ సథ్స మేరా భాయి భీ ఆయా హోగా|
నాతో నా సోదర్చడు కూడా వచిు ఉింట్లడు.
हमारे द्वपताजी हमारे द्वलए बाज़ार से कपडे लाये होोंगे|
హమర్చ పితజీ హమర్చ లియే బాజార్ సే కప్డే లయే హోింగే|
మా తిండ్రి గార్చ మాకోసిం బజార్చ నుిండి బటసలు తెచిు ఉింట్లర్చ.
आज कई लोगोों ने नदी में नहाया होगा|
ఆజ్ కయీ లోగోైఁ నే నదీ మేైఁ నహాయా హోగా|
ఈ రోజు చాల మింది నది లో సినిం చేసి ఉింట్లర్చ.
हनुमान ने ये समुद्र को पार द्वकया होगा|
హనుమాన్ నే యే సముద్ర్ కో పార్ కియా హోగా|
హనుమాన్ ఈ సముద్రానిి ద్వటి ఉింట్లడు.
वे पहले द्वहन्दी में बाद में इों क्तिश में बोले होोंगे|
వే ప్హలే హిందీ మేైఁ బాద్ మేైఁ ఇింగ్లాష్ మేైఁ బోలే హోింగే|
వ్యర్చ ముిందు హిందీలో తర్చవ్యత ఇింగ్లాష్ లో మాట్లాడి ఉింట్లర్చ.
सुद्वमत्रा बाज़ार से क्या-क्या लायी होगी?
సుమిత్ర బాజార్ సే కాయ-క్ాయ లాయీ హో గీ?
సుమిత్ర బజార్ నుిండి ఏమేమి తెచుుింట్టింది?
कल द्वकतने बजे से द्वकतने बजे तक बाररश हुई होगी?
కల్ కితేి బజే సే కితేి బజే తక్ట్ బారిష్ హుయీ హోగ్ల?
నిని ఎనిి గింటల నుిండి ఎనిి గింటల వరకూ వరషిం ప్డుింట్టింది.
वह नागपुर में कहााँ रहा होगा?
వహ్ నాగపూర్ మేైఁ కహాైఁ రహా హోగా?
అతడు నాగపూర్ లో ఎకుడ ఉిండి ఉింట్లడు?
उन्होोंने इससे पहले हमारे पास वे चीजें खरीदीों होोंगी|
ఉనోాైఁనే ఇస్ సే ప్హలే హమార్చ పాస్ వే చీజేైఁ ఖరీదీ హోింగ్ల|
వ్యర్చ దీనికి ముిందు మా దగగర ఆ వసుతవులు కొనుింట్లర్చ.

95
ఈ పుస్తకం లోని ప్రతి పాఠం వీడియోల రూరంలో మన VRR TUTORIALS Youtube channel లో అలానే
VRR TUTORIALS Mobile app లో అందుబాటులో ఉన్నా యి, ఆ వీడియోలు చూస్తత ఈ పుస్తకం చదివితే మరంత సులువుగా
నేర్చు కోగలుగుతార్చ. హందీ మరయూ ఇంగ్ల ీష్ online Classes లో జాయిన్ అవ్వ డానికి 9603339977,7901339977 ని
స్ంప్రదించగలర్చ.
 हेतु हेतु मद भूतकाल
)హేతు హేతు మద్ భూత్ కాల్)హేతు హేతు మద్ భూతకాలిం
ఈ హేతు హేతు మద్ భూతకాలములో గతింలో జరగని)ఊహా జనిత) విషయానిిగురిించి చెపేపటపుపడు
ఉప్యోగ్వసతము.
ఉద్వ:-
अगर मैं जाता, तो वह यहााँ आता|
అగర్ మై జాత, తో వహ్ యహాైఁ ఆత|
నేను వళ్లా ఉిండినటెలసతే అతను ఇకుడికి వచిు ఉిండేవ్యడు.
यदी तुम ना रहते, तो वह डूब जाता|
యదీ తుమ్ నా రహతే, తో వహ్ డూబ్ జాత|
మీర్చ ఉిండకపోతే అతడు మునిగ్వపోయేవ్యడు.
अगर आप आ जाते, तो वह काम जरूर हो जाता|
అగర్ ఆప్ ఆ జాతే, తో వహ్ కామ్ జరూర్ హో జాత|
మీర్చ వచిు ఉిండినటెలసతే ఆ ప్ని తప్పకుిండా అయిఉిండేది.
अगर तुम कल आते, तो उसको दे खते|
అగర్ తుమ్ కల్ ఆతే, తో ఉసోు దేఖేత|
మీర్చ నిని వచిు ఉిండినటెలసతే అతనిని చూసి ఉిండేవ్యర్చ.
अगर गोपाल खूब खाता, तो मोटा हो जाता|
అగర్ గోపాల్ ఖూబ్ ఖ్నత, తో మోట హో జాత|
గోపాల్ బాగా తిని ఉిండినటెలసతే లవుగా అయిఉిండేవ్యడు.
यदी तुम पररश्रम करते, तो सिल हो जाते|
యదీ తుమ్ ప్రిశ్రిం కర్చత, తో సఫల్ హో జాతే|
మీర్చ కషస ప్డినటెలసతే విజయిం సధిించి ఉిండేవ్యర్చ.
अगर राम न आता, तो मैं न जाता|
అగర్ రామ్ నా ఆత, తో మై నా జాత|
రామ్ రానటెలసతే నేను వళ్లా ఉిండేవ్యడిని కాదు.
अगर मैं न आता, तो तुम मुझसे न द्वमलते|
అగర్ మై నా ఆత, తో తుమ్ ముఝేస నా మిలేత|
నేను రాకపోయినటెలసతే మీర్చ ననుి కలిసి ఉిండేవ్యర్చ కాదు.
96
ఈ పుస్తకం లోని ప్రతి పాఠం వీడియోల రూరంలో మన VRR TUTORIALS Youtube channel లో అలానే
VRR TUTORIALS Mobile app లో అందుబాటులో ఉన్నా యి, ఆ వీడియోలు చూస్తత ఈ పుస్తకం చదివితే మరంత సులువుగా
నేర్చు కోగలుగుతార్చ. హందీ మరయూ ఇంగ్ల ీష్ online Classes లో జాయిన్ అవ్వ డానికి 9603339977,7901339977 ని
స్ంప్రదించగలర్చ.
अगर मैं न रोकता, तो वह चला जाता|
అగర్ మై నా రోకాత, తో వహ్ చల జాత|
నేను ఆప్కపోతే అతడు వళ్లుపోయి ఉిండేవ్యడు.
अगर आप दवा लेते, तो आपकी तबीयत सुिर जाती|
అగర్ ఆప్ దవ్య లేతే, తో ఆపీు తబియత్ సుధ్ర్ జాతీ
తమర్చ మిందు తీసుకునిటెలసతే తమరి ఆరోగయిం బాగు అయి ఉిండేది..
अगर आप कार से आते, तो कल ही यहााँ पहुाँ च जाते|
అగర్ ఆప్ కార్ సే ఆతే, తో కల్ హీ యహాైఁ ప్హుించ్ జాతే|
మీర్చ కార్చలో వచిు ఉిండినటెలసతే నినినే ఇకుడికి చేర్చకొని ఉిండేవ్యర్చ.
अगर आप िुरसत में ना रहते, तो आप मुझसे कहते|
అగర్ ఆప్ ఫురసత్ మేైఁ నా రహేత, తో ఆప్ ముఝేస కహేత|
మీర్చ ఖ్నళ్ళ గా ఉిండి ఉిండనటెలసతే తమర్చ నాతో చెపిప ఉిండేవ్యర్చ.
यद्वद वे मुझे बुलाते, तो मैं शादी को जरूर जाता|
యదీ వే ముఝే బులతే, తో మై ష్ట్రదీ కో జరూర్ జాత|
వ్యర్చ పిలిచి ఉిండినటెలసతే నేను తప్పక పెళ్లుకి వళ్లా ఉిండేవ్యడిని.
यद्वद मैं पत्र द्वलखता, तो वे जरूर आते|
యదీ మై ప్త్ర్ లిఖ్నత, తో వే జరూర్ ఆతే|
నేను వ్యరికి ఉతతరిం వ్రాసి ఉిండినటెలసతే వ్యర్చ వచిు ఉిండేవ్యర్చ.
अगर तुम ही कर सकते, तो मैं दु सरे को क्योों बुलाता?
అగర్ తుమ్ హీ కర్ సకేత, తో మై దూస్రే కో కూయైఁ బులత?
మీర్చ చేయగలిగ్వ ఉిండినటెలతే
స నేను ఇింకొకరిని ఎిందుకు పిలిచి ఉిండేవ్యడిని.
अगर आप अपने नौकर को भेजते / भेजे होते, तो मैं उसके साथ िल भेजता|
అగర్ ఆప్ అపేి నౌకర్ కో భేజేత/భేజే హోతే, తో మై ఉసేు సథ్స ఫల్ భేజాత|
తమర్చ తమ నౌకర్చను ప్ింపితే / ప్ింపి ఉిండినటెలసతే నేను అతనితో ప్ిండుా ప్ింపి ఉిండేవ్యడిని.
वह चाहता, तो क्या नहीों कर सकता था? लेद्वकन उसने कुछ नहीों द्वकया|
వహ్ చాహాత, తో కాయ నహీైఁ కర్ సకాత థా? లేకిన్ ఉసేి కుఛ్ నహీైఁ కియా|
అతను కోర్చకుని ఉిండినటెలతే
స ఏమి చేయగలిగ్వ ఉిండేవ్యడు కాదు కానీ అతను ఏమీ చేయలేదు.
अगर मैं अमीर होता, तो मैं क्योों काम करता|
అగర్ మై అమీర్ హోత, తో మై కూయైఁ కామ్ కరాత|

97
ఈ పుస్తకం లోని ప్రతి పాఠం వీడియోల రూరంలో మన VRR TUTORIALS Youtube channel లో అలానే
VRR TUTORIALS Mobile app లో అందుబాటులో ఉన్నా యి, ఆ వీడియోలు చూస్తత ఈ పుస్తకం చదివితే మరంత సులువుగా
నేర్చు కోగలుగుతార్చ. హందీ మరయూ ఇంగ్ల ీష్ online Classes లో జాయిన్ అవ్వ డానికి 9603339977,7901339977 ని
స్ంప్రదించగలర్చ.
నేను ధ్నవింతునిి అయివుింటే నేను ఎిందుకు ప్ని చేసిఉిండేవ్యడిని.
अगर मैं बाहर न काम कर रहा होता, तो मुझे इतना पसीना नहीों आ रहा होता|
అగర్ మై బాహర్ న కామ్ కర్ రహా హోత, తో ముఝే ఇతి ప్సీనా నహీైఁ ఆ రహా హోత|
నేను బయట ప్ని చేయక పోతూ ఉిండినటెలసతే నాకు ఇింత చెమట ప్డుతూ ఉిండేది కాదు.
अगर तुम द्वहोंदी सीखे होते, तो तुम द्वहोंदी जानते|
అగర్ తుమ్ హిందీ సీఖే హోతే, తో తుమ్ హిందీ జానేత|
మీర్చ హిందీ నేర్చుకోనిటెలసతే మీకు హిందీ తెలిసేది.
अगर मुझे जाना होता, तो मैं अब तक चला गया होता|
అగర్ ముఝే జానా హోత, తో మై అబ్ తక్ట్ చల గయా హోత|
నేను వళాులిసనటెలసతే ఇప్పటికి వళ్లా ఉిండేవ్యడిని.
अगर राम खूब पढ़ता, तो वह परीक्षा में उत्तीर्ण हो जाता|
అగర్ రామ్ ఖూబ్ ప్డాత, తో వహ్ ప్రీక్షా మేైఁ ఉతీతర్ా హో జాత|
రామ్ బాగా చదివి ఉిండి నటెలసతే అతడు ప్రీక్ష లో ఉతీతర్చాడై ఉిండేవ్యడు.
अगर तुम दो द्वमनट पहले आ जाते, तो तुम्हें भी समोसा द्वमल जाता|
అగర్ తుమ్ ద్య మినట్ ప్హలే ఆ జాతే, తో తుమేాైఁ భీ సమోస మిల్ జాత|
నీవు రెిండు నిముష్ట్రల ముిందు వచిు వుిండినటెలసతే మీకు కూడా సమోస లభిించి ఉిండేది.
अगर मेरे पास कािी पैसे होते, तो मैं यह मोबाइल नहीों खरीदता|
అగర్ మేర్చ పాస్ కాఫీ పైసే హోతే, తో మై యహ్ మొబైల్ నహీైఁ ఖరీద్వత|
నా దగగర సరిప్డా డబుబ ఉనిటెలసతే నేను ఈ ఫోన్ కొని ఉిండే వ్యడిని కాదు.
अगर मैं द्वहोंदी सीखी होती, तो मुझे अच्छी नौकरी द्वमल जाती|
అగర్ మై హిందీ సీఖ్త హోతీ, తో ముఝే అచీీ నౌకరీ మిల్ జాతీ|
నేను హిందీ నేర్చుకొని ఉిండినటెలసతే నాకు మించి ఉద్యయగిం దరికి వుిండేది.
यद्वद हम अच्छे नेता को चुनते, तो हमें ये मुसीबातें नहीों सहनी पड़ती|
యదీ హమ్ అచేీ నేత కో చునేత, తో హమేైఁ యే ముసీబతేైఁ నహీైఁ సహీి ప్డీత|
మనిం మించి నేత ను ఎనుికుని ఉనిటెలసతే మనిం ఈ కష్ట్రసలు అనుభవిించి ఉిండేవ్యళుము కాదు.
अगर तुम ने सच बोला होता, तो मैं तुम्हें माि कर दे ता|
అగర్ తుమ్ నే సచ్ బోల హోత, తో మై తుమేాైఁ మాఫ్ కర్ దేత|
మీర్చ నిజిం చెపిపనటెలసతే నేను మిమమలిి క్షమిించి ఉిండే వ్యడిని.
यद्वद समय पर बाररश होती, तो खूब िसल होती|

98
ఈ పుస్తకం లోని ప్రతి పాఠం వీడియోల రూరంలో మన VRR TUTORIALS Youtube channel లో అలానే
VRR TUTORIALS Mobile app లో అందుబాటులో ఉన్నా యి, ఆ వీడియోలు చూస్తత ఈ పుస్తకం చదివితే మరంత సులువుగా
నేర్చు కోగలుగుతార్చ. హందీ మరయూ ఇంగ్ల ీష్ online Classes లో జాయిన్ అవ్వ డానికి 9603339977,7901339977 ని
స్ంప్రదించగలర్చ.
యదీ సమయ్ ప్ర్ బారిష్ హోతీ, తో ఖూబ్ ఫసల్ హోతీ|
సమయానికి వరాషలు ప్డినటెలసతే ప్ింటలు బాగా ప్ిండేవి.
अगर तुम ने द्वदल्ली में शादी की होती, तो मैं जरूर आता|
అగర్ తుమ్ నే దిలీా మేైఁ ష్ట్రదీ కీ హోతీ, తో మై జరూర్ ఆత|
మీర్చ ఢిలీా లో పెళ్లా చేసుకునిటెలసతే నేను తప్పకుిండా వచిు ఉిండేవ్యడిని.
अगर मैं बीमार ना होता, तो हम पाटी करते|
అగర్ మై బీమార్ నా హోత, తో హమ్ పారీస కర్చత|
నాకు అనారోగయింగా లేకపోతె మేము పారీస చేసుకునే వ్యళాము.
अगर मुझे तुम्हारे इरादे पता होते, तो मैं तुम्हें पैसे उिार नहीों दे ता|
అగర్ ముఝే తుమాార్చ ఇరాదే ప్త హోతే, తో మై తుమేాైఁ పైసే ఉధ్యర్ నహీైఁ దేత|
నాకు మీ యొకు ఉదేదశాయలు తెలిసినటెలసతే నేను మీకు అపుప ఇచేు వ్యడిని కాదు.
अगर मैं तुम्हारी िोटो ना दे खी होती, तो मैं तुम्हें पहचानता ही नहीों|
అగర్ మై తుమాారీ ఫోట్ల నా దేఖ్త హోతీ, తో మై తుమేాైఁ ప్హాుింత హీ నహీైఁ|
నేను మీ ఫోట్ల చూడకపోయినటెలసతే నేను మిమమలిి గుర్చతప్టిస ఉిండేవ్యడిని కాదు.
अगर तुम ने होमवकण ना द्वकया होता, तो तुम्हें बाहर नहीों जाने दे ती|
అగర్ తుమ్ నే హోింవర్ు నా కియా హోత, తో తుమేాైఁ బాహర్ నహీైఁ జానే దేతీ|
నీవు హోింవర్ు చేయకపోయినటెలసతే నేను నినుి బయటికి వళునిచేు ద్వనిని కాదు.
अगर मैंने अपना भद्ववष्य दे खा होता, तो मैं शादी ना करता|
అగర్ మైనే అపాి భవిషయ దేఖ్న హోత, తో మై ష్ట్రదీ నా కరాత|
నేను నా భవిషయత్ ను చూసినటెలసతే పెళ్లా చేసుకుని ఉిండేవ్యడిని కాదు.
यद्वद मैंने अपने आप को द्वनयोंद्वत्रत नहीों द्वकया होता, तो मैं उसे थप्पड़ मार दे ता|
యదీ మైనే అపేి ఆప్ కో నియింత్రిత్ నహీైఁ కియా హోత, తో మై ఉసే థప్పడ్ మార్ దేత|
ననుి నేను కింట్రోల్ చేసుకోకపోతే నేను అతనిని చెింప్దెబబ కొటేసవ్యడిని.
यद्वद वह मुझे िोखा दे ने द्वक कोद्वशश की होती, तो मैं उसे बखाण स्त कर दे ता|
యదీ వహ్ ముఝే ధోఖ్న దేనే కి కోషిష్ కీ హోతీ, తో మై ఉసే బరాఖస్త కర్ దేత|
అతడు ననుి మోసిం చేయాలనీ ప్రయతిిించినటెలసతే నేను అతనిని తలగ్వించేవ్యడిని.

99
ఈ పుస్తకం లోని ప్రతి పాఠం వీడియోల రూరంలో మన VRR TUTORIALS Youtube channel లో అలానే
VRR TUTORIALS Mobile app లో అందుబాటులో ఉన్నా యి, ఆ వీడియోలు చూస్తత ఈ పుస్తకం చదివితే మరంత సులువుగా
నేర్చు కోగలుగుతార్చ. హందీ మరయూ ఇంగ్ల ీష్ online Classes లో జాయిన్ అవ్వ డానికి 9603339977,7901339977 ని
స్ంప్రదించగలర్చ.
 चाद्वहए का प्रयोग)ఛాహయే క్ పరయోగ్ద) ఛాహయే యొక్ా ఉపయోగము.

ఏదైనా ఒక सोंज्ञा )నామవ్యచకిం) తర్చవ్యత चाद्वहये వసేత,ఆ వ్యకయింలో चाद्वहये కు కావ్యలి అనే అరథిం వసుతింది.
चाद्वहए వ్యకయింలో వచిునపుపడు కరతకు को ప్రతయయానిి జోడిించాలి.
ఉద్వ:-
मुझे घर चाद्वहये| కాయ ఆపోు మేరీ మదద్ చాహయే?
ముజేా ఘర్ చాహయే| మీకు నా సహాయిం కావ్యల?
నాకు ఇలుా కావ్యలి. क्या तुम्हें थोड़ी और सिी चाद्वहए?
उनको कुछ नहीों चाद्वहए| కాయ తుమేాైఁ థోడీ ఔర్ సబీజ చాహయే?
ఉనోు కుఛ్ నహీైఁ చాహయే| నీకు మరికొించెిం కూర కావ్యల?
వ్యరికి ఏమీ అవసరిం లేదు. क्या तुम्हें रस में बिण चाद्वहए|
मुझे एक चाय चाद्वहए| కాయ తుమేాైఁ రస్ మేైఁ బర్్ చాహయే?
ముఝే ఏక్ట్ చాయ్ చాహయే| మీకు జూయస్ లో ఐస్ కావ్యల?
నాకు ఒక ట్ట కావ్యలి. गााँ व वालोों को पक्की सड़क चाद्वहए|
द्वकतने रुपए चाद्वहए? గాైఁవ్ వ్యలోైఁ కో ప్కీు సడక్ట్ చాహయే|
కితేి ర్చప్యే చాహయే? గ్రామసుతలకు ప్కాు రోడుి కావ్యలి.
ఎింత డబుబ కావ్యలి? तुमको द्वकतने पैसे चाद्वहए?
द्वकस कीमत में चाद्वहए आपको? తుింకో కితేి పైసే చాహయే?
కిస్ కీమత్ మేైఁ చాహయే ఆపోు? మీకు ఎింత డబుబ అవసరిం?
ఏ ధ్రలో కావ్యలి తమరికి? मुझे ₹100 चाद्वहए|
द्वकसान को बीज चाद्वहए| ముఝే ₹100 చాహయే|
కిసన్ కో బీజ్ చాహయే| నాకు ₹100 కావ్యలి.
రైతుకు వితతనాలు కావ్యలి. నాకు ఈ గది 1 రోజు కావ్యలి.
क्या आपको मेरी मदद चाद्वहए?
గతింలో మనకు ఏదైనా కావలసి ఉిండే అనే అరథిం తీసుకురావడానికి వ్యకయిం చివర चाद्वहये తర్చవ్యత था / थे / थी
లు జోడిించాలి.
उसे पैसा चाद्वहये था| उसे पैसा नहीों चाद्वहये था|
ఉసే పైస చాహయే థా| ఉసే పైస నహీైఁ చాహయే థా|
అతనికి డబుబ కావ్యలిస ఉిండే. అతనికి డబుబ అకురలేకుిండే.

100
ఈ పుస్తకం లోని ప్రతి పాఠం వీడియోల రూరంలో మన VRR TUTORIALS Youtube channel లో అలానే
VRR TUTORIALS Mobile app లో అందుబాటులో ఉన్నా యి, ఆ వీడియోలు చూస్తత ఈ పుస్తకం చదివితే మరంత సులువుగా
నేర్చు కోగలుగుతార్చ. హందీ మరయూ ఇంగ్ల ీష్ online Classes లో జాయిన్ అవ్వ డానికి 9603339977,7901339977 ని
స్ంప్రదించగలర్చ.
क्या उसे पैसे चाद्वहये थे? అతనికి డబుబ ఎపుపడు కావలసి వచిుింది?
కాయ ఉస్ పైస చాహయే థా? उसे पैसा क्योों नहीों चाद्वहये था?
అతనికి డబుబ కావలసి ఉిండేనా? ఉసే పైస కాయన్ నహీన్ చాహయే థా?
उसे पैसा कब चाद्वहये था? అతనికి డబుబ ఎిందుకు కావలసిరాలేదు?
ఉసే పైస కబ్ చాహయే థా?
వ్యకయిం చివర వసుతని భూతకాలిక సహాయక క్రియలైన था/थे/थी లలో ఏమి రావ్యలి అనేది మనిం ఏదైతే కావ్యలిస
ఉిండే అని చెబుతునాిమో ఆ నామవ్యచకిం యొకు లిింగవచనములను బటిస నిరాయిించబడుతుింది.
उसे वहाों नौकरी चाद्वहये थी| మాకు మీ సలహా కావ్యలిస ఉింది..
ఉస్ వహాైఁ నౌకరీ చాహయే థీ| मुझे थोड़ा दू ि चाद्वहए था|
అతడికి అకుడ ఉద్యయగిం కావలిసఉిండే. ముజేా థోడా దూద్ చాహయే థా|
मुझे एक चाय चाद्वहये थी| నాకు కొింత పాలు కావ్యలిస ఉిండే.
ముజేా ఏక చాయ్ చాహయే థీ| क्या तुम्हें मेरी मदद चाद्वहये थी?
నాకు ఒక ట్ట కావ్యలిస ఉిండే. కాయ తుమేాైఁ మేరీ మదద్ చాహయే థీ?
उसे कुछ नहीों चाद्वहये था| నీకు నా సహాయిం కావలసి ఉిండేనా?
ఉసే కుచ్ నహీైఁ చాహయే థా| तुम्हें उससे क्या चाद्वहये था?
అతడికి ఏమీ అవసరిం ప్డలేదు. తుమేా ఉససే కాయ చాహయే థా?
हमें आपकी सलाह चाद्वहये था| నీకు అతని నుిండి ఏమి కావ్యలి?
హమే ఆప్కీ సలః చాహయే థా|
ఇప్పటివరకూ మనిం चाद्वहये ని కావ్యలి అనే అరథిం లో చూడడిం జరిగ్వింది,ఇపుపడు ఒక క్రియ)द्विया / ) తర్చవ్యత
चाद्वहये వసేత ద్వని అరథిం ఎల ఉింట్టింద్య చూద్వదిం.ఒక ప్ని తప్పనిసరిగా చేయాలిస ఉింది అని చెప్పడానికి ఈ వ్యకయ
నిరామణిం ఉప్యోగప్డుతుింది.
క్రియకి ना/ ने / नी సకరమక క్రియా వ్యకయింలో కరమ)object) యొక్ా లిింగ వచనాలను అనుసరిించి
జోడిించవలెను.అకరమక క్రియా వ్యకాయలలో క్రియకు ना మాత్రమే జోడిసతము.
मुझे बाजार जाना चाद्वहए| मुझे चाय पीनी चाद्वहए|
ముఝే బాజార్ జానా చాహయే| ముఝే చాయ్ పీనీ చాహయే|
నేను బజార్చకు వళాులిస ఉింది. నేను ట్ట త్రాగాలి.
अब तुम्हें घूमने केद्वलए आना चाद्वहए| अब आपको द्वनकलना चाद्वहए|
అబ్ తుమేాైఁ ఘూమేి కే లేయే ఆనా చాహయే| అబ్ ఆపోు నికలి చాహయే|
ఇపుపడు మీర్చ తిరగడానికి రావ్యలి. ఇపుపడు మీర్చ వళాులి.
101
ఈ పుస్తకం లోని ప్రతి పాఠం వీడియోల రూరంలో మన VRR TUTORIALS Youtube channel లో అలానే
VRR TUTORIALS Mobile app లో అందుబాటులో ఉన్నా యి, ఆ వీడియోలు చూస్తత ఈ పుస్తకం చదివితే మరంత సులువుగా
నేర్చు కోగలుగుతార్చ. హందీ మరయూ ఇంగ్ల ీష్ online Classes లో జాయిన్ అవ్వ డానికి 9603339977,7901339977 ని
స్ంప్రదించగలర్చ.
आज द्वकसको बाज़ार जाना चाद्वहए| ప్దేప్దే కాఫీ తగకూడదు.
ఆజ్ కిసోు బాజార్ జానా చాహయే| मुझे उसे कहााँ तलाश करना चाद्वहए|
నేడు ఎవర్చ మారెుట్ కి వళాులి. ముఝే ఉసే కహాైఁ తలష్ కరాి చాహయే|
द्वकसान को खेत जोतना चाद्वहए| నేను అతనిని ఎకుడ వదకాలి.
కిసన్ కో ఖేత్ జోతి చాహయే| लड़कोों को रोज शाम को खेलना चाद्वहए|
రైతులు పలనిి దునాిలి. లడుైఁ కో రోజ్ శాిం కో ఖేలి చాహయే|
तुमको यह काम जरुर करना चाद्वहए| బాలుర్చ ప్రతి సయింత్రిం ఆడాలి.
తుింకో యహ్ కామ్ జరూర్ కరాి చాహయే| हम सब को मेहनत करना चाद्वहए|
నీవు ఈ ప్నిని తప్పక చేయాలి. హమ్ సబ్ కో మెహనత్ కరాిచాహయే|
मुझे द्ववशाखापट् नम जाना चाद्वहए| మనమిందరమూ కషసప్డాలి.
ముఝే విశాఖప్టిిం జానా చాహయే| हमें रोज शाम को खेलना चाद्वहए|
నేను విశాఖప్టిిం వళాులిస ఉింది. హమేైఁ రోజ్ శాిం కో ఖేలి చాహయే|
दाढ़ी बनाते समय खरोोंच नहीों लगानी चाद्वहए| మనిం ప్రతి సయింత్రిం ఆడాలి.
ద్వడీ బనాతే సమయ్ ఖరోచ్ నహీైఁ లగనీ చాహయే| आपको उसकी पत्र पढ़नी चाद्वहए।
గడిిం చేసుతనిపుపడు గాట్టా పెటసకూడదు. ఆపోు ఉసీు ప్త్ర్ ప్ఢ్తి చాహయే|
बार बार कॉिी नहीों पीनी चाद्वहए| తమర్చ ఆమె ఉతతరిం చదవ్యలి.
బార్ బార్ కాఫీ నహీైఁ పీనీ చాహయే|
“ఉిండాలి” అనే అరథింలో కూడా चाद्वहए ఉప్యోగప్డుతుింది. चाद्वहए కి ముిందు होना వసుతింది.
उसे अभी घर पर होना चाद्वहए| వహ్ లడకీ కో ఘర్ ప్ర హోనా చాహయే|
ఉసే అభీ ఘర్ ప్ర హోనా చాహయే| ఆ బాలిక ఇింట్లా ఉిండాలి.
అతడు ఇపుపడు ఇింటిదగగర ఉిండాలి. उसको घमोंडी नहीों होना चाद्वहए|
मुझे यहााँ तुम्हारे साथ नहीों होना चाद्वहए। ఉసోు ఘమిండీ నహీైఁ హోనా చాహయే|
ముజేా యహాైఁ తుమాార్చ సథ్స నహీైఁ హోనా నీవు ఘరిాగా ఉిండకూడదు.
చాహయే| उसके पास कुछ पैसे होने चाद्वहए|
నాకు ఇకుడ నీతో ఉిండనకురలేదు. ఉసకే పాస్ కుచ్ పాస్ హోనే చాహయే|
आपको कोंजूस नहीों होना चाद्वहए| అతని దగగర కొింత డబుబ ఉిండాలి.
ఆప్ కో కనూజస్ నహీైఁ హోనా చాహయే| उसके पास एक िोन होना चाद्वहए|
మీర్చ పిసినిగా ఉిండకూడదు. ఉసకే పాస్ ఏక్ట్ ఫోన్ హోనా చాహయే|
वह लडकी को घर पर होना चाद्वहए| అతని దగగర ఒక ఫోన్ ఉిండాలి.

102
ఈ పుస్తకం లోని ప్రతి పాఠం వీడియోల రూరంలో మన VRR TUTORIALS Youtube channel లో అలానే
VRR TUTORIALS Mobile app లో అందుబాటులో ఉన్నా యి, ఆ వీడియోలు చూస్తత ఈ పుస్తకం చదివితే మరంత సులువుగా
నేర్చు కోగలుగుతార్చ. హందీ మరయూ ఇంగ్ల ీష్ online Classes లో జాయిన్ అవ్వ డానికి 9603339977,7901339977 ని
స్ంప్రదించగలర్చ.
उसके पास एक और अवसर होना चाद्वहए| అతని దగగర మరొక అవకాశిం ఉిండాలి.
ఉసకే పాస్ ఏక్ట్ అవసర్ హోనా చాహయే|
चाद्वहये తర్చవ్యత था,थे,थी ని ఉప్యోగ్వించినటెలసతే చేయాలిస ఉిండే అనే అరథిం వసుతింది.
तुम्हें नल बोंद करना चाद्वहए था| उसे क्योों नहीों पढ़ना चाद्वहये था?
తుిం నల్ బింద్ కరాి చాహయే థా| ఉసే కోయ నహీైఁ ప్ఢాి చాహయే థా?
నువుా కుళాయి ఆపి వేయవలసిింది. అతడు ఎిందుకు చదవనవసరిం లేకుిండే?
उसे उस द्वदन मुझसे द्वमलना चाद्वहये था| उन्हें मुझसे भी पूछना चाद्वहये था|
ఉస్ ఉస్ దిన్ ముజేా్ మిలనా చాహయే థా? ఉనేాైఁ ముజేా్ భీ పూచాి చాహయే థా|
అతడు ఆ రోజు ననుి కలవ్యలిసింది. వ్యర్చ ననుి కూడా అడిగ్వ ఉిండాలిసింది.
राम को कहााँ नहीों खेलना चाद्वहए था? क्या उसे पूछना चाद्वहये था?
రాిం కో కహాైఁ నహీైఁ ఖేలనా చాహయే థా? కాయ ఉస్ పూచాి చాహయే థా?
రాిం ఎకుడ ఆడకుిండా ఉిండాలిసింది? అతడు అడిగ్వ ఉిండాలిసింద్వ?
ప్రధ్యన క్రియకు జోడిసుతని ना/ने/नी లు అలనే, వ్యకయిం చివర వసుతని భూతకాలిక సహాయక క్రియలైన था/थे/थी
లలో ఏమి రావ్యలి అనేది మనిం ఏదైతే కావ్యలిస ఉిండే అని చెబుతునాిమో ఆ నామవ్యచకిం యొకు
లిింగవచనములను బటిస నిరాయిించబడుతుింది.
ఉద్వ:-
उसको नए गहने)पुों ए) पहनने चाद्वहए थे|
ఉసోు నయే గహనే ప్హననే చాహయే థే|
ఆమె క్రొతత ఆభరణాలు ధ్రిించి ఉిండాలిసింది.
मुझे एक द्वकताब)स्त्री ए) खरीदनी चाद्वहए थी|
ముజేా ఏక కితబ్ ఖరీదీి చాహయే థీ|
నేను ఒక పుసతకిం కొనాలిసింది.
“ఉిండాలిేిందవ” అనే అరథింలో కూడా चाद्वहए था ఉప్యోగప్డుతుింది. चाद्वहए था కి ముిందు होना వసుతింది.
उसे कल घर पर होना चाद्वहए था| वह लडकी को घर पर होना चाद्वहए था|
ఉసే అభీ ఘర్ ప్ర హోనా చాహయే థా| వహ్ లడకీ కో ఘర్ ప్ర హోనా చాహయే థా |
అతడు నిని ఇింటిదగగర ఉిండాలిసింది. ఆ బాలిక ఇింట్లా ఉిండాలిసింది.
आपको कोंजूस नहीों होना चाद्वहए था| उसको घमोंडी नहीों होना चाद्वहए था|
ఆప్ కో కనూజస్ నహీైఁ హోనా చాహయే థా | ఉసోు ఘమిండీ నహీైఁ హోనా చాహయే థా |
మీర్చ పిసినిగా ఉిండాలిసింది కాదు. నీవు ఘరిాగా ఉిండకుిండా ఉిండాలిసింది.

103
ఈ పుస్తకం లోని ప్రతి పాఠం వీడియోల రూరంలో మన VRR TUTORIALS Youtube channel లో అలానే
VRR TUTORIALS Mobile app లో అందుబాటులో ఉన్నా యి, ఆ వీడియోలు చూస్తత ఈ పుస్తకం చదివితే మరంత సులువుగా
నేర్చు కోగలుగుతార్చ. హందీ మరయూ ఇంగ్ల ీష్ online Classes లో జాయిన్ అవ్వ డానికి 9603339977,7901339977 ని
స్ంప్రదించగలర్చ.
उसके पास कुछ पैसे होने चाद्वहए था|
ఉసకే పాస్ కుచ్ పాస్ హోనే చాహయే థా |
అతని దగగర కొింత డబుబ ఉిండాలిసింది.
उसके पास एक पेन होना चाद्वहए था|
ఉసకే పాస్ ఏక్ట్ ఫోన్ హోనా చాహయే థా |
అతని దగగర ఒక ఫోన్ ఉిండాలిసింది.
उसके पास एक और अवसर होना चाद्वहए था|
ఉసకే పాస్ ఏక్ట్ అవసర్ హోనా చాహయే థా |
అతని దగగర మరొక అవకాశిం ఉిండాలిసింది.
భవిషయత్ లో ఏదైనా మనకు అవసరిం ఉింట్టింది లేద్వ ఒక ప్ని తప్పనిసరిగా చేయాలిస ఉింట్టింది అని చెప్పడానికి
चाद्वहए+होगा/होगी/होोंगे/होोंगी ని ఉప్యోగ్వసతము.
ఉద్వ:-
मुझे वहााँ जाने केद्वलए एक कार चाद्वहए होगी|
ముజేా వహా జానే కేలియే ఏక్ట్ కార్ చాహయే హోగ్ల|
నాకు అకుడికి వళుడానికి ఒక కార్ కావలసి ఉింట్టింది.
तुम्हें यह काम करने केद्वलए क्या क्या चीजें चाद्वहए होोंगी?
తుమేా యః కాిం కరనే కేలియే కాయ కాయ ఛ్లజే చాహయే హోింగ్ల?
నీకు ఈ ప్ని చేయడానికి ఏమేమి వసుతవులు కావ్యలిసఉింట్టింది?

అలనే భూతకాలింలో ने ప్రతయయానికి సింబింధిించిన నియమాలలో ఒకటైన సరమక క్రియా వ్యకయింలో కరమ తర్చవ్యత

को ప్రతయయిం వచిునపుడు, క్రియను ఎల అయితే పుిం లిింగ ఏకవచన రూప్ింలో ఉించుతమో चाहिए వ్యకాయలలో
కూడా అలనే చేయాలి.
ఉద్వ:-
मुझे गीता को बुलाना चाद्वहए| ముజేా గ్లత కో బులనా చాహయే హోగా|
ముజేా గ్లత కో బులనా చాహయే| నేను గ్లతను పిలవ్యలిస ఉింట్టింది.
నేను గ్లతను పిలవ్యలి.
मुझे गीता को बुलाना चाद्वहए था|
ముజేా గ్లత కో బులనా చాహయే థా|
నేను గ్లతను పిలవ్యలిసింది.
मुझे गीता को बुलाना चाद्वहए होगा|
104
ఈ పుస్తకం లోని ప్రతి పాఠం వీడియోల రూరంలో మన VRR TUTORIALS Youtube channel లో అలానే
VRR TUTORIALS Mobile app లో అందుబాటులో ఉన్నా యి, ఆ వీడియోలు చూస్తత ఈ పుస్తకం చదివితే మరంత సులువుగా
నేర్చు కోగలుగుతార్చ. హందీ మరయూ ఇంగ్ల ీష్ online Classes లో జాయిన్ అవ్వ డానికి 9603339977,7901339977 ని
స్ంప్రదించగలర్చ.
 द्विया धातु + ना / ने / नी + है / हैं
)ఏదైనా ఒక ప్ని చేయాలి అని చెప్పడానికి)
ఏదైనా ఒక ప్ని చేయాలిసఉింది / చేయాలి అనే వ్యకాయలలో కరతకు తప్పనిసరిగా को ప్రతయయానిి
ి క్ు ఎపపపడత ना మాత్రమే జోడిసతము.వ్యకయిం చివరిలో है
జోడిించాలి.అలానే అక్ర్మక్ క్రియా వాక్యింలో క్రయ
మాత్రమే జోడిసతము.అదే సకరమక క్రియా వ్యకయింలో క్రియకి ना / ने / नी వ్యకయింలో కరమ)subject) యొక్ా లిింగ
వచనాలను అనుసరిించి జోడిించి వ్యకయిం చివరిలో है / हैं
मुझे बाजार जाना है | मुझे नए कपड़े नहीों खरीदने है क्या?
ముఝే బాజార్ జానా హై| ముఝే నయే కప్డే నహీైఁ ఖరీదేి హై కాయ?
నేను బజార్చకు వళాులి. నేను కొతత బటసలు కొనుకోు కూడద్వ?
अब तुम्हें घूमने केद्वलए आना है | क्या तुम्हें द्वहोंदी में बात नहीों करनी है ?
అబ్ తుమేాైఁ ఘూమేి కే లేయే ఆనా హై| కాయ తుమేాైఁ హిందీ మేైఁ బాత్ నహీైఁ కరీి హై?
ఇపుపడు మీర్చ తిరగడానికి రావ్యలి. మీర్చ హిందీ లో మాట్లాడకూడద్వ?
अब आपको द्वनकलना है| क्या तुम्हें आज कुछ नया नहीों पकाना है ?
అబ్ ఆపోు నికలి హై| కాయ తుమేాైఁ ఆజ్ కుఛ్ నయా నహీైఁ ప్కానా హై?
ఇపుపడు మీర్చ వళాులి. మీర్చ ఏదైనా కొతతది విండకూడద్వ?
आज द्वकसको बाज़ार जाना है | मुझे एक कोट खरीदना है |
ఆజ్ కిసోు బాజార్ జానా హై| ముఝే ఏక్ట్ కోట్ ఖరీదనా హై|
నేడు ఎవర్చ మారెుట్ కి వళాులి. నేను ఒక కోట్ట కొనాలి.
क्या तुम्हें इस कमरे में सोना है ? मेरे पापा को एक घर खरीदना है |
కాయ తుమేాైఁ ఇస్ కమర్చ మేైఁ సోనా హై? మేర్చ పాపా కో ఏక్ట్ ఘర్ ఖరీద్వి హై|
మీర్చ ఈ గదిలో నిద్రపోవ్యల? మా నాని ఒక ఇలుా కొనాలి.
क्या तुम्हें आज द्वदल्ली जाना है ? मेरी मााँ को आज बाजार जाना है |
కాయ తుమేాైఁ ఆజ్ దిలీా జానా హై? మేరీ మాైఁ కో ఆజ్ బాజార్ జానా హై|
మీర్చ ఈరోజు ఢిలీా వళాుల? మా అమమ ఈరోజు బజార్చ కు వళాులి.
क्योों तुम्हें इस कमरे में सोना है ? मेरे दोस्त को आज अपने घर को सजाना है |
కూయైఁ తుమేాైఁ ఇస్ కమర్చ మేైఁ సోనా హై? మేర్చ ద్యస్త కో ఆజ్ అపేి ఘర్ కో సజానా హై|
ఎిందుకు మీర్చ ఈ గదిలో నిద్రపోవ్యలి. నా సేిహతుడు ఈరోజు తన ఇింటిని అలింకరిించాలి.

105
ఈ పుస్తకం లోని ప్రతి పాఠం వీడియోల రూరంలో మన VRR TUTORIALS Youtube channel లో అలానే
VRR TUTORIALS Mobile app లో అందుబాటులో ఉన్నా యి, ఆ వీడియోలు చూస్తత ఈ పుస్తకం చదివితే మరంత సులువుగా
నేర్చు కోగలుగుతార్చ. హందీ మరయూ ఇంగ్ల ీష్ online Classes లో జాయిన్ అవ్వ డానికి 9603339977,7901339977 ని
స్ంప్రదించగలర్చ.
मेरी माों को इस वक्त चाय बनानी है | मुझे एक लैपटॉप खरीदना है |
మేరీ మాైఁ కో ఇస్ వక్ట్త చాయ్ బనానీ హై| ముఝే ఏక్ట్ లపాసప్ ఖరీదనా హై|
నా తలిా ఈ సమయింలో ట్ట తయార్చ చేయాలి. నేను ఒక లపాసప్ కొనాలి.
बार बार कॉिी नहीों पीनी है | आज तुम्हें सक्तियाों खरीदनी हैं |
బార్ బార్ కాఫీ నహీైఁ పీనీ హై| ఆజ్ తుమేాైఁ సబిజయాైఁ ఖరీదీి హై|
ప్దేప్దే కాఫీ తగకూడదు. ఈరోజు మీర్చ కూరగాయలు కొనాలి.
द्वकसान को खेत जोतना है | मुझे इस काम को नहीों करना है |
కిసన్ కో ఖేత్ జోతి హై| ముఝే ఇస్ కామ్ కో నహీైఁ కరాి హై|
రైతులు పలనిి దునాిలి. నేను ఈ ప్ని చేయకూడదు.
तुमको यह काम जरुर करना है | मुझे कपड़े नहीों िोने है |
తుింకో యహ్ కామ్ జరూర్ కరాి హై| ముఝే కప్డే నహీైఁ ధోనే హై| న
నీవు ఈ ప్నిని తప్పక చేయాలి. ను బటసలు ఉతకనకురలేదు.
हम सब को मेहनत करना है | तुम्हें आज चावल नहीों खाना है |
హమ్ సబ్ కో మెహనత్ కరాి హై| తుమేాైఁ ఆజ్ చావల్ నహీైఁ ఖ్ననా హై|
మనమిందరమూ కషసప్డాలి. మీర్చ ఈరోజు అనిిం తినకురలేదు.
हमें रोज शाम को खेलना है | हमें द्वहोंदी में बात नहीों करनी है |
హమేైఁ రోజ్ శాిం కో ఖేలి హై| హమేైఁ హిందీ మేైఁ బాత్ నహీైఁ కరీి హై|
మనిం ప్రతి సయింత్రిం ఆడాలి.
मुझे चाय पीनी है |
ముఝే చాయ్ పీనీ హై|నేను ట్ట త్రాగాలి.
आपको उसकी पत्र पढ़नी है ।
ఆపోు ఉసీు ప్త్ర్ ప్ఢ్తి హై|
తమర్చ ఆమె ఉతతరిం చదవ్యలి.
मुझे एक कार खरीदनी है |
ముఝే ఏక్ట్ కార్ ఖరీదీి హై|
నేను ఒక కార్ కొనాలి.
आज मुझे बहुत सारे कपड़े िोने है |
ఆజ్ ముఝే బహుత్ సర్చ కప్డే ధోనే హై|
ఈరోజు నేను చాల బటసలు ఉతకాలి.

106
ఈ పుస్తకం లోని ప్రతి పాఠం వీడియోల రూరంలో మన VRR TUTORIALS Youtube channel లో అలానే
VRR TUTORIALS Mobile app లో అందుబాటులో ఉన్నా యి, ఆ వీడియోలు చూస్తత ఈ పుస్తకం చదివితే మరంత సులువుగా
నేర్చు కోగలుగుతార్చ. హందీ మరయూ ఇంగ్ల ీష్ online Classes లో జాయిన్ అవ్వ డానికి 9603339977,7901339977 ని
స్ంప్రదించగలర్చ.
వ్యకయిం చివరిలో था,थे,थी జోడిించినటెలసతే చేయాలిస ఉిండే అనే అరథిం వసుతింది.
तुम्हें नल बोंद करना था| ముజేా ఆపోు నహీ బతనా థా|
తుిం నల్ బింద్ కరాి థా. నేను మీకు చెప్పకుిండా ఉిండాలిసింది.
నువుా కుళాయి ఆపి వేయవలసిింది. उसे क्योों नहीों पढ़ना था?
उसे उस द्वदन मुझसे द्वमलना था| ఉసే కోయ నహీైఁ ప్ఢాి థా?
ఉస్ ఉస్ దిన్ ముజేా్ మిలనా థా? అతడు ఎిందుకు చదవనవసరిం లేకుిండే?
అతడు ఆ రోజు నాత మాట్లాడకుిండా ఉిండాలిసింది. उन्हें मुझसे भी पूछना था|
राम को कहााँ नहीों खेलना था? ఉనేాైఁ ముజేా్ భీ పూచాి థా|
రాిం కో కహాైఁ నహీైఁ ఖేలనా థా? వ్యర్చ ననుి కూడా అడిగ్వ ఉిండాలిసింది.
రాిం ఎకుడ ఆడకుిండా ఉిండాలిసింది? क्या उसे पूछना था?
मुझे आपको नहीों बताना था इस बारे में द्वक वहाों కాయ ఉస్ పూచాి థా?
क्या हो रहा था| అతడు అడిగ్వ ఉిండాలిసింద్వ?
ప్రధ్యన క్రియకు జోడిసుతని ना/ने/नी లు అలనే, వ్యకయిం చివర వసుతని భూతకాలిక సహాయక క్రియలైన था/थे/थी
లలో ఏమి రావ్యలి అనేది మనిం ఏదైతే కావ్యలిస ఉిండే అని చెబుతునాిమో ఆ నామవ్యచకిం యొకు
లిింగవచనములను బటిస నిరాయిించబడుతుింది
उसको नए गहने)पुों ए) पहनने थे| मुझे एक द्वकताब)स्त्री ए) खरीदनी थी|
ఉసోు నయే గహనే ప్హననే చాహయే థే| ముజేా ఏక కితబ్ ఖరీదీి థీ|
ఆమె క్రొతత ఆభరణాలు ధ్రిించి ఉిండాలిసింది. నేను ఒక పుసతకిం కొనాలిసింది.
భవిషయత్ లో ఏదైనా మనకు అవసరిం ఉింట్టింది లేద్వ ఒక ప్ని తప్పనిసరిగా చేయాలిస ఉింట్టింది అని చెప్పడానికి
వ్యకయిం చివరిలో होगा/होगी/होोंगे/होोंगी ని జోడిసతము.
हमें उनका कब तक इों तजार करना होगा? मुझे वहााँ एक चाय)स्त्री ए) पीनी होगी|
హమే ఉింకా కబ తక్ట్ ఇింట్లజర్ కరాి చాహయే హమే వహా ఏక్ట్ చాయ్ పీనీ చాహయే హోగ్ల|
హోగా? నేను అకుడ ఒక ట్ట త్రాగాలిస ఉింట్టింది
మనిం వ్యరి కోసిం ఎింత వరకూ ఎదుర్చ చూడాలిస
ఉింట్టింది.
అలనే భూతకాలింలో ने ప్రతయయానికి సింబింధిించిన నియమాలలో ఒకటైన సరమక క్రియా వ్యకయింలో కరమ తర్చవ్యత
को ప్రతయయిం వచిునపుడు, క్రియను ఎల అయితే పుిం లిింగ ఏకవచన రూప్ింలో ఉించుతమో అలనే ఇకుడ
క్రియకు ना మాత్రమే జోడిసతము.
ఉద్వ:-मुझे गीता को बुलाना है |

107
ఈ పుస్తకం లోని ప్రతి పాఠం వీడియోల రూరంలో మన VRR TUTORIALS Youtube channel లో అలానే
VRR TUTORIALS Mobile app లో అందుబాటులో ఉన్నా యి, ఆ వీడియోలు చూస్తత ఈ పుస్తకం చదివితే మరంత సులువుగా
నేర్చు కోగలుగుతార్చ. హందీ మరయూ ఇంగ్ల ీష్ online Classes లో జాయిన్ అవ్వ డానికి 9603339977,7901339977 ని
స్ంప్రదించగలర్చ.
ముజేా గ్లత కో బులనా హై |
నేను గ్లతను పిలవ్యలి.
मुझे गीता को बुलाना था|
ముజేా గ్లత కో బులనా థా|
నేను గ్లతను పిలవ్యలిసింది.
मुझे गीता को बुलाना होगा|
ముజేా గ్లత కో బులనా హోగా|
నేను గ్లతను పిలవ్యలిస ఉింట్టింది.

पड़ना का प्रयोग(హో నా,పడన క్ పరయోగ్ద)

ఏదైనా ఒక ప్ని చేయాలిస వసుతింది, చేయాలిస వచిుింది, చేయాలిస వసుతింది)భవిషయత్ లో) అని చెపేప సిందర్ిం లో
पड़ना ని ఉప్యోగ్వసతము.వ్యకయ నిరామణిం అింత चाद्वहए , द्विया िातु + ना/ने/नी వ్యకయ నిరామణిం లనే ఉింట్టింది,
కానీ చివరిలో पड़ना అనే సహాయక క్రియను జోడిించడిం జర్చగుతుింది.ఈ पड़ना కూడా ముిందు చెపుపకుని
పాఠాలలో మాదిరిగానే సకరమక క్రియా వ్యకయింలో కరమ యొకు లిింగ వచనములను బటిస రూపాింతరిం
చెిందుతుింది.అక్ర్మక్ క్రియా వాక్యింలో ఎపపపడత पड़ना గానే ఉింట్టింది.
पड़ना యొకు క్రియా రూప్ిం కరత లేద్వ కరమ యొకు లిింగ వచనములను అనుసరిించి

वत्तणमान काल पड़ता, पड़ते, पड़ती

भूतकाल पडा, पड़े , पडी, पडीों

भद्ववष्यत् काल पडे गा, पड़े गी, पड़ें गे, पड़ें गी

पड़ता था , पड़ते थे , पड़ती थी , पड़ रहा था , पड़
अपूर्ण भूतकाल
रहे थे, पड़ रही थी

आज मुझे कहााँ जाना पडे गा? హమేైఁ ఖ్ననా ప్కానా ప్డాత హై|
ఆజ్ ముఝే కహాైఁ జానా ప్డేగా? మేము భోజనిం విండ వలసి వసుతింది.
ఈ రోజు నేను ఎకుడికి వళువలసి ఉింది? मुझे बाजार जाना पड़ता है |
मुझे वहााँ जाना पड़ा| ముఝే బాజార్ జానా ప్డత హై|
ముఝే వహాైఁ జానా ప్డ| నేను బజార్చకు వళాులిస వసుతింది.
నేను అకుడికి వళువలసి వచిుింది. उसे प्यार से बात करनी पड़ती है |
हमें खाना पकाना पड़ता है | ఉసే పాయర్ సే బాత్ కరీి ప్డీత హై|

108
ఈ పుస్తకం లోని ప్రతి పాఠం వీడియోల రూరంలో మన VRR TUTORIALS Youtube channel లో అలానే
VRR TUTORIALS Mobile app లో అందుబాటులో ఉన్నా యి, ఆ వీడియోలు చూస్తత ఈ పుస్తకం చదివితే మరంత సులువుగా
నేర్చు కోగలుగుతార్చ. హందీ మరయూ ఇంగ్ల ీష్ online Classes లో జాయిన్ అవ్వ డానికి 9603339977,7901339977 ని
స్ంప్రదించగలర్చ.
అతడు ప్రేమగా మాట్లాలిసవసుతింది. మేరీ మాైఁ కో ఖ్ననా బనానా ప్డాత థా|
मेरी मााँ को खाना बनाना पड़ता है | మా అమమ అనిిం విండవలసి వచేుది.
మేరీ మాైఁ కో ఖ్ననా బనానా ప్డాత హై| मेरी मााँ को खाना बनाना पड़ रहा था|
మా అమమ అనిిం విండవలసి వసుతింది. మేరీ మాైఁ కో ఖ్ననా బనానా ప్ఢ్ రహా థా|
मेरी मााँ को खाना बनाना पड़ता था| మా అమమ అనిిం విండవలసి వస్తత ఉింది.
द्वपछले सोमवार मुझे उसके साथ जाना पड़ा|
పిఛేా సోమవ్యర్ ముఝే ఉసేు సథ్స జానా ప్డా|
పోయిన సోమవ్యరిం నేను అతనితో వళువలసి వచిుింది.
कल मुझे उसके साथ जाना पड़े गा|
కల్ ముఝే ఉసేు సథ్స జానా ప్డేగా|
ర్చపు నేను అతనితో వళువలసి వసుతింది.
अगले महीने में ही अपने घर जाना पड़े गा|
అగేా మహీనే మేైఁ హీ అపేి ఘర్ కో జానా ప్డేగా|
వచేు న్లలోనే మా ఇింటికి వళువలసి వసుతింది.
द्वपछले महीने मुझे अपना घर जाना पड़ा|
పిఛేా మహీనే ముఝే అపాి ఘర్ జానా ప్డా|
పోయిన న్ల నేను ఇింటికి వళువలసి వచిుింది.
मुझे रोज इस कमरे की सिाई)సీా )ీ करनी पड़ती है |
ముఝే రోజ్ ఇస్ కమర్చ కీ సఫాయి కరీి ప్డీత హై|
నేను ప్రతి రోజూ ఈ గదిని శుభ్రిం చేయవలసి వసుతింది.
అలనే ఒక ప్ని చేయాలిస రావచుు అని చెపేప సిందర్ింలో हो सकता है / शायद ని వ్యకాయనికి జోడిించడిం
జర్చగుతుింది.
तुम्हें आज आिी रात तक यहीों रहना पड़ सकता है |
తుమేా ఆజ్ ఆదీ రాత్ తక యహీ రహనా ప్డ్ సకత హై|
నీవు ఈరోజు అరథ రాత్రి వరకూ ఇకుడే ఉిండాలిస రావచుు.
हो सकता है , तुम्हें आज आिी रात तक यहीों रहना पडे गा|
హో సకాత హాయ్, తుమేా ఆదీ రాత్ తక్ట్ యహీ రహనా ప్డేగా|

109
ఈ పుస్తకం లోని ప్రతి పాఠం వీడియోల రూరంలో మన VRR TUTORIALS Youtube channel లో అలానే
VRR TUTORIALS Mobile app లో అందుబాటులో ఉన్నా యి, ఆ వీడియోలు చూస్తత ఈ పుస్తకం చదివితే మరంత సులువుగా
నేర్చు కోగలుగుతార్చ. హందీ మరయూ ఇంగ్ల ీష్ online Classes లో జాయిన్ అవ్వ డానికి 9603339977,7901339977 ని
స్ంప్రదించగలర్చ.
 सक का प्रयोग(సక్ క్ పరయోగ్ద)

సక్ యొక్ా ఉపయోగము.

హిందీలో ఏదైనా ఒక ప్ని చేయగలను,మీర్చ ఈ విధ్ింగా చేయగలరా అని అడగడానికి “ सक” అనే సహాయక
క్రియను ఉప్యోగ్వసతము “ .सक ” అనునది వయకితగత సమరియమును స్తచిించును.అలనే ఒక ప్ని జరగడానికి
అవకాశిం వుింది అని చెప్పడానికి కూడా ఇది ఉప్యోగప్డుతుింది.
కాల,లిింగ,వచనములకు అనుగుణింగా ప్రధ్యన క్రియ వలె “ सक ” కూడా మార్చను. ప్రధ్యన క్రియ
క్రియాధ్యతువు రూప్ింలో ఉింట్టింది.
वतणमान काल सकता / सकते / सकती
भूत काल सका / सके / सकी
सकूोंगा / सकूोंगी / सकोगे / सकोगी /
भद्ववष्यत् काल
सकेगा / सकेगी / सकेंगे / सकेंगी
अपूर्ण भूत काल सकता था / सकते थे / सकती थी
ఉద్వ:-
मैं द्वहोंदी में बोल सकता हूाँ| मैं यह काम कर सकता हूाँ |
మై హిందీ మే బోల్ సకాత హైఁ| మైైఁ యహ్ కామ్ కర్ సకాత హైఁ|
నేను హిందీ లో మాట్లాడగలను. నేను ఈ ప్నిని చేయగలను.
मैं यह बॉक्स उठा सकता हूाँ | मैं यह काम नहीों कर सकता|
మై యహ్ బాక్ట్స ఉఠా సకాత హైఁ| మై యహ్ కామ్ నహీైఁ కర్ సకాత|
నేను ఈ పెటెసను లేప్గలను. నేను ఈ ప్ని చేయలేను.
मैं यह सवाल हल कर सकता हूाँ | मैं आज आपके यहाों नहीों आ सकूोंगा|
మై యహ్ సవ్యల్ హల్ కర్ సకాత హైఁ| మైైఁ ఆజ్ ఆపేు యహాైఁ నహీైఁ ఆ సకూింగా|
నేను ఈ ప్రశిను ప్రిషురిించగలను. నేను ఈ రోజు మీ దగగరికి రాలేను.
तुम यह खुद कर सकते हो| मैं क्या कर सकता हूाँ ?
తుమ్ యహ్ ఖుద్ కర్ సకేత హో| మైైఁ కాయ కర్ సకాత హైఁ?
నీవు ఇది సాయింగా చేయగలవు. నేను ఏమి చేయగలను?
मैं बोल सकता हूाँ | मैं नहीों कह सकता हूाँ |
మైైఁ బోల్ సకాత హైఁ| మై నహీైఁ కహ్ సకాత హైఁ|
నేను మాట్లాడగలను. నేను చెప్పలేను.

110
ఈ పుస్తకం లోని ప్రతి పాఠం వీడియోల రూరంలో మన VRR TUTORIALS Youtube channel లో అలానే
VRR TUTORIALS Mobile app లో అందుబాటులో ఉన్నా యి, ఆ వీడియోలు చూస్తత ఈ పుస్తకం చదివితే మరంత సులువుగా
నేర్చు కోగలుగుతార్చ. హందీ మరయూ ఇంగ్ల ీష్ online Classes లో జాయిన్ అవ్వ డానికి 9603339977,7901339977 ని
స్ంప్రదించగలర్చ.
ऊाँट रे द्वगस्तान में मीलोों चल सकता है | राम यहाों आने का साहस नहीों कर सकता|
ఊైఁఠ్ ర్చగ్వసతన్ మేైఁ మీలోైఁ చల్ సకాత హై| రామ్ యహాైఁ ఆనే కా సహస్ నహీైఁ కర్ సకాత|
ఒింటె ఎడారిలో మైళు కొదీద దూరిం నడవగలదు.. రామ్ ఇకుడ రావడానికి ధైరయిం చేయలేడు.
यह कौन कर सकता है | वह अोंग्रेजी बोल सकता है |
యహ్ కౌన్ కర్ సకాత హై| వహ్ అింగ్రేజీ బోల్ సకాత హై|
దీనిి ఎవర్చ చేయగలర్చ? అతను ఇింగ్లాష్ మాట్లాడగలడు.
राम पहाड़ पर चढ़ सकता है | सीता नहीों खा सकती|
రామ్ ప్హాడ్ ప్ర్ చఢ్ సకాత హై| సీత నహీైఁ ఖ్న సకీత|
రామ్ ప్రాతిం పైకి ఎకుగలడు. సీత తినలేదు.
प्राथणना / अनुरोि करना-:
क्या मैं अब जा सकता हूाँ?
కాయ మై అబ్ జా సకాత హైఁ?
నేను ఇపుపడు వళావచాు?
हम आपकी क्या सहायता कर सकते हैं |
హమ్ ఆపీు కాయ సహాయత కర్ సకేత హైైఁ|
మేము మీకు ఏ విధ్ింగా సహాయిం చేయగలము.
क्या मैं आपका मोबाइल इस्तेमाल कर सकता हूाँ?
కాయ మై ఆపాు మొబైల్ ఇసేతమాల్ కర్ సకాత హైఁ?
మీ మొబైలుి నేను ఉప్యోగ్వించవచాు?
क्या तुम यह काम पूरा कर सकते हो?
కాయ తుమ్ యహ్ కామ్ పూరా కర్ సకేత హో?
నీవు ఈ ప్ని పూరిత చేయగలవ్య?
क्या तुम मुझे ₹100 उिार दे सकते हो?
కాయ తుమ్ ముఝే ₹100 ఉధ్యర్ దే సకేత హో?
మీర్చ నాకు 100 ఋణిం ఇవాగలరా?
क्या तुम यहाों आ सकते हो?
కాయ తుమ్ యహాైఁ ఆ సకేత హో?నీవు ఇకుడకి రాగలవ్య?
क्या मैं मरीज को दे ख सकता हूाँ ?
కాయ మై మరీజ్ కో దేఖ్ సకాత హైఁ|

111
ఈ పుస్తకం లోని ప్రతి పాఠం వీడియోల రూరంలో మన VRR TUTORIALS Youtube channel లో అలానే
VRR TUTORIALS Mobile app లో అందుబాటులో ఉన్నా యి, ఆ వీడియోలు చూస్తత ఈ పుస్తకం చదివితే మరంత సులువుగా
నేర్చు కోగలుగుతార్చ. హందీ మరయూ ఇంగ్ల ీష్ online Classes లో జాయిన్ అవ్వ డానికి 9603339977,7901339977 ని
స్ంప్రదించగలర్చ.
రోగ్వని నేను చూడగలనా)చూడవచాు)?
क्या मैं यहाों िूम्रपान कर सकता हूाँ ?
కాయ మై యహాైఁ ధూమ్ర్ పాన్ కర్ సకాత హైఁ?
నేను ఇకుడ పగతగగలనా/పో గతారగవచాచ?
क्या मैं यहााँ बैठ सकता हूाँ ?
కాయ మై యహాైఁ బైఠ్ సకాత హైఁ?నేను ఇకుడ కూరోువచాు?
क्या मैं राहुल से बात कर सकता हूाँ |
కాయ మై రాహుల్ సే బాత్ కర్ సకాత హైఁ?
నేను రాహులోత మాట్లాడవచాు?
क्या आप कुछ वक्त दे सकते हैं ?
కాయ ఆప్ కుఛ్ వక్ట్త దే సకేత హైైఁ|
మీర్చ కొింత సమయిం ఇవాగలరా?
मैं तुम्हारी कैसी सहायता कर सकता हूाँ ?
మైైఁ తుమాారీ కైసీ సహాయత కర్ సకాత హైఁ|
నేను మీకు ఎల సహాయప్డగలను.
सक का प्रयोग भूतकाल में
मजदू र ताजमहल बना सके|
మజూదర్ తజమహల్ బనా సకే|
కూలీలు తజ్ మహల్ నిరిమించ గలిగార్చ.)ఇకుడ క్రియ భూతకాలింలో ఉనాి గానీ, సకరమక క్రియ అయిననూ “ सक
” వచిచనపపపడు క్ర్ా క్ు “ ने ” పరత్యయిం రాదు.)
तुमने मुझे अपनी समस्या क्योों नहीों बताई, मैं तुम्हारी सहायता कर सकता था|
తుమేి ముఝే అపీి సమసయ కూయైఁ నహీైఁ బతయి, మైైఁ తుమాారీ సహాయత కరాత థా|
నీ సమసయ నాకు ఎిందుకు చెప్పలేదు, నేను నీకు సహాయిం చేయగలిగే వ్యడిని.
तुम मुझे कल यह बता सकते थे|
తుమ్ ముఝే కల్ యహ్ బత సకేత హో|
నీవు నిని నాకు ఇది చెప్పగలిగ్వ ఉిండాలిసింది.
मैं उसे मार सकता था|
మైైఁ ఉసే మార్ సకాత థా|
నేను అతనిని చింపిఉిండేవ్యడిని.

112
ఈ పుస్తకం లోని ప్రతి పాఠం వీడియోల రూరంలో మన VRR TUTORIALS Youtube channel లో అలానే
VRR TUTORIALS Mobile app లో అందుబాటులో ఉన్నా యి, ఆ వీడియోలు చూస్తత ఈ పుస్తకం చదివితే మరంత సులువుగా
నేర్చు కోగలుగుతార్చ. హందీ మరయూ ఇంగ్ల ీష్ online Classes లో జాయిన్ అవ్వ డానికి 9603339977,7901339977 ని
స్ంప్రదించగలర్చ.
मैं क्या कर सकता था?
మైైఁ కాయ కర్ సకాత థా?నేను ఏమి చేయగలిగ్వ ఉిండేవ్యడిని?
युवावस्था में मैं सौ द्वकलो से भी ज्यादा वजन उठा सकता था|
యువ్యవసథ మేైఁ మైైఁ సౌ కిలో సే భీ జాయద్వ వజన్ ఉఠా సకాత థా|
యుకత వయసుసలో నేను వింద కిలోల కింటే ఎకుువ బర్చవును లేప్గలిగేవ్యడిని.
उसे वहााँ नौकरी द्वमल सकती थी लेद्वकन उसने आवेदन नहीों द्वकया|
ఉసే వహాైఁ నౌకరీ మిల్ సకీత థీ లేకిన్ ఉసేి ఆవేదన్ నహీైఁ కియా|
అతను అకుడ ఉద్యయగిం పిందగలిగేవ్యడు కానీ అతను దరఖ్నసుత చేయలేదు
वह तो मैं कुछ पैसे उिार दे सकता था|
వహ్ తో మైైఁ కుఛ్ పైసే ఉధ్ర్ దే సకాత థా|
అతనైతే నేను కొింత డబుబను ఇచిు యుిండేవ్యడిని.
वो मेरे सवाल का जवाब नहीों दे सका|
వో మేర్చ సవ్యల్ కా జవ్యబ్ నహీైఁ దే సకా|
అతను నా ప్రశికు సమాధ్యనిం చెప్పలేకపోయాడు.
वह हमारा इों तजार कर सकता था|
వహ్ హమారా ఇింతేజార్ కర్ సకాత థా|
అతను మాకోసిం వేచి చూసుిండచుు.
हम समय पर नहीों पहुों च सके|
హమ్ సమయ్ ప్ర్ నహీైఁ ప్హుించ్ సకే|
మేము సమయానికి చేర్చకోలేకపోయాము.
सक का प्रयोग भद्ववष्यत काल में-:
क्या आप कल आ सकेंगे? तुम जल्दी ही अोंग्रेजी बोल सकोगे|
కాయ ఆప్ కల్ ఆ సకేింగే? తుమ్ జలీద హీ అింగ్రేజీ బోల్ సకోగే|
తమర్చ ర్చపు రాగలరా? తారలోనే నీవు ఇింగ్లాష్ మాట్లాడగలవు.
क्या वो यह कर सकेगा? वह अोंग्रेजी कब बोल सकेगा?
కాయ వో యహ్ కర్ సకేగా? వహ్ అింగ్రేజీ కబ్ బోల్ సకేగా?
అతను దీనిి చేయగలడా? ఎపుపడు అతను ఇింగ్లాష్ మాట్లాడగలడు?.

113
ఈ పుస్తకం లోని ప్రతి పాఠం వీడియోల రూరంలో మన VRR TUTORIALS Youtube channel లో అలానే
VRR TUTORIALS Mobile app లో అందుబాటులో ఉన్నా యి, ఆ వీడియోలు చూస్తత ఈ పుస్తకం చదివితే మరంత సులువుగా
నేర్చు కోగలుగుతార్చ. హందీ మరయూ ఇంగ్ల ీష్ online Classes లో జాయిన్ అవ్వ డానికి 9603339977,7901339977 ని
స్ంప్రదించగలర్చ.
सोंभावना-:
क्या अब हम जा सकते हैं ? उसे तुम्हारा पता मालूम होने की सोंभावना है |
కాయ అబ్ హమ్ జా సకేత హైైఁ| ఉసే తుమాారా ప్త మాలమ్ హోనే కీ సింభావన
మేము ఇపుపడు వళుగలమా? హై|
क्या तुम मेरी बात समझ सकते हो? ఆమెకు నీ చిర్చనామా తెలుసుకునే అవకాశిం ఉింది.
కాయ తుమ్ మేరీ బాత్ సమఝ్ సకేత హో| हमें दे र हो सकती है |
మీర్చ నా అభిప్రాయానిి అరిిం చేసుకోగలరా? హమేైఁ దేర్ హో సకీత హై|
क्या यह सच हो सकता है ? మాకు ఆలసయిం కావచుు.
కాయ యహ్ సచ్ హో సకాత హై? अनुमद्वत दे ना:-
ఇది నిజిం కావచాు? तुम आ सकते हो|

क्या गीता जा सकती है ? తుమ్ ఆ సకేత హో|

గ్లత జా సకీత హై| మీర్చ రావచుు.

గ్లత వలోాచాు? तुम जा सकते हो|

क्या हम इसको 1 द्वदन में कर सकते हैं ? తుమ్ జా సకేత హో|

కాయ హమ్ ఇసోు 1 దిన్ మేైఁ కర్ సకేత హైైఁ? నీవు వళువచుు.

మేము దీనిని 1 రోజులో చేయగలమా? यहााँ तुम द्वदन में दो बार नहा सकते हो|

िूम्रपान से कैंसर हो सकता है | యహాైఁ తుమ్ దిన్ మేైఁ ద్య బార్ నహా సకేత హో|

దూమ్ర్ పాన్ సే కానసర్ హో సకాత హై| ఇకుడ నీవు రోజుకు రెిండుసర్చా సినిం చేయవచుు.

ధూమపానిం వలా కాయనసర్ రావచుు. तुम यहाों बैठ सकते हो|

बच्चा कुछ द्वदनोों में ही अच्छी तरह से चल తుమ్ యహాైఁ బైఠ్ సకేత హో|
सकेगा| నీవు ఇకుడ కూరోుగలవు.
బచు కుఛ్ దినోైఁ మేైఁ హీ అచీీ తరహ్ సే చల్ సకేగా| तुम यह द्वकताब घर ले जा सकते हो|
పిలావ్యడు కొనిి రోజులలోనే బాగా నడవగలుగుతడు. తుమ్ యహ్ కితబ్ ఘర్ లే జా సకేత హో|
वह द्वकसी भी क्षर् आ सकता है | నీవు ఈ పుసతకిం ఇింటికి తీసుకువళువచుు.
వహ్ కిసీ భీ క్షణ్ ఆ సకాత హై| पाठक एक बार में एक ही द्वकताब ले जा सकता
అతను ఏ క్షణమైనా రావచుు. है |

वह घर पर हो सकता है | పాఠక్ట్ ఏక్ట్ బార్ మేైఁ ఏక్ట్ హీ కితబ్ లే జా సకాత హై|

వహ్ ఘర్ ప్ర్ హో సకాత హై| రీడర్ ఒకే సమయింలో ఒకే పుసతకిం తీసుకువలాగలడు.

ఆయన ఇింట్లానే ఉిండొచుు.

114
ఈ పుస్తకం లోని ప్రతి పాఠం వీడియోల రూరంలో మన VRR TUTORIALS Youtube channel లో అలానే
VRR TUTORIALS Mobile app లో అందుబాటులో ఉన్నా యి, ఆ వీడియోలు చూస్తత ఈ పుస్తకం చదివితే మరంత సులువుగా
నేర్చు కోగలుగుతార్చ. హందీ మరయూ ఇంగ్ల ీష్ online Classes లో జాయిన్ అవ్వ డానికి 9603339977,7901339977 ని
స్ంప్రదించగలర్చ.
10 साल के छोटे बच्चे इस हाल के अोंदर नहीों 10 సల్ కే ఛోటే బచేు ఇస్ హాల్ కే అిందర్ నహీైఁ జా
जा सकते हैं | సకేత హై|
10 సింవతసరాల పిలాలు ఈ హాలు లోనికి వళులేర్చ.
अपूर्ण भूत काल
जब मैं स्कूल में था तब मैं िारा प्रवाह अोंग्रेजी बोल सकता था|
జబ్ మైైఁ స్తుల్ మేైఁ థా తబ్ మైైఁ ధ్యర ప్రవ్యహ్ అింగ్రేజీ బోల్ సకాత థా|
నేను పాఠశాలలో ఉనిపుపడు, ఇింగ్లాష్ అనరగళింగా మాట్లాడగలిగే వ్యడిని.

पाना का प्रयोग
हम लोग द्वकताब नहीों पढ़ पायेंगे| అతడు ఇకుడికి రాలేక పోయేవ్యడు.
హింలోగ్ కితబ్ నహీైఁ ప్ఢ్ పాయేింగే| हम िुटबॉल खेल नहीों पाये|
మేము పుసతకిం చదవలేకపోవచుు. హమ్ ఫుట్లబల్ ఖేల్ నహీైఁ పాయే|
वह इों क्तिश नहीों बोल पाया| మేము ఫుట్లబల్ ఆడలేక పోయాము.
వహ్ ఇింగ్లాష్ నహీైఁ బోల్ పాయా| वह अच्छी तरह अोंगरे जी नहीों द्वलख पायेगा|
అతడు ఇింగ్లాష్ మాట్లాడలేక పోయాడు. వహ్ అచీీ తరహ్ అింగ్రేజీ నహీైఁ లిఖ్ పాయేగా|
वह अोंदर आ नहीों पायी| అతడు ఇింగ్లాష్ బాగా వ్రాయలేడు.
వహ్ అిందర్ ఆ నహీైఁ పాయి| నేను నడవగలుగుతూ ఉనాిను.
ఆమె లోప్లి రాలేకపోయిింది. मैं चल पा रहा हूाँ |
आज मैं कॉलेज नहीों जा पाया| నేను చూడగలుగుతూ ఉనాిను.
ఆజ్ మైైఁ కాలేజ్ నహీైఁ జా పాయా| मैं दे ख पा रहा हूाँ |
నేను ఈ రోజు కాలేజీకి వళులేకపోయాను. मैं बड़ी मुक्तिल से बस के अोंदर जा पाया|
वह यहााँ नहीों आ पाता था| మై బడీ ముషిుల్ సే బస్ కే అిందర్ జా పాయా|
వహ్ యహాైఁ నహీైఁ ఆ పాత థా| నేను అతి కషసిం తో బసుస లోప్లి వళుగలిగాను.

सक + चाद्वहए था
మీర్చ నిని ననుి పిలిచి ఉిండాలిసింది,నేను వచిు ఉిండేవ్యడిని.
आपको कल मुझे बुलाना चाद्वहए था,मैं आ सकता था|
ఆపోు కల్ ముఝే బులనా చాహయే థా, మైైఁ ఆ సకాత థా|
నేను నిని మీ ఇింటికి వచిు ఉిండాలిసింది,కానీ రాలేకపోయాను.
मुझे कल आपके घर आना चाद्वहए था,लेद्वकन नहीों आ सका|

115
ఈ పుస్తకం లోని ప్రతి పాఠం వీడియోల రూరంలో మన VRR TUTORIALS Youtube channel లో అలానే
VRR TUTORIALS Mobile app లో అందుబాటులో ఉన్నా యి, ఆ వీడియోలు చూస్తత ఈ పుస్తకం చదివితే మరంత సులువుగా
నేర్చు కోగలుగుతార్చ. హందీ మరయూ ఇంగ్ల ీష్ online Classes లో జాయిన్ అవ్వ డానికి 9603339977,7901339977 ని
స్ంప్రదించగలర్చ.
ముఝే కల్ ఆపేు ఘర్ ఆనా చాహయే థా, లేకిన్ నహీైఁ ఆ సకా|
ఆయన తన భాదయతలను తన కొడుకుకి అప్పగ్వించి ఉిండాలిసింది.
మీర్చ ఆ మిందు వేసుకొని ఉిండాలిసింది,ఎిందుకు వేసుకోలేదు.
आपको वो दवा लेनी चाद्वहए थी,क्योों नहीों द्वलए/क्योों नहीों ले सके|
ఆపోు వో దవ్య లేనా చాహయే థా, కూయైఁ నహీైఁ లియే/కూయైఁ నహీైఁ లే సకే|
మీర్చ కింపూయటర్ నేరిుకుని ఉిండాలిసింది,మీకు ఈ ఉద్యయగిం ఇవాలేను.
आपको कोंप्यूटर सीखना चाद्वहए था,आपको ये नौकरी नहीों दे सकता|
ఆపోు కింపూయటర్ సీఖ్ని చాహయే థా, ఆపోు యే నౌకరీ నహీైఁ దే సకాత|
మీర్చ మా ఇింటికి వసేత నేను మీకు పాయసిం చేసిపెటసగలిగే ద్వనిని.
आप मेरे घर आये होते तो मैं आपको खीर बनाकर क्तखला सकती थी|
ఆప్ మేర్చ ఘర్ ఆయే హోతే తో మై ఆపోు ఖ్తర్ బనాకర్ ఖిల సకీత థీ|
మీర్చ వసతరని మాకు ముిందే తెలిసినటెలసతే మేము అనిి ఏరాపట్టా చేసి ఉిండేవ్యరిమి.
आपकी आनेकी खबर हमें पहले मालूम होता तो हम सारी तैयाररयाों कर सकते थे|
ఆపీు ఆనేకి ఖబర్ హమేైఁ ప్హలే మాలిం హోత తో హమ్ సరీ తయాయరియాైఁ కర్ సకేత థే|
మీర్చ వసతరని మాకు ముిందే తెలిసినటెలసతే మేము అనిి ఏరాపట్టా చేసి ఉిండేవ్యరిమి.
మీర్చ నిని అతనిని కొటసకుిండా ఉిండి ఉనిటెలసతే అతడు ఈ రోజు స్తుల్ కి రాగలిగ్వ ఉిండేవ్యడు.
आपकी आनेकी खबर हमें पहले मालूम होता तो हम सारी तैयाररयाों कर सकते थे|
ఆపీు ఆనేకి ఖబర్ హమేైఁ ప్హలే మాలిం హోత తో హమ్ సరీ తయాయరియాైఁ కర్ సకేత థే|
మీర్చ నేను చెపిపన మిందులు వేసుకుని ఉనిటెలసతే మీ ఆరోగయిం బాగుప్డి ఉిండేది.
आप मेरी कही दवाइयााँ ली होती तो आपका स्वस्थ्य ठीक हो सकता था|
ఆప్ మేరీ కహీ దవ్యయియాైఁ లీ హోతీ తో ఆపాు సాస్థయ ఠీక్ట్ హో సకాత థా|
మీర్చ అతనికి మీ సైకిల్ ఇచిు ఉిండినటెలసతే అతడు రాత్రి తారగా ఇింటికి వళుగలిగ్వ ఉిండేవ్యడు.
आपने अपना साइद्वकल उसको दी होती तो वह रात को घर जल्दी जा सकता था|
ఆపేి అపాి సైకిల్ ఉసోు దీ హోతీ తో వహ్ రాత్ కో ఘర్ జలీద జా సకాత థా|
సీత గ్లత ద్వట్లక పోయినటెలసతే రావణుడు ఎతుతకుపోగలిగ్వ ఉిండేవ్యడు కాదు.
सीता लकीर ना पार की होती तो रावर् नहीों उठा सकता था|
సీత లకీర్ నా పార్ కీ హోతీ తో రావణ్ నహీైఁ ఉఠా సకాత థా|
నీవు బాగా చదివి ఉిండినటెలసతే ఈ ప్రీక్షలో ఉతీతర్చాడవై ఉిండేవ్యడివి.
तू ध्यान से पढ़ता तो इस परीक्षा में उत्तीर्ण हो सकता था|

116
ఈ పుస్తకం లోని ప్రతి పాఠం వీడియోల రూరంలో మన VRR TUTORIALS Youtube channel లో అలానే
VRR TUTORIALS Mobile app లో అందుబాటులో ఉన్నా యి, ఆ వీడియోలు చూస్తత ఈ పుస్తకం చదివితే మరంత సులువుగా
నేర్చు కోగలుగుతార్చ. హందీ మరయూ ఇంగ్ల ీష్ online Classes లో జాయిన్ అవ్వ డానికి 9603339977,7901339977 ని
స్ంప్రదించగలర్చ.
తూ ధ్యయన్ సే ప్ఢాత తో ఇస్ ప్రీక్షా మేైఁ ఉతీతర్ా హో సకాత థా|.

117
ఈ పుస్తకం లోని ప్రతి పాఠం వీడియోల రూరంలో మన VRR TUTORIALS Youtube channel లో అలానే
VRR TUTORIALS Mobile app లో అందుబాటులో ఉన్నా యి, ఆ వీడియోలు చూస్తత ఈ పుస్తకం చదివితే మరంత సులువుగా
నేర్చు కోగలుగుతార్చ. హందీ మరయూ ఇంగ్ల ీష్ online Classes లో జాయిన్ అవ్వ డానికి 9603339977,7901339977 ని
స్ంప్రదించగలర్చ.
 चाहना का प्रयोग
హిందీ లో “ चाहना ” అింటే “ కోర్చకొనుట ” అనే అరిిం వసుతింది.ఇది ఒక క్రియ ,మిగ్వలిన క్రియల మాదిరిగానే దీనిని
కూడా అనిి కాలములలోనూ ఉప్యోగ్వించవచుు.
ఏదైనా వసుతవు కోర్చకుింట్టని సిందర్ింలో
వరతమాన కాలింలో
आप क्या चाहते हैं ? రైతులు వితతనాలు కోర్చకుింట్టనాిర్చ.
ఆప్ కాయ చాహేత హై? गााँ व वाले पक्की सड़कें चाहते हैं |
తమరికి ఏమి కావ్యలి? గాైఁవ్ వ్యలే ప్కీు సడక్ట్ చహేత హైైఁ|
बच्चे क्या चाहते हैं ? గ్రామసుతలు ప్కాు రోడుా కోర్చకుింట్టనాిర్చ.
బచేు కాయ చహేత హైైఁ? द्वपताजी अखबार चाहते हैं |
పిలాలు ఏమి కోర్చతునాిర్చ? పితజీ అఖ్నబర్ చహేత హైైఁ|
मजदू र द्वकतने पैसे चाहते हैं ? నానిగార్చ ఒక వ్యరాతప్త్రిక కోర్చకుింట్టనాిర్చ.
మజూదర్ కితేి పైసే చహేత హైైఁ? मैं द्वकताब चाहता हूाँ |
కారిమకులు ఎింత డబుబ కావ్యలనుకుింట్టనాిర్చ? మై కితబ్ చాహాత హైఁ|
मेरा नौकर ज्यादा वेतन चाहता है | నేను ఒక పుసతకిం కోర్చకుింట్టనాిను.)నాకు ఒక
మేరా నౌకర్ జాయద్వ వేతన్ చాహాత హై| పుసతకిం కావ్యలి)
మా ప్నివ్యడు ఎకుువ జీతిం కోర్చకుింట్టనాిడు. वह गुद्वड़या चाहता है |
द्वकसान बीज चाहते हैं | వహ్ గుడియా చాహాత హై|
కిసన్ బీజ్ చాహేత హైైఁ| అతడు బమమ కోర్చకుింట్టనాిడు.
భూతకాలింలో
द्वपताजी अखबार चाहते थे| वे ताजी तरकाररयाों चाहते थे|
పితజీ అఖ్నబర్ చహేత హైైఁ| వే తజా తరాురియాైఁ చాహేత థే|
నానిగార్చ ఒక వ్యరాతప్త్రిక కోర్చకునాిర్చ. వ్యర్చ తజా కూరగాయలు కోర్చకునాిర్చ.
मैं द्वकताब चाहता था| सुिीर िल चाहता था|
మై కితబ్ చాహాత థా| సుధీర్ ఫల్ చాహాత థా|
నేను ఒక పుసతకిం కోర్చకునాిను. సుధీర్ ప్ిండుా కోర్చకునాిడు.
वह सोने की अोंगूठी चाहती थी| वह सोने की अोंगूठी चाहती थी|
వహ్ సోనే కీ అింగూఠీ చాహీత థీ| వహ్ సోనే కీ అింగూఠీ చాహీత థీ|
ఆమె బింగార్చ ఉింగరానిి కోర్చకునిది. ఆమె బింగార్చ ఉింగరానిి కోర్చకునిది.
118
ఈ పుస్తకం లోని ప్రతి పాఠం వీడియోల రూరంలో మన VRR TUTORIALS Youtube channel లో అలానే
VRR TUTORIALS Mobile app లో అందుబాటులో ఉన్నా యి, ఆ వీడియోలు చూస్తత ఈ పుస్తకం చదివితే మరంత సులువుగా
నేర్చు కోగలుగుతార్చ. హందీ మరయూ ఇంగ్ల ీష్ online Classes లో జాయిన్ అవ్వ డానికి 9603339977,7901339977 ని
స్ంప్రదించగలర్చ.
वे ताजी तरकाररयाों चाहते थे| सुिीर िल चाहता था|
వే తజీ తరాురియాైఁ చాహేత | సుధీర్ ఫల్ చాహాత థా|
వ్యర్చ తజా కూరగాయలు కోర్చకుింట్టనాిర్చ. సుధీర్ ప్ిండుా కోర్చకునాిడు.
భవిషయత్ కాలింలో
द्वपताजी अखबार चाहें गे| వ్యర్చ తజా కూరగాయలు కోర్చకుింట్లర్చ.
పితజీ అఖ్నబర్ చాహేింగే| सुिीर िल चाहे गा|
నానిగార్చ ఒక వ్యరాతప్త్రిక కోర్చకుింట్లర్చ. సుధీర్ ఫల్ చాహేగా|
मैं द्वकताब चाहूों गा| సుధీర్ ప్ిండుా కోర్చకుింట్లడు.
మై కితబ్ చాహింగా| वह सोने की अोंगूठी चाहे गी|
నేను ఒక పుసతకిం కోర్చకుింట్లడు. వహ్ సోనే కీ అింగూఠీ చాహేగ్ల|
वह सोने की अोंगूठी चाहे गी| ఆమె బింగార్చ ఉింగరానిి కోర్చకుింట్టింది.
వహ్ సోనే కీ అింగూఠీ చాహేగ్ల| वे ताजा तरकाररयाों चाहें गे|
ఆమె బింగార్చ ఉింగరానిి కోర్చకుింట్టింది. వే తజా తరాురియాైఁ చాహేింగే |
वे ताजी तरकाररयाों चाहें गे| వ్యర్చ తజా కూరగాయలు కోర్చకుింట్లర్చ.ఏదైనా ప్ని
వే తజీ తరాురియాైఁ చాహేింగే | చేయాలనుకుింట్టనాిను అనే సిందర్ింలో.
వరతమాన కాలింలో
मैं द्ववशाखापट् नम जाना चाहता हूाँ | आप आिी रात में कहाों जाना चाहते हैं ?
మై విశాఖప్టిిం జానా చాహాత హు| ఆప్ ఆధీ రాత్ మేైఁ కహాైఁ జానా చహేత హైైఁ?
నేను విశాఖప్టిిం వళాాలని మీర్చ అరిరాత్రి ఎకుడకి వళాులనుకుింట్టనాిర్చ?
కోర్చకుింట్టనాిను)అనుకొింట్టనాిను).
अब तुम घूमने के द्वलए आना चाहते हो| आप द्वकतना चुकाना चाहते हैं ?
అబ్ తుమ్ ఘూమేి కే లియే ఆనా చహేత హో| ఆప్ కితి చుకానా చాహతే హైైఁ?
ఇపుపడు మీర్చ తిరగడానికి రావ్యలనుకుింట్లర్చ. తమర్చ ఎింత చెలిాించాలి అనుకుింట్టనాిర్చ?
अब हम द्वनकलना चाहते हैं | आप मुझसे क्या कहना चाहते हैं ?
అబ్ హమ్ నికలి చహేత హైైఁ| ఆప్ ముఝేస కాయ కహనా చాహేత హైైఁ?
ఇపుపడు మేము వళాులనుకుింట్టనాిము. తమర్చ నాతో ఏమి చెపాపలనుకుింట్టనాిర్చ?
आज कौन बाजार जाना चाहते हैं ? आपका दोस्त क्या खरीदना चाहता है ?
ఆజ్ కౌన్ బాజార్ జానా చాహతే హైైఁ? ఆపాు ద్యస్త కాయ ఖరీద్వి చాహాత హై?
ఈరోజు ఎవర్చ బజార్చకి వళాాలని అనుకుింట్టనాిర్చ?

119
ఈ పుస్తకం లోని ప్రతి పాఠం వీడియోల రూరంలో మన VRR TUTORIALS Youtube channel లో అలానే
VRR TUTORIALS Mobile app లో అందుబాటులో ఉన్నా యి, ఆ వీడియోలు చూస్తత ఈ పుస్తకం చదివితే మరంత సులువుగా
నేర్చు కోగలుగుతార్చ. హందీ మరయూ ఇంగ్ల ీష్ online Classes లో జాయిన్ అవ్వ డానికి 9603339977,7901339977 ని
స్ంప్రదించగలర్చ.
మీ సేిహతుడు ఏమి కొనుగోలు నేను ట్ట త్రాగాలనుకుింట్టనాిను.
చేయాలనుకుింట్టనాిడు? द्वकसान खेत जोतना चाहते हैं |
मैं चाय पीना चाहता हूाँ | కిసన్ ఖేత్ జోతి చాహేత హైైఁ|
మై చాయ్ పీనా చాహాత హైఁ| రైతులు పలనిి దునాిలనుకుింట్టనాిర్చ.
భూతకాలింలో
कल मैं द्ववशाखापटनम जाना चाहता था | ఆపాు ద్యస్త కాయ ఖరీద్వి చాహాత థా?
కల్ మై విశాఖప్టిిం జానా చాహాత థా| మీ సేిహతుడు ఏమి కొనుగోలు చేయాలనుకునాిర్చ?
నిని నేను విశాఖప్టిిం వళాాలని इतनी दे र इों तजार कराने के द्वलए मािी चाहता
కోర్చకునాిను)అనుకునాిను). था|
ఇతీి దేర్ ఇింతేజార్ కరానే కే లియే మాఫీ చాహాత
कल तुम घूमने के द्वलए आना चाहते थे|
థా|
కల్ తుమ్ ఘూమేి కే లియే ఆనా చహేత థే|
ఇింతసేపు వేచి ఉించినిందుకు క్షమాప్ణ
నిని మీర్చ తిరగడానికి రావ్యలనుకునాిర్చ.
కోర్చకునాిర్చ.
कल हम द्वनकलना चाहते थे|
मैं चाय पीना चाहता था|
కల్ హమ్ నికలి చహేత థే|
మై చాయ్ పీనా చాహాత థా|
నిని మేము వళాులనుకునాిము.
నేను ట్ట త్రాగాలనుకుింట్టనాిను.
कल कौन बाजार जाना चाहते थे?
द्वकसान खेत जोतना चाहते थे|
కల్ కౌన్ బాజార్ జానా చాహతే థే?
కిసన్ ఖేత్ జోతి చాహేత థే |
నిని ఎవర్చ బజార్చకి వళాాలని
రైతులు పలనిి దునాిలనుకునాిర్చ.
అనుకునాిర్చ?
वह कल खेलना चाहता था|
आप आिी रात में कहाों जाना चाहते थे?
ఉసేి కల్ ఖేలి చాహాత థా|
ఆప్ ఆధీ రాత్ మేైఁ కహాైఁ జానా చహేత థే?
అతను నిని ఆడాలని కోర్చకునాిడు.
మీర్చ అరిరాత్రి ఎకుడకి వళాులనుకునాిర్చ?
द्वपछले महीने में वह क्या खरीदना चाहता था?
आप द्वकतना चुकाना चाहते थे?
పిఛేా మహీనే మేైఁ వహ్ కాయ ఖరీద్వి చాహాత థా?
ఆప్ కితి చుకానా చాహతే థే?
గత న్లలో అతను ఏమి కొనుగోలు
తమర్చ ఎింత చెలిాించాలి అనుకునాిర్చ?
చేయాలనుకునాిడు?
आप मुझसे क्या कहना चाहते थे?
हम कहानी पढना चाहते थे|
ఆప్ ముఝేస కాయ కహనా చాహేత థే?
హమేి కహానీ ప్ఢ్తి చాహీ|
తమర్చ నాతో ఏమి చెపాపలనుకునాిర్చ?
మేము కథ చదవ్యలని అనుకునాిిం.
आपका दोस्त क्या खरीदना चाहता थे?

120
ఈ పుస్తకం లోని ప్రతి పాఠం వీడియోల రూరంలో మన VRR TUTORIALS Youtube channel లో అలానే
VRR TUTORIALS Mobile app లో అందుబాటులో ఉన్నా యి, ఆ వీడియోలు చూస్తత ఈ పుస్తకం చదివితే మరంత సులువుగా
నేర్చు కోగలుగుతార్చ. హందీ మరయూ ఇంగ్ల ీష్ online Classes లో జాయిన్ అవ్వ డానికి 9603339977,7901339977 ని
స్ంప్రదించగలర్చ.
భవిషయత్ కాలింలో
कल मैं द्ववशाखापटनम जाना चाहूों ग| కల్ కౌన్ బాజార్ జానా చాహేగా?
కల్ మై విశాఖప్టిిం జానా చాహింగా| నిని ఎవర్చ బజార్చకి వళాాలని అనుకుింట్లర్చ?
ర్చపు నేను విశాఖప్టిిం వళాాలని आप आिी रात में कहाों जाना चाहें गे?
కోర్చకుింట్లను)అనుకుింట్లను). ఆప్ ఆధీ రాత్ మేైఁ కహాైఁ జానా చాహేింగే?
कल तुम घूमने के द्वलए आना चाहोगे| మీర్చ అరిరాత్రి ఎకుడకి వళాులని అనుకుింట్లర్చ?
కల్ తుమ్ ఘూమేి కే లియే ఆనా చాహేింగే| आप द्वकतना चुकाना चाहें गे?
ర్చపు మీర్చ తిరగడానికి రావ్యలనుకుింట్లర్చ. ఆప్ కితి చుకానా చాహేింగే?
कल हम द्वनकलना चाहेंगे| తమర్చ ఎింత చెలిాించాలి అనుకుింట్లర్చ?
కల్ హమ్ నికలి చాహేింగే| मैं चाय पीना चाहें गे|
ర్చపు మేము వళాులనుకుింట్లము. మై చాయ్ పీనా చాహేింగే|
कल कौन बाजार जाना चाहे गा? నేను ట్ట త్రాగాలనుకుింట్లము.

चुक का प्रयोग(చుక్ క్ పరయోగ్ద)చుక్ యొక్ా ఉపయోగము.

హిందీ లో “ चुक ” అనేదవ సమాప్ిా బోధ్కింగా ఉప్యోగప్డుతుింది. అింటే ఒక్ పని పూరిా అయిందవ అని
చపపడానిక్ర ఉపయోగపడుత్ుిందవ. “ चुक ” మిగిలిన అనిన క్రయ
ి ల మాదవరి గానే క్ాల, లిింగ,
వచనములను బటిస మార్చను.
ఉద్వ:-
मैं खा चुका| మైైఁ ఖ్న చుకా| నేను తినేసను.
కరత వరతమాన కాలిం భూతకాలిం భవిషయత్ కాలిం
పుిం స్త్రీ పుిం స్త్రీ పుిం స్త్రీ

मैं चुकता चुकती चुका चुकी चुकूाँगा चुकूाँगी

तुम चुकते चुकती चुके चुकी चुकोगे चुकोगी
तू, यह, वह चुकता चुकती चुका चुकी चुकेगा चुकेगी
हम, आप, वे,
चुकते चुकती चुके चुकीों चुकेंगे चुकेंगी
ये
వరతమాన కాలిం
रोज सवेरे हम नौ बजे स्कूल आ चुकते हैं |
రోజ్ సవర్చ హిం నౌ బజే స్తుల్ ఆ చుకేత హై|

121
ఈ పుస్తకం లోని ప్రతి పాఠం వీడియోల రూరంలో మన VRR TUTORIALS Youtube channel లో అలానే
VRR TUTORIALS Mobile app లో అందుబాటులో ఉన్నా యి, ఆ వీడియోలు చూస్తత ఈ పుస్తకం చదివితే మరంత సులువుగా
నేర్చు కోగలుగుతార్చ. హందీ మరయూ ఇంగ్ల ీష్ online Classes లో జాయిన్ అవ్వ డానికి 9603339977,7901339977 ని
స్ంప్రదించగలర్చ.
రోజూ ఉదయానేి తమిమది గింటలకు స్తుల్ కి వచేుసతము.
मैं छात्रोों के आने से पहले ही स्कूल पहुाँ च चुकता हूों |
మై ఛాత్రో కే ఆనే సే ప్హేా హీ స్తుల్ చుకాత హుిం|
నేను విద్వయర్చథలు రాకముిందే స్తుల్ కి చేర్చకుింట్లను.
భూతకాలిం
अध्यापक स्कूल को पहले ही आ चुके| అతడు హిందీ చదివేశాడా?
అధ్యయప్క్ట్ స్తుల్ కో ప్హేలే హీ ఆ చుకే| गीता अपना पाठ पढ़ चुकी|
ఉపాధ్యయయులు స్తుల్ కు ముిందుగానే వచేుసర్చ. గ్లత అపాి పాఠ్ ప్ఢ్ చుకీ|
कल सरला से परीक्षा द्वलखवा चुकी क्या? గ్లత తన పాఠానిి చదివేసిింది.
కల్ సరళ సే ప్రీక్షా లిఖ్నా చుకీ కాయ? िोबी सारे कपड़े ला चुका क्या?
నిని సరళ చేత ప్రీక్ష వ్రాయిించేసరా? ధోభీ సర్చ కప్డే ల చుకా కాయ?
क्या आप उसको पैसे वापस दे चुके? ధోబీ బటసలనీి తెచేుసడా?
కాయ ఆప్ ఉసోు పైసే వ్యప్స్ దే చుకే? नौकर कमरा साि कर चुका क्या?
తమర్చ అతనికి డబుబ వ్యప్సు ఇచేుసరా? నౌకర్ కమరా సఫ్ కర్ చుకా కాయ?
क्या आप कॉिी पी चुके? ఆ సేవకుడు గదిని శుభ్రిం చేసేసడా?
కాయ ఆప్ కాఫీ పీ చుకే? माों 8:00 बजे तक खाना पका चुकी|
మీర్చ కాఫీ త్రాగేసరా? మాైఁ 8:00 బ్జే త్క్ ఖ్ానా పక్ా చుక్ీ|
क्या तुम वहााँ पर आ चुके? అమమ ఎనిమిది గింటలకి వింట విండేసిింది.
కాయ తుమ్ వహాైఁ ప్ర్ ఆ చుకే? मेरे स्कूल जाने का वक्त हो चुका है |
మీర్చ అకుడకు వచేుసరా? మేర్చ స్తుల్ జానే కా వక్ట్త హో చుకా హై|
क्या माों खाना बना चुकी? నా స్తుల్ కి వళువలసిన టైిం అయిపోయిింది.
కాయ మాైఁ ఖ్ననా బనా చుకీ? मैं खाना खा चुकी|
అమమ వింట విండేసిింద్వ? మైైఁ ఖ్ననా ఖ్న చుకీ|
क्या वे सभा में बोल चुके? నేను ఆహారిం తినేసను.
కాయ వే సభ మేైఁ బోల్ చుకే? हम वो द्वसनेमा दे ख चुके|
ఆయన సమావేశింలో మాట్లాడేసరా? హమ్ వో సినేమా దేఖ్ చుకే|
क्या वह द्वहोंदी पढ़ चुका| మేము ఆ చలన చిత్రానిి చూసేసము.
కాయ వహ్ హిందీ ప్ఢ్ చుకా|
जब मैं वहााँ पहुों चा, तब तक वह खाना खा चुका|

122
ఈ పుస్తకం లోని ప్రతి పాఠం వీడియోల రూరంలో మన VRR TUTORIALS Youtube channel లో అలానే
VRR TUTORIALS Mobile app లో అందుబాటులో ఉన్నా యి, ఆ వీడియోలు చూస్తత ఈ పుస్తకం చదివితే మరంత సులువుగా
నేర్చు కోగలుగుతార్చ. హందీ మరయూ ఇంగ్ల ీష్ online Classes లో జాయిన్ అవ్వ డానికి 9603339977,7901339977 ని
స్ంప్రదించగలర్చ.
జబ్ మై వహా ప్హుించా, తబ్ తక్ట్ ఉసేి ఖ్ననా ఖ్నయా|
నేను చేర్చకునేటప్పటికే అతడు భోజనిం చేసేసడు.
खाना खा चुकने के बाद हम लोग द्वसनेमा दे खने गये|
ఖ్ననా ఖ్న చుకనే కే బాద్ హిం లోగ్ సినిమా దేఖనే గయే|
భోజనిం చేసేసకా / చేసేసిన తర్చవ్యత మేము సినిమా చూడడానికి వళాుము.
उनके आ चुकने के बाद हमने बातचीत शुरू की|
ఉనేు ఆ చుకనే కే బాద్ హమేి బాతీుత్ శురూ కీ|
వ్యర్చ వచేుసకా మేము మాట్లాడుకోవడిం మొదలుపెట్లసము.
ఆసని భూతకాలిం
क्या आप प्रिानमोंत्री से द्वमल चुके हैं | మీర్చ దేవద్వసు సినిమా చూసి ఉనాిరా?
కాయ ఆప్ ప్రాధ్యన్ మింత్రి సే మిల్ చుకే హైైఁ? क्या आप दे वदास द्विल्म दे ख चुके हैं ?
మీర్చ ప్రధ్యనమింత్రిని కలుసుకునాిరా? కాయ ఆప్ దేవద్వస్ ఫిలిిం దేఖ్ చుకే హై?
हम सारा पैसा खचण कर चुके हैं | మీర్చ దేవద్వసు సినిమా చూసేసరా?
హమ్ సరా పైస ఖర్ు కర్ చుకే హైైఁ| अपराि साद्वबत हो चुका है |
మేము డబబింత ఖర్చు చేసేసము. అప్రాథ్స సబిత్ హో చుకా హై|
क्या आपने दे वदास द्विल्म दे खी है ? నేరిం నిరూపిించబడినది.
కాయ ఆపేి దేవద్వస్ ఫైల్ దేఖ్త హై?
పూరా భూతకాలిం
मेरे पहुाँ चने से पहले ही वे आ चुके थे|
మేర్చ ప్హుించేి సే ప్హలే హీ ఆ చుకే థే|
నేను చేర్చకోవడానికి ముిందే వచేుశార్చ.
जब मैं वहााँ पहुों चा, तब तक वह कॉिी पी चुका था|
జబ్ మై వహా ప్హుించా, తబ్ తక ఉసనే కాఫీ పీ చుకా థా|
నేను చేర్చకునేటప్పటికి, అప్పటికే అతడు కాఫీ త్రాగేసడు.
तब तक हम काम कर चुके थे,जब तक उसने अखबार पढ़ा|
తబ్ తక్ట్ హిం కాిం కర్ చుకే థే, జబ్ తక్ట్ ఉసనే అఖ్నబర్ ప్ఢా|
అతడు వ్యరాతప్త్రిక చదివేటప్పటికి మేము ప్ని చేసేసము.
मेरे पहुाँ चने से पहले ही वे आ चुके थे|
మేర్చ ప్హుించేి సే ప్హలే హీ ఆ చుకే థే|

123
ఈ పుస్తకం లోని ప్రతి పాఠం వీడియోల రూరంలో మన VRR TUTORIALS Youtube channel లో అలానే
VRR TUTORIALS Mobile app లో అందుబాటులో ఉన్నా యి, ఆ వీడియోలు చూస్తత ఈ పుస్తకం చదివితే మరంత సులువుగా
నేర్చు కోగలుగుతార్చ. హందీ మరయూ ఇంగ్ల ీష్ online Classes లో జాయిన్ అవ్వ డానికి 9603339977,7901339977 ని
స్ంప్రదించగలర్చ.
నేను చేర్చకోవడానికి ముిందే వచేుశార్చ.
जब मैं वहााँ पहुों चा,तब तक वह स्कूल जा चुका था|
జబ్ మై వహా ప్హుించా, తబ్ తక్ట్ వహ్ స్తుల్ జా చుకా థా|
నేను అకుడికి చేర్చకునే టప్పటికి, అప్పటికే అతడు స్తుల్ కి చేర్చకునాిడు.
हमारे पहुाँ चने से पहले वे खाना खा चुके थे|
హమార్చ ప్హుించేి సే ప్హేా వ ఖ్ననా ఖ్న చుకే థే|
మేము చేర్చకునే ముిందే వ్యర్చ భోజనిం చేసేసర్చ.
पुलीस आने से पहले ही अपरािी िरार हो चुका था|
పులీస్ ఆనే సే ప్హలే హీ అప్రాధి ఫరార్ హో చుకా థా|
పోలీసులు రాగానే నేరసుథడు పారిపోయాడు.
रे लवे द्वडपाटण मेंट एक अद्वतररक्त मद्वहला कोच पहले जोड़ चुका था|
ర్చలేా డిపారెసమింట్ ఏక్ట్ అతిరిక్ట్త మహళా కోచ్ ప్హలే జోడ్ చుకా థా|
రైలేా శాఖ అదనపు మహళా కోచుి ముిందుగా జత చేసేసిింది.
అపూరా భూతకాలిం
द्वपछले महीने मैं रोज सवेरे नौ बजे से पहले स्कूल पहुाँ च चुकता था|
పిచెా మహీనే మెయిన్ రోజ్ సవర్చ నౌ బజే తక్ట్ స్తుల్ ప్హున్ు చుకాత థా|
పోయిన న్లలో నేను రోజూ ఉదయిం తమిమది గింటలకి స్తుల్ కి చేర్చకునే వ్యడిని.
సిందిగ్ద భూతకాలిం
वे कर चुके होोंगे|
వే కర్ చుకే హోింగే|
వ్యర్చ చేసేసి ఉింట్లర్చ.
िोबी कपडे िो चुका होगा|
ధోబీ కప్డే ధో చుకా హోగా|
చాకలి బటసలు ఉతికేసి ఉింట్టింది.
భవిషయత్ కాలిం
मैं कल तीन बजे तक खा चुकूोंगा|
మైైఁ కల్ తీన్ బజే తక్ట్ ఖ్నచుకూింగా|
నేను ర్చపు ౩ గింటలకు తినేసి ఉింట్లను.
ये इस घर को अगले महीने में बनवा चुकेंगे|

124
ఈ పుస్తకం లోని ప్రతి పాఠం వీడియోల రూరంలో మన VRR TUTORIALS Youtube channel లో అలానే
VRR TUTORIALS Mobile app లో అందుబాటులో ఉన్నా యి, ఆ వీడియోలు చూస్తత ఈ పుస్తకం చదివితే మరంత సులువుగా
నేర్చు కోగలుగుతార్చ. హందీ మరయూ ఇంగ్ల ీష్ online Classes లో జాయిన్ అవ్వ డానికి 9603339977,7901339977 ని
స్ంప్రదించగలర్చ.
యే ఇస్ ఘర్ కో అగేా మహీనే మేైఁ బనవ్య చుకేింగే|
వీర్చ ఈ ఇలుా వచేు న్లలో కటిసించేసతర్చ.
हम काम कल तक पूरा कर चुकेंगे|
వహ్ కామ్ కల్ తక్ట్ పూరా కర్ చుకేింగే|
ఆ ప్ని ర్చప్టికి పూరిత చేసేసతము.
शाम तक मैं मद्रास पहुोंच चुकूोंगा|
శాిం తక్ట్ మైైఁ మద్రాస్ ప్హుించ్ చుకుింగా|
సయింత్రానికి నేను మద్రాసు చేర్చకుింట్లను.
जब तक आप वहााँ जाएों गे / जाएाँ गी, तब तक वह सो चुका होगा|
జబ్ తక్ట్ ఆప్ వహా జాయేింగే / జాయేింగీ, తబ్ తక్ట్ వహ్ సో చుకా హోగా|
మీర్చ వళ్ళుటప్పటికి వ్యర్చ నిద్రపోవచుు.
वह कब तक यह द्वकताब पढ़ चुकेगा?
వహ్ కబ్ తక్ట్ యహ్ కితబ్ ప్ఢ్ చుకేగా?
అతడు ఎప్పటికి ఈ పుసతకిం చదివేసతడు?
वह कल तीन बजे तक पढ़ चुकेगा|
వహ్ కల్ తీన్ బజే తక్ట్ ప్ఢ్ చుకేగా|
అతడు ర్చపు మూడు గింటల వరకూ చదివేసతడు.
हम रोज शाम को सात बजे तक खाना खा चुकते हैं |
హిం రోజ శాిం కో సత్ బజే తక్ట్ ఖ్ననా కః చుకేత హై|
మేము రోజూ సయింత్రిం ఏడు గింటలకి భోజనిం చేసేసతను.
मैं कल तक यह उपन्यास द्वलख चुकूाँगा|
మై కల్ తక్ట్ యహ్ ఉప్నాయస్ లిఖ్ చుకూనాగ|
నేను ర్చప్టికి ఈ నవల చదివేసి ఉింట్లను.

125
ఈ పుస్తకం లోని ప్రతి పాఠం వీడియోల రూరంలో మన VRR TUTORIALS Youtube channel లో అలానే
VRR TUTORIALS Mobile app లో అందుబాటులో ఉన్నా యి, ఆ వీడియోలు చూస్తత ఈ పుస్తకం చదివితే మరంత సులువుగా
నేర్చు కోగలుగుతార్చ. హందీ మరయూ ఇంగ్ల ీష్ online Classes లో జాయిన్ అవ్వ డానికి 9603339977,7901339977 ని
స్ంప్రదించగలర్చ.
 लग का प्रयोग(లగ్ద క్ా పరయోగ్ద)

హిందీ లో लगना అనే క్రియకు ముఖయ క్రియగా అలనే సహాయక క్రియగా అనేక అరాథలు ఉనాియి.
लगना ని ఏదైనా ప్ని ప్రారింభిసుతనాిిం అని చెప్పడానికి ఎల ఉప్యోగ్వసతమో చూద్వదిం.
ఈ వ్యకాయలలో लग సహాయక క్రియగా ఉింట్టింది.ముఖయ క్రియకు ने ప్రతయయానిి జోడిించవలసి ఉింట్టింది.
लग యొకు రూప్ిం కరత)subject) యొకు లిింగ వచనములను బటిస మార్చతుింది.
ఉద్వ:- वे पढने लगे| వ్యర్చ చదవనారింభిించినార్చ)చదవడిం మొదలుపెట్లసర్చ).
క్రియా ధ్యతువునకు ने ను జోడిించాము.
ఉద్వ:- पढ़ + ने = पढने , द्वलख + ने = द्वलखने
20 साल पहले से वे खादी पहनने लगे|
20 సల్ ప్హలే సే వే ఖ్నదీ ప్హనేి లగే|
20 సింవతసరాల నుిండి వ్యర్చ ఖ్నదీ ధ్రిించడిం ప్రారింభిించార్చ
अध्यापक 10:00 बजे को पाठ पढ़ाने लगे|
అధ్యయప్క్ట్ 10:00 బజే కో పాఠ్ ప్ఢానే లగే|
గుర్చవు 10:00 గింటలకు పాఠాలు నేరిపించడిం మొదలుపెట్లసర్చ.
आज कल सूरज दे र से द्वनकलने लगता है |
ఆజ్ కల్ స్తరజ్ దేర్ సే నికలేి లగాత హై|
ఈ రోజులోా స్తర్చయడు ఆలసయింగా ఉదయిసతడు.
आप सभा में कब बोलने लगेंगे|
ఆప్ సభ మేైఁ కబ్ బోలేి లగేింగే|
సమావేశింలో మీర్చ ఎపుపడు మాట్లాడడిం మొదలుపెడతర్చ?
द्वकसान कल से िसल काटने लगेंगे|
కిసన్ కల్ సే ఫసల్ కాటేి లగేింగే|
రైతులు ర్చప్టినుిండి ప్ింటను కోయడిం మొదలుపెడతర్చ.
कक्षा में बच्चे अध्यापक ना होने से द्वचल्लाने लगे|
కక్షా మేైఁ బచేు అధ్యయప్క్ట్ నా హోనేసే చిలానే లగే|
తరగతి లో పిలాలు ఉపాధ్యయయుడు లేకపోవడింతో అరవడిం మొదలుపెట్లసర్చ.
चचण में 6:00 बजे घोंटी बजने लगते हैं |
చర్ు మేైఁ 6:00 బజే ఘింట్ట బజేి లగేత హైైఁ|

126
ఈ పుస్తకం లోని ప్రతి పాఠం వీడియోల రూరంలో మన VRR TUTORIALS Youtube channel లో అలానే
VRR TUTORIALS Mobile app లో అందుబాటులో ఉన్నా యి, ఆ వీడియోలు చూస్తత ఈ పుస్తకం చదివితే మరంత సులువుగా
నేర్చు కోగలుగుతార్చ. హందీ మరయూ ఇంగ్ల ీష్ online Classes లో జాయిన్ అవ్వ డానికి 9603339977,7901339977 ని
స్ంప్రదించగలర్చ.
చరిులో ఆర్చ గింటలకు గింట మ్రోగడిం మొదలవుతుింది.
द्वचद्वड़या सुबह ही चहकने लगी|
చిడియా సుబహ్ హీ చహకేి లగ్ల|
ప్క్షి ఉదయనేికూయటిం మొదలుపెటిసింది.
छोटे बच्चे 8:00 बजे सोने लगते है |
ఛోటే బచేు 8:00 బజే సోనే లగేత హైైఁ|
చినిపిలాలు ఎనిమిది గింటలకు నిద్రపోనారింభిసతర్చ.
परसोों अचानक बाररश होने लगी|
ప్రోసైఁ అచానక్ట్ బారిష్ హోనే లగ్ల|
మొని అకసమతుతగా వరషిం కురవనారింభిించిింది.
बच्ची माों को दे खकर होंसने लगी|
బచీు మాైఁ కో దేఖ్ కర్ హన్స నే లగ్ల|
పిలా తలిాని చూచి నవానారింభిించిింది.
बादलोों को दे खकर मोर नाचने लगता है |
బాదలోైఁ కో దేఖ్ కర్ మోర్ నాచేి లగాత హై|
మేఘాలను చూసి న్మలి నాటయిం చేయనారింభిసుతింది.
मैं भी द्वहोंदी सीखने लगूोंगी|
మై భీ హిందీ సీఖేి లగూింగ్ల|
నేను కూడా హిందీ నేర్చుకోవడిం మొదలుపెడతను.
मैं स्कूल में खेलने लगा था|
మైైఁ స్తుల్ మేైఁ ఖేలేి లగా థా|
నేను స్తులులో ఆడడిం మొదలుపెట్లసను.
द्वबल्ली को दे खकर चूहा भागने लगता है |
బిలీా కో దేఖ్ కర్ చూహా భాగేి లగాత హై|
పిలిాని చూసి ఎలుక పారిపోతుింది.
పెట్రోల్ యొకు ధ్ర ఆకాశానిి తకనారింభిించిింది.
पेटरोल का दाम आसमान छूने लगा|
పెట్రోల్ కా ద్వమ్ ఆసమన్ ఛూనే లగా..
सीता कल से खेलने लगेगी|

127
ఈ పుస్తకం లోని ప్రతి పాఠం వీడియోల రూరంలో మన VRR TUTORIALS Youtube channel లో అలానే
VRR TUTORIALS Mobile app లో అందుబాటులో ఉన్నా యి, ఆ వీడియోలు చూస్తత ఈ పుస్తకం చదివితే మరంత సులువుగా
నేర్చు కోగలుగుతార్చ. హందీ మరయూ ఇంగ్ల ీష్ online Classes లో జాయిన్ అవ్వ డానికి 9603339977,7901339977 ని
స్ంప్రదించగలర్చ.
సీత కల్ సే ఖేలేి లగేగ్వ|
సీత ర్చప్టినుిండి ఆడడిం మొదలుపెడుతుింది.
है दराबाद बड़ी तेजी से द्ववकास होने लगा|
హైదరాబాద్ బడీ తేజ్ సే వికాస్ హోనే లగా|
హైదరాబాద్ వేగింగా అభివృదిి అవాడిం మొదలయియింది.
అలనే “ लगना ” ని “ అనిపిించుట ” అనే అరథింలో కూడా తీసుకోవచుు.
ఉద్వ:-
क्या आपको लगा द्वक हम इसे कभी खि करें ?
కాయ ఆపోు లగా కి హమ్ ఇసే కభీ ఖతిం కర్చైఁ?
మేము ద్వనిని ఎపుపడైనా పూరిత చేసతమని మీర్చ అనుకునాిరా?
लगता है , आज बाररश जरूर होगी|
లగాత హై, ఆజ్ బారిష్ జరూర్ హోగ్ల|
ఈ రోజు తప్పకుిండ వరషిం ప్డుతుిందనిపిసోతింది.
मुझे लगता है तापमान आज 100 द्वडग्री तक पहूाँ च गया|
ముఝే లగాత హై తపామన్ ఆజ్ 100 డిగ్రీ తక్ట్ ప్హుించ్ గయా|
ఈ రోజు ఉషోాగ్రత 100 డిగ్రీలకు చేర్చకుిందని అనుకుింట్టనాిను.
लगता है तुम बहुत मुक्तिलोों में हो कुछ मदद चाद्वहए?
లగత హై తుిం బహుత్ ముషిులోైఁ మేైఁ హో కుచ్ మదద్ చాహయే?
నువుా చాల కష్ట్రసలోా ఉనిట్టస కనప్డుతుింది ఏమైనా సహాయిం కావ్యల?
मुझे लगता है द्वक कब कब आएों गे वो द्वदन।
ముజేా లగత హాయ్ కి కబ్ కబ్ ఆఎింగే వో దిన్|
ఎపుపడెపుపడు వసతయా ఆ రోజులు అని అనిపిసుతింది నాకు.
मुझे ऐसा नहीों लगता। లగత హై అస్ ఘర్ మెన్ కోఈ హై.
ముజేా ఐస నహీైఁ లగత| అనిపిసుతింది ఆ ఇింటిలో ఎవరో ఉనాిర్చ అని.
నేనల అనుకోను. लगता है द्वक रोटी जल गई है ।
ఆమె విసుగుపోయినట్టా కనిపిసుతింది లగత హై కి రోట్ట జల్ గయీ హై|
लगता है द्वक वो तोंग हो गयी है । రొటెస మాడిపోయినట్టస అనిపిసుతింది.
లగత హై కి వో తింగ్ హో గయీ హై. मुझे भी ठीक वैसा ही लगता है |
लगता है उस घर में कोई है । ముఝే భీ ఠీక్ట్ వైస హీ లగత హై|

128
ఈ పుస్తకం లోని ప్రతి పాఠం వీడియోల రూరంలో మన VRR TUTORIALS Youtube channel లో అలానే
VRR TUTORIALS Mobile app లో అందుబాటులో ఉన్నా యి, ఆ వీడియోలు చూస్తత ఈ పుస్తకం చదివితే మరంత సులువుగా
నేర్చు కోగలుగుతార్చ. హందీ మరయూ ఇంగ్ల ీష్ online Classes లో జాయిన్ అవ్వ డానికి 9603339977,7901339977 ని
స్ంప్రదించగలర్చ.
నాకు కూడా అచుింగా అలగే అనిపిసుతింది. ऐसा लग रहा था द्वक वह नशे में था|
ऐसा लग रहा है द्वक वह पागल है | ఐస లగ్ రహా థా కి వహ్ నశే మే థా|
ఐస లగ్ రహా హై కి వహ్ పాగల్ హై| అతడు మతుతలో ఉనిట్టస అనిపిించాడు.
అతడు పిచిు వ్యడిల అనిపిసుతనాిడు.
ఆకలి అనిపిసుతింది, ద్వహిం అనిపిసుతింది ఇల మనకు ఏదైనా అనిపిసుతింది అని చెప్పడానికి, భౌతికింగా మనకు ఏదైనా
జరిగ్వింది అని చెప్పడానికి लगना ఉప్యోగ్వసతము.
चलें जल्दी जाएों , मुझे भूख लग रही है | తమకు గాయిం అయియింద్వ?
చలే జలీద జాయే, ముజేా భూఖ్ లగ్ రహీ హై| चोट कैसे लगी?
ప్దిండి, తారగా వళాదిం, నాకు ఆకలి వేసుతింది. చోట్ కైసే లగ్ల?
ज्यादा भीड़ में मुझे डर लगता है | మీర్చ ఎల గాయప్డాిర్చ?
జాయద్వ భీడ్ మేైఁ ముఝే డర్ లగత హై| वह मुझे नजर लगाती है |
పెదద గుింపులో నాకు భయమేసుతింది. వహ్ ముజేా నజర్ లగాతీ హై|
मुझे प्यास नहीों लगी| ఆమె నాకు దిషిస పెడుతుింది.
ముఝే పాయస్ నహీైఁ లగ్ల| मुझे नजर लगती है |
నాకు ద్వహిం వేయలేదు. ముజేా నజర్ లగతీ హై|
मुझे यहााँ घुटन लगती है | నాకు దిషిస తగులుతుింది.
ముజేా యహా ఘుటన్ లగతీ హై| डाकू को तीन गोलुया लगीों|
నాకు ఇకుడ ఊపిరి ఆడటిం లేదు. డాకూ కో తీన్ గోలియా లగ్ల|
आज मेरी तद्वबयत थोड़ी सी खराब लग रही है | దింగకు మూడు తుపాకీ గుళ్ళు తగ్వలయి.
ఆజ్ మేరీ తబియత్ థోడీ సీ ఖరాబ్ లగ్ రహీ హై| तुम्हें इस तरह कहना बहुत तकलीि लग रहा
ఈరోజు నా ఆరోగయిం పాడైనట్టసగా అనిపిసుతింది. है |తుమేాైఁ ఇస్ తరహ్ కహనా బహుత్ తకీాఫ్ లగ్
రహా హై|
मुझे यहााँ बहुत उमस लग रही है |
నీకు ఇల చెపాపలిస రావడిం చాల కషసింగా
ముజేా యహా బహుత్ ఉమాస్ లగ్ రహీ హై|
అనిపిసుతింది.
నాకు ఇకుడ చాల ఉకుపోతగా అనిపిసుతింది.
एक स्वेटर खरीदना है यहााँ बहुत ठण्ड लग रही
मुझे गमी लग रही है |
है |ఏక్ట్ సాటర్ ఖరీద్వి హై, యహాైఁ బహుత్ ఠిండ్ లగ్
ముజేా గరీమ లగ్ రహీ హై|
రహీ హై|ఒక సాటర్ కొనాలి, ఇకుడ చాల చలిగా
నాకు వేడిగా అనిపిసుతింది.
అనిపిసుతింది.
आपको चोट लग गई है क्या?
द्वगर जाने पर उन्हें चोट लग गये होोंगे|
ఆపోు చోట్ లగ్ గయీ హై కాయ?

129
ఈ పుస్తకం లోని ప్రతి పాఠం వీడియోల రూరంలో మన VRR TUTORIALS Youtube channel లో అలానే
VRR TUTORIALS Mobile app లో అందుబాటులో ఉన్నా యి, ఆ వీడియోలు చూస్తత ఈ పుస్తకం చదివితే మరంత సులువుగా
నేర్చు కోగలుగుతార్చ. హందీ మరయూ ఇంగ్ల ీష్ online Classes లో జాయిన్ అవ్వ డానికి 9603339977,7901339977 ని
స్ంప్రదించగలర్చ.
గ్వర్ జానే ప్ర్ ఉనేాైఁ చోట్ లగ్ గయే హోింగే| ప్డిపోయినపుపడు వ్యరికి గాయాలు అయియ
ఉింట్లయి.
ర్చచి చెప్పడానికి लगना ఉప్యోగప్డుతుింది.
यह िल कड़वा लगता है | ఈ ప్ిండు తియయగా అనిపిసుతింది.
యహ్ ఫల్ కడాా లగత హై| ఉసరి కాయ తిని నీర్చ త్రాగ్వతే తియయగా ఉింట్టింది.
ఈ ప్ిండు చేదుగా అనిపిసుతింది. आमला खाकर पानी पीने से मीठा लगता है |
यह िल मीठा लगता है | ఆమాా ఖ్నకర్ పానీ పీనే సే మీఠా లగాత హై|
యహ్ ఫల్ మీఠా లగత హై|
ఏదైనా వసుతవు పైన లేద్వ మనిషి పైన మన అభిప్రాయిం తెలుప్డానికి लगना ఉప్యోగ్వించవచుు.
यह उद्वचत नहीों लगता| యహ్ ముఝే బఝ్ నహీైఁ లగాత|
యహ్ ఉచిత్ నహీైఁ లగాత| నాకు భారింగా అనిపిించదు.
ఇది సరి అయినదిగా అనిపిించడిం లేదు. क्या आपको यहााँ अच्छा लगता है ?
आप व्यस्त लगते हैं | కాయ ఆపోు యహాైఁ అచాీ లగాత హై?
ఆప్ వయస్త లగతే హై| वह बाघ सा लगता है |
తమర్చ బిజీ గా అనిపిసుతనాిర్చ.. వహ్ బాఘ్ద స లగాత హై|
मुझे ये मुक्तिल लगता है| అతడు పులిల అనిపిసుతనాిడు.
ముఝే యే ముషిుల్ లగాత హై| लगता है तुम्हें सब पता है|
నాకు ఇది కషసింగా అనిపిసుతింది. లగత హాయ్ తుమేాన్ సబ్ ప్త హై|
मुझे द्वहोंदी भाषा अच्छी लगती है । నీకు అింత తెలుసు అనిపిసుతింది..
ముఝే హిందీ భాష అచీీ లగాత హై| यह दीवार द्वचपद्वचपी लग रही है |
నాకు హిందీ భాష మించిగా అనిపిసుతింది. యహ్ దీవ్యర్ చిపిుపీ లగ్ రహీ హై|
यह तो द्वकसी जानवर का लग रहा है | ఈ గోడ జిడుి జిడుి గా అనిపిసుతింది.
యహ్ తో కిసీ జానార్ కా లగ్ రహా హై| మీకు ఇకుడ బావుింద్వ?
ఇది అయితే ఏద్య జింతువుది ల అనిపిసుతింది. वह जल्दी में लग रहा है |
यह िशण बहुत खुरदरा लग रहा है | వహ్ జలీద మెన్ లగ్ రహా హై|
ఈ నేల చాల గర్చకుగా అనిపిసుతింది. అతడు తిందరలో ఉనాిట్టసగా అనిపిసుతనాడు.
यह मुझे बोझ नहीों लगता|
ये तरकाररयााँ ताजे नहीों लग रही हैं |
ఏ తరాురియా తజే నహీైఁ లగ్ రహీ హై|
130
ఈ పుస్తకం లోని ప్రతి పాఠం వీడియోల రూరంలో మన VRR TUTORIALS Youtube channel లో అలానే
VRR TUTORIALS Mobile app లో అందుబాటులో ఉన్నా యి, ఆ వీడియోలు చూస్తత ఈ పుస్తకం చదివితే మరంత సులువుగా
నేర్చు కోగలుగుతార్చ. హందీ మరయూ ఇంగ్ల ీష్ online Classes లో జాయిన్ అవ్వ డానికి 9603339977,7901339977 ని
స్ంప్రదించగలర్చ.
ఈ కూరగాయలు తజాగా అనిపిించడిం లేదు.
यह रोटी तो बासी लग रही है |
యహ్ రోట్ట తో బాసీ లగ్ రహీ హై|
ఈ రోట్ట అయితే పాడైపోయినట్టసగా అనిపిసుతింది..
क्या आपको यह पाटी मजेदार नहीों लगी?
కాయ ఆపోు యహ్ పారీస మజేద్వర్ నహీైఁ లగ్ల?
మీకు ఈ పారీస ఆనిందద్వయకింగా అనిపిించలేద్వ?
मुझे तुम्हारी बात ठीक नहीों लग रही है |
ముజేా తుమాారీ బాట్ ఠీక్ట్ నహీైఁ లగ్ రహీ హై|
నాకు మీ మాటలు బాగా అనిపిించడిం లేదు.
मुझे तुम्हारी हार पर बुरा लगा|
ముజేా తుమాారీ హార్ ప్ర్ బహుత్ బురా లగా|
నాకు మీ ఓటమి చాల బాధ్గా అనిపిించిింది.
ऐसा लगा उसे िोखा द्वदया गया था|
ఐస లగా ఉస్ ధోఖ్న దియా గయా థా|
అతడు మోసపోయాడు అని అనిపిించిింది.
ऐसा लगता है द्वक वह बीमार है / वह बीमार लगता है |
ఐస లగత హాయ్ కి వహ బీమార్ హై / వహ బీమార్ లగత హై|
అతడు జబుబ ప్డినట్టస గా అనిపిసుతనాిడు..
వైజాగ్ లో అనిిటికింటే సీ బాగుింట్టింది.
वाइजाग में सब से ज्यादा समोंदर अच्छा लगता है।
వైజాగ్ మే సబ్ సే జాయద్వ సమిందర్ అచాు లగత హై.
इस खाना का स्वाद बहुत बद्वढ़या लग रहा है |
ఇస్ ఖ్ననా కా సాద్ బహుత్ బఢియా లగ్ రహా హై|
ఈ భోజనిం ర్చచి చాల బాగా అనిపిసుతింది.
यह द्वबरयानी बहुत स्वाद्वदष्ट् लग रही है |
యహ్ బిరాయనీ బహుత్ సాదిష్స లగ్ రహీ హై|
ఈ బిరాయనీ చాల ర్చచిగా అనిపిసుతింది.
ऐसा लगता है तुम्हें मुझसे बात करना पसोंद नहीों है |

131
ఈ పుస్తకం లోని ప్రతి పాఠం వీడియోల రూరంలో మన VRR TUTORIALS Youtube channel లో అలానే
VRR TUTORIALS Mobile app లో అందుబాటులో ఉన్నా యి, ఆ వీడియోలు చూస్తత ఈ పుస్తకం చదివితే మరంత సులువుగా
నేర్చు కోగలుగుతార్చ. హందీ మరయూ ఇంగ్ల ీష్ online Classes లో జాయిన్ అవ్వ డానికి 9603339977,7901339977 ని
స్ంప్రదించగలర్చ.
ఐసే లగత హై తుమేాన్ ముజేా్ బాట్ కరాి ప్సింద్ నహీన్ హై|
నీకు నాత మాట్లాడడిం ఇషసిం లేదు అనిపిసుతింది.
ऐसा लगा जैसे वो हमारे आने से पहले ही यहााँ आ चुके थे|
ఐస లగా జైసే వో హమార్చ ఆనే సే ప్హలే హీ యహా ఆ చుకే థే.
नमशकार महोदय आप यहाों बहुत द्वदन के बाद आये लगते हैं ।
నమసుర్ మహోదయా ఆప్ యహా బహుత్ దిన్ కే బాద్ ఆయే లగతే హై|
నమసేత సర్ ఇకుడికి చాల రోజుల తర్చవ్యత వచిునట్టస ఉనాిర్చ
వింగప్ిండు రింగు చీరలో ఆమె చాల అిందింగా కనిపిస్తత ఉనిది.
बैंगनी रों ग की साड़ी में वह बहुत खूबसूरत लग रही है / द्वदख रही है |
బైైఁగనీ రింగ్ కీ సడీ మేైఁ వహ్ బహుత్ ఖూబూసరత్ లగ్ రహీ హై/దవఖ్ ర్హ హ|
ये द्वदखने में वैसे लगते हैं लेद्वकन बहुत स्वाद्वदष्ट् होते हैं ।
ఏ దిఖనే మెన్ వైసే లగతే హై లేకిన్ బహుత్ సాదిశ్నస హోతే హై |
ఇవి చూడడానికి అల ఉింట్లయి కానీ చాల టేసీస గా ఉింట్లయి..
సమయిం ప్డుతుింది, డబుబలు ఖర్చు అవుతయి అని చెప్పడానికి लगना ఉప్యోగప్డుతుింది.
यहाों से मनाली पहुाँ चने में द्वकतना समय लगता है ?
యహాైఁ సే మనాలీ ప్హుించనే మేైఁ కితి సమయ్ లగాత హై?
ఇకుడ నుిండి మనాలి చేర్చకోవడానికి ఎింత సమయిం ప్డుతుింది.
इस स्पीड से करोगे तो तुम्हें बहुत टाइम लग जायेगा|
ఇస్ సీపడ్ సే కరోగే తో తుమేా బహుత్ టైిం లగ్ జాయేగా|
ఈ సీపడ్ లో చేసేత మనకు చాల సమయిం ప్డుతుింది.
मुझे ऑद्विस पहुों चने में 10 द्वमनट लगते हैं ।
ముఝే ఆఫీస్ ప్హుించనే మేైఁ 10 మినట్ లగేత హైైఁ|
ఆఫీసు చేర్చకోవడానికి నాకు 10 నిమిష్ట్రలు ప్డుతుింది.
मेरे घर से तुम्हारे घर आने में द्वकतना समय लगता है ?
మేరె ఘర్ సే తుమాార్చ గహ్ర్ ఆనే మే కితి సమయ లగత హై?
మా ఇింటినుిండి మీ ఇింటికి రావడానికి ఎింత సమయిం ప్డుతుింది.
द्विकेटर बनने में द्वकतने पैसे लगते हैं ?
క్రికటర్ బ్జనేి మెన్ కితనే పైసే లగతే హై?
క్రికటర్ అవడానికి ఎనిి డబుబలు ఖర్చు అవుతయి.
132
ఈ పుస్తకం లోని ప్రతి పాఠం వీడియోల రూరంలో మన VRR TUTORIALS Youtube channel లో అలానే
VRR TUTORIALS Mobile app లో అందుబాటులో ఉన్నా యి, ఆ వీడియోలు చూస్తత ఈ పుస్తకం చదివితే మరంత సులువుగా
నేర్చు కోగలుగుతార్చ. హందీ మరయూ ఇంగ్ల ీష్ online Classes లో జాయిన్ అవ్వ డానికి 9603339977,7901339977 ని
స్ంప్రదించగలర్చ.
डॉक्टर की पढाई में द्वकतने पैसे लगते हैं ?
డాకసర్ చదువుకు ఎనిి డబుబలు ఖర్చు అవుతయి.
मुोंबई घूमने में द्वकतना पैसा लगता है ?
ముింబై ఘూమేి మెన్ కితి పైస లగత హై?
ముింబాయి తిరగడానికి ఎింత డబుబ ఖర్చు అవుతుింది.
उसने इसका दाम अद्विक लगाया|
ఉసనే ఇసకా ద్విం అధిక్ట్ లగాయా|
అతడు దీనికి ఎకుువ ధ్ర తీసుకునాిడు.
लगना తగలడిం,అింట్టకోవడిం,నాట్టకోవడిం

लगाना ని తగ్వలిించడిం, అింటిించడిం, పెటసడిం, నాటటిం అనే అరాథలలో కూడా ఉప్యోగ్వించవచుు.

और पेड़ लगाद्वयये| क्तखड़द्वकयोों पर लगे हुए परदे साि करो|
ఔర్ పేడ్ లగాయియే| ఖిడికియోైఁ ప్ర్ లగే హుఏ ప్ర్చద సఫ్ కరో|
మరినిి మొకులు నాటిండి. కిటికీలకు తగ్వలిించిన తెరలను ఉతుకు.
कुते पर चाय के दाग लग गये| मैं दीवार पर कील लगा रहा हूाँ |
కర్చత ప్ర్ చాయ్ కే ద్వగ్ లగ్ గయే| మై దీవ్యర్ ప్ర్ కీల్ లగా రహా హుిం|
షర్చస మీద ట్ట మరకలు అింటినవి. నేను గోడకు మేకు కొడుతూ ఉనాిను.
दीवार पर तस्वीर लगी थी| मैं कुते पर लगी दाग को छु डा रही हूाँ |
దీవ్యర్ ప్ర్ తసీార్ లగ్ల థీ| మై కర్చత ప్ర లగ్ల ద్వగ్ కో చుడా రహీ హు|
గోడ పైన ఫోట్ల తగ్వలిించి ఉింది / ప్టిట ఉింది. నేను షర్చస కు అింటిన మరకను వదిలిసుతనాిను.

आपकी नाक पर कुछ लगा है | मैं अपने घर को ताला लगाकर बाहर आया|
ఆప్కీ నాక్ట్ ప్ర కుచ్ లగా హై| మై అపేి ఘర్ కో తల లగాకర్ బాహర్ ఆయా|
మీ ముకుుపైన ఏద్య అింట్టకునిది. నేను మా ఇింటికి తళిం వేసి బయటికి వచాును.

दाढ़ी बनाते समय खरोोंच नहीों लगनी चाद्वहए|

ద్వడీ బనాతే సమయ్ ఖరోచ్ నహీైఁ లగ్లి చాహయే|
గడిిం గ్లసేటపుపడు గాట్టా పెటసకూడదు.
इस द्वटकेट को द्वलिािे पर लगाया जाना चाद्वहए|
ఇస్ టికట్ కో లిఫాఫే ప్ర లగాయా జానా చాహయే|
ఈ టికట్ ను కవర్ పైన అింటిించాలి / అింటిించబ్డాలి..

133
ఈ పుస్తకం లోని ప్రతి పాఠం వీడియోల రూరంలో మన VRR TUTORIALS Youtube channel లో అలానే
VRR TUTORIALS Mobile app లో అందుబాటులో ఉన్నా యి, ఆ వీడియోలు చూస్తత ఈ పుస్తకం చదివితే మరంత సులువుగా
నేర్చు కోగలుగుతార్చ. హందీ మరయూ ఇంగ్ల ీష్ online Classes లో జాయిన్ అవ్వ డానికి 9603339977,7901339977 ని
స్ంప్రదించగలర్చ.
मैं द्वबजनेस में अपनी सारी पूोंजी लगा दू ों गा|
మైైఁ బిజిన్స్ మేైఁ అపీి సరీ పుింజీ లగా దూింగా|
నేను నా వ్యయపారింలో నా యొకు మొతతిం పెట్టసబడి పెటేససతను.
हम भी अपने बगीचे में पेड़ पौिे लगाना चाद्वहए|
హమ్ భీ అపేి బగ్లచే మేైఁ పేడ్ పౌధే లగానా చాహయే|
మేము/మనమూ క్ూడా మా యొకు తోటలో మొకుల చెటూా నాటిించాలి.
బింధుతాల గురిించి మాట్లాడేటపుపడు लग ఉప్యోగిం.
सीता आपको क्या लगती है ?
సీత ఆపోు కాయ లగ్లత హై?
సీత తమరికి ఏమవుతుింది?
राम जी मेरे चाचा लगते हैं |
రాిం జీ మేరె చాచా లగతే హైైఁ|
రాిం గార్చ మా చినిని అవుతర్చ.
ఏదైనా ప్ని లో నిమగిమవుట, ప్నికి అింట్టకుపోవుట,మనసు పెట్టసట అనే అరథింలో लगना ని ఉప్యోగ్వసతము.
उसका िोन नहीों लग रहा है | అతడు ననుి ప్నిలో పెడతడు.
ఉసు ఫోన్ నహీైఁ లగ్ రహా హై| मैंने हर काम द्वदल लगाकर द्वकया|
అతని ఫోన్ కలవడిం లేదు. మై హర్ కాిం దిల్ లగాకర్ కియా|
मैं काम में लग गया हूाँ | నేను ప్రతి ప్ని మనసుపెటిస చేసను.
మై కాిం మే లగ్ గయా హు| वह मेरी बात कान लगाकर सूना|
నేను ప్నిలో నిమగిిం అయాయను. వహ్ మేరీ బాత్ కాన్ లగాకర్ సునా|
वह गाने में लगा है | అతడు నా మాట ద్వయస పెటిస వినాిడు.
వహ్ గానే మే లగా హై| वह द्वदमाग लगाकर सोचता है |
అతడు పాడడిం లో నిమగిిం అయాయడు. వహ్ దిమాగ్ లగాకర్ సోచ్ త హై|
वह मुझे काम पर लगा दे ता है | అతడు మెదడు పెటిస ఆలోచిసతడు.
వహ్ ముజేా కాిం ప్ర్ లగా దేత హై|
गपशप करना बोंद करो और द्वकसी काम में लग जाओ।
గప్షప్ కరాి బింద్ కరో ఔర్ కిసీ కామ్ మేైఁ లగ్ జాఓ|
కబుర్చా చెప్పడిం మానేసి ఏదైనా ప్ని మీద దృషిస పెటసిండి.

134
ఈ పుస్తకం లోని ప్రతి పాఠం వీడియోల రూరంలో మన VRR TUTORIALS Youtube channel లో అలానే
VRR TUTORIALS Mobile app లో అందుబాటులో ఉన్నా యి, ఆ వీడియోలు చూస్తత ఈ పుస్తకం చదివితే మరంత సులువుగా
నేర్చు కోగలుగుతార్చ. హందీ మరయూ ఇంగ్ల ీష్ online Classes లో జాయిన్ అవ్వ డానికి 9603339977,7901339977 ని
స్ంప్రదించగలర్చ.
मेरा द्वदल द्वपआनो बजाने में बहुत लगता है |
మేరా దిల్ పియానో బజానే మెన్ బహుత్ లగత హై|
నాకు పియానో వ్యయిించడిం అింటే చాల ఇషసిం...
రాసుకునాిము, పూసుకునాిము, పెట్టసకునాిము అని చెప్పడానికి लग ఉప్యోగప్డుతుింది.
मााँ ने मुझे तेल लगाया| మా పర్చగువ్యర్చ వ్యరి ఇింటికి రింగు
మా నే ముజేా తేల్ లగాయా| వేయిించుకునాిర్చ.
అమమ నాకు నూన్ పెటిసింది. यह िीम लगाने से चेहरा हीरे की तरह
चमकेगा|
मैंने बीोंदी / द्वटकली लगाई।
యహ్ క్రీిం లగానే సే చేహరా హీర్చ కీ తరహ్
మైనే టికీా లగాఈ|
చమకేగా|
నేను బట్టస పెట్టసకునాిను.
ఈ క్రీిం రాసుకుింటే మొహిం వజ్రింల
मेरे पड़ोद्वसयोों ने अपने घर को रों ग लगवाया|
మెరిసిపోతుింది.
మేర్చ ప్డసియాైఁ నే అప్నే ఘర్ కో రింగ్ లగాాయా|
ब्रह्मरों ध्र पर द्वसोंदूर लगाने से मद्वहलाओों को मानद्वसक तनाव नहीों रहता है ।
బ్రహ్మ రింద్ర్ ప్ర సిిందూర్ లగానే సే మహలవోన్ కో మానసిక్ట్ తనావ్ నహీైఁ రహత హై|
బ్రహమరింధ్రిం పైన సిిందూరిం పెట్టసకోవడిం వలా మహళలకు మానసిక ఒతితడి ఉిండదు.
लगना / लगाना తో వచేు క్రియలు
मुझे सब कुछ पता लगा| मैं कपड़ोों को तह लगा रही हूाँ |
ముజేా సబుుచ్ ప్త లగా| మై కప్డ కో తహ్ లగా రహీ హుైఁ|
నేను మొతతిం కనుగనాిను / నేను బటసలను మడతపెడుతూ ఉనాిను.
నాకు మొతతిం తెలిసి పోయిింది. मैं तुम से शतण लगाया|
उसने जोर लगाकर िक्का द्वदया| మైనే తుిం సే శర్త లగాయా|
ఉసనే జోర్ లగాకర్ ధ్కాు దియా| నేను మీతో ప్ిందెిం కాసను.
అతడు బలింగా / బలవింతింగా నేటేససడు. मेरी बद्वहन की नौकरी लग गई|
उसने मेरे घर को आग लगा द्वदया| మేరీ బహన్ కీ నౌకరీ లగ్ గయీ|
ఉసనే మేరె ఘర్ కో ఆగ్ లగా దియా| నా సోదరికి ఉద్యయగిం వచిుింది.
అతడు మా ఇింటికి నిపుప పెట్లసడు. मैं दाल में तड़का लगा रही हूाँ |
मैं द्वकताबोों का ढे र लगा रहा हूाँ | మై ద్వల్ మెన్ తడాు లగా రహీ హు|
మై కితబో కా ఢేర్ లగా రహా హుిం| నేను ప్పుప లో పోపు పెడుతూ ఉనాిను.
నేను పుసతకాలను కుప్పగా పోసుతనాిను. उसने अपने भाई को गले लगाया|
135
ఈ పుస్తకం లోని ప్రతి పాఠం వీడియోల రూరంలో మన VRR TUTORIALS Youtube channel లో అలానే
VRR TUTORIALS Mobile app లో అందుబాటులో ఉన్నా యి, ఆ వీడియోలు చూస్తత ఈ పుస్తకం చదివితే మరంత సులువుగా
నేర్చు కోగలుగుతార్చ. హందీ మరయూ ఇంగ్ల ీష్ online Classes లో జాయిన్ అవ్వ డానికి 9603339977,7901339977 ని
స్ంప్రదించగలర్చ.
ఉసనే అప్నే భాయీ కో గేల్ లగాయా| మేరె బాల్ మే జూ లగ్ గయీ|
నేను నా సోదర్చడిని కౌగ్వలిించుకునాిను. నా తలలో పేలు ప్ట్లసయి.
वह मुझे गुदगुदी लगा रहा है | खाना मेज़ पर लगा है |
వహ్ ముజేా గుదుగదీ లగా రహా హై| ఖ్ననా మేజ్ ప్ర్ లగా హై|
అతడు నాకు కితకితలు పెడుతునాిడు. భోజనిం టేబుల్ పైన పెట్లసను.
मेरे घर में दीमक लग गयी| कुता मेरे पीछे लग गया|
మేరె ఘర్ మే దీమక్ట్ లగ్ గయీ| కుతత మేర్చ పీచే లగ్ గయా|
మా ఇింటిలో చెదలు ప్ట్లసయి. కుకు మా వింట ప్డిింది.
मेरे बाल में जूाँ लग गयी|
उसने मुझपर चोरी का आरोप लगाया|
ఉసనే ముఝ్ ప్ర్ చోరీ కా ఆరోప్ లగాయా|
అతడు నాపైన దింగతనిం ఆరోప్ణ చేసడు.
बार बार कहने से मुझे द्वचढ लग रहा है |
బార్ బార్ కహేి సే ముజేా చిఢ్ లగ్ రహా హై|
మరల మరల చెబుతుింటే నాకు చిరాకు వసుతింది.
लाटरी लगने से मेरी द्वकस्मत चमक गयी|
లటరీ లగనే సే మేరీ కిసమత్ చమక్ట్ గయీ|
లటరీ తగలగానే నా అదృషసిం మెరిసిింది.
जब मैं केद्वमस्टर ी क्लास में पाठ सुनता था तब मेरी आाँ खें लग जाती थी|
జబ్ మై కమిసీా కాాస్ మే పాఠ్ సునాత థా తబ్ మేరీ ఆింఖే లగ్ జాతీ థీ|
నేను కమిసీా కాాసు లో ఉనిపుపడు నా కళ్ళు మూతలు ప్డిపోయేవి.
ఏదైనా జరిగ్వనట్టసగా అనిపిసుతింది అనే అరథింలో लगना ని ఉప్యోగ్వించవచుు.
ऐसा लगता है जैसे आप दो द्वदनोों से सोए नहीों है | वह अपने द्वपताजी जैसे लगता है |
ఐస లగత హై జైసే ఆప్ డ దినో సే సోయే నహీైఁ వహ అపేి పితజీ జైసే లగత హై|
హై| అతడు తన తిండ్రిల అనిపిసుతనాిడు.
మీర్చ రెిండు రోజులుగా నిద్రపోనట్టసగా అనిపిసుతింది. आाँ खे नशे में हैं जैसे लगते हैं ।
तुम पवन कल्यार् की तरह लग रहे हो| ఆమేఖ నశే మే హై జైసే లగతే హై|
తుిం ప్వన్ కళాయణ్ కీ తరహ్ లగ్ రహే హో| కళ్ళు మతుత కమిమనట్టసగా ఉనాియి.
నువుా ప్వన్ కళాయణ్ ల అనిపిసుతనాివు.

136
ఈ పుస్తకం లోని ప్రతి పాఠం వీడియోల రూరంలో మన VRR TUTORIALS Youtube channel లో అలానే
VRR TUTORIALS Mobile app లో అందుబాటులో ఉన్నా యి, ఆ వీడియోలు చూస్తత ఈ పుస్తకం చదివితే మరంత సులువుగా
నేర్చు కోగలుగుతార్చ. హందీ మరయూ ఇంగ్ల ీష్ online Classes లో జాయిన్ అవ్వ డానికి 9603339977,7901339977 ని
స్ంప్రదించగలర్చ.
लग తో కూడిన मुहावरे )జాతీయాలు)
वह जी जान लगाकर मुझसे बात करता है | मैं अपनी बच्ची को ह्रदय से लगाऊाँगी|
వహ్ జీ జాన్ లగాకర్ ముజేా్ బాత్ బాత్ కరాత హై| మై అపీి బచీు కో హ్రుదయ్ సే లగాఊింగ్ల|
అతడు ప్రాణిం పెటిస నాతో మాట్లాడుతడు. నా నా కూతురిని హృదయానికి హతుతకుింట్లను.

137
ఈ పుస్తకం లోని ప్రతి పాఠం వీడియోల రూరంలో మన VRR TUTORIALS Youtube channel లో అలానే
VRR TUTORIALS Mobile app లో అందుబాటులో ఉన్నా యి, ఆ వీడియోలు చూస్తత ఈ పుస్తకం చదివితే మరంత సులువుగా
నేర్చు కోగలుగుతార్చ. హందీ మరయూ ఇంగ్ల ీష్ online Classes లో జాయిన్ అవ్వ డానికి 9603339977,7901339977 ని
స్ంప్రదించగలర్చ.
 के अलावा , के द्वसवाత్పప, క్ాక్ుిండా, క్నాన ,అదనింగా,తో పాటూ

ఒకటే కాకుిండా మరొకటి కూడా అనే అరథింలో के अलावा, के द्वसवा

सीता को खाना बनाने के अलावा द्वकताबें पढने का शौक है |
సీత కో ఖ్ననా బనానే కే అలవ్య కితబేైఁ ప్ఢేి కా షౌక్ట్ హై|
సీతకు విండడమే కాకుిండా పుసతకాలు చదివే అభిర్చచి కూడా ఉింది.
सामान दे ने के अलावा दु कानदार ने उसे ₹5 भी द्वदया|
సమాన్ దేనే కే అలవ్య దుకాింద్వర్ నే ఉసే ₹5 భీ దియే|
వసుతవులు అిందిించడింతో పాట్ట / , దుకాణద్వర్చడు అతనికి ₹5 కూడా ఇచాుడు.
इन चार लोगोों के अलावा 2 और है जो आने वाले हैं |
ఇన్ చార్ లోగోైఁ కే అలవ్య 2 ఔర్ హైైఁ జో ఆనే వ్యలే హైైఁ
ఈ నలుగురూ కాకుిండా ఇింకో ఇదదర్చ రావలసి ఉింది.
राजू के अलावा रानी भी आयी|
రాజు కే అలవ్య రాణ భీ ఆయీ|
రాజే కాకుిండా రాణీ కూడా వచిుింది.
कार के अलावा मेरे पास एक बैक भी है |
కార్ కే అలవ్య మేర్చ పాస్ ఏక్ట్ బైక్ట్ భీ హై|
కార్ కాకుిండా నా దగగర బైక్ట్ కూడా ఉింది.
अोंग्रेजी के अलावा मैं तेलुगू भी सीख रहा हूाँ |
అింగ్రేజీ కే అలవ్య మైైఁ తెలుగు భీ సీఖ్ రహా హైఁ|
నేను ఇింగ్లాష్ కాకుిండా తెలుగు కూడా నేర్చుకుింట్టనాిను.
रद्वव के अलावा मेरे साथ कुमार भी तो है ना?
రవి కే అలవ్య మేర్చ సథ్స కుమార్ భీ తో హై నా?
రవి కాకుిండా నాత కుమార్ కూడా ఉనాిడు కద్వ?
उसके नाम पर इनके अलावा और द्वकतने ऋर् हैं?
ఉసేు నామ్ ప్ర్ ఇనకే అలవ్య ఔర్ కితేి ఋణ్ హైైఁ?
అతని పేర్చ మీద ఇవి కాకుిండా ఇింకా ఎనిి ర్చణాలు ఉనాియి?.
इसके अलावा उसके नाम पर और एक है |
ఇసేు అలవ్య ఉసేు నామ్ ప్ర్ ఔర్ ఏక్ట్ హై|

138
ఈ పుస్తకం లోని ప్రతి పాఠం వీడియోల రూరంలో మన VRR TUTORIALS Youtube channel లో అలానే
VRR TUTORIALS Mobile app లో అందుబాటులో ఉన్నా యి, ఆ వీడియోలు చూస్తత ఈ పుస్తకం చదివితే మరంత సులువుగా
నేర్చు కోగలుగుతార్చ. హందీ మరయూ ఇంగ్ల ీష్ online Classes లో జాయిన్ అవ్వ డానికి 9603339977,7901339977 ని
స్ంప్రదించగలర్చ.
ఇది కాకుిండా అతని పేర్చ మీద ఇింకొకటి ఉింది.
यह दू कान सोमवार के अलावा शुिवार भी खुलती है |
యహ్ దుకాన్ సోమవ్యర్ కే అలవ్య శుక్రవ్యర్ భీ ఖులీత హై|
దుకాణిం సోమవ్యరమే కాకుిండా శుక్రవ్యరిం కూడా తెరవబడి ఉింట్టింది..
ఒకటి తప్ప ఇింకేమీ కాదు అనే అరథిం లో के अलावा, के द्वसवा
एक घर और एक कार के अलावा मेरे पास कुछ नहीों है |
ఏక్ట్ ఘర్ ఔర్ ఏక్ట్ కార్ కే అలవ్య మేర్చ పాస్ కుఛ్ నహీైఁ హై|
ఒక ఇలుా ఒక కార్ తప్ప నా దగగర ఏమీ లేదు.
इस के अलावा मैं और कुछ नहीों जानता|
ఇస్ కే అలవ్య మైైఁ ఔర్ కుఛ్ నహీైఁ జానాత|
ఇది తప్ప నాకు ఇింకేమీ తెలీదు.
वो मेरे अलावा द्वकसी और से बात नहीों करना चाहती|
వో మేర్చ అలవ్య కిసీ ఔర్ సే బాత్ నహీైఁ కరాి చాహతీ|
ఆమె నాత తప్ప ఇింకవరితోనూ మాట్లాడాలనుకోవటేాదు.
मैं टीद्वचोंग के अलावा और कुछ नहीों करना चाहता|
మై ట్టచిింగ్ కే అలవ్య ఔర్ కుఛ్ నహీైఁ కరాి చాహాత|
నేను ట్టచిింగ్ తప్ప ఇింకేమీ చేయాలనుకోవటేాదు.
वे िुरसत में सोने के अलावा कुछ नहीों करते|
వే ఫురసత్ మేైఁ సోనే కే అలవ్య కుఛ్ నహీైఁ కర్చత|
వ్యర్చ ఖ్నళ్ళ సమయింలో నిద్రపోవడిం తప్ప ఇింకేమీ చేయర్చ.
मैं इस काम के अलावा कोई और काम नही कर सकता।
మెయిన్ ఇస్ కాిం కే అలవ్య కొఏ ఆర్ కాిం నహీన్ కర్ సకాత|
నేను ఈ ప్ని తప్ప వేర్చ ఏ ప్ని చేయలేను.
ఇింట్లా నానిగార్చ తపిపించి మరి ఎవర్చ లేర్చ.
घर में द्वपताजी के अलावा कोई नहीों है ।
ఘర్ మే పితజీ కే అలవ్య కోఈ నహీైఁ హై|
उसे खाने के अलावा कुछ नहीों पता।
ఉసే ఖ్ననే కే అలవ్య కుఛ్ నహీైఁ ప్త|
అతనికి తినడిం తప్ప మర్చమీ తెలీదు.

139
ఈ పుస్తకం లోని ప్రతి పాఠం వీడియోల రూరంలో మన VRR TUTORIALS Youtube channel లో అలానే
VRR TUTORIALS Mobile app లో అందుబాటులో ఉన్నా యి, ఆ వీడియోలు చూస్తత ఈ పుస్తకం చదివితే మరంత సులువుగా
నేర్చు కోగలుగుతార్చ. హందీ మరయూ ఇంగ్ల ీష్ online Classes లో జాయిన్ అవ్వ డానికి 9603339977,7901339977 ని
స్ంప్రదించగలర్చ.
मैं तुम्हारे अलावा और द्वकसी से बात नहीों करती।
మైైఁ తుమాార్చ అలవ్య ఔర్ కిసీ సే బాత్ నహీైఁ కరీత|
నేను మీతో తప్ప ఇింకవరితోనూ మాట్లాడను.
मैं बोिन के अलावा और कुछ नहीों करना चाहता|
మైైఁ బోధ్న్ కే అలవ్య ఔర్ కుఛ్ నహీైఁ కరాి చాహాత|
నేను ట్టచిింగ్ కాకుిండా ఇింకేమీ చేయాలను కోవటేాదు.
भेजने तक ही हम जानते है , उस के अलावा हमारे हाथोों में कुछ नहीों हैं ।
భేజేి తక్ట్ హీ హమ్ జానేత హైైఁ, ఉసేు అలవ్య హమార్చ హాథోైఁ మేైఁ కుఛ్ నహీైఁ హై|
ప్ింపిించడిం వరకే మాకు తెలుసు ద్వని పైన మా చేతులోా ఏమీ లేదు|
कुछ भी हो मैं कलेक्टर बनना चाहता हूाँ | मुझे इसके अलावा कोई और द्ववचार नहीों है |
కుఛ్ భీ హో మైైఁ కలెకసర్ బననా చాహత హైఁ| ముఝే ఇసేు అలవ్య కోయి ఔర్ విచార్ నహీైఁ హై|
ఏదేమైనా నేను కలెకసర్ అవ్యాలి అనుకుింట్టనాిను, నాకు ఇది తప్ప వేర్చ ఆలోచన లేదు.
ఆ ఒకుట్ట తప్ప మిగ్వలిన వనీి అనే అరథింలో के अलावा, के द्वसवा
आप खाने में आलू और टमाटर के अलावा बाकी सब कुछ ले सकते हैं |
ఆప్ ఖ్ననే మేైఁ ఆల ఔర్ టమాటర్ కే అలవ్య బాకీ సబ్ కుఛ్ లే సకేత హైైఁ|
తమర్చ భోజనింలో బింగాళాదుింప్, టమాట్ల తప్ప మిగ్వలినవి అనీి తీసుకోవచుు.
मैं काला रों ग के अलावा सभी रों गोों को पसन्द करती हूाँ |
మైైఁ కాల రింగ్ కే అలవ్య సభీ రింగోైఁ కో ప్సింద్ కరీత హైఁ|
నలుపు రింగు తప్ప మిగ్వలిన రింగులనీి ఇషసప్డతను.
सुरेश की िॅद्वमली में उसके अलावा बाकी सभी लम्बे हैं |
సుర్చష్ కీ ఫాయమిలీ మేైఁ ఉసేు అలవ్య సభీ లింబే హైైఁ|
సుర్చష్ తప్ప కుట్టింబింలో మిగ్వలిన వ్యళ్ళు అిందరూ పడవుగా ఉింట్లర్చ.
द्ववजय के अलावा सारे लोग मौजूद है ।
విజయ్ కే అలవ్య సర్చ లోగ్ మౌజూద్ హైైఁ|
విజయ్ తప్ప మిగ్వలిన అిందరూ హాజర్చ అయాయర్చ..
इनके अलावा और कुछ है तो द्वदखाद्वयये|
ఇనకే అలవ్య ఔర్ కుఛ్ హై తో దిఖ్నయియే|
ఇవి కాకుిండా ఇింకా ఏమైనా ఉింటే చూపిించిండి.

140
ఈ పుస్తకం లోని ప్రతి పాఠం వీడియోల రూరంలో మన VRR TUTORIALS Youtube channel లో అలానే
VRR TUTORIALS Mobile app లో అందుబాటులో ఉన్నా యి, ఆ వీడియోలు చూస్తత ఈ పుస్తకం చదివితే మరంత సులువుగా
నేర్చు కోగలుగుతార్చ. హందీ మరయూ ఇంగ్ల ీష్ online Classes లో జాయిన్ అవ్వ డానికి 9603339977,7901339977 ని
స్ంప్రదించగలర్చ.
 के द्वबना=లేక్ుిండా

मैं अपने दोस्त श्याम के द्वबना कहीों नहीों जाऊोंगा|

మైైఁ అపేి ద్యస్త శాయమ్ కే బినా కహీైఁ నహీైఁ జాఊైఁగా|
నేను నా సేిహతుడు శాయమ్ లేకుిండా ఎకుడికీ వళాను.
आप द्वटकट के द्वबना हाल में प्रवेश नहीों कर सकते|
ఆప్ టికట్ కే బినా హాల్ మేైఁ ప్రవేశ్న నహీైఁ కర్ సకేత|
టికట్ లేకుిండా మీర్చ హాల్ లోనికి వళులేర్చ.
पासपोटण के द्वबना हम द्ववदे श नहीों जा सकते|
పాసోపర్స కే బినా హమ్ విదేశ్న నహీైఁ జా సకేత|
పాసోపర్స లేకుిండా, మనిం విదేశాలకు వళులేము.
मेरे द्वलए चॉकलेट के द्वबना रहना बहुत मुक्तिल है |
మేర్చ లియే చాకాట్ కే బినా రహాి బహుత్ ముషిుల్ హై|
నాకు చాకాట్ లేకుిండా ఉిండడిం చాల కషసిం.
पैसे के द्वबना हम नहीों जी सकते|
పైసే కే బినా హమ్ నహీైఁ జీ సకేత|
డబుబ లేకుిండా మనిం జీవిించలేము.
माों के द्वबना द्वजोंदगी अिूरी होती है |
మాైఁ కే బినా జిిందగ్ల అధూరీ హోతీ హై|
తలిా లేకుిండా జీవితిం అసింపూరితగా ఉింట్టింది.
मैं अपने दोस्तोों के द्वबना पाटी में जाना पसोंद नहीों करता|
మైైఁ అపేి ద్యసోతైఁ కే బినా పారీస మేైఁ జానా ప్సింద్ నహీైఁ కరాత|
నేను నా సేిహతుల లేకుిండా పారీసకి వళాడిం ఇషసప్డను.
इों टरनेट के द्वबना िोन नहीों काम करे गा|
ఇింటరెిట్ కే బినా ఫోన్ నహీైఁ కామ్ కార్చగా|
ఇింటరెిట్ లేకుిండా, ఫోన్ ప్నిచేయదు.
हम इतनी दू र कार के द्वबना नहीों जा सकते|
హమ్ ఇతీి దూర్ కార్ కే బినా నహీైఁ జా సకేత|
మేము కార్చ లేకుిండా ఇింత దూరిం వళాలేము.

141
ఈ పుస్తకం లోని ప్రతి పాఠం వీడియోల రూరంలో మన VRR TUTORIALS Youtube channel లో అలానే
VRR TUTORIALS Mobile app లో అందుబాటులో ఉన్నా యి, ఆ వీడియోలు చూస్తత ఈ పుస్తకం చదివితే మరంత సులువుగా
నేర్చు కోగలుగుతార్చ. హందీ మరయూ ఇంగ్ల ీష్ online Classes లో జాయిన్ అవ్వ డానికి 9603339977,7901339977 ని
స్ంప్రదించగలర్చ.
मैं अपने पररवार के द्वबना नहीों रह सकता|
మైైఁ అపేి ప్రివ్యర్ కే బినా నహీైఁ రహ్ సకాత|
నేను నా కుట్టింబిం లేకుిండా జీవిించలేను.
मैं द्वबना कुछ खाये बाहर गया|
మై బినా కుచ్ ఖ్నయే బాహర్ గయా|
నేను ఏమీ తినకుిండా బయటికి వళాాను.
वह द्वबना कपडे िोये टीवी दे ख रही है |
వహ్ బినా కప్డే ద్యయే ట్టవీ దేఖ్ రహీ హై|
ఆమె బటసలు ఉతకకుిండా ట్టవీ చూసుతింది
आपको द्वकताब दे खे द्वबना जवाब दे ना चाद्वहए|
ఆపోు కితబ్ దేఖే బినా జవ్యబ్ దేనా చాహయే|
మీర్చ పుసతకిం చూడకుిండా జవ్యబు చెపాపలి.
वह अपने जूते पहने द्वबना नहीों खेल सकता।
వహ్ అప్నే జూతే ప్హనే బినా నహీన్ ఖేల్ సకాత|
అతడు తన షూస్ వేసుకోకుిండా .
वह बैठक में शाद्वमल हुए द्वबना वापस आ सकता है ।
వహ్ బైఠక్ట్ మే శామిల్ హుఏ బినా వ్యప్స్ ఆ సకాత హై|
అతడు మీటిింగ్ కి హాజర్చ కాకుిండా తిరిగ్వ వచేుయవచుు..
क्या तुम द्वकताब खरीदे द्वबना घर वापस जाओगे ?
కాయ తుిం కితబ్ ఖరీదే బినా ఘర్ వ్యప్ర్ జాఒగే?
నువుా పుసతకిం కొనకుిండా ఇింటికి తిరిగ్వ వళ్లుపోతవ్య?.
वह 500 रुपये द्वलए द्वबना काम नहीों करे गा।
వహ్ 500 రూపాయే లియే బినా కాిం నహీన్ కర్చగా|
అతడు ఆడి విందలు తీసుకోకుిండా ప్ని చేయడు.
वह द्वबना पानी द्वलए ही स्कूल चला गया।
వహ్ బినా పానీ లియే స్తుల్ చల గయా|
అతడు నీళ్ళు తీసుకుని వళుకుిండా స్తులిు వళ్లుపోయాడు.
वह द्वशक्षक की बात माने द्वबना शोर कर रहा है |
వహ్ శిక్షక్ట్ కీ బాత్ మానే బినా ష్ట్రర్ కర్ రహా హై|
అతడు ఉపాధ్యయయుని మాట వినకుిండా గోల చేసుతనాిడు.
वह मुझे बताए द्वबना बाहर चला गया।

142
ఈ పుస్తకం లోని ప్రతి పాఠం వీడియోల రూరంలో మన VRR TUTORIALS Youtube channel లో అలానే
VRR TUTORIALS Mobile app లో అందుబాటులో ఉన్నా యి, ఆ వీడియోలు చూస్తత ఈ పుస్తకం చదివితే మరంత సులువుగా
నేర్చు కోగలుగుతార్చ. హందీ మరయూ ఇంగ్ల ీష్ online Classes లో జాయిన్ అవ్వ డానికి 9603339977,7901339977 ని
స్ంప్రదించగలర్చ.
వహ్ ముజేా బతఎ బినా బాహర్ చాల గయా|
అతడు నాకు చెప్పకుిండా బయటికి వళ్లుపోయాడు.

प्रेरर्ाथणक द्वियाएों ( ప్రరర్ణార్థ క్ క్రయ

ి ాయిం)

प्रेरर्ाथणक द्विया ప్రేరణారథక్ట్ క్రియ: అింటే వేరొక్రి చేత్ ఒక్ పని చేయించడిం,చేయిించుకోవడిం.ప్రరర్ణార్థక్
క్రియలు అనీన సక్ర్మక్ క్రియలే అవపతాయ.
ఉద్వ:-
నేను మిమమలిి నవిాించాను. मैंने तुम्हे हों साया| మైనే తుమేాైఁ హసయా|
అతడు ననుి ఏడిపిించాడు. उसने मुझे रुलाया| ఉసేి ముఝే ర్చలయ|
నేను అతనితో ఈ ప్ని చేయిించుకునాిను.
मैंने उससे यह काम करवाया| మైనే ఉస్ సే యహ్ కామ్ కరాాయ|
నేను మా నానిగారిచే ఒక పుసతకిం కొనిపిించుకుింట్లను.
मैं अपने द्वपताजी से एक द्वकताब खरीिाऊोंगा| మైైఁ అపేి పితజీ సే ఏక్ట్ కితబ్ ఖరీద్వాఊింగా|
ి క్ు ధాత్ువప చివర్ “ आ ”
ప్రేరనారాదక్ట్ క్రియలను రెిండు గా విభజిించవచుు.మొదటి ప్రరర్నార్ధక్ క్రయ
చేర్లచతాము, రెిండవ ప్రేరనారిక క్రియలో క్రియ ధ్యతువు చివర “ वा ” చేర్లచతాము.
द्वगर గ్వర్ )ప్డు) द्वगरा గ్వరా )ప్డవేయు) द्वगरवा గ్వరాా )ప్డ వేయిించు)
चल చల్ )నడచు) चला చల )నడిపిించు) चलवा చలా)నడిపిింప్ చేయు)
चढ़ చఢ్ )ఎకుు) चढ़ा చఢా )ఎకిుించు) चढ़वा చఢాా )ఎకిుింప్ చేయు)
క్రియకు మధ్యలో దీరఘ సారిం ఉనిటెలసతే హ్రసా సారిం గా మారువలయును.
जाग జాగ్ )మేల్కును) जगा జగా जगवा జగాా
नाच నాచ్ )నాటయిం చేయు) नचा నచా नचवा నచాా
सीख సీఖ్ )నేర్చుకొను) द्वसखा సిఖ్న द्वसखवा సిఖ్నా
క్రియకు మధ్యలో ए, ऐ ఉింటే इ గాను, ओ,औ ఉింటే उ గాను మార్చను.
खोद ఖోద్ )త్రవుా) खुदा ఖుద్వ खुदवा ఖుద్వా
खेल ఖేల్ )ఆడు) क्तखला ఖిల क्तखलवा ఖిలా
बोल బోల్ )మాట్లాడు) बुला బుల बुलवा బులా
4. క్రియ క్ర చివర్ దీర్ఘిం వసరా చివర్ ला జోడినాువలసి ఉింట్టింది.

143
ఈ పుస్తకం లోని ప్రతి పాఠం వీడియోల రూరంలో మన VRR TUTORIALS Youtube channel లో అలానే
VRR TUTORIALS Mobile app లో అందుబాటులో ఉన్నా యి, ఆ వీడియోలు చూస్తత ఈ పుస్తకం చదివితే మరంత సులువుగా
నేర్చు కోగలుగుతార్చ. హందీ మరయూ ఇంగ్ల ీష్ online Classes లో జాయిన్ అవ్వ డానికి 9603339977,7901339977 ని
స్ంప్రదించగలర్చ.
खा ఖ్న )తిను) क्तखला ఖిల क्तखलवा ఖిలా
रो రో )ఏడుు) रुला ర్చల रुलवा ర్చలా
दे దే )ఇచుు) द्वदला దిల द्वदलवा దిలా
आऩा ఆనా )వచుుట), कुम्हलाना కుమాలనా )వ్యడిపోవుట), गरजना గరజి
)గరిజించుట), द्वघद्वघआनाఘిఘిఆన)తడబడుట), टकरानाటక్రాన)ఢ్త కొట్టసట), तुतलानाతుతాన)ముదుదగా
మాట్లాడుట), पछतानाప్చాతన)ప్శాుతతప్ప్డుట), पड़नाప్డనా)ప్డుట), सकनाసకి)గలుగుట), लाँगड़ानाలింగాి
న)కుింట్టట), द्वससकनाసిసకి)వకిు వకిు ఏడుుట), होनाహోనా)అగుట), पानाపానా)పిందుట) మొదలగు
క్రియలను ప్రేరనారాిక క్రియలుగా వ్యడర్చ.
उठఉఠాి)లేచుట) उठा ఉఠానా उठवा ఉఠాానా
उड़ ఉడాి )ఎగుర్చట) उड़ा ఉడానా उड़वा ఉడాానా
चल చలి )నడచుట) चला చలనా चलवा చలానా
दे ना దేనా )ఇచుుట) द्वदलाना దిలనా द्वदलवाना దిలానా
जीना జీనా )జీవిించుట) द्वजलाना జిలనా द्वजलवाना జిలానా
द्वलखना లిఖ్ని )వ్రాయుట) द्वलखाना లిఖ్ననా द्वलखवाना లిఖ్నానా
जागना జాగాి )మేల్కునుట) जगाना జగానా जगवाना జగాానా
सोना సోనా )నిద్రిించుట) सुलाना సులనా सुलवाना సులానా
पीना పీనా )త్రాగుట) द्वपलाना పిలనా द्वपलवाना పిలానా
िोना ధోనా )ఉతుకుట) िुलाना ధులనా िुलवाना ధులానా
घूमना ఘూమాి )తిర్చగుట) घुमाना ఘుమానా घुमवाना ఘుమాానా
पढ़ना ప్ఢాి )చదువుట) पढ़ाना ప్ఢానా पढ़वाना ప్ఢాానా
दे खना దేఖ్ని )చూచుట) द्वदखाना దిఖ్ననా द्वदखवाना దిఖ్నానా
खाना ఖ్ననా )తినుట) क्तखलाना ఖిలనా क्तखलवाना ఖిలానా
द्वमलना మిలి )కలియుట) द्वमलाना మిలనా द्वमलवाना మిలానా
बैठ బైఠ్ )కూరొునుట) द्वबठाना బిఠానా द्वबठ् वाना బిఠాానా
सुनना సున్ నా )వినుట) सुनाना సునానా सुनवाना సునాానా
काटना కాట్లి )కోయుట) कटाना కట్లనా कटवाना కట్లానా
ओढना ఓఢాి )కపుపకొనుట) उढाना ఉఢానా उढवाना ఉఢాానా
लेटना లేట్లి )ప్డుకొనుట) द्वलटाना లిట్లనా द्वलटवाना లిట్లానా
144
ఈ పుస్తకం లోని ప్రతి పాఠం వీడియోల రూరంలో మన VRR TUTORIALS Youtube channel లో అలానే
VRR TUTORIALS Mobile app లో అందుబాటులో ఉన్నా యి, ఆ వీడియోలు చూస్తత ఈ పుస్తకం చదివితే మరంత సులువుగా
నేర్చు కోగలుగుతార్చ. హందీ మరయూ ఇంగ్ల ీష్ online Classes లో జాయిన్ అవ్వ డానికి 9603339977,7901339977 ని
స్ంప్రదించగలర్చ.
जीतना జీతి )గెలుచుట) द्वजताना జితనా -
सी సీ )కుట్టసట) द्वसलाना సిలనా द्वसलवाना సిలానా
लाज లజ్ )సిగుగప్డుట) लजाना లజానా -
साजना సజనా)అలింకరిింప్బడుట) सजाना సజానా सजवाना సజాానా
आज मैंने बच्चोों को बहुत हों साया| ఉసేి దరాాజోైఁ కో రింగాాయా హై|
ఆజ్ మైనే బచోుైఁ కో బహుత్ హసయా| అతడు తలుపులకు రింగులు వేయిించుకునాిడు.
ఈ రోజు నేను పిలాలను చాల నవిాించాను. उसने पेड़ लगवाया|
द्ववध्याथी परीक्षा की द्वतद्वथ बढ़वा लेते हैं | ఉసేి పేడ్ లగాాయా|
విద్వయరిి ప్రీక్షా కీ తిథి బడవ్య లేతే హైైఁ| అతడు మొకులు నాటిించుకునాిడు.
విద్వయర్చథలు ప్రీక్షల తేదీని పడిగ్వించుకుింట్లర్చ. उसने िाटक हटवा द्वदया है |
आप यह काम करवा सकते हैं ? ఉసేి ఫాటక్ట్ హట్లా దియా|
ఆప్ యహ్ కామ్ కరాా సకేత హైైఁ? అతడు గేట్టను తీసివేయిించుకునాిడు.
మీర్చ ఈ ప్ని చేయిించుకోగలుగుతరా? हरी ने कुोंआ खुिाया|
उसके गीतोों ने सबको रुला द्वदया| హరి నే కుఆైఁ ఖుద్వాయ|
ఉసేు గ్లతోైఁనే సబోు ర్చల దియా| హరి బావి త్రావిించుకునాిడు.
అతని పాటలు అిందరినీ ఏడిపిించేసయి. उसने बूढ़े नौकर को हटवा द्वदया है |
उसने अपने डर ाईवर को हटवा द्वदया| ఉసేి బూఢే నౌకర్ కో హట్లా దియా|
ఉసేి అపేి డ్రైవర్ కో హట్లా దియా| అతడు ముసలి ప్నిమనిషిని తలగ్వించాడు.
అతను తన డ్రైవర్ ను తలగ్వించాడు. उसने मुझसे द्वलखवाया|
उसने उस लड़की से नचवाया| ఉసేి ముఝేస లిఖ్నాయ|
ఉసేి ఉస్ లడీు సే నచాాయ| అతడు నాత వ్రాయిించుకునాిడు.
అతడు ఆ బాలికతో నాటయిం చేయిించుకునాిడు. उसने मुझे पुल पर चढ़ाया|
उसने घड़ी की मरम्मत करवाई है | ఉసేి ముఝే పుల్ ప్ర్ చఢాయ|
ఉసేి ఘడీ కి మరమమత్ కరాాయి హై| అతను ననుి వింతెన పైకి ఎకిుించాడు.
అతడు గడియారిం బాగు చేయిించుకునాిడు. उसने रोगी की जाों च करवाई|
उसने घोड़ोों को चलाया| ఉసేి రోగ్ల కీ జాన్ు కరాాయి|
ఉసేి ఘోడైఁ కో చలయ| అతడు రోగ్వకి ప్రీక్షలు చేయిించాడు.
అతడు గుర్రాలను నడిపాడు. कमरे की मरम्मत करवाओ|
उसने दरवाजोों को रों गवाया है | కమర్చ కీ మరమమత్ కరాాఓ|
145
ఈ పుస్తకం లోని ప్రతి పాఠం వీడియోల రూరంలో మన VRR TUTORIALS Youtube channel లో అలానే
VRR TUTORIALS Mobile app లో అందుబాటులో ఉన్నా యి, ఆ వీడియోలు చూస్తత ఈ పుస్తకం చదివితే మరంత సులువుగా
నేర్చు కోగలుగుతార్చ. హందీ మరయూ ఇంగ్ల ీష్ online Classes లో జాయిన్ అవ్వ డానికి 9603339977,7901339977 ని
స్ంప్రదించగలర్చ.
గది బాగు చేయిించుకోిండి. నర్స మోహన్ సే దవ్య పిలా రహీ హై|
कमला ने सुनार से जेवर बनवाया| నర్స మోహన్ తో మిందు త్రాగ్వస్తత ఉింది.
కమలనే సునార్ సే జేవర్ బనాాయ| द्वपताजी ने दरजी से कपडे द्वसलवाये|
కమల కింసలి చే బింగార్చ నగలు చేయిించుకుింది. పితజీ నే దరీజ సే కప్డే సిలాయే|
वह प्रद्वतद्वदन एक लेख द्वलखवाता है | నానిగార్చ దరీజ తో బటసలు కుటిసనుుకునాిర్చ.
వహ్ ప్రతిదిన్ ఏక్ట్ లేఖ్ లిఖ్నాత హై| बच्चोों को सुलाया गया|
అతడు ప్రతి రోజూ ఒక లేఖ వ్రాయిించుకుింట్లడు. బచోుైఁ కో సులయా గయ|
कल मैंने माता जी को गााँ व द्वभजवाया| పిలాలను నిద్రపుచాుర్చ.
కల్ మైనే మాత జీ కో గాైఁవ్ భిజాాయ| मदन उसे मरवा सकता था|
నిని నేను అమమగారిని గ్రామిం ప్ింపిించాను. మదన్ ఉసే మరాా సకాత థా|
द्वकरर् ने अपनी बहन से स्वेटर बुनवाया| మదన్ అతనిని చింపిించగలిగ్వఉిండేవ్యడు.
కిరణ్ నే అపీి బహన్ సే సాటర్ బునాాయ| मदन ने मुझसे गवाया|
కిరణ్ తన సోదరి తో సాటర్ అలిాించుకునాిడు. మదన్ నే ముఝేస గవ్యయ|
द्वकसान ने डाद्वकये से पत्र पढवाया| మదన్ నాతో పాడిించుకునాిడు.
కిసన్ నే డాకియే సే ప్త్ర్ ప్ఢాాయ| मुझे एक मकान बनवाना चाद्वहए था|
రైతు పోస్స మాన్ తో ఉతతరిం చదివిించుకునాిడు. ముఝే ఏక్ట్ మకాన్ బనాానా చాహయే థా|
तुम इस घड़ी की मरम्मत कराओगे| నేను ఒక ఇలుా కటిసించుకోవ్యలి.
తుమ్ ఇస్ ఘడీ కి మరమమత్ కరాాఓగే| मुझे यह काम करवाना चाद्वहए|
మీర్చ ఈ గడియారిం బాగు చేయిించిండి. ముఝే యహ్ కామ్ కరాానా చాహయే|
तुम वोट द्वगरवाते हो| నేను ఈ ప్ని చేయిించుకోవ్యలి.
తుమ్ వోట్ గ్వరాాతే హో| मेरी कार दलाल से द्वबकवाई गयी|
మీర్చ ఓట్టలు వేయిించుకుింట్టనాిర్చ. మేరీ కార్ దలల్ సే బికాాయి గయి|
तुम सबको हों साते हो| నా కార్ బ్రోకర్ చేత విక్రయిించుకునాిను.
తుమ్ సబోు హసతే హో| उसने दरवाजा खुलवाया है |
మీర్చ అిందరినీ నవిాసతర్చ. ఉసేి దరాాజా ఖోలాయా హై|
िद्वन व्यक्तक्त यह सब करा ले सकते हैं | అతను తలుపు తెరిపిించుకునాిడు.
ధ్నీ వయకిత యహ్ సబ్ కరా లే సకేత హైైఁ| मैं अपना घर बनवा चुका हूाँ |
ధ్నవింతుడు ఇవనీి చేయినుుకోగలడు. మైైఁ అపాి ఘర్ బనాా చుకా హైఁ|
नसण मोहन से दवा द्वपलवा रही है | నేను నా ఇలుా కటిసించేసుకునాిను.

146
ఈ పుస్తకం లోని ప్రతి పాఠం వీడియోల రూరంలో మన VRR TUTORIALS Youtube channel లో అలానే
VRR TUTORIALS Mobile app లో అందుబాటులో ఉన్నా యి, ఆ వీడియోలు చూస్తత ఈ పుస్తకం చదివితే మరంత సులువుగా
నేర్చు కోగలుగుతార్చ. హందీ మరయూ ఇంగ్ల ీష్ online Classes లో జాయిన్ అవ్వ డానికి 9603339977,7901339977 ని
స్ంప్రదించగలర్చ.
मैं इसको हटवा दू ों गा| నేను క్షవరిం చేయిించు కునాిను.
మైైఁ ఇసోు హట్లా దూింగా| )హెయిర్ కట్ చేయిించుకునాిను).
నేను ఇతడిని తలగ్వించేసతను. मैंने इस नाटक को स्कूल में क्तखलवाया|
मैं कलम खारीिाऊाँगा| మైనే ఇస్ నాటక్ట్ కో స్తుల్ మేైఁ ఖిలాయా|
మైైఁ కలమ్ ఖరీద్వాఉింగా| నేను ఈ నాటకానిి స్తుల్ లో ఆడిసతను.
నేను పెనుి కొనిపిించుకుింట్లను. मैंने उसको ₹10 द्वदलवाये|
मैं कुछ िूल लगवाता हूाँ | మైనే ఉసోు ₹10 దిలాయే|
మై కుఛ్ ఫూల్ లగాాత హైఁ| నేను అతనికి 10 రూపాయలు ఇపిపించాను.
నేను కొనిి పూలు వేయపిించుకుింట్లను. मैंने उसे द्वजता द्वदया|
मैं चाय बनवाता हूाँ | మైనే ఉసే జిత దియా|
మై చాయ్ బనాాత హైఁ| నేను అతనిని గెలిపిించేసను.
నేను ట్ట చేయిించుకుింట్లను मैंने उसे बहाल करवाया है |
मैं तुम्हें उस पद से हटवा दू ों गा| మైనే ఉసే బహాల్ కరాాయ|
మైైఁ తుమేాైఁ ఉస్ ప్ద్ సే హట్లా దూింగా| నేను ద్వనిని పునర్చదదరిింప్ చేసతను.
నేను నినుి ఆ ప్దవి నుిండి తలగ్వసతను. उसने क्तखड़द्वकयोों को रों गवाया है |
मैंने एक चोर को पकड़वाया है | ఉసేి ఖిడిుయోైఁ కో రింగాాయ హై|
మైనే ఏక్ట్ చోర్ కో ప్కడాాయా హై| అతను కిటికీలకు రింగులు వేయిించుకునాిడు.
నేను ఒక దింగను ప్టిసించాను. मैंने बगीचे में तीन पेड़ लगवाये|
मैं नौकर से चाय बनवा लूोंगा| మైనే బగ్లచే మేైఁ తీన్ పేడ్ లగాాయే|
మైైఁ నౌకర్ సే చాయ్ బనాా లింగా| నేను తోటలో ౩ చెట్టా నాటిించుకునాిను.
నేను నౌకర్చ చేత ట్ట చేయిించుకుింట్లను. रमेश मुझे कुछ उपहार द्वभजवा रहा है |
हम लोग अपने नौकर से यह काम करा लेंगे| రమేష్ ముఝే కుఛ్ ఉప్హార్ భిజాా రహా హై|
హమ్ లోగ్ అపేి నౌకర్ సే యహ్ కామ్ కరా లేింగే| రమేష్ నాకు ఎద్య బహుమతి ప్ింపిసుతనాిడు.
మేము మా నౌకర్చ చేత ఈ ప్ని చేయిసతము. मैंने गरीबोों को कुछ रूपये द्वदलवाये|
मैं यह काम अपने भाई से करा लूाँगा| మైనే గరీబోైఁ కో కుఛ్ ర్చప్యే దిలాయే|
మైైఁ యహ్ కామ్ అపేి భాయి సే కరా లింగా| నేను పేదలకు కొింత డబుబ ఇపిపించాను.
నేను ఈ ప్ని మా సోదర్చనిచే చేయిసతను. राम पत्र द्वलखवा सका|
मैंने अपने बाल कटवाए हैं | రామ్ ప్త్ర్ లిఖ్నా సకా|
మైనే అపేి బాల్ కట్లాయే హైైఁ| రామ్ ఉతతరిం వ్రాయిించుకోగలిగాడు.

147
ఈ పుస్తకం లోని ప్రతి పాఠం వీడియోల రూరంలో మన VRR TUTORIALS Youtube channel లో అలానే
VRR TUTORIALS Mobile app లో అందుబాటులో ఉన్నా యి, ఆ వీడియోలు చూస్తత ఈ పుస్తకం చదివితే మరంత సులువుగా
నేర్చు కోగలుగుతార్చ. హందీ మరయూ ఇంగ్ల ీష్ online Classes లో జాయిన్ అవ్వ డానికి 9603339977,7901339977 ని
స్ంప్రదించగలర్చ.
रामकुमार डर ाईवर से कार चलवाता है | అతడు గది శుభ్రిం చేయిించు కుింట్టనాిడు.
రామ్ కుమార్ డ్రైవర్ సే కార్ చలాత హై| वह रामू को बरखास्त करा दे गा|
రామ్ కుమార్ డ్రైవర్ చేత కార్ నడిపిించుకునాిర్చ. వహ్ రాము కో బరాఖస్త కర్ దేగా|
लड़कोों से काम करवाया जाता है | అతడు రాముని తలగ్వించేసతడు.
లడుైఁ సే కామ్ కరాాయ జాత హై| शाहजहााँ ने ताजमहल बनवाया|
బాలుర్చ చేత ప్నిచేయిించబడుతుింది. ష్ట్రజహాైఁ నే తజ్ మహల్ బనాాయ|
वह कमरा साि करवाता है | ష్ట్రజహాన్ తజ్ మహల్ కటిసించాడు.
వహ్ కమరా సఫ్ కరాాత హై|
द्वशक्षक ने लड़कोों से एक कद्ववता रटवाया|
శిక్షక్ట్ నే లడుైఁ సే ఏక్ట్ కవిత రట్లాయ|
ఉపాద్వయయుడు బాలుర్చచే ఒక కవిత కింఠసతిం చేయిించార్చ.
क्या तुमने कार की सद्ववणद्वसोंग करवा ली?
కాయ తుమేి కార్ కీ సరీాసిింగ్ కరాా లీ?
మీర్చ కార్చ సరీాసిింగ్ చేయిించుకునాిరా?
मुझे हर महीने अपनी कार की मरम्मत करवानी पड़ती है |
ముఝే హర్ మహీనే అపీి కార్ కీ మరమమత్ కరాానీ ప్డీత హై|
నాకు ప్రతి న్ల నా కార్ మరమమత్ చేయిించుకోవ్యలిస వసుతింది.
अध्यापक मैंदान में बच्चोों को क्तखला रहे है |
అధ్యయప్క్ట్ మైద్వన్ మేైఁ బచోుైఁ కో ఖిల రహే హై|
ఉపాధ్యయయులు మైద్వనింలో పిలాలను ఆడిసుతనాిర్చ.
अिसर हमेशा नौकर से अपने कपडे िुलवाता है |
అఫసర్ హమేష్ట్ర నౌకర్ సే అపేి కప్డే ధులాత హై|
ఆఫీసర్ ఎపుపడూ నౌకర్చ తో తన బటసలు ఉతికిించుకుింట్లడు..
क्या आप इस द्वकताब को प्रकाद्वशत कराते हैं ?
కాయ ఆప్ ఇస్ కితబ్ కో ప్రకాశిత్ కర్చత హైైఁ?
తమర్చ ఈ పుసతకిం ప్రచురణ చేయిసతరా?.
तुम्हें अपने दोस्तोों की मदद करवानी चाद्वहए थी|
తుమేాైఁ అపేి ద్యసోతైఁ కీ మదద్ కరాానీ చాహయే థీ|
మీర్చ మీ సేిహతులకు సహాయిం చేయిించి ఉిండాలిసింది.

148
ఈ పుస్తకం లోని ప్రతి పాఠం వీడియోల రూరంలో మన VRR TUTORIALS Youtube channel లో అలానే
VRR TUTORIALS Mobile app లో అందుబాటులో ఉన్నా యి, ఆ వీడియోలు చూస్తత ఈ పుస్తకం చదివితే మరంత సులువుగా
నేర్చు కోగలుగుతార్చ. హందీ మరయూ ఇంగ్ల ీష్ online Classes లో జాయిన్ అవ్వ డానికి 9603339977,7901339977 ని
స్ంప్రదించగలర్చ.
मैं 3 महीने से अपना मकान बनवा रहा हूाँ |
మైైఁ 3 మహనే సే అపాి మకాన్ బనాా రహా హైఁ|
నేను మూడు న్లల నుిండి మా ఇలుా కటిసించుకొింట్టనాిను.
मैंने नौकर से कपडे िूप में सुखवाये|
మైనే నౌకర్ సే కప్డే దూప్ మేైఁ సుఖ్నాయే|
నేను నా నౌకర్చ చేత ఎిండలో బటసలు ఆరబ్జటిసించు కునాిను.
मैं यह कहानी अपने दोस्त से द्वलखवाऊाँगा|
మైైఁ యహ్ కహానీ అపేి ద్యస్త సే లిఖ్నాఊింగా|
నేను ఈ కథను నా సేిహతునితో వ్రాయిించుకుింట్లను..

149
ఈ పుస్తకం లోని ప్రతి పాఠం వీడియోల రూరంలో మన VRR TUTORIALS Youtube channel లో అలానే
VRR TUTORIALS Mobile app లో అందుబాటులో ఉన్నా యి, ఆ వీడియోలు చూస్తత ఈ పుస్తకం చదివితే మరంత సులువుగా
నేర్చు కోగలుగుతార్చ. హందీ మరయూ ఇంగ్ల ీష్ online Classes లో జాయిన్ అవ్వ డానికి 9603339977,7901339977 ని
స్ంప్రదించగలర్చ.
 सोंयुक्त द्वियाएों
సింయుకత క్రియలు అనగా రెిండు క్రియలు కలిసి ఒకే క్రియ గా వయవహరిించుట. ఈ రిండు క్రియలోా మొదటి
క్రియను పరధాన క్రయ
ి గా రిండవ క్రియను సహాయక్ క్రయ
ి గా చబ్ుతాము.సహాయక్ క్రియను జోడిించడిం
వలా సహాయక క్రియ యొకు అరిిం మార్చతుింది, కొనిి సింధ్రాబలలో పూరితగా తన సహజ అరాథనిి కోలోపయి ప్రధ్యన
క్రియ ప్రభావ్యనిి పెించుతుింది.ఉదాహర్ణక్ు తలుగు లో మనిం తిని+వేసాను=తినేసను, ప్డి+పో యాను =
ప్డిపోయాను అని ఉప్యోగ్వసతము.ఇక్ాడ పడుట+పో వపట=ప్డిపోవుట అనే సింయుకత క్రియ “ పడుట ” అనే
సాధార్ణ క్రయ
ి క్ింటే వినేవారిప్ై ఎక్ుావ పరభావానిన చతపపత్ుిందవ.అలానే హిందీ లో క్ూడా ఈ
సింయుక్ా క్రయ
ి లను చాలా ఎక్ుావగా ఉపయోగిసా ార్ల.
అవి: लेनाలేనా,दे नाదేనా,जानाజానా,डालनाడాలి,पड़नाప్డాి,रखनाరఖ్ని, बैठनाబైఠాి, मारनाమారాి,
होनाహోనా,उठनाఉఠాి వీటనిిటిలో लेनाలేనా,दे नाదేనా,जानाజానా అనునవి బాగా ఎకుువగా ఉప్యోగ్వించబడే
సహాయక క్రియలు.వీటిలో लेनाలేనా)ఆతమరిక క్రియ) ను మనకోసిం మనిం ఏదైనా ప్ని చేసుకుింటే लेनाలేనా
ఉప్యోగ్వసతము,వేరొకరి కోసిం మనిం ఏదైనా ప్ని చేసేత दे नाదేనా ఉప్యోగ్వసతము.ఏదైనా ఒక్ పని
ా గా జరిగిిందవ అని చపపడానిక్ర पड़नाప్డాి, उठनाఉఠాి ఉప్యోగ్వసతము. ఏదన
అక్సామత్ు ై ా పని
చేయాలిే వచిచిందవ అని చపపడానిక్ర पड़नाప్డాి ఉప్యోగ్వసతము. ఏదన
ై ా పని
వేగింగా,తిందరగా,ఆత్రుతగా,కోప్ింగా చేసుతనాిము అని చెప్పడానికి डालनाడాలి ని ఉప్యోగ్వసతము. ఏదైనా
ఒక్ పని మూర్ఖత్ిింగా, అవసరానికి మిించి చేసర్చ అని చెప్పడానికి मारनाమారాి ఉప్యోగ్వసతము.ఏదైనా
పని పూరీా అయపొ యిందవ అని చపపడానిక్ర जानाజానా ని ఉప్యోగ్వసతర్చ.
चाबी रखो| ఉసనే ఏక్ట్ కితబ్ ఖరీద్ లీ థీ|
చాబీ రఖో| అతడు ఒక పుసతకిం కొనుకొుని ఉనాిడు.
తళపు చెవులు ఉించు. वे अपने द्वलए कपड़े ले लेते हैं |
चाबी अपनी जेब में रख लो| వే అపేి లియే కప్డే లే లేతే హైైఁ|
చాబీ అపీి జేబ్ మేైఁ రఖ్ లో| వ్యర్చ తమ కోసిం బటసలు తీసుకుింట్టనాిర్చ.
తళపు చెవులు మీ జేబులో పెటేససుకో. यह द्वकताब पढ़ लो|
आप अपना काम कर लीद्वजये | యహ్ కితబ్ ప్ఢ్ లో|
ఆప్ అపాి కామ్ కర్ లీజియే| ఈ పుసతకిం చదువుకోనుము.
తమర్చ తమ ప్ని చేసుకోిండి. िोन नोंबर द्वलख लो|
उसने एक द्वकताब खरीद ली थी| ఫోన్ నింబర్ లిఖ్ లో|

150
ఈ పుస్తకం లోని ప్రతి పాఠం వీడియోల రూరంలో మన VRR TUTORIALS Youtube channel లో అలానే
VRR TUTORIALS Mobile app లో అందుబాటులో ఉన్నా యి, ఆ వీడియోలు చూస్తత ఈ పుస్తకం చదివితే మరంత సులువుగా
నేర్చు కోగలుగుతార్చ. హందీ మరయూ ఇంగ్ల ీష్ online Classes లో జాయిన్ అవ్వ డానికి 9603339977,7901339977 ని
స్ంప్రదించగలర్చ.
ఫోన్ న్ింబర్ వ్రాసుకో.
दे नाదేనా)అనుమతి బోధ్కిం) అనే సహాయక క్రియను తెలుగు లో “ ఇచుచ ” అను అర్థింలో వాడుతాము.
चाबी मेज़ पर रख दो| ఫోన్ న్ింబర్ వ్రాయు)వేరొకరి కోసిం లేద్వ
చాబీ మేజ్ ప్ర్ రఖ్ ద్య| అిందరికోసిం అిందరికి కనిపిించేల).
తళపు చెవులు బలా పైన ఉించు. उसकी बातें सुनकर मैं रो दे ती हूाँ |
नौकरने हमारे द्वलये ये काम कर द्वदया| ఉసీు బాతేైఁ సునుర్ మైైఁ రో దేతీ హైఁ|
నౌకర్ నే హమార్చ లియే యే కామ్ కర్ దియా| అతని మాటలు విని నేను ఏడేుసతను.
నౌకర్చ మా కోసిం ఈ ప్ని చేసడు. द्वजसकी चीजे उन्हीों को वापस दे दे ता हूाँ |
उसने मुझे ये कोंप्यूटर दे द्वदया| జిసీు చీజ్ ఉసీకో వ్యప్స్ దే దేత హైఁ|
ఉసేి ముఝే యే కింపూయటర్ దే దియా| ఎవరి వసుతవులు వ్యళాకే ఇచేుసతను.
అతడు నాకు ఈ కింపూయటర్ ఇచేుసడు. चल दे ना|
वे कल बस स्टॉप में बम लगा दें गे| చల్ దేనా|
వే కల్ బస్ ససప్ మేైఁ బమ్ లగా దేింగే| బయలుదేరిపోవు
వ్యర్చ ర్చపు బసుస ససప్ లో బాింబు పెటేససతర్చ. खाना खाने के बाद लड़के चल द्वदए|
यह द्वकताब पढ़ दो| ఖ్ననా ఖ్ననే కే బాద్ లడేు చల్ దియే|
యహ్ కితబ్ ప్ఢ్ ద్య| బాలుర్చ భోజనిం చేసి బయలుదేరిపోయార్చ.
ఈ పుసతకిం చదువు)అిందరికోసిం అిందరికీ हों स दे ना
హన్స దేనా నవేాయడిం.
వినబడేల).
लड़द्वकयाों हों स दीों|
िोन नोंबर द्वलख दो|
లడిుయాైఁ హన్స దీ|
ఫోన్ నింబర్ లిఖ్ ద్య|
బాలికలు నవేాసర్చ.
“जाना”జానా)విధి బోధ్కము) ఈ సహాయక క్రియ ఒక ప్ని పూరిత అవాడానిి, ఒక దశ నుిండి వేరొక దశకు
మారడానిి స్తచిసుతింది.
होनाహోనా అగుట हो जानाహో జానా ఐపోవుట
सोनाసోనా నిద్రిించుట सो जानाసో జానా నిద్రపోవుట
समझनाసమఝాి అరదమగుట, తెలుసుకొనుట समझ जानाసమఝ్ జానా తెలిసిపోవుట, అరదమైపోవుట
आनाఆనా వచుుట आ जानाఆ జానా వచెలుయుట
खानाఖ్ననా తినుట खा जानाఖ్న జానా తినివేయుట
क्या वे सो गये? కాయ వే సో గయే?

151
ఈ పుస్తకం లోని ప్రతి పాఠం వీడియోల రూరంలో మన VRR TUTORIALS Youtube channel లో అలానే
VRR TUTORIALS Mobile app లో అందుబాటులో ఉన్నా యి, ఆ వీడియోలు చూస్తత ఈ పుస్తకం చదివితే మరంత సులువుగా
నేర్చు కోగలుగుతార్చ. హందీ మరయూ ఇంగ్ల ీష్ online Classes లో జాయిన్ అవ్వ డానికి 9603339977,7901339977 ని
స్ంప్రదించగలర్చ.
వ్యళ్ళు నిద్రపోయారా? मैं घर चला जाऊोंगा|
क्या मााँ आ गयी? మైైఁ ఘర్ చల జాఊింగా|
కాయ మాైఁ ఆ గయీ? నేను ఇింటికి వళ్లుపోతను.
అమమ వచేుసిింద్వ? श्यामपट पर द्वलखावट द्वमटाने से द्वमट जाती है |
उसका नोंबर बदल गया है | శాయింప్ట్ ప్ర్ లిఖ్నవట్ మిట్లనే సే మిట్ జాతీ హై|
ఉసు నింబర్ బదల్ గయా హై| బాాకు బోర్చి పైన రాత చెరిపేసేత చెరిగ్వపోతుింది.
అతని న్ింబర్ మారిపోయిింది.
“डालना”డాలాన తలుగు లో వేయుట,ఒక ప్ని తిందరగా, వేగింగా, కోప్ింగా చేయుట అనే అరాథలలో వసుతింది.
उसको मार डालूाँगा|
ఉసోు మార్ డాలింగ|
అతనిని చింపేసతను.
उसको पैसे दे डालूाँगा|
ఉసోు పైసే దే డాలింగ|
అతనికి డబుబ ఇచేుసతను.
कल सबेरे के पहले इस पूरी द्वकताब को पढ़ डालो|
కల్ సబేర్చ కే ప్హేా ఇస్ పూరీ కితబ్ కో ప్ఢ్ డాలో|
ర్చపు ఉదయానికి ముిందే ఈ పుసతకిం మొతతిం చదివేసేయియ.
मुझे जो कुछ दे ना था, मैंने सब उसे दे डाला|
ముఝే జో కుఛ్ దేనా థా, మైనే సబ్ ఉసే దే డాల|
నేను ఇవావలసినది అింత అతనికి ఇచేుశాను.
मैंने अपना कजण को उतार डाला|
మైనే అపాి కర్జ కో ఉతర్ డాల|
నేను నా అపుపని తీర్చుసను.
उसे जो कुछ भी कहना था वो कह डाली|
ఉసే జో కుఛ్ భీ కహాి థా వో కహ్ డాలీ|
ఆమె ఏమైతే చెపాపలో అది చెపేపసిింది.
उसने मेरा सारा खाना खा डाला|
ఉసేి మేరా సరా ఖ్ననా ఖ్న డాల|
అతడు నా మొతతిం భోజనిం తినేసడు.

152
ఈ పుస్తకం లోని ప్రతి పాఠం వీడియోల రూరంలో మన VRR TUTORIALS Youtube channel లో అలానే
VRR TUTORIALS Mobile app లో అందుబాటులో ఉన్నా యి, ఆ వీడియోలు చూస్తత ఈ పుస్తకం చదివితే మరంత సులువుగా
నేర్చు కోగలుగుతార్చ. హందీ మరయూ ఇంగ్ల ీష్ online Classes లో జాయిన్ అవ్వ డానికి 9603339977,7901339977 ని
స్ంప్రదించగలర్చ.
परीक्षा केद्वलए जो कुछ पढ़ना था, वो मैंने पढ़ डाला|
ప్రిక్ష కేలియే జో కుఛ్ ప్ఢాి థా, వో మైనే ప్ఢ్ డాల|
ప్రీక్షల కోసిం ఏదైతే చదవ్యలో అది నేను చదివేసను.
तरकाररयााँ काटते समय मैंने अपना हाथ काट डाला|
తరాురియాైఁ కాటేత సమయ్ మైనే అపాి హాథ్స కాట్ డాల|
కూరగాయలు కోసుతని సమయింలో నేను నా చేయి కోసేసుకునాిను.
“रखना”ర్ఖ్ాన తలుగు లో “ఉించుట” అనే అర్థిం లో వసుాిందవ.
उसने मेरे िोन को द्वछपा रखा था|
ఉసేి మేర్చ ఫోన్ కో ఛిపా రఖ్న థా|
అతను నాయొకు ఫోన్ ను ద్వచిపెట్లసడు)ద్వచి ఉించాడు).
वे खबर छु पा के रखते हैं |
వే ఖబర్ ఛుపా కే రఖేత హైైఁ|
వ్యర్చ సమాచారిం ద్వసుతనాిర్చ.
उन्होोंने मुझे 2 द्वदनोों के द्वलए जेल में रोक रखा।
ఉనోాైఁనే ముఝే 2 దినోైఁ కే లియే జేల్ మేైఁ రోక్ట్ రఖ్న|
వ్యర్చ ననుి 2 రోజులు జైలు లో ఉించేశార్చ.
आपसे मैंने कह रखा है द्वक आप उस द्वकताब को हाथ न लगाएाँ |
ఆపేస మైనే కహ్ రఖ్న హై కి ఆప్ ఉస్ కితబ్ కో హాథ్స న లగాయేైఁ|
నేను మీతో ఆ పుసతకిం చేతిలోనికి తీసుకోవదదని చెపాపను.
“पड़ना”పడాన తలుగు లో “ వినిప్ిసా ుిందవ, కనిపిసుతింది ” అనే అర్థిం లో వసుాిందవ.
आिा तो द्वकसीकी द्वदखाई नहीों पड़ती, आचरर् ही द्वदखाई पड़ता है |
ఆతమ తో కిసీకీ దిఖ్నయీ నహీైఁ ప్డీత, ఆచరణ్ హీ దిఖ్నయి ప్డాత హై|
ఆతమ ఎవరికీ కనిపిించదు, ఆచరణలు మాత్రమే కనిపిసతయి.
वे कहते हैं द्वक उनके गााँव में भूत प्रेत द्वदखाई पड़ते हैं |
వే కహేత హైైఁ కి ఉనేు గాైఁవ్ మేైఁ భూత్ ప్రేత్ దిఖ్నయి ప్డేత హైైఁ|
వ్యర్చ చెబుతునాిర్చ వ్యరి గ్రామింలో భూతలు దయాయలు కనిపిసుతనాియి అని.
हमको कुछ गीत सुनाई पड़ता है |
హింకో కుఛ్ గ్లత్ సునాయి ప్డాత హై|
మాకు గ్లతిం వినిపిసుతింది.
153
ఈ పుస్తకం లోని ప్రతి పాఠం వీడియోల రూరంలో మన VRR TUTORIALS Youtube channel లో అలానే
VRR TUTORIALS Mobile app లో అందుబాటులో ఉన్నా యి, ఆ వీడియోలు చూస్తత ఈ పుస్తకం చదివితే మరంత సులువుగా
నేర్చు కోగలుగుతార్చ. హందీ మరయూ ఇంగ్ల ీష్ online Classes లో జాయిన్ అవ్వ డానికి 9603339977,7901339977 ని
స్ంప్రదించగలర్చ.
खरीदने से पहले हर चीज को अच्छी तरह दे खना पडे गा|
ఖరీదేి సే ప్హలే హర్ చీజ్ కో అచీీ తరహ్ దేఖ్ని ప్డేగా|
కొనేముిందు ప్రతి వసుతవునూ సరిగా చూసుకోవ్యలి.
पहले तुम घर से द्वनकल पड़ो|
ప్హలే తుమ్ ఘర్ సే నికల్ ప్డ|
ముిందు ఇింటి నుిండి బయటికి రా.
जमीन द्वचकनी होने के कारर् मैं द्विसल पडी|
జమీన్ చికీి హోనే కే కారణ్ మైైఁ ఫిసల్ ప్డీ|
న్ల జార్చడుగా ఉిండడిం వలా నేను జారి ప్డాిను.
उसकी बातें सुनकर मैं हाँस पडी|
ఉసీు బాతేైఁ సునుర్ మైైఁ హస్ ప్డీ|
అతని మాటలు విని నేను నవేాసను.
“उठना”ఉఠ్ాన అకసమతుతగా, వింటనే ఒక ప్ని జరిగ్వింది అని చెపేప అరథింలో ఉప్యోగ్వసతము.
आज सबेरे पाों च बजे जाग उठी|
ఆజ్ సబేర్చ పాించ్ బజే జాగ్ ఉఠీ|
ఈ రోజు ఉదయిం 5గింటలకు లేచేసను.
महोदय सभा में बोल उठे |
మహోదయ్ సభ మేైఁ బోల్ ఉఠ్న|
సర్ సభలో మాట్లాడార్చ.
उसने कोई भयानक स्वप्न दे खा होगा,इसद्वलए सोते-सोते द्वचल्ला उठा|
ఉసేి కోయి భయానక్ట్ సప్ి దేఖ్న, ఇస్ లియే సోతే-సో తే చిలాా ఉఠ్ా|
అతడు ఏద్య భయింకర కలగని ఉింట్లడు,అిందువలా నిద్రపోతూ నిద్రపోతూ అరిచేసడు.
इस ददण नाक दृश्य को दे खकर मेरा द्वदल काों प उठा|
ఇస్ దర్ద నాక్ట్ దృశ్నయ కో దేఖ్ కర్ మేరా దిల్ కాింప్ ఉఠా|
ఈ బాధ్యకరమైన దృశాయనిి చూసి నా గుిండె వణకి పోయిింది.
“बैठना”బ్ైఠ్ాన ని ఏదన
ై ా ఒక్ విష్యిం పూరీా అయపొ యిందవ, దుర్చసుగా, దూకుడుగా చేసేసిం అని
చెప్పడానికి ఉప్యోగ్వసతము.
जोश में आकर वह उस नन्हीों सी बच्ची को मार बैठा|
జోష్ మేైఁ ఆకర్ వహ్ ఉస్ ననీా సీ బచీు కో మార్ బైఠా|
154
ఈ పుస్తకం లోని ప్రతి పాఠం వీడియోల రూరంలో మన VRR TUTORIALS Youtube channel లో అలానే
VRR TUTORIALS Mobile app లో అందుబాటులో ఉన్నా యి, ఆ వీడియోలు చూస్తత ఈ పుస్తకం చదివితే మరంత సులువుగా
నేర్చు కోగలుగుతార్చ. హందీ మరయూ ఇంగ్ల ీష్ online Classes లో జాయిన్ అవ్వ డానికి 9603339977,7901339977 ని
స్ంప్రదించగలర్చ.
ఉద్రేకింలో వచిు అతడు ఆ చిని పిలాను చింపేసడు / చింపిపాడేసడు.
वह ररश्वत दे कर मेनेजर बन बैठा|
వహ్ రిశాత్ దే కర్ మేనేజర్ బన్ బైఠా|
అతడు లించిం ఇచిు మేనేజర్ అయిపోయాడు.
उसने अचानक से अपना प्यार मुझसे पूछ बैठा|
ఉసేి అచానక్ట్ సే అపాి పాయర్ ముఝేస పూఛ్ బైఠా|
అతడు అకసమతుతగా ప్రేమిించమని ననుి అడిగేసడు.
उसने मुझे सबके सामने ऐसा बोल बैठा|
ఉసేి ముఝే సబేు సమేి ఐస బోల్ బైఠా|
అతడు ననుి అిందరి ముిందు అల అనేసడు.
गुस्से में आकर मैंने अपने बेटे को मार बैठा|
గుసేస మేైఁ ఆకర్ మైైఁ అపేి బేటే కో మార్ బైఠీ|
కోప్ింగా వచిు నేను నా కొడుకుని కొటేసశాను.
जब मैं अच्छा सा खाना खा रहा था, तब मेरी बहन आ बैठी|
జబ్ మై అచాీ స ఖ్ననా ఖ్న రహా థా, తబ్ మేరీ బహన్ ఆ బైఠీ|
నేను మించిగా భోజనిం చేసుతనిపుపడు నా సోదరి ఊడిప్డిింది/వచిుింది.
नाराज होकर वो वहााँ जा बैठा|
నారాజ్ హోకర్ వో వహాైఁ జా బైఠా|
కోప్ిం వచిు అతడు అకుడకు వళ్లా ఉిండిపోయాడు/రావటేాదు
जब मैं घर जा रहा था तो मेरी बद्वहन मेरे साथ हो ली|
జబ్ మైైఁ ఘర్ జా రహా థా తో మేరీ బహన్ మేర్చ సథ్స హో లీ|
నేను ఇింటికి వళ్ళత ఉనిపుపడు నా సోదరి నాకు తోడుగా ఉింది.
काम हो लेना|
కామ్ హో లేనా|
ప్ని పూరిత అగుట.
क्या सब काम हो द्वलया?
కాయ సబ్ కామ్ హో లియా?
మొతతిం ప్ని పూరిత అయియింద్వ?

155
ఈ పుస్తకం లోని ప్రతి పాఠం వీడియోల రూరంలో మన VRR TUTORIALS Youtube channel లో అలానే
VRR TUTORIALS Mobile app లో అందుబాటులో ఉన్నా యి, ఆ వీడియోలు చూస్తత ఈ పుస్తకం చదివితే మరంత సులువుగా
నేర్చు కోగలుగుతార్చ. హందీ మరయూ ఇంగ్ల ీష్ online Classes లో జాయిన్ అవ్వ డానికి 9603339977,7901339977 ని
స్ంప్రదించగలర్చ.
 द्वक, क्योोंद्वक का प्रयोग)క్ర, క్్యింక్ర క్ా పరయోగ్ద)

द्वक का प्रयोग=ఏమనగా
मैं बुला ही रही थी द्वक वो चली गई।
మై బులహీ రహీ థీ కి వో చలీ గయీ
నేను ఆమెని పిలుసుతిండగానే ఆమె వళ్లుపోయిింది.
मैं ने सोचा द्वक तुम बहुत बड़ा आदमी बनेगा।
మై నే సోచా కి తుమ్ బహుత్ బడా ఆదీమ బనేగా
నేను నీవు ఎింతో గప్పవ్యడివి ఔతవని అనుకునాిను.
मैं सोचता हूों द्वक यहाों से वहाों थोड़ी दू र हो सकती है ।
మై సచాత హ కి యహా థోడీ దూర్ హొ సకీత హై
ఇకుడినుిండి అకుడకి కొించిం దూరిం ఉిండొచుని అనుకుింట్టనాిను.
मैं चाहता हूों द्वक भगवान तुम्हारी भलाई करे ।
మై చాహాత హ కి భగవ్యన్ తుమాారి భలయీ కరె
దేవుడు నీకు మించి చేయాలని కోర్చకుింట్టనాిను.
मैं दे ख रहा हूों द्वक वे कौन हैं ?
మై దేఖ్ రహా హ కి వే కౌన్ హై?
వ్యళ్ళు ఎవరా అని చూసుతనాిను.
एक बार दे क्तखए द्वक स्टौ बोंद द्वकया द्वक नहीों?
ఏక్ట్ బార్ దేఖియే కి సౌస బింద్ కియా కి నహీ?
ఒకసరి ససవ్ ఆపానో లేద్య చూడిండి.
मुझे आशा है द्वक आप कुशल होोंगे।
మీర్చ బాగునాిరని ఆశిసతను.
ముజేా ఆష్ట్ర హై కి ఆప్ కుషల్ హోింగే
उसने कहा द्वक वह मुझे बाद में दे खेगी।
ఉసేి కహా కి వహ్ ముఝే బాద్ మేైఁ దేఖేగ్ల|
ఆమె చెపిపింది ఆమె ననుి తర్చవ్యత చూసతనని
उसने कहा द्वक वह पहले अोंग्रेजी सीख द्वलया था।
ఉసేి కహా కి వహ్ ప్హేా అింగ్రేజీ సీఖ్ లియా థా|

156
ఈ పుస్తకం లోని ప్రతి పాఠం వీడియోల రూరంలో మన VRR TUTORIALS Youtube channel లో అలానే
VRR TUTORIALS Mobile app లో అందుబాటులో ఉన్నా యి, ఆ వీడియోలు చూస్తత ఈ పుస్తకం చదివితే మరంత సులువుగా
నేర్చు కోగలుగుతార్చ. హందీ మరయూ ఇంగ్ల ీష్ online Classes లో జాయిన్ అవ్వ డానికి 9603339977,7901339977 ని
స్ంప్రదించగలర్చ.
అతడు చెపాపడు తను ముిందు ఇింగ్లాష్ నేర్చుకునాిను అని.
उसने कहा द्वक वह सड़क पर चल रही थी|
ఉసేి కహా కి వహ్ సడక్ట్ ప్ర్ చల్ రహీ థీ|
ఆమె చెపిపింది ఆమె రోడ్ పైన నడుస్తత యుిండియునాినని.
उसने कहा द्वक उसने एक कार खरीदी थी|
ఉసేి కహా కి ఉసేి ఏక్ట్ కార్ ఖరీదీ థీ|
ఆమె చెపిపింది ఆమె ఒక కార్చ కొని యునిదని.
उसने कहा द्वक वह लोंदन में रहती थी।
ఉసేి కహా కి వహ్ లిందన్ మేైఁ రహతీ థీ|
ఆమె చెపిపింది ఆమె లిండన్ లో నివసిస్తత ఉిండేద్వనినని.
उसने कहा द्वक उसे सप्ताहाों त में अध्ययन करना होगा|
ఉసేి కహా కి ఉసే సపాతహాన్త మేైఁ అధ్యయన్ కరాి హోగా|
అతడు చెపాపడు ఏమనింటే అతను వ్యరింతిం లో అధ్యయనిం చేయాలిసఉిందని.
उसने कहा द्वक वहााँ दे र हो सकती है |
ఉసేి కహా కి వహాైఁ దేర్ హో సకీత హై|
అతడు చెపాపడు అకుడ ఆలసయిం కావచుని.
उसने कहा द्वक उसे अपनी माों को िोन करना चाद्वहए|
ఉసేి కహా కి ఉసే అపీి మాైఁ కో ఫోన్ కరాి చాహయే|
అతడు చెపాపడు అతను తన తలిాకి ఫోన్ చేయాలి అని.
उसने कहा द्वक वह बाद में आयेगा।
ఉసేి కహా కి వహ్ బాద్ మేైఁ ఆయేగా|
అతడు చెపాపడు అతడు తర్చవ్యత వసతనని.
उसने कहा द्वक वह चार साल की थी जब वह तैर सकती थी।
ఉసేి కహా కి వహ్ చార్ సల్ కీ థీ జబ్ వహ్ తైర్ సకీత థీ|
అతను చెపాపడు తనకి నాలుగు సింవతసరాలపుపడు ఈదగలిగేవ్యడినని.
उसने कहा द्वक वह सही अोंग्रेजी बोल सकता है |
ఉసేి కహా కి వహ్ సహీ అింగ్రేజీ బోల్ సకాత హై|
అతడు చెపాపడు తను సరైన ఇింగ్లాష్ మాట్లాడగలనని.
है द्वक नहीों दे क्तखये।

157
ఈ పుస్తకం లోని ప్రతి పాఠం వీడియోల రూరంలో మన VRR TUTORIALS Youtube channel లో అలానే
VRR TUTORIALS Mobile app లో అందుబాటులో ఉన్నా యి, ఆ వీడియోలు చూస్తత ఈ పుస్తకం చదివితే మరంత సులువుగా
నేర్చు కోగలుగుతార్చ. హందీ మరయూ ఇంగ్ల ీష్ online Classes లో జాయిన్ అవ్వ డానికి 9603339977,7901339977 ని
స్ంప్రదించగలర్చ.
హై కి నహీ దేఖియే
వచాుడా లేద్వ?
आया द्वक नहीों?
ఆయా కి నహీ?
क्योोंद्वक का प्रयोग
मुझे द्वततद्वलयाों पसोंद है क्योोंद्वक वे सुोंदर होती हैं |
ముఝే తితిాయాైఁ ప్సింద్ హై కూయైఁకి వే సుిందర్ హోతీ హైైఁ|
నాకు సీతకోకచిలుకలు అింటే ఇషసిం ఎిందుకింటే అవి అిందింగా ఉింట్లయి.
मैंने द्वचकन का आदे श द्वदया क्योोंद्वक मुझे मछली पसोंद नहीों है |
మైనే చికన్ కా ఆదేశ్న దియా కుయింకి ముఝే మఛ్లా ప్సింద్ నహీైఁ హై|
నేను చికన్ ఆరిర్ ఇచాును ఎిందుకింటే నాకు చేప్లు అింటే ఇషసిం ఉిండదు.
उसे प्रसाद कहा जाता है , क्योोंद्वक उसका नाम वरा प्रसाद है |
ఉసే ప్రసద్ కహా జాత హై, కుయింకి ఉసు నామ్ వర ప్రసద్ హై|
అతడు ప్రసద్ అని పిలువబడతడు ఎిందుకింటే అతని పేర్చ వర ప్రసద్.
मुझे दे र हो चुकी थी क्योोंद्वक टर ै द्विक खराब था|
ముఝే దేర్ హో చుకీ థీ కుయింకి ట్రాఫిక్ట్ ఖరాబ్ థా|
నేను ఆలసయమైపోయాను ఎిందుకింటే ట్రాఫిక్ట్ చాల రదీదగా ఉిండియునిది.
मैं पाटी में जाना चाद्वहए था, लेद्वकन मैं नहीों गया क्योोंद्वक मैं व्यस्त था|
మైైఁ పారీస మేైఁ జానా చాహాత థా, లేకిన్ మైైఁ నహీైఁ గయా కుయింకి మైైఁ వయస్త థా|
నేను పారీస కి వళువలసి ఉనిది కానీ నేను వళులేదు ఎిందుకింటే నేను బిజీ గా యుిండియునాిను.
मैं घर में नहीों जा सका क्योोंद्वक मैंने अपनी चाबी खो दी थी|
మైైఁ ఘర్ మేైఁ నహీైఁ జా సకా కుయింకి మైనే అపీి చాబీ ఖో దీ థీ|
నేను ఇింటిలోనికి వళులేకపోయాను ఎిందుకింటే నేను నా తళాలను పోగట్టసకునాిను.
मुझे जल्दी उठना है , क्योोंद्वक मैं 8 पर काम करना शुरू कर रहा हूाँ |
ముఝే జలీద ఉఠాి హై, కుయింకి మైైఁ 8 ప్ర్ కామ్ కరాి ష్యరూ కర్ రహా హైఁ|
నేను తారగా లేవ్యలి ఎిందుకింటే నేను 8 గింటలకి ప్ని మొదలు పెడుతునాిను.
मुझे वे पसोंद नहीों थे क्योोंद्वक वे हमेशा द्वशकायत करते थे।
ముఝే వే ప్సింద్ నహీైఁ థే కుయింకి వే హమేష్ట్ర షికాయత్ కర్చత థే|
నాకు వ్యర్చ ఇషసిం ఉిండేదికాదు ఎిందుకింటే వ్యర్చ ఎలాపుపడూ పిరాయదులు చేస్తత ఉిండేవ్యర్చ.

158
ఈ పుస్తకం లోని ప్రతి పాఠం వీడియోల రూరంలో మన VRR TUTORIALS Youtube channel లో అలానే
VRR TUTORIALS Mobile app లో అందుబాటులో ఉన్నా యి, ఆ వీడియోలు చూస్తత ఈ పుస్తకం చదివితే మరంత సులువుగా
నేర్చు కోగలుగుతార్చ. హందీ మరయూ ఇంగ్ల ీష్ online Classes లో జాయిన్ అవ్వ డానికి 9603339977,7901339977 ని
స్ంప్రదించగలర్చ.
राम जल्दी घर गया क्योोंद्वक यहााँ बिण बारी थी।
రామ్ జలీద ఘర్ గయా కుయింకి యహాైఁ బారీ థీ|
రామ్ తారగా ఇింటికి వళాుడు ఎిందుకింటే మించు ఎకుువగా ఉిండి ఉనిది.
हम नहीों आए क्योोंद्वक बाररश हो रही थी| హమ్ నహీైఁ ఆయే కుయింకి బారిష్ హో రహీ థీ|
మేము రాలేదు ఎిందుకింటే వరషిం ప్డుతూ ఉిండినది.
मुझे भूख नहीों थी क्योोंद्वक मैं अभी दोपहर का भोजन खा चुका था।
ముఝే భూఖ్ నహీైఁ థీ కుయింకి మైైఁ అభీ ద్యప్హర్ కా భోజన్ ఖ్న చుకా థా|
నాకు ఆకలిగా లేదు ఎిందుకింటే నేను ఇపుపడే మధ్యయహి భోజనిం చేసేసి యునాిను.
मैं अपने दोस्तोों के साथ द्विल्म नहीों जाना चाहता था क्योोंद्वक मैंने पहले से ही वह द्विल्म दे खी थी।
మైైఁ అపేి ద్యసోతైఁ కే సథ్స ఫిల్మ నహీైఁ జానా చాహాత థా కుయింకి మైనే ప్హేా సే హీ వహ్ ఫిల్మ దేఖ్త థీ|
నేను నా నేహతులతో సినిమాకి వళాులి అనుకోలేదు ఎిందుకింటే నేను ముిందే ఆ సినిమా చూసి ఉనాిను.
मछली पसोंद ना होने की वजह से मैंने द्वचकन का आदे श द्वदया|
మఛ్లా ప్సింద్ నా హోనే కి వజహ్ సే మైనే చికన్ కా ఆదేశ్న దియా|
చేప్లు ఇషసిం లేకపోవడిం వలా నేను చికన్ ఆరిర్ ఇచాును.

चूोंद्वक का प्रयोग
चूोंद्वक वे सुोंदर होती है , मुझे द्वततद्वलयाों पसोंद है |
చూమిు వే సుిందర్ హోతీ హైైఁ,ముఝే తితిాయాైఁ ప్సింద్ హై |
అిందింగా ఉింట్లయి కాబటిస నాకు సీతకోకచిలుకలు అింటే ఇషసిం ఎిందుకింటే.
चूोंद्वक मुझे मछली पसोंद नहीों है मैंने द्वचकन का आदे श द्वदया |
చూమిు మైనే చికన్ కా ఆదేశ్న దియా కుయింకి ముఝే మఛ్లా ప్సింద్ నహీైఁ హై|
నాకు చేప్లు అింటే ఇషసిం ఉిండదు కాబటిస నేను చికన్ ఆరిర్ ఇచాును.
चूोंद्वक उसका नाम वरा प्रसाद है उसे प्रसाद कहा जाता है |
చూమిు ఉసు నామ్ వర ప్రసద్ హై, ఉసే ప్రసద్ కహా జాత హై|
అతని పేర్చ వర ప్రసద్ కాబటిస అతడు ప్రసద్ అని పిలువబడతడు.
चूोंद्वक टर ै द्विक खराब था,मुझे दे र हो चुकी थी|
చూమిు ట్రాఫిక్ట్ ఖరాబ్ థా ముఝే దేర్ హో చుకీ థీ|
ట్రాఫిక్ట్ చాల రదీదగా ఉిండియునిది కాబటిస నేను ఆలసయమైపోయాను.
चूोंद्वक मैं व्यस्त था मैं पाटी में जाना चाद्वहए था, लेद्वकन मैं नहीों गया |
చూమిు మైైఁ వయస్త థా, మైైఁ పారీస మేైఁ జానా చాహాత థా, లేకిన్ మైైఁ నహీైఁ గయా |
159
ఈ పుస్తకం లోని ప్రతి పాఠం వీడియోల రూరంలో మన VRR TUTORIALS Youtube channel లో అలానే
VRR TUTORIALS Mobile app లో అందుబాటులో ఉన్నా యి, ఆ వీడియోలు చూస్తత ఈ పుస్తకం చదివితే మరంత సులువుగా
నేర్చు కోగలుగుతార్చ. హందీ మరయూ ఇంగ్ల ీష్ online Classes లో జాయిన్ అవ్వ డానికి 9603339977,7901339977 ని
స్ంప్రదించగలర్చ.
నేను బిజీ గా యుిండి ఉిండడిం వలా, నేను పారీస కి వళువలసి ఉనిది కానీ నేను వళులేదు.

“ कृदों तोों ” का प्रयोग)క్ుిదింతోీఁ క్ా పరయోగ్ద)

అతను ఇకుడికి వస్తత నాకు ఫోన్ చేసడు .ఈ వ్యకయింలో రెిండు క్రియలు ఉనాియి .1.రావడిం.2 ,ఫోన్ చెయయడిం
రెిండవ క్రియ మొదటి క్రియ జర్చగుతూ వునిపుపడు జరిగ్వింది.
అతడు ఆడుతూ పాడుతునాిడు.ఈ వ్యకయిం లో రెిండు క్రియలు ఒకేసరి జర్చగుతునాియి.
అతడు నడుస్తత నడుస్తత ప్డిపోయాడు.ఇకుడ ఒక ప్ని జర్చగుతూ జర్చగుతూ మరొకు ప్ని జరిగ్వింది.
అతను భోజనిం చేసి బయటికి వళాుడు .ఇకుడ రెిండు క్రియల జరిగ్వపోయాయి.కానీ ముిందు భోజనిం చేయడిం
అనే క్రియ జరిగ్వింది అని చెపాపిం.
అతడు నడచి నడచి అలసిపోయాడు.ఇకుడ ఒక ప్ని జరిగ్వ జరిగ్వ వేరొక ప్ని జరిగ్వింది అని చెపాపిం.
ఇల రెిండు లేద్వ అింతకింటే ఎకుువ క్రియలు ఒకద్వనిపై ఒకటి ఆధ్యరప్డి ఉనాియి అని సమయింలో హిందీ లో
కృదింతములు ఉప్యోగప్డతయి.కృదింతములు ముఖయింగా క్రియ యొకు విశేషతను చెపేపటపుపడు క్రియా
విశేషణములుగా మరియూ ఎవరైనా ఒక వయకిత , లేద్వ వసుతవు యొకు విశేషతను చెపేపటపుపడు విశేషణములుగా
ఉప్యోగప్డుతయి.
ఉద్వ:- వసుతని వయకిత ,తీసుతని సినిమా ,వ్రాసిన ఉతతరిం ,ఎగుర్చతుని ప్క్షి,కొని కార్చ ఈ విధ్ింగా.
హిందీలో కృదింతములు ౩ రకములు:-
वतणमानकाद्वलक कृदों त వరతమాన్ కాలిక్ట్ కృదింత్
भूत काद्वलक कृदों त భూత్ కాలిక్ట్ కృదింత్
पूर्ण काद्वलक कृदों त పూర్ా కాలిక్ట్ కృదింత్
वतणमान काद्वलक कृदों त వరతమాన్ కాలిక్ట్ కృదింత్
వరతమాన కాలిక క్రుదింత్ లో క్రియా ధ్యతువుకు వరతమానకాలింలో జోడిించినట్టసగా ता/ते/ती లు జోడిించాలి.
उड़ती )हुई))द्वव) पतोंग)स्त्री) को दे खो|
ఉడీత )హుయి) ప్తింగ్ కో దేఖో|
ఎగుర్చతుని గాలిప్టిం చూడుము|)ఈ వ్యకయింలో “ఎగుర్చతుని” అనే ప్దిం గాలిప్టిం యొకు సిథతిని
వివరిసుతింది.క్ాబ్టిట ఇక్ాడ క్ుిదింత్ విశేష్ణింగా ఉప్యోగప్డుతుింది.)
द्वगरते )हुए))द्वव) िल)पुों.ब) को पकड़ो|
గ్వర్చత)హుయే) ఫల్ కో ప్కోి|
ప్డుతుని ప్ిండు ప్ట్టసకొనుము.
खेलते )हुए))द्वव) आदमी)पुों) को बुलाओ|

160
ఈ పుస్తకం లోని ప్రతి పాఠం వీడియోల రూరంలో మన VRR TUTORIALS Youtube channel లో అలానే
VRR TUTORIALS Mobile app లో అందుబాటులో ఉన్నా యి, ఆ వీడియోలు చూస్తత ఈ పుస్తకం చదివితే మరంత సులువుగా
నేర్చు కోగలుగుతార్చ. హందీ మరయూ ఇంగ్ల ీష్ online Classes లో జాయిన్ అవ్వ డానికి 9603339977,7901339977 ని
స్ంప్రదించగలర్చ.
ఖేలేత )హుఏ) ఆదీమ కో బులవో|
ఆడుతుని మనిషిని పిలువు.
बीते हुए)द्वव) द्वदन)पुों.ब)|
బీతే హుఏ దిన్|
గడుసుతని రోజులు.
जलती हुई)द्वव) गाडी)स्त्री)|
జలతీ హుఈ గాడీ|
మిండుతుని బిండి.
हों सती हुई)द्वव) लडद्वकयोों)स्त्री.ब) को हों सना बोंद करने केद्वलए कद्वहये|
హస్ తీ హుఈ లడిుయోింకో హసి బింద్ కరనే కేలియే కహయే|
నవుాతుని అమామయిలను నవుా ఆప్మని చెప్పిండి.
मााँ रोती हुई)द्वव) लडकी को चुप कराने केद्वलए कोद्वशश कर रही है |
మా రోతీ హుఈ లడకీ కో చుప్ కరానే కేలియే కోషిష్ కర్ రహీ హై|
అమమ ఏడుసుతని అమామయిని ఊర్చకోబ్జటసడానికి ప్రయతిిస్తత ఉింది.
उस टीवी दे खते हुए)द्वव) आदमी को बुलाओ|
ఉస్ ట్టవీ దేఖతే హుఏ ఆదీమ కో బులవో|
ఆ ట్టవీ చూసుతని మనిషిని పిలువు.
मैंने कोई लड़का सड़क पर चलते हुए)द्वि.द्वव) दे खा|
మైనే కోఈ లడకా సడక్ట్ ప్ర్ చలత హుయా దేఖ్న|
ఎవరో అబాబయిని రోడుి పై నడుసుతిండగా నేను చూసను.)ఈ వ్యకయింలో “నడుసుతిండగా” అనే ప్దిం నడవడిం అనే
క్రియను వివరిసుతింది. ఎల చూసము? “నడుసుాిండగా” కాబటిస నడుసుతిండగా అనే ప్దిం ఇకుడ క్రియా విశేషణిం
అవుతుింది.)
बगणर खाते हुए)द्वि.द्वव) मैं आपको दे ख रहा था|
బరగర్ ఖ్నతే హుఏ మెయిన్ ఆపోు దేఖ్ రహా థా|
బరగర్ తిింటూ నేను మిమమలిి చూస్తత ఉనాిను.
भौकते हुए)द्वव) कुत्ते काटते नहीों|
భౌకేత హుఏ కుతేత కాటేత నహీైఁ|మొరిగే కుకులు కరవవు.
उस काम करती हुई औरत को मत रोको|
ఉస్ కాిం కరీత హుఈ ఔరత్ కో మత్ రోకో|ఆ ప్నిచేసుతని ఆమెను ఆప్వదుద.

161
ఈ పుస్తకం లోని ప్రతి పాఠం వీడియోల రూరంలో మన VRR TUTORIALS Youtube channel లో అలానే
VRR TUTORIALS Mobile app లో అందుబాటులో ఉన్నా యి, ఆ వీడియోలు చూస్తత ఈ పుస్తకం చదివితే మరంత సులువుగా
నేర్చు కోగలుగుతార్చ. హందీ మరయూ ఇంగ్ల ీష్ online Classes లో జాయిన్ అవ్వ డానికి 9603339977,7901339977 ని
స్ంప్రదించగలర్చ.
मैंने उसे उनसे बात करते हुए)द्वि.द्वव) दे खा|
మైనే ఉస్ ఉనేస బాత్ కర్చత హుఏ దేఖ్న|
నేను అతడిని వ్యరితో మాట్లాడుతుిండగా చూసను.
वो अच्छी द्वदखती हुई)द्वव) कलम को चुनो|
వో అచీు దిఖతీ హుఈ కలిం కో చునో|
ఆ బాగా కనిపిసుతని పెనుిను ఎించుకో.
वो गाडी साि करते हुए)द्वि.द्वव) मुझसे बात कर रहा है |
వో గాడీ సఫ్ కర్చత హుఏ ముజేా్ బాట్ కర్ రహా హై|
అతడు బిండి శుభ్రిం చేసుకుింటూ నాత మాట్లాడుతునాిడు.
वो बात करते हुए)द्वि.द्वव) मेरा मजाक उड़ रहे हैं |
వో బాత్ కర్చత హుఏ మేరా మజాక్ట్ ఉడ్ రహే హై|
వ్యర్చ మాట్లాడుకుింటూ నాపై జోకులు వేసుతనాిర్చ/ననున ఆట ప్టిససుతనాిర్చ.
द्वदन भर खेलते खेलते मैं थक गया|
దినబర్ ఖేలేత ఖేలేత మై థక్ట్ గయా|
రోజింత ఆడుతూ ఆడుతూ నేను అలసిపోయాను.
वह मेरा घर आते आते वहााँ रह गया|
వహ్ మేరా ఘర్ ఆతే ఆతే వహా రహ్ గయా|
అతడు నా ఇింటికి వస్తత వస్తత అకుడ ఆగ్వపోయాడు.
वह चलते चलते द्वगरा गयी|
వహ్ చలేత చలేత గ్వర్ గయీ|
ఆమె నడుస్తత నడుస్తత ప్డిపోయిింది.
हाँ सते हाँ सते लोटपोट हो जा रहा है |
హసేత హసేత లోట్లపట్ హో జా రహా హై|
నవిా నవిా పటస చెకులయియపోతుింది. ఆమె వ్రాస్తత వ్రాస్తత ఏడేుసిింది.
वह खाते खाते सो गया| हम दौडते दौडते द्वगर पड़े |
వహ్ ఖ్నతే ఖ్నతే సో గయా| హిం దౌడేత దౌడేత గ్వర్ ప్డే|
అతడు తిింటూ తిింటూ నిద్రపోయాడు. మేము ప్రిగెడుతూ ప్రిగెడుతూ ప్డిపోయాము.
वह द्वलखते द्वलखते रो पडीी़| वे सुनते सुनते हों स पड़े |
వహ్ లిఖేత లిఖేత రో ప్డీ| వే సునేత సునేత హస్ ప్డే|

162
ఈ పుస్తకం లోని ప్రతి పాఠం వీడియోల రూరంలో మన VRR TUTORIALS Youtube channel లో అలానే
VRR TUTORIALS Mobile app లో అందుబాటులో ఉన్నా యి, ఆ వీడియోలు చూస్తత ఈ పుస్తకం చదివితే మరంత సులువుగా
నేర్చు కోగలుగుతార్చ. హందీ మరయూ ఇంగ్ల ీష్ online Classes లో జాయిన్ అవ్వ డానికి 9603339977,7901339977 ని
స్ంప్రదించగలర్చ.
వ్యర్చ విింటూ విింటూ నవేాసర్చ. वह नदी में डूबते डूबते बची|
हम घुमते घुमते ऊब गए| వహ్ నదీ మే డూబేత డూబేత బచీ|
హిం ఘూమేత ఘూమేత ఊబ్ గయే| ఆమె నదిలో మునిగ్వపోబోయిింది.
మేము తిర్చగుతూ తిర్చగుతూ అలసిపోయాము. वह मरते मरते बचा|
हम टीवी दे खते दे खते खाना खा रहे हैं | వహ మర్చత మర్చత బచా|
హిం ట్టవీ దేఖేత దేఖేత ఖ్ననా ఖ్న రహే హైన్| అతడు చనిపోబోయాడు.
మేము ట్టవీ చూస్తత చూస్తత భోజనిం తిింట్టనాిము. दु घणटना होते-होते बची|
वह द्वगरते द्वगरते बचा| దురఘటనా హోతే-హో తే బ్చీ|
వహ్ గ్వర్చత గ్వర్చత బచా| ప్రమాదిం జర్చగబోయిింది.
అతడు ప్డబోయాడు.
डूबते )हुए) इों सान को द्वतनके का सहारा बहुत होता है |
డూబేత ఇనాసన్ కో తినేు కా సహారా బహుత్ హోత హై|
మునిగ్వపోయే వ్యళాకు చిని పులా సహాయిం కూడా చాల ఎకుువ.
दे खते ही दे खते वह डूब गया|
చూసుతిండగానే అతడు నీటిలో మునిగ్వ పోయాడు.
दे खते ही दे खते वह अन्दर चेली गयी|
చూసుతిండగానే అతడు లోనికి వళ్లుపోయాడు.
दे खते ही दे खते तकनीकी कािी बदल गई।
చూసుతిండగానే టెకాిలజీ మారిపోయిింది.
भूत काद्वलक कृदों त భూత్ కాలిక్ట్ కృదింత్
पेड़ पर बैठे )हुए) वह आम खा रहा था|
పేడ్ ప్ర్ బైఠ్న )హుయే) వహ్ ఆమ్ ఖ్న రహా థా|
చెట్టస పైన కూరొుని అతడు మామిడి ప్ిండు తిింటూ ఉిండెను.
द्वबस्तर पर लेटे )हुए) मैं अखबार पढ़ रहा था|
బిసతర్ ప్ర్ లేటే )హుయే) మైైఁ అఖ్నబర్ ప్ఢ్ రహా థా|
ప్ర్చపు పైన ప్డుకుని నేను వ్యరాతప్త్రిక చదువుతూయుిండినాను.
िशण पर बैठे )हुए) मैंने उन्हें िोन द्वकया|
ఫర్ష ప్ర్ బైఠ్న )హుయే) మైనే ఉనేాైఁ ఫోన్ కియా|
నేను నేలపై కూర్చుని వ్యరికి ఫోన్ చేసను.

163
ఈ పుస్తకం లోని ప్రతి పాఠం వీడియోల రూరంలో మన VRR TUTORIALS Youtube channel లో అలానే
VRR TUTORIALS Mobile app లో అందుబాటులో ఉన్నా యి, ఆ వీడియోలు చూస్తత ఈ పుస్తకం చదివితే మరంత సులువుగా
నేర్చు కోగలుగుతార్చ. హందీ మరయూ ఇంగ్ల ీష్ online Classes లో జాయిన్ అవ్వ డానికి 9603339977,7901339977 ని
స్ంప్రదించగలర్చ.
वह कार में बैठा हुआ है |
వహ్ కార్ మే బైఠా హుఆ హై|
అతడు కార్చలో కూర్చుని ఉనాిడు.
उस कार में बैठे हुए आदमी को बुलावो|
వహ్ కార్ మే బైఠా హుఆ ఆదీమ కో బులవో|
ఆ కార్చలో కూర్చుని ఉని మనిషిని పిలువు.
आपके भाई को बुखार आये हुए द्वकतना समय हो गया?
ఆపేు భాయి కో బుఖ్నర్ ఆయే హుయే కితి సమయ్ హో గయా?
మీ సోదర్చనికి జారిం వచిు ఎింత కాలమైనది.
मेरी पहनी हुई शटण पर दाग लग गया|
మేరీ ప్హీి హుఈ షర్స ప్ర్ ద్వగ్ లగ్ గయా|
నేను వేసుకుని షర్చస పైన మరక ప్డిింది.
मेज के ऊपर रखी हुई द्वकताब लाइए|
మేజ్ ప్ర్ రాఖ్త హుఈ కితబ్ లయియే|
బలా పైన పెటిసన పుసతకిం తెిండి.
िशण पर पडे हुए एक टू टे हुए काों चने मेरी उों गली काट द्वदया|
ఫర్ష ప్ర ప్డే హుఏ ఎక్ట్ టూటే హుఏ కాించ్ నే మేరీ ఉింగలీ కాట్ దియా|
నేల మీద ప్డిన ప్గ్వలిన అదదిం నా వేలిని కోసేసిింది.
एक थका हुआ आदमी काम नहीों कर सकता|
ఏక్ట్ థకా హుఆ ఆదీమ కాిం నహీైఁ కర్ సకాత|ఒక అలసిపోయిన మనిషి ప్ని చేయలేడు.
इन िटे पन्ने पर द्वलखे शब्दोों को पढ़ना बहुत मुक्तिल लगता है |
ఇన్ ఫటే ప్నేి ప్ర్ లిఖే శబోదన్ కో ప్ఢాిబహుత్ ముషిుల్ లగత హై|
ఈ చిరిగ్వనా కాగ్వతలపైన వ్రాసిన ప్ద్వలను చదవడిం చాల కషసింగా అనిపిసుతింది.
हमें है दराबाद आये हुए तीस साल हो गए|
హమే హైదరాబాద్ ఆయే హుఏ తీస్ సల్ హో గయే|
మేము హైదరాబాద్ వచిు మూడు సింవతసరాలు అయియింది.
मेरी द्वबल्ली को मरे हुए चार हफ्ते हो गए|
మేరీ బిలీా కో మర్చ హుఏ చార్ హఫేత హో గయే|
మా పిలిా చచిుపోయి నాలుగు వ్యరాలు అయియింది.

164
ఈ పుస్తకం లోని ప్రతి పాఠం వీడియోల రూరంలో మన VRR TUTORIALS Youtube channel లో అలానే
VRR TUTORIALS Mobile app లో అందుబాటులో ఉన్నా యి, ఆ వీడియోలు చూస్తత ఈ పుస్తకం చదివితే మరంత సులువుగా
నేర్చు కోగలుగుతార్చ. హందీ మరయూ ఇంగ్ల ీష్ online Classes లో జాయిన్ అవ్వ డానికి 9603339977,7901339977 ని
స్ంప్రదించగలర్చ.
मुझे है दराबाद गए चार महीने हो गए|
ముజేా హైదరాబాద్ గయే చార్ మహీనే హో గయే|
నేను హైదరాబాద్ వళ్లా నాలుగు న్లలు అయియింది.
द्वकये का िल हर द्वकसीको भोगना ही पड़ता है |
కియే కా ఫల్ హర కిసీకో భోగాి హీ ప్డాత హై|
చేసిన ద్వనికి ఫలితిం ప్రతి ఒకురూ అనుభవిించాలిస ఉింట్టింది.
द्वदया दान वापस लेना बड़ा पाप है | నేర్చుకుని వ్యడికి ఏమి నేరాపలి
దియా ద్వన్ వ్యప్స్ లేనా బడా పాప్ సమజాా జాత वह ड्यूटी पर रहते हुए मर गया|
హై| వహ్ డూయట్ట ప్ర్ రహతే హుయే మర్ గయా|
ఇచిున ద్వనిం తిరిగ్వ తీసుకోవడిం పాప్ిం. విధిలో ఉనిపుపడు అతను మరణించాడు.
डूबे वालोों को उसने बचा है | पूर्ण काद्वलक कृदों त పూర్ా కాలిక్ట్ కృదింత్
డూబే వ్యలో కో బచా హై| सााँ प को दे खकर वह भाग गया|
మునుగ్వపోయే వ్యళును అతడు రక్షిించాడు. సింప్ కో దేఖ్ కర్ వహ్ భాగ్ గయా|
टू टा हुआ क्तखलौना| పామును చూసి అతడు పారిపోయాడు.
టూట్ల హుఆ ఖిలౌనా| मेरी बात सुन)कर) जाओ|
విరిగ్వన బమమ మేరీ బాత్ సున్)కర్) జాఓ|
वह क्तखलौना टू टा हुआ था| నా మాట విని వళ్ళు.
వహ్ ఖిలౌనా టూట్ల హుయా థా| पैसा लो और द्वसनेमा दे ख)कर) आओ|
ఆ బమమ విరిగ్వపోయి యుిండినది. పైస లో ఔర్ సినేమా దేఖ్)కర్) ఆవో|
मेरा कहा कोई नहीों सुनता| డబుబలు తీసుకుని సినిమా చూసి రా.
మేరా కహా కోఈ నహీైఁ సునాత| बाजार से तरकाररयााँ ले)कर) आओ|
నేను చెపిపింది ఎవరూ వినర్చ. బాజార్ సే తరాురియాైఁ లే)కర్) ఆవో|
सीखे को क्या द्वसखाना| బజార్చ నుిండి కూరగాయలు తీసుకుని రా.
సీఖే కో కాయ సిఖ్ననా|
Note :- పై రెిండువ్యకాయలలో ప్రధ్యన క్రియలు అయిన आनाఆనా / जानाజానా ల ముిందు వచేు క్రియలకి कर
జోడిించక పోయినా ప్రాాలేదు.
बाघ को दे खकर वह काोंपने लगा|
బాఘ్ద కో దేఖ్ కర్ వహ్ కింప్నే లగా|
పులిని చూసి అతడు వణక సగాడు.

165
ఈ పుస్తకం లోని ప్రతి పాఠం వీడియోల రూరంలో మన VRR TUTORIALS Youtube channel లో అలానే
VRR TUTORIALS Mobile app లో అందుబాటులో ఉన్నా యి, ఆ వీడియోలు చూస్తత ఈ పుస్తకం చదివితే మరంత సులువుగా
నేర్చు కోగలుగుతార్చ. హందీ మరయూ ఇంగ్ల ీష్ online Classes లో జాయిన్ అవ్వ డానికి 9603339977,7901339977 ని
స్ంప్రదించగలర్చ.
गोली खाकर शेर द्वगर पड़ा|
గోలీ ఖ్నకర్ షేర్ గ్వర్ ప్డా|
తుపాకీ గుిండు తగ్వలి సిింహిం ప్డిపోయిింది
थककर वह वृक्ष की छाया में बैठ गया|
థక్ట్ కర్ వహ్ వృక్ష్ కీ ఛాయా మేైఁ బైఠ్ గయా|
అలసిపోయి అతడు చెట్టస నీడలో కూర్చునాిడు
िूल तोड़कर मैं लौट आया|
ఫూల్ తోడ్ కర్ మైైఁ లౌట్ ఆయా|
నేను పువుాలు కోసి తిరిగ్వ వచాును
पुद्वलस चोर को पकड़कर थाने ले गई|
పులీస్ చోర్ కో ప్కడ్ కర్ థానే లే గయీ|
పోలీసులు దింగను ప్ట్టసకొని పోలీసు సేసషనుు తీసుకొని వళాార్చ
गौतम अपनी स्त्री को छोड़कर घर से चल पडा|
గౌతిం అపీి స్త్రీ కో ఛోడ్ కర్ ఘర్ సే చల్ ప్డా|
గౌతిం తన భారయను వదిలి ఇింటినుిండి వళ్లుపోయాడు.
स्टे शन पहूों चकर मैंने थोड़ा द्ववश्राम द्वकया|
నేను సేసషన్ చేర్చకొని కొింత విశ్రాింతి తీసుకునాిను.
मैं चाहकर भी उससे द्वमल नहीों पाया|
మైైఁ చాహ్ కర్ భీ ఉస్ సే మిల్ నహీైఁ పాయా|
నేను అతనిని కలవ్యలి అనుకునాి కలవలేకపోయాను.
कोई भी जानबुझकर चाहकर नहीों करते।
కోయి భీ జాన్ బూజ్ కర్ చాహ్ కర్ నహీైఁ కర్చత|
ఎవర్చ కూడా తెలిసి చేయర్చ.
मैं चाहकर भी उस कार को नहीों खरीद सका, क्योोंकी मेरे द्वपताजी ने मना द्वकया है |
మైైఁ చాహ్ కర్ భీ ఉస్ కార్ కో నహీైఁ ఖరీద్ సకా, కుయింకి మేర్చ పితజీ నే మనా కియా హై|
నేను ఆ కార్ కొనాలి అనుకునాి కొనలేకపోయాను, ఎిందుకింటే మా నానిగార్చ వదదనాిర్చ/ఒపుపకోలేదు.
वह चाहकर भी ऐसा नहीों कर सकती थी|
వహ్ చాహ్ కర్ భీ ఐస నహీైఁ కర్ సకీత థీ|
ఆమె అనుకునాి కూడా అల చేయలేకపోయేది.

166
ఈ పుస్తకం లోని ప్రతి పాఠం వీడియోల రూరంలో మన VRR TUTORIALS Youtube channel లో అలానే
VRR TUTORIALS Mobile app లో అందుబాటులో ఉన్నా యి, ఆ వీడియోలు చూస్తత ఈ పుస్తకం చదివితే మరంత సులువుగా
నేర్చు కోగలుగుతార్చ. హందీ మరయూ ఇంగ్ల ీష్ online Classes లో జాయిన్ అవ్వ డానికి 9603339977,7901339977 ని
స్ంప్రదించగలర్చ.
ये 6 राद्वशयोों के लोग चाहकर भी एक-दू सरे के दोस्त नहीों बन पाते।
యే 6 రాశియోైఁ కే లోగ్ చాహ్ కర్ భీ ఏక్ట్-దతసరర క్ే దయ స్ా నహీఁ బ్న్ పాతే|
ఈ ఆర్చ రాశుల వ్యర్చ అనుకునాి కూడా ఒకరికి ఒకర్చ సేిహతులు అవాలేర్చ.
सोच समझकर बोलो|
సోచ్ సమఝ్ కర్ బోలో|
ఆలోచిించి మాట్లాడు.
सोच समझकर जवाब दे ना|
సోచ్ సమఝ్ కర్ జవ్యబ్ దేనా|
ఆలోచిించి జవ్యబు ఇవుా.
सोच समझकर बात करो मुझसे|
సోచ్ సమఝ్ కర్ బాత్ కరో ముఝేస| ఆలోచిించి మాట్లాడు నాతో.
तुम्हें सोच समझकर जाना चाद्वहए था वहााँ |
తుమేాైఁ సోచ్ సమఝ్ కర్ జానా చాహయే థా వహాైఁ|
నువుా ఆలోచిించి వళువలసిింది అకుడికి.
मैं अपने छत पर खड़े होकर आसपास सब कुछ दे ख सकता हूाँ |
మై అప్నే ఛత్ ప్ర్ ఖడే హోకర్ ఆస్ పాస్ సబ్ కుచ్ దేఖ్ సకత హుిం|
నేను మా మేడ పైన నిలబడి చుట్టసప్రకుల అనీి చూడగలను.

167
ఈ పుస్తకం లోని ప్రతి పాఠం వీడియోల రూరంలో మన VRR TUTORIALS Youtube channel లో అలానే
VRR TUTORIALS Mobile app లో అందుబాటులో ఉన్నా యి, ఆ వీడియోలు చూస్తత ఈ పుస్తకం చదివితే మరంత సులువుగా
నేర్చు కోగలుగుతార్చ. హందీ మరయూ ఇంగ్ల ీష్ online Classes లో జాయిన్ అవ్వ డానికి 9603339977,7901339977 ని
స్ంప్రదించగలర్చ.
 हालाोंद्वक,द्विर भी, भले ही ,के बावजूद, पर भी, तब भी

)హాలకి, ఫిర్ భీ, భలే హీ, కే బావ్జజద్, ప్ర్ భీ, తబ్ భీ)
అతడు రాజు అయినప్పటికీ సధ్యరణ మనిషిల జీవిసుతనాిడు.
हालाों द्वक वह एक राजा है,वह एक सीिे- सािे आदमी की तरह रह रहा है |
హాలింకి వహ్ ఏక్ట్ రాజా హై, వహ్ ఏక్ట్ సీధే-సీధే ఆదీమ క్ీ త్ర్హ్ ర్హ్ ర్హే హ|
అతడు రాజు కానప్పటికీ అతనే ఇకుడ అనిి నిరాయాల తీసుకుింట్లడు.
हालाों द्वक वह एक राजा नहीों है ,वही यहााँ सब द्वनर्णय लेता है |
హాలింకి వహ్ ఏక్ట్ రాజా నహీైఁ హై, వహీ యహాైఁ సబ్ నిరాయ్ లేత హై|
అతడు చాల కషసప్డినప్పటికీ కూడా ఫెయిల్ అయాయడు.
उसने बहुत मेहनत की द्विर भी िैल हो गया|
ఉసేి బహుత్ మెహనత్ కీ ఫిర్ భీ ఫెయిల్ హో గయా|
నేను బిజీ గా ఉనిప్పటికీ అతని తో మాట్లాడుతను.
हालाों द्वक मैं व्यस्त हूाँ ,मैं उससे बात करू
ों गा|
హాలింకి మైైఁ వయస్త హైఁ, మైైఁ ఉసేస బాత్ కరూింగా|
అతడు నిర్చపేద అయినప్పటికీ నీతిగా ఉింట్లడు.
हालाों द्वक वह गरीब है ,वह ईमानदार है |
హాలింకి వహ్ గరీబ్ హై, వహ్ ఈమానాదర్ హై|
అతడు లవుగా ఉనిప్పటికీ బాగా నాటయిం చేయగలడు.
हालाों द्वक वो मोटा है , )लेद्वकन) अच्छी तरह नाच कर सकता है |
హాలింకి వో మోట్ల హై )లేకిన్) అచీీ తరహ్ నాచ్ కర్ సకాత హై|
నిని వరషిం ప్డినప్పటికీ మేము ఆఫీస్ కి వళాుము.
हालाों द्वक कल बाररश हुई,हम दफ्तर गए|
హాలింకి కల్ బారిష్ హుయి, హమ్ దఫతర్ గయే|
నిని భారీ వరషిం ప్డుతునిప్పటికీ మేము ఆఫీస్ కి వళువలసి వచిుింది.
हालाों द्वक कल जोर से बाररश हो रही थी, हमें दफ्तर जाना पड़ा|
హాలింకి కల్ జోర్ సే బారిష్ హో రహీ థీ, హమేైఁ దఫతర్ జానా ప్డా|
కుకును సిింహాసనిం పై కూరోుబ్జటిసనప్పటికీ ద్వని గుణింలో మార్చప ఉిండదు.
हालाों द्वक कुत्ते को द्वसोंहासन पर द्वबठाएों , वह अपने द्वितरत को नहीों बदलता|

168
ఈ పుస్తకం లోని ప్రతి పాఠం వీడియోల రూరంలో మన VRR TUTORIALS Youtube channel లో అలానే
VRR TUTORIALS Mobile app లో అందుబాటులో ఉన్నా యి, ఆ వీడియోలు చూస్తత ఈ పుస్తకం చదివితే మరంత సులువుగా
నేర్చు కోగలుగుతార్చ. హందీ మరయూ ఇంగ్ల ీష్ online Classes లో జాయిన్ అవ్వ డానికి 9603339977,7901339977 ని
స్ంప్రదించగలర్చ.
హాలింకి కుతేత కో సిింహాసన్ ప్ర్ బిఠాయేైఁ వహ్ అపేి ఫితరత్ కో నహీైఁ బదలత|
అతడు చదువుకోనప్పటికీ అతడు మించిగా ప్రవరితసతడు.
भले ही वो अनपढ़ है तब भी उसका व्यवहार अच्छा है |
భలే హీ వో అనపఢ్ హై తబ్ భీ ఉసు వయవహర్ అచాీ హై|
నా దగగర కోటి రూపాయలు ఉనాికూడా నేను ఆ కార్ కొనలేకపోయాను.
हालाों द्वक मेरे पास एक करोड़ था,मैं उस कार को नहीों खरीद सका|
హాలింకి మేర్చ పాస్ ఏక్ట్ కరోడ్ థా, మై ఉస్ కార్ కో నహీైఁ ఖరీద్ సకా|
అతడు మీ తముమడు అయినప్పటికీ మీర్చ ఎిందుకు అతనిని మీ ఇింటిలో ఉిండనివాలేదు?
हालाों द्वक वह तुम्हारा भाई है ,तुमने उसे अपने साथ रहने की अनुमद्वत क्योों नहीों दी?
హాలింకి వహ్ తుమాారా భాయి హై, తుమేి ఉసే అపేి సథ్స రహేి కీ అనుమతి కుయైఁ నహీైఁ దీ?
నాకు జారింగా ఉనాికూడా నేను నీకోసిం వింట చేసుతనాిను.
हालाों द्वक मैं बुखार से पीद्वड़त हूाँ , मैं तुहारे द्वलये खाना बना रही हूाँ |
హాలింకి మై బుఖ్నర్ సే పీడిత్ హైఁ, మైైఁ తుమాార్చ లియే ఖ్ననా బనా రహీ హైఁ|
అతడు చాల కషసప్డినప్పటికీ ఫలితిం ఏమీ కనప్డలేదు.
हालाों द्वक उन्होोंने कड़ी मेहनत की,लेद्वकन उन्हें नतीजा नहीों द्वमला|
హాలింకి ఉనోాైఁనే కడీ మెహనత్ కీ, లేకిన్ ఉనేాైఁ నతీజా నహీైఁ మిల|
మీకు అనిి విషయాలు తెలిసినా కూడా మీర్చ ఎిందుకు చెప్పలేక పోయార్చ.
हालाों द्वक आप सब कुछ जानते है ,लेद्वकन क्योों व्यक्त नहीों कर पाये?
హాలింకి ఆప్ సబ్ కుఛ్ జానేత హై, లేకిన్ కూయైఁ వయక్ట్త నహీైఁ కర్ పాయే?
మీర్చ బాగానే ఉనిప్పటికీ ఎిందుకు ఆఫీస్ కి వళులేదు.
आप ठीक होने पर भी,आप क्योों दफ्तर नहीों गये?
ఆప్ ఠీక్ట్ హోనే ప్ర్ భీ, ఆప్ కూయైఁ నహీైఁ దఫతర్ గయే?
నేను అనారోగయింతో ఉిండియునినూ కూడా ప్ని చేసను.
हालाों द्वक मैं बीमार था,इसके बावजूद मैंने काम द्वकया|
హాలింకి మైైఁ బీమార్ థా, ఇసేు బావజూద్ మైనే కామ్ కియా|
అతడు ముఖయమింత్రి అయినప్పటికీ అసమర్చిడు
हालाों द्वक वह एक मुख्य मोंत्री है ,वह अयोग्य है |
హాలింకి వహ్ ఏక్ట్ ముఖయమింత్రి హై, వహ్ అయోగయ హై|
మీర్చ ఏ ప్రయతిిం చేయనప్పటికీ కూడా సఫలిం అయాయర్చ.

169
ఈ పుస్తకం లోని ప్రతి పాఠం వీడియోల రూరంలో మన VRR TUTORIALS Youtube channel లో అలానే
VRR TUTORIALS Mobile app లో అందుబాటులో ఉన్నా యి, ఆ వీడియోలు చూస్తత ఈ పుస్తకం చదివితే మరంత సులువుగా
నేర్చు కోగలుగుతార్చ. హందీ మరయూ ఇంగ్ల ీష్ online Classes లో జాయిన్ అవ్వ డానికి 9603339977,7901339977 ని
స్ంప్రదించగలర్చ.
आपने कोई कोद्वशश ना की द्विर भी आप कामयाब हुए|
ఆపేి కోయి కోషిష్ నా కీ ఫిర్ భీ ఆప్ కామాయబ్ హుయే|
నేను వ్యరిని ఆహాానిించాను కానీ వ్యర్చ రాలేదు.
मैंने उन्हें आमोंद्वत्रत द्वकया द्विर भी वे नहीों आये|
మైనే ఉనేాైఁ ఆమింత్రిత్ కియా ఫిర్ భీ వే నహీైఁ ఆయే|
నేను వ్యరిని వళుమని చెపాపను,కానీ వ్యర్చ వళులేదు.
मैंने उन्हें जाने केद्वलए कहा द्विर भी वे नहीों गये|
మైనే ఉనేాైఁ జానే కే లియే కహా ఫిర్ భీ వే నహీైఁ గయే|
అతడు ఎపుపడూ స్తుల్ కి వళాకపోయినా కూడా అతనికి ఇది తెలుసు.
हालाों द्वक वो कभी स्कूल नहीों गया द्विर भी उसे ये आता है |
హాలింకి వో కభీ స్తుల్ నహీైఁ గయా ఫిర్ భీ ఉసే యే ఆత హై|

170
ఈ పుస్తకం లోని ప్రతి పాఠం వీడియోల రూరంలో మన VRR TUTORIALS Youtube channel లో అలానే
VRR TUTORIALS Mobile app లో అందుబాటులో ఉన్నా యి, ఆ వీడియోలు చూస్తత ఈ పుస్తకం చదివితే మరంత సులువుగా
నేర్చు కోగలుగుతార్చ. హందీ మరయూ ఇంగ్ల ీష్ online Classes లో జాయిన్ అవ్వ డానికి 9603339977,7901339977 ని
స్ంప్రదించగలర్చ.
 वाला – वाले – वाली-वाद्वलयाों(వాలా – వాలే – వాలీ-వాలియాన్ క్ా పరయోగ్ద)

दू िवाला आया है क्या?

దూధ్ వ్యల ఆయా హై కాయ?
పాలవ్యడు వచాుడా?
दू िवाली चायదూధ్ వ్యలీ చాయ్ పాలతో చేయబడిన ట్ట है दराबादवाली गाडी హైదరాబాద్ వ్యలీ గాడీ =
హైదరాబాద్ రైలు पाों च रूपये वाला द्वटकेट పాించ్ ర్చప్యే వ్యల టికట్ = ఐదు రూపాయల టికట్ शरबत वाला
షరబత్ వ్యల = షరబత్ అమేమవ్యడు. अखबार वाला అఖ్నబర్ వ్యల =పేప్ర్ వేసేవ్యడు. गाों व वाला గాైఁవ్ వ్యల
=గ్రామసుతడు. अन्ध्रावाला ఆింధ్రావ్యల =ఆింధ్రుడు. तेलुगु वाला తెలుగు వ్యల =తెలుగు వ్యడు. पैसेवाले పైసేవ్యలే
=డబుబనివ్యర్చ, भत
ू भगाने वालाభూత్ భగానే వ్యల =దయాయలను తరిమేవ్యడు)భూత్ వెైదుయడు).
పాలవ్యడి దగగర వని కూడా దర్చకుతుింది. ये कार खरीदने वाले हैं ।
दू िवाले के पास मक्खन भी द्वमलता है | వ్యర్చ కాఫీ తగడిం మానేయబోతునాిర్చ.
దూధ్ వ్యలే కే పాస్ మకఖన్ భీ మిలత హై| वे कािी पीना छोड़ दे ने वाले हैं ।
అట్టవింటిది నాకు కూడా ఒకటి తెపిపించు. వే కాఫీ పీనా చోడ్ దేనే వ్యలే హైైఁ|
वैसा वाला मुझे भी एक मोंगवा दो। ప్నిమనిషి బటసలు అనిి ఉతికిింద్వ?
వైస వ్యల ముఝే భీ ఏక్ట్ మింగాా ద్య| क्या काम वाली सारे कपडे िोयी?
అవసరింలో అదుకునివ్యడే నిజమైన సేిహతుడు. కాయ కామ్ వ్యలీ సర్చ కప్డే ధోయీ?
जरुरत में साथ दे ने वाला ही सच्चा दोस्त है । ఇదివరకు ఉనిట్టా ఉింది కద్వ అలింటిది?
జరూరత్ మేైఁ సథ్స దేనే వ్యల హీ సచాు ద్యస్త హై| इससे पहले जैसे थी ना वैसे वाली?
ఆ ఖరీదైన బటసలు కొనవదుద. ఇస్ సే ప్హలే జైసే థీ నా వైసే వ్యలీ?
उन कीमती वाले कपडे मत खरीदो| మొదటినుిండి మూడవది చూపిించిండి.
ఉన్ కీమతీ వ్యలే కప్డైఁ కో మత్ ఖరీద్య| पहले से तीसरी वाली द्वदखाइए।
నానిగార్చ లోప్లఉని గదిలో ఉనాిర్చ. ప్హలే సే తీస్రీ వ్యలీ దిఖ్నయియే|
द्वपताजी अोंदरवाले कमरे में हैं | వరషము ప్డేటట్టసగా ఉింది.
పితజీ అిందర్ వ్యలే కమర్చ మేైఁ హై| लगता है बाररश होने वाली है ।
మేము ద్వనిని ఉించుకోబోతునాిము. లగాత హై బారిష్ హోనే వ్యలీ హై|
हम उसे रखने वाले हैं । ప్కు సిందులోకి వళుిండి.
హమ్ ఉసే రఖేి వ్యలే హైైఁ| बगलवाली गली में जाइए।
వీళ్ళు కార్ కొనబోతునాిర్చ. బగల్ వ్యలీ గలీ మేైఁ జాయియే|

171
ఈ పుస్తకం లోని ప్రతి పాఠం వీడియోల రూరంలో మన VRR TUTORIALS Youtube channel లో అలానే
VRR TUTORIALS Mobile app లో అందుబాటులో ఉన్నా యి, ఆ వీడియోలు చూస్తత ఈ పుస్తకం చదివితే మరంత సులువుగా
నేర్చు కోగలుగుతార్చ. హందీ మరయూ ఇంగ్ల ీష్ online Classes లో జాయిన్ అవ్వ డానికి 9603339977,7901339977 ని
స్ంప్రదించగలర్చ.
పైకి కనబడేవి అనిి నిజాలు కావు. వ్యతవరణిం మారనుింది.
ऊपर द्वदखने वाले सब सच नहीों है । घोषना होने वाली है |
ఊప్ర్ దిఖేి వ్యలే సబ్ సచ్ నహీైఁ హై| ఘోషనా హోనే వ్యలీ హై|
అడగవలిసిన మాట అడగలేక పోయాను. ప్రకటిించబోతునాిర్చ.
पूछने वाली बात नहीों पूछ सका। हम शहर जाने वाले हैं |
పూఛేి వ్యలీ బాత్ నహీైఁ పూఛ్ సకా| హమ్ షహర్ జానే వ్యలే హైైఁ|
దినికింటే ప్కున ఉనిది బాగుింది. మేము ప్టసణానికి వేలాబోతునాిము.
इससे बगलवाली ज्यादा अच्छी है । मैं बाप बनने वाला हूाँ |
ఇస్ సే బగల్ వ్యలీ జాయద్వ అచీీ హై| మైైఁ బాప్ బనేి వ్యల హైఁ|
हम पर दु शमनोों का हमला होने वाला है | నేను తిండ్రిని కాబోతునాిను.
హమ్ ప్ర్ దుషమనోైఁ కా హమాా హోనే వ్యల హై| आप दादा बनने वाले हैं |
మనపై శత్రువుల ద్వడి జరగబోతోింది. ఆప్ ద్వద్వ బనేి వ్యలే హైైఁ|
मोदी आने वाला है | మీర్చ తతయయ కాబోతునాిర్చ.
మోది ఆనే వ్యల హై| स्कूल का उद् घाटन होने वाला है |
మోడీ వసుతనాిర్చ. స్తుల్ కా ఉద్వఘటన్ హోనే వ్యల హై|
आने वाला पल जाने वाला है | పాఠశాల ప్రారింభోతసవిం జరగనుింది.
ఆనే వ్యల ప్ల్ జానే వ్యల హై|
రాబోయే తర్చణిం వళాబోతుింది.
भगवान ही हम को पैदा करने वाला है |
భగవ్యన్ హీ హమ్ కో పైద్వ కర్చి వ్యల హై|
దేవుడు మనలను సృషిసించినవ్యడు.
साल का अोंद्वतम चोंद्र ग्रहर् लगने वाला है |
సల్ కా అింతిిం చింద్ర గ్రహాణ్ లగేి వ్యల హై|
ఈ ఏడాది చివరి చింద్రగ్రహణిం ఏరపడనుింది.
आज की रात कुछ होने वाला है |
ఆజ్ కీ రాత్ కుఛ్ హోనే వ్యల హై|
ఈ రాత్రికి ఏద్య జరగబోతోింది.
मौसम में बदलाव होने वाला है |
మౌసిం మేైఁ బద్వావ్ హోనే వ్యల హై|

172
ఈ పుస్తకం లోని ప్రతి పాఠం వీడియోల రూరంలో మన VRR TUTORIALS Youtube channel లో అలానే
VRR TUTORIALS Mobile app లో అందుబాటులో ఉన్నా యి, ఆ వీడియోలు చూస్తత ఈ పుస్తకం చదివితే మరంత సులువుగా
నేర్చు కోగలుగుతార్చ. హందీ మరయూ ఇంగ్ల ీష్ online Classes లో జాయిన్ అవ్వ డానికి 9603339977,7901339977 ని
స్ంప్రదించగలర్చ.
 जबజబ్ద=ఎపపపడైతే तब=అపపపడు

जब आप मुझे बुलाये तब मैं दू सरे काम पर था|

జబ్ ఆప్ ముఝే బులయే తబ్ మైైఁ దూస్రే కామ్ ప్ర్ థా|
మీర్చ ఎపుపడైతే పిలిచారో అపుపడు నేను వేర్చ ప్నిలో ఉనాిను.
जब हम द्वसनेमा दे खने गये तब वे मेरेद्वलए अपने घर आये होोंगे|
జబ్ హమ్ సినేమా దేఖేి గయే తబ్ వే మేర్చలియే అపేి ఘర్ ఆయే హోింగే|
ఎపుపడైతే మనిం సినిమా చూడడానికి వళాుమో అపుపడు వ్యర్చ నా కోసిం మా ఇింటికి వచిు ఉింట్లర్చ.
जब मैं कोंप्यूटर में अपना काम कर रहा था तब द्वबजली चली गयी|
జబ్ మైైఁ కింపూయటర్ మేైఁ అపాి కామ్ కర్ రహా థా తబ్ బిజీా చలీ గయీ|
నేనేపుపడైతే కింపూయటర్ పై నా ప్ని చేసుకునుతనాినో అపుపడు ప్వర్ కట్ అయియింది.
जब मैं खेल रहा था तब मेरी मााँ मेरेद्वलए बाहर इों तज़ार कर रही थी|
జబ్ మైైఁ ఖేల్ రహాథా తబ్ మేరీ మాైఁ మేర్చలియే బాహర్ ఇింతేజార్ కర్ రహీ థీ|
నేనేపుపడైతే ఆడుతూ ఉనాినో అపుపడు మా అమమ నా కోసిం బయట వేచి ఉింది ఉనిది.
जब तक मैं यहााँ होता तब तक वह नहीों बात करता|
జబ్ తక్ట్ మైైఁ యహాైఁ హైఁ తబ్ తక్ట్ వహ్ నహీైఁ బాత్ కరాత|
ఎప్పటివరకూ నేను ఇకుడ ఉింట్లనో అప్పటివరకూ అతను మాట్లాడడు.
जब आप इिर आएों तब मेरे द्वलए एक द्वगलास पानी लाइए|
జబ్ ఆప్ ఇధ్ర్ ఆయేైఁ తబ్ మేర్చ లియే ఏక్ట్ గ్వలస్ పానీ లయియే|
మీర్చ ఇట్ట వచిునపుపడు నాకోసిం ఒక గాాస్ నీర్చ తీసుకుని రిండి.
क्या आप उसको बुलाये जब आप उससे द्वमलने केद्वलए गये?
కాయ ఆప్ ఉసోు బులయే జబ్ ఆప్ ఉస్ సే మిలేి కే లియే గయే?
అతనిని కలవడానికి వళ్లునపుపడు తమర్చ అతనిని పిలిచారా?
जब उसने मुझे दे खा तब मैं अपने दोस्त के साथ था|
జబ్ ఉసేి ముఝే దేఖ్న తబ్ మైైఁ అపేి ద్యస్త కే సథ్స థా|
అతడు ననుి చూసినపుపడు నేను నా సేిహతునితో ఉనాిను.
जब मैं जवान था तब मैं दस द्वकलोमीटर तक दौड़ सकता था|
జబ్ మైైఁ జవ్యన్ థా తబ్ మైైఁ దస్ కిలోమీటర్ తక్ట్ దౌడ్ సకాతథా|

173
ఈ పుస్తకం లోని ప్రతి పాఠం వీడియోల రూరంలో మన VRR TUTORIALS Youtube channel లో అలానే
VRR TUTORIALS Mobile app లో అందుబాటులో ఉన్నా యి, ఆ వీడియోలు చూస్తత ఈ పుస్తకం చదివితే మరంత సులువుగా
నేర్చు కోగలుగుతార్చ. హందీ మరయూ ఇంగ్ల ీష్ online Classes లో జాయిన్ అవ్వ డానికి 9603339977,7901339977 ని
స్ంప్రదించగలర్చ.
నేను యుకత వయసుసలో ఉనిపుపడు ప్ది కిలోమీటరా వరకు ప్రిగెతతగలిగే వ్యడిని.
जब वह तीन साल की थी तभी वह द्वलख पाया |
జబ్ వహ్ తీన్ సల్ కి థీ తభీ ఉసేి లిఖ్న|
ఆమె మూడేళు వయసులోనే వ్రాయగలిగ్వింది.
जब आप मदद चाहते हैं तो मुझसे पूछें|
జబ్ ఆప్ మదద్ చాహతే హైైఁ తో ముఝేస పూఛేైఁ|
మీకు సహాయిం కావ్యలి అింటే ననుి అడగిండి.
जब मैं पाटी में जाता हूाँ तब मेरे दोस्त नाचेंगे|
జబ్ మైైఁ పారీస మేైఁ జాత హైఁ తబ్ మేర్చ ద్యస్త నాచెింగే|
నేనేపుపడైతే పారీసకి వలతనో అపుపడు నా సేిహతులు డాన్స చేసతర్చ.
जब मैं घर गया तब वह टीवी दे ख रहा था|
జబ్ మైైఁ ఘర్ గయా తబ్ వహ్ ట్టవీ దేఖ్ రహా థా|
మేమెపుపడైతే ఇింటికి వళాుమో అపుపడు అతడు ట్టవీ చూస్తత ఉనాిడు.

जहााँ =ఎక్ాడైతే

जहााँ मैंने अपने सामान रखा था वहीों आप इन सबको रक्तखये |

ఆప్ ఇన్ సబోు రఖియే జహాైఁ మైనే అపాి సమాన్ రఖ్న థా|
నేను నా సమాను పెటిసన చోటే మీర్చ వీటనిిటినీ పెటసిండి.
आपको वहााँ से जाना है जहााँ आप रहते हैं |
ఆపోు వహాైఁ సే జానా హై జహాైఁ ఆప్ రహతే హైైఁ|
మీర్చ ఉనిచోట్ట నుిండి వళాులి.
वहााँ एक बम है जहाों आपका बेटा है |
వహాైఁ ఏక్ట్ బమ్ హై జహాైఁ ఆపాు బేట హై|
మీ అబాబయి ఉనిచోట బాింబు ఉింది.
वहााँ आपको अपनी चाद्वबयााँ खोजनी चाद्वहए जहाों आप खोये थे|
వహాైఁ ఆపోు అపీి చాబియాైఁ ఖోజీి చాహయే జహాైఁ ఆప్ ఖోయే థే|
మీర్చ మీ తళిం చెవులు పోగుట్టసకుని చోటే వతకాలి.
मेरे पैसे द्वगर पड़े जहााँ मैंने खेला|
మేర్చ పైసే గ్వర్ ప్డే జహాైఁ మైైఁ ఖేల|

174
ఈ పుస్తకం లోని ప్రతి పాఠం వీడియోల రూరంలో మన VRR TUTORIALS Youtube channel లో అలానే
VRR TUTORIALS Mobile app లో అందుబాటులో ఉన్నా యి, ఆ వీడియోలు చూస్తత ఈ పుస్తకం చదివితే మరంత సులువుగా
నేర్చు కోగలుగుతార్చ. హందీ మరయూ ఇంగ్ల ీష్ online Classes లో జాయిన్ అవ్వ డానికి 9603339977,7901339977 ని
స్ంప్రదించగలర్చ.
నేను ఎకుడైతే ఆడానో అకుడ నా డబుబలు ప్డిపోయాయి.

द्वजतना =ఎింతైతే

द्वजतना अभ्यास आप करते हैं उतना ज्ञान आपको द्वमलेगा|

జితనా అభాయస్ ఆప్ కర్చత హైన్ ఉతి జాఞన్ ఆపోు మిలేగా|
మీర్చ ఎింతైతే అభాయసిం చేసతరో అింత జాఞనిం దర్చకుతుింది.
द्वजतना पररश्रम आप करते हैं उतना िल आपको द्वमलेगा|
జితి ప్రిశ్రిం ఆప్ కర్చత హైన్ ఉతి ఫల్ ఆపోు మిలేగా|
మీర్చ ఎింతైతే కషసప్డతరో అింత ఫలితిం దర్చకుతుింది.
द्वजतना काम आप करते हो उतना लाभ होगा|
జితి కామ్ ఆప్ కర్చత హో ఉతి లభ్ హోగా|
తమర్చ ఎింత ప్ని చేసతరో అింత లభిం వసుతింది.
खाना उतना नहीों बना द्वजतना मैंने सोचा था|
ఖ్ననా ఉతి నహీైఁ బనా జితి మైనే సోచా థా|
భోజనిం అింతల ఏమీ చేయలేదు ఎింతైతే నేను అనుకునాినో.
घर उतना बड़ा नहीों द्वजतना हमें चाद्वहए|
ఘర్ ఉతి బడా నహీైఁ జితి హమేైఁ చాహయే|
ఇలుా అింత పెదదగా లేదు ఎింతైతే మాకు కావ్యలో.
महे श का भाई उतना अच्छा नहीों द्वजतना महे श|
మహేష్ కా భాయి ఉతి అచాీ నహీైఁ జితి మహేష్|
మహేష్ సోదర్చడు మహేష్ అింత మించివ్యడు కాదు.
यह काम उतना आसान नहीों है द्वजतना तुम सोच रहे हो|
యహ్ కామ్ ఉతి ఆసన్ నహీైఁ హై జితి తుమ్ సోచ్ రహే హో|
ఈ ప్ని అింత సులువు కాదు ఎింతైతే మీర్చ అనుకుింట్టనాిరో.
आपको इस काम के बारे में उतना नहीों पता द्वजतना मुझे पता|
ఆపోు ఇస్ కామ్ కే బార్చ మేైఁ ఉతి నహీైఁ ప్త జితనా ముఝే ప్త|
ఈ ప్నిగురిించి నాకు తెలిసినింత మీకు తెలీదు.
द्वजतना मााँ -बाप अपने बच्चोों के बारे में सोचेते है ,उतना कोई नहीों सोच सकता|
జితి మాైఁ-బ్ాప్ అప్రన బ్చోచీఁ క్ే బ్ారే మేీఁ సో చేా హీఁ, ఉతి కోయి నహీైఁ సోచ్ సకాత|

175
ఈ పుస్తకం లోని ప్రతి పాఠం వీడియోల రూరంలో మన VRR TUTORIALS Youtube channel లో అలానే
VRR TUTORIALS Mobile app లో అందుబాటులో ఉన్నా యి, ఆ వీడియోలు చూస్తత ఈ పుస్తకం చదివితే మరంత సులువుగా
నేర్చు కోగలుగుతార్చ. హందీ మరయూ ఇంగ్ల ీష్ online Classes లో జాయిన్ అవ్వ డానికి 9603339977,7901339977 ని
స్ంప్రదించగలర్చ.
పిలాల గురిించి తలిాదిండ్రులు ఆలోచిించినింత ఎవరూ ఆలోచిించలేర్చ.
द्वजतना पता हो उतना ही बात द्वकया करो|
జితనా ప్త హో ఉతి హీ బాత్ కియా కరో|
ఎింతైతే తెలుసో అింత మాత్రమ మాట్లాడుతుిండు.
द्वजतना पैसा तुम्हें चाद्वहए उतना ले लो|
జితి పైస తుమేాైఁ చాహయే ఉతి లే లో|
ఎింత డబ్జలబతే నీకు కావ్యలో అింత తీసేసుకో.
द्वजतना ज्यादा काम मेहनत से करें गे उतनी ज्यादा कामयाबी द्वमलेगी|
జితనా జాయద్వ కామ్ మెహనత్ సే కరోగే ఉతీి జాయద్వ కామాయబీ మిలేగ్వ|
ఎింత ఎకుువ ప్ని కషసప్డి చేసతమో అింత ఎకుువ విజయిం దర్చకుతుింది.
अमरुद उतना मीठा नहीों होता द्वजतना आम|
అమర్చద్ ఉతి మీఠా నహీైఁ హోత జితి ఆమ్|
జామ ప్ిండు మామిడి ప్ిండు అింత తియయనైనది కాదు.
नेपाल उतना बड़ा नहीों है द्वजतना भारत|
నేపాల్ ఉతి బడా నహీైఁ హై జితి భారత్|
నేపాల్ భారతదేశిం అింత పెదదది కాదు.
मेरी कलम भी उतनी ही अच्छी है द्वजतनी तुम्हारी कलम|
మేరీ కలమ్ భీ ఉతీి హీ అచీీ హై జితీి తుింహారీ కలమ్|
నా పెనుి కూడా మీ పెనుి అింత మించిది.
मैं उतना साहसी हूाँ द्वजतना एक शेर|
మై ఉతి సహసీ హైఁ జితి ఏక్ట్ షేర్|
నేను సిింహిం అింత ధైరయవింతునిి.
यह द्वकताब उतनी उपयोगी नहीों है द्वजतनी वह|
యహ్ కితబ్ ఉతనీ ఉప్యోగ్ల నహీైఁ హై జితీి వహ్|
ఈ పుసతకిం ద్వనింత ఉప్యోగకరమైనది కాదు.
यह दु कान उतनी ही बड़ी है द्वजतनी वह दु कान|
యహ్ దుకాన్ ఉతీి హీ బడీ హై జితీి వహ్ దుకాన్|
ఈ దుకాణిం ఆ దుకాణిం అింత పెదదది.

176
ఈ పుస్తకం లోని ప్రతి పాఠం వీడియోల రూరంలో మన VRR TUTORIALS Youtube channel లో అలానే
VRR TUTORIALS Mobile app లో అందుబాటులో ఉన్నా యి, ఆ వీడియోలు చూస్తత ఈ పుస్తకం చదివితే మరంత సులువుగా
నేర్చు కోగలుగుతార్చ. హందీ మరయూ ఇంగ్ల ీష్ online Classes లో జాయిన్ అవ్వ డానికి 9603339977,7901339977 ని
స్ంప్రదించగలర్చ.
 जो,द्वजस का प्रयोग )జో,జిస్ క్ పరయోగ్ద)

जो = ఎవడైతే ,ఏదైతే.
ఏకవచనిం బహువచనిం
जो,द्वजसने=ఏదైతే, ఎవరైతే जो,द्वजन्होोंने =ఏవెత
ై ే,ఎవరైతే
जो+को=द्वजसे/द्वजसको=దేనిక్ైతే/ जो+को= द्वजन्हें /द्वजनको=వేటిక్ైతే /ఎవరిక్ైతే
ఎవరికైతే/ఎవరినెైతే/దేనినెత
ై ే
जो+से=द्वजससे=దేనితో అయితే/ దేనివలన అయితే जो+से=द्वजनसे= వేటితో అయితే/ వేటివలన అయితే
/దేని కింటే/దేని నుిండి అయితే / ఎవరి వలన అయితే /వేటి కింటే/వేటి నుిండి అయితే / ఎవరి వలన అయితే
/ఎవరి కింటే /ఎవరి నుిండి అయితే /ఎవరి కింటే /ఎవరి నుిండి అయితే
जो+केद्वलए=द्वजसके द्वलए=దేని కొరకు/ఎవరి जो+केद्वलए=द्वजनके द्वलए=వేటి కొరకు/ ఎవరి
కొరకు కొరకు
जो+का =द्वजसका =దేనిదవ అయితే/ ఎవరిది అయితే जो+का=द्वजनका=వేటిదవ అయితే / ఎవరిది అయితే
जो+में=द्वजसमें= దేనిలో అయితే/ఎవరిలో అయితే जो+में=द्वजनमें=వేటిలో అయితే/ఎవరిలో అయితే
जो+पर=द्वजसपर= దేనిపైన అయితే /ఎవరిప్న
ై ా जो+पर=द्वजनपर=వేటప్
ి నై అయితే / ఎవరిపైన
అయితే అయితే

जो आदमी कल आया था, वह चला गया है |

జో ఆదీమ కల్ ఆయా థా, వహ్ చల గయా హై|
ఏ మనిషైతే నిని వచాుడ అతడు వళ్లుపోయాడు.
द्वजस लड़के को आपने दण्ड द्वदया था,वह आज नहीों आया है |
జిస్ లడేు కో ఆపేి దిండ్ దియా థా, వహ్ ఆజ్ నహీైఁ ఆయా హై|
ఏ బలుడనైతే మీర్చ దిండిించారో వ్యడు ఈ రోజు రాలేదు.
द्वजस लडकी की यह कलम है ,वह अनुपक्तस्थत है |
జిస్ లడీు కి యహ్ కలమ్ హై, వహ్ అనుప్సిథతి హై|
ఈ కలము ఏ బాలికద్య ఆమె హాజర్చ కాలేదు.
जो द्वकताब तुमने दी थी,वह अच्छी नहीों है |
జో కితబ్ తుమేి దీ థీ, వహ్ అచీీ నహీైఁ హై|

177
ఈ పుస్తకం లోని ప్రతి పాఠం వీడియోల రూరంలో మన VRR TUTORIALS Youtube channel లో అలానే
VRR TUTORIALS Mobile app లో అందుబాటులో ఉన్నా యి, ఆ వీడియోలు చూస్తత ఈ పుస్తకం చదివితే మరంత సులువుగా
నేర్చు కోగలుగుతార్చ. హందీ మరయూ ఇంగ్ల ీష్ online Classes లో జాయిన్ అవ్వ డానికి 9603339977,7901339977 ని
స్ంప్రదించగలర్చ.
ఏ పుసతకమైతే మీర్చ ఇచాురో అది బాగోలేదు.
यही वह कमरा है द्वजसके दरवाजे टू टे है |
యహీ వహ్ కమరా హై జిసేు దరాాజే టూటే హైైఁ|
దేని తలుపైతే విరిగ్వపోయిింద్య ఇది ఆ గది.
जो लडका तुमसे द्वमलने आया वह बहुत िनी है |
జో లడాు తుమేస మిలేి ఆయా వహ్ బహుత్ ధ్నీ హై|
ఏ బాలుడైతే మిమమలిి కలవడానికి వచాుడ అతను చాల ధ్నవింతుడు.
द्वजस लड़के के द्वपता अमेररका में हैं ,वह आया है |
జిస్ లడేు కే పిత అమెరికా మేైఁ హైైఁ, వహ్ ఆయా హై|
ఏ బాలుడి తిండ్రైతే అమెరికా లో ఉనాిరో అతడు వచాుడు.
जो बोलना है जल्दी बोलो| జో బోలి హై జలీద బోలో|
ఏమి చెపాపలో తారగా చెపుప.
जो घड़ी तुमने मुझे दी थी, वह खराब हो गयी है |
జో ఘడీ తుమేి ముఝే దీ థీ, వహ్ ఖరాబ్ హో గయీ హై|
ఏ గడియారిం ఐతే మీర్చ నాకు ఇచాురో అది పాడైపోయిింది.
यही टे बल है द्वजसे तुमने मुझे द्वदया था|
యహీ టేబల్ హై జిసే తుమేి ముఝే దియా థా|
ఇది మీర్చ నాకిచిున టేబుల్.
जो द्वचत्र मेरे हाथ में है वह सुन्दर है |
జో చిత్ర్ మేర్చ హాథ్స మేైఁ హై వహ్ సుిందర్ హై|
ఏ చిత్రమైతే నా చేతిలో ఉింద అది అిందింగా వుింది.
जो लेना है जल्दी लीद्वजये|
జో లేనా హాయ్ జలీద లీజియే|
మీర్చ ఏమి తీసుకోవ్యలో తారగా తీసుకోిండి.
मैं उस लड़के को जानता हूाँ जो बहुत लम्बा है |
మైైఁ ఉస్ లడేు కో జానాత హైఁ జో బహుత్ లింబా హై|
నాకు ఆ బాలుడు తెలుసు ఎవరైతే చాల పడవుగా ఉింట్లడ / ఆ పొ డవపగా ఉిండే బ్ాలుడు నాక్ు తలుసు.
यही वह द्वकताब है द्वजसके पन्ने िटे है |
యహీ వహ్ కితబ్ హై జిసేు ప్నేి ఫటే హైైఁ|

178
ఈ పుస్తకం లోని ప్రతి పాఠం వీడియోల రూరంలో మన VRR TUTORIALS Youtube channel లో అలానే
VRR TUTORIALS Mobile app లో అందుబాటులో ఉన్నా యి, ఆ వీడియోలు చూస్తత ఈ పుస్తకం చదివితే మరంత సులువుగా
నేర్చు కోగలుగుతార్చ. హందీ మరయూ ఇంగ్ల ీష్ online Classes లో జాయిన్ అవ్వ డానికి 9603339977,7901339977 ని
స్ంప్రదించగలర్చ.
దేని పేజీ ఐతే చిరిగ్వపోయిింద్య ఇది ఆ పుసతకిం.
जो खरीदना है जल्दी खरीद्वदये|
జో ఖరీద్వి హై జలీద ఖరీదియే|
ఏదైతే కొనాలో తిందరగా కొనిండి.
जो लड़का पढता है वह पास होता है |
జో లడాు ప్డాత హై వహ్ పాస్ హోత హై|
ఏ బాలుడైతే చదువుతడ అతడు పాస్ అవుతడు.
जो द्वकताब द्ववध्वान के पास है ,वह पुरानी है |
జో కితబ్ విధ్యాన్ కే పాస్ హై, వహ్ పురానీ హై|
ఏ పుసతకిం ఐతే ప్ిండితుని దగగర వుింద్య అది చాల పురాతనమైనది.
जो द्वलखना है जल्दी द्वलक्तखए|
జో లిఖ్ని హై జలీద లిఖియే|
ఏమి రాయాలో తిందరగా రాయిండి.
यह घर महल के जैसा है |
యహ్ ఘర్ మహల్ కే జైస హై|
ఈ ఇలుా ఒక రాజభవనింల ఉింట్టింది.
यह घर स्कूल जैसा है |
యహ్ ఘర్ స్తుల్ జైస హై|
ఈ ఇలుా పాఠశాల వింటిది.
राम अपने द्वपता जैसा है |
రామ్ అపేి పిత జైస హై|
రామ్ తన తిండ్రిల ఉింట్లడు.
वह अपनी मााँ जैसी नहीों है |
వహ్ ఆపీి మాైఁ జైసీ నహీైఁ హై|
ఆమె తన యొకు తలిాల లేదు.
वह आदमी मेरे द्वशक्षक जैसा है |

179
ఈ పుస్తకం లోని ప్రతి పాఠం వీడియోల రూరంలో మన VRR TUTORIALS Youtube channel లో అలానే
VRR TUTORIALS Mobile app లో అందుబాటులో ఉన్నా యి, ఆ వీడియోలు చూస్తత ఈ పుస్తకం చదివితే మరంత సులువుగా
నేర్చు కోగలుగుతార్చ. హందీ మరయూ ఇంగ్ల ీష్ online Classes లో జాయిన్ అవ్వ డానికి 9603339977,7901339977 ని
స్ంప్రదించగలర్చ.
వహ్ ఆదీమ మేర్చ శిక్షక్ట్ జైస హై|
ఆ వయకిత నాకు గుర్చవులింటి వ్యడు.
वह उतना मूखण है द्वजतना गिा|
వహ్ ఉతి మూర్ఖ హై జితి గధ్|
అతను ఒక గాడిద వలె మూర్చఖడు.
वह बाघ सा लगता है |
వహ్ బాఘ్ద స లగాత హై|
అతడు పులిల అనిపిసుతనాిడు.
ऐसा करने की कोद्वशश मत करो जैसा मैंने द्वकया था|
ఐస కర్చి కీ కోషిష్ మత్ కరో జైస మైనే కియా థా|
నేను చేసినట్టసగా చేయడానికి ప్రయతిిించవదుద.
जैसा मैंने खाया था वैसा खाने की कोद्वशश मत करो|
జైస మైనే ఖ్నయా థా వైస ఖ్ననే కి కోషిష్ మత్ కరో|
నేను తినిట్టసగా తినడానికి ప్రయతిిించవదుద.
खाने की कोद्वशश मत करो जैसे द्वक मैं करता हूाँ |
ఖ్ననే కి కోషిష్ మత్ కరో జైసే కి మైైఁ కరాత హైఁ|
నేను తిింట్టనిట్టసగా తినడానికి ప్రయతిిించవదుద.
ऐसा करो जैसे मैं करता हूाँ |
ఐస కరో జైసే మైైఁ కరాత హైఁ|
నేను చేసుతనిట్టసగా చెయుయ.

180
ఈ పుస్తకం లోని ప్రతి పాఠం వీడియోల రూరంలో మన VRR TUTORIALS Youtube channel లో అలానే
VRR TUTORIALS Mobile app లో అందుబాటులో ఉన్నా యి, ఆ వీడియోలు చూస్తత ఈ పుస్తకం చదివితే మరంత సులువుగా
నేర్చు కోగలుగుతార్చ. హందీ మరయూ ఇంగ్ల ీష్ online Classes లో జాయిన్ అవ్వ డానికి 9603339977,7901339977 ని
స్ంప్రదించగలర్చ.
 जब भी=ఎపపపడైనా క్ూడా, जब कभी=ఎపపపడైతే అపపపడు

उसे जब भी दे खो वो कुछ न कुछ काम करता रहता है |

ఉసే జబ్ భీ దేఖో వో కుఛ్ న కుఛ్ కామ్ కరాత రహాత హై|
అతడు ఎపుపడు చూసినా ఎద్య ప్ని చేస్తత ఉింట్లడు.
आमतौर पर सड़क पर मैं जब भी हाथ द्वहलाता हूाँ तो वे दे ख के अनदे खी करके चले जाते हैं |
ఆమ్ తౌర్ ప్ర్ సడక్ట్ ప్ర్ మైైఁ జబ్ భీ హాథ్స హలత హైఁ తో వే దేఖ్ కే అనేదఖ్త కర్ కే చలే జాతే హైైఁ|
సధ్యరణింగా రోడుిపైన నేను ఎపుపడైనా చెయియ ఊపితే వ్యర్చ చూసీ చూడనట్టస వళ్లుపోతర్చ.
जब कभी आप आना चाहें ,आइए, मैं तुम्हारी राह दे खूोंगा|
జబ్ కభీ తుమ్ ఆనా చాహో, ఆయియే, మైైఁ తుమాారీ రాహ్ దేఖూింగా|
ఎపుపడైనా మీర్చ రావ్యలి అనుకుింటే రిండి నేను మీకోసిం ఎదుర్చ చూసుతింట్లను.
आप जब कभी चाहें , हमारे वीद्वडयोस दे ख सकते हैं |
ఆప్ జబ్ కభీ చాహేైఁ, హమార్చ వీడియోస్ దేఖ్ సకేత హైైఁ|
మీర్చ ఎపుపడు చూడాలి అనుకుింటే అపుపడు మా వీడియోలు చూడవచుు.
जब कभी तुम तकलीि में हो, मुझे काल करो|
జబ్ కభీ తుమ్ తకీాఫ్ మేైఁ హో, ముఝే కాల్ కరో|
నీవు ఎపుపడైనా కషసిం లో ఉింటే నాకు ఫోన్ చెయుయ.
जब कभी मैं तुम्हें दे खता हूाँ ,मुझे अपनी बहन की याद आती है | वो द्वबलकुल तुम्हारे जैसी थी|
జబ్ కభీ మైైఁ తుమేాైఁ దేఖ్నత హైఁ, ముఝే అపీి బహన్ కీ యాద్ ఆతీ హై| వో బిలుుల్ తుమాార్చ జైసీ థీ|
నేను ఎపుపడు మిమమలిి చూసినా నా సోదరి గుర్చతకు వసుతింది, ఆమె కూడా అచుిం మీలనే ఉిండేది.
जब कभी वह मेरे पास आया, मैंने उसकी मदद की|
జబ్ కభీ వహ్ మేర్చ పాస్ ఆయా, మైనే ఉసే మదద్ కియా|
అతడు ఎపుపడు నా వదదకు వచిునా నేను అతనికి సహాయిం చేసను.
जब भी तुम आओ तब मुझे बताओ|
జబ్ భీ తుమ్ ఆవో తబ్ ముఝే బతవో|
నువుా ఎపుపడైనా వసేత నాకు చెపుప.
जब भी मैं उस गीत सुनता हूाँ , मुझे अपनी जवानी याद आ जाती है |
జబ్ భీ మైైఁ ఉస్ గ్లత్ సునాత హైఁ, ముఝే అపీి జవ్యనీ యాద్ ఆ జాతీ హై|
నేను ఎపుపడు ఆ పాట వినాి నాకు నా యవానిం గుర్చతకువసుతింది.

181
ఈ పుస్తకం లోని ప్రతి పాఠం వీడియోల రూరంలో మన VRR TUTORIALS Youtube channel లో అలానే
VRR TUTORIALS Mobile app లో అందుబాటులో ఉన్నా యి, ఆ వీడియోలు చూస్తత ఈ పుస్తకం చదివితే మరంత సులువుగా
నేర్చు కోగలుగుతార్చ. హందీ మరయూ ఇంగ్ల ీష్ online Classes లో జాయిన్ అవ్వ డానికి 9603339977,7901339977 ని
స్ంప్రదించగలర్చ.
जब भी मैं चाहूाँ तब मैं इस काम को छोड़ सकता हूाँ |
జబ్ భీ మైైఁ చాహైఁ తబ్ మైైఁ ఇస్ కామ్ కో ఛోడ్ సకాత హైఁ|
నేను ఎపుపడు కావ్యలి అింటే అపుపడు ఈ జాబు వదిలేయగలను.
कृपया आयें जब भी आप चाहें | కృప్యా ఆయేైఁ జబ్ భీ ఆప్ చాహేైఁ|
దయచేసి మీర్చ ఎపుపడు కావ్యలి అింటే అపుపడు రిండి.
जब भी आप सोंदेह में होों, मुझसे पूछें| జబ్ భీ ఆప్ సిందేహ్ మేైఁ హో, ముఝేస పూఛేైఁ|
మీకు ఎపుపడు సిందేహిం వసేత అపుపడు ననుి అడగిండి.
रमेश मेरे साथ खड़ा होता है जब भी मैं मुसीबत में होता हूाँ |
రమేష్ మేర్చ సథ్స ఖడా హోత హైజబ్ భీ మైైఁ ముసీబత్ మేైఁ హోత హైఁ|
నేను ఎపుపడైనా కష్ట్రసలలో ఉింటె రమేష్ నా వైపు నిలబడతడు.
द्वहोंदी में बात जरूर द्वकया करो,जब भी आपको मौका द्वमलता है |
హిందీ మేైఁ బాత్ జరూర్ కియా కరో, జబ్ భీ ఆపోు మౌకా మిలత హై|
మీకు ఎపుపడైనా అవకాశిం దరికితే హిందీ లో తప్పకుిండా మాట్లాడుతుిండిండి.
जब भी मुझे कुछ पसोंद आता है ,वह बहुत महाँ गा होता है |
జబ్ భీ ముఝే కుఛ్ ప్సింద్ ఆత హై, వహ్ బహుత్ మహింగా హోత హై|
ఎపుపడైనా నాకు ఏదైనా నచిుతే అది చాల ఖరీదు ఉింట్టింది.

जब तक=ఎపపటివర్క్ూ అయతే

जब तक मैं यहााँ हूाँ तब तक वह नहीों बात करता|

జబ్ తక్ట్ మైైఁ యహాైఁ హైఁ తబ్ తక్ట్ వహ్ నహీైఁ బాత్ కరాత|
ఎప్పటివరకూ నేను ఇకుడ ఉింట్లనో అప్పటివరకూ అతను మాట్లాడడు.
जब तक मैं द्वजोंदा हूों यह घर बेचा नहीों जाएगा।
జబ్ తక్ట్ మై జిింద్వ హుిం యః ఘర్ నహీన్ బికేగా|
నేను బ్రతికి ఉిండగా ఈ ఇలుా అముమడు అవాదు.

182
ఈ పుస్తకం లోని ప్రతి పాఠం వీడియోల రూరంలో మన VRR TUTORIALS Youtube channel లో అలానే
VRR TUTORIALS Mobile app లో అందుబాటులో ఉన్నా యి, ఆ వీడియోలు చూస్తత ఈ పుస్తకం చదివితే మరంత సులువుగా
నేర్చు కోగలుగుతార్చ. హందీ మరయూ ఇంగ్ల ీష్ online Classes లో జాయిన్ అవ్వ డానికి 9603339977,7901339977 ని
స్ంప్రదించగలర్చ.
 जैसे / जैसे की / मानो की =అలా

तुम तो ऐसे बात कर रहे हो, जैसे मेरे माद्वलक हो|

తుమ్ తో ఎసే బాత్ కర్ రహే హో, జైసే మేర్చ మాలిక్ట్ హో|
నువేాద్య నా యాజమానివి అనిట్టస మాట్లాడుతునాివు.
वह इस प्रकार दौड़ता है जैसे की वह एक घोडा है |
అతడు ఒక గుర్రిం అనిట్టసగా ప్రిగెడతడు.
वह ऐसे व्यवहार करता है जैसे की राजा हो|
అతడు ఒక రాజు లగ వయవహరిసుతనాిడు.
वह इस तरह से मेरा पीछा करता है ,जैसे की मेरा पालतू कुत्ता हो|
అతడు ఏద్య నా పెింపుడు కుకు అనిట్టసగా నా వింట ప్డుతుింట్లడు.
तुम ऐसे द्वदखते हो/ऐसे द्वदख रहे हो जैसे की तुमने दस द्वदनोों से खाना नहीों खाया हो|
నువుా ప్ది రోజుల నుిండి భోజనిం తిననట్టసగా కనిపిసుతనాివు.
वह ऐसे द्वदखता है जैसे की वह उत्तर जानता हो|
అతడు జవ్యబు తెలిసినట్టసగా కనిపిసుతనాిడు.
ऐसा लगता है मानो की बाररश होगी|
వరషిం ప్డేటట్టసగా అనిపిసుతింది.
वह ऐसे द्वदखती है द्वजसे की वह रानी हो|
ఆమె రాణ లగ కనిపిసుతింది.

द्वनजवाचक सवणनाम(నిజ్ వాచక్ సర్ినాిం)

ఒక వ్యకయింలో కరత తన సాయింగా ఒక ప్ని చేసుకుింట్టనాిడు అని చెప్పడానికి లేద్వ కరత ఏదైనా తనదైన ఒక
వసుతవు కోసిం చెబుతునాిడు అనుకునిపుపడు अपनाఅపాి अपनेఅపేి अपनीఅపీి ఉప్యోగ్వసతము.
उसे अपना काम खुद करने दो। ఉసే అపాి కామ్ ఖుద్ కర్చి ద్య|
తన ప్ని తనని సాయింగా / సింతింగా చేసుకోనివుా.
अगर तुम्हें खाना खाना है तो अपने आप बना लो।
అగర్ తుమేాైఁ ఖ్ననా ఖ్ననా హై తో అపేి ఆప్ బనా లో|
నువుా తినాలి అింటే నీకు నువేా విండుకో.
आप को उनके द्वनजी मामले में हस्तक्षेप नहीों दे नी चाद्वहए|
ఆప్ కో ఉనేు నిజీ మామలే మేైఁ హసతక్షేప్ నహీైఁ దేనీ చాహయే|

183
ఈ పుస్తకం లోని ప్రతి పాఠం వీడియోల రూరంలో మన VRR TUTORIALS Youtube channel లో అలానే
VRR TUTORIALS Mobile app లో అందుబాటులో ఉన్నా యి, ఆ వీడియోలు చూస్తత ఈ పుస్తకం చదివితే మరంత సులువుగా
నేర్చు కోగలుగుతార్చ. హందీ మరయూ ఇంగ్ల ీష్ online Classes లో జాయిన్ అవ్వ డానికి 9603339977,7901339977 ని
స్ంప్రదించగలర్చ.
మీర్చ వ్యరి వయకితగత విషయింలో జోకయిం చేసుకోకూడదు.
उसने अपनी घड़ी कहीों खो दी है |
ఉసేి అపీి ఘడీ కహీైఁ ఖో దీ హై|
అతడు తన గడియారిం ఎకుడ పోగట్టసకునాిడు.
आप अपनी इच्छानुसार मत बोद्वलए|
ఆప్ అపీి ఇచాీనుసర్ మత్ బోలియే|
మీ ఇష్ట్రసనుసరిం మాట్లాడవదుద.
आपको अपने लक्ष्य को साकार करने केद्वलए कड़ी मेहनत करनी पड़े गी|
ఆపోు అపేి లక్షయ కో సకార్ కర్చి కే లియే కడీ మెహనత్ కరీి ప్డేగ్వ|
తమ లక్షాయనిి సకారిం చేసుకోవడానికి చాల కషసప్డవలసి ఉింట్టింది.
उसने समस्याओों को अपने आप हल द्वकया|
ఉసేి సమసయవోైఁ కో అపేి ఆప్ హల్ కియా|
అతడు సమసయలను తనకు తన్ ప్రిషురిించుకునాిడు.
मैं अपने कपड़े खुद िो सकता हूाँ |
మైైఁ అపేి కప్డే ఖుద్ ధో సకాత హైఁ|
నేను నా బటసలను నేనే సాయింగా ఉతుకోుగలను.
वह अपने रास्ते पर है ?
వహ్ అపేి రాసేత ప్ర్ హై|
అతడు తన ద్వరిలో ఉనాిడు.
मैं अपने द्वपताजी से बात कर रहा हूाँ |
మైైఁ అపేి పితజీ సే బాత్ కర్ రహా హైఁ|
నేను నా తిండ్రి గారితో మాట్లాడుతూ ఉనాిను.
मैं अपना खाना बना रहा हूाँ | उसने अपनी बहन से बता दी|
మైైఁ అపాి ఖ్ననా బనా రహా హైఁ| ఉసేి అపీి బహాన్ సే బత దీ|
నేను నా భోజనిం విండుకుింట్టనాిను. అతడు తన సోదరితో చెపాపడు.
अपने बारे में कुछ बताद्वयए| मैं खुद से बात कर रहा हूाँ |
అపేి బార్చ మేైఁ కుఛ్ బతయియే| మైైఁ ఖుద్ సే బాత్ కర్ రహా హైఁ|
తమ గురిించి ఏదైనా చెప్పిండి. నాలో నేను మాట్లాడుకుింట్టనాిను.

184
ఈ పుస్తకం లోని ప్రతి పాఠం వీడియోల రూరంలో మన VRR TUTORIALS Youtube channel లో అలానే
VRR TUTORIALS Mobile app లో అందుబాటులో ఉన్నా యి, ఆ వీడియోలు చూస్తత ఈ పుస్తకం చదివితే మరంత సులువుగా
నేర్చు కోగలుగుతార్చ. హందీ మరయూ ఇంగ్ల ీష్ online Classes లో జాయిన్ అవ్వ డానికి 9603339977,7901339977 ని
స్ంప్రదించగలర్చ.
 कभी, हमेशा का प्रयोग(క్భీ, హమేషా క్ా పరయోగ్ద)

कभी కభీ=ఎపుపడైనా/ఇింకపుపడూ/ఎపుపడూ కాదు / లేదు

हमेशा హమేష్ట్ర=ఎలాపుపడూ
क्या वह कभी आपसे द्वमलता है ? మీర్చ ఇల చేసతరని నేను ఎపుపడూ అనుకోలేదు.
కాయ వహ్ కభీ ఆపేస మిలత హై? मैं ने कभी नहीों सोचा द्वक आप ऐसे करें गे।
అతడు ఎపుపడైనా మిమమలిి కలుసతడా? మైనే కభీ నహీైఁ సోచా కి ఆప్ ఐసే కర్చింగే|
क्या वे कभी आपके घर आते हैं ? क्या आपने कभी कार नहीों चलाई है ?
కాయ వే కభీ ఆపేు ఘర్ ఆతే హైైఁ? కాయ ఆపేి కభీ కార్ నహీైఁ చలయి హై?
వ్యర్చ ఎపుపడైనా మీ ఇింటికి వసతరా? మీర్చ ఎపుపడూ కార్ నడుప్లేద్వ?
मुझे कभी कॉल मत करो| मैं मुोंबई कभी नहीों गया|
ముఝే కభీ కాల్ మత్ కరో| మైైఁ ముింబై కభీ నహీైఁ గయా|
నాకు ఇింకపుపడూ కాల్ చేయవదుద. నేను ముింబై ఎపుపడూ వళులేదు.
वहााँ कभी मत जाना| मैं आपको कभी काल नहीों करू
ों गा|
వహాైఁ కభీ మత్ జానా| మైైఁ ఆపోు కభీ కాల్ నహీైఁ కరూింగా|
అకుడికి ఎపుపడూ వళుకు. నేను తమకి ఎపుపడూ కాల్ చేయను.
అయోయబాబోయి ఇింతగా జర్చగుతుిందని అనుకోలేదు मैं उसके घर कभी नहीों जाऊोंगा|
अरे बाप रे ऐसा होगा कभी नहीों सोचा था। మై ఉసేు ఘర్ కభీ నహీైఁ జాఉింగా|
అరె బాప్ ర్చ అయిస హోగా కభీ నహీైఁ సోచా థా| నేను అతని ఇింటికి ఎపుపడూ వళును.
मुझे याद नहीों आता द्वक मैंने उसे यहााँ है दराबाद में कभी दे खा है |
ముఝే యాద్ నహీైఁ ఆత కి మైనే ఉసే యహాైఁ హైదరాబాద్ మేైఁ కభీ దేఖ్న హై|
నాకు అతనిని హైదరాబద్ లో చూసినట్టస గుర్చతరావటేాదు.
मैं हमेशा आपके साथ दू ों गा| మైైఁ హమేష్ట్ర తుమేస పాయర్ కరాత హైఁ|
మైైఁ హమేష్ట్ర ఆపేు సథ్స దూింగా| నేను ఎప్పటికీ నినుి ప్రేమిసతను.
నేను ఎలాపుపడూ నీకు తోడుగా ఉింట్లను
मैं हमेशा आपका दोस्त रहूाँ गा|
మైైఁ హమేష్ట్ర ఆపాు ద్యస్త రహింగా|
నేను ఎప్పటికీ నీ సేిహతుడిగా ఉింట్లను.
मैं हमेशा तुमसे प्यार करता हूाँ |

185
ఈ పుస్తకం లోని ప్రతి పాఠం వీడియోల రూరంలో మన VRR TUTORIALS Youtube channel లో అలానే
VRR TUTORIALS Mobile app లో అందుబాటులో ఉన్నా యి, ఆ వీడియోలు చూస్తత ఈ పుస్తకం చదివితే మరంత సులువుగా
నేర్చు కోగలుగుతార్చ. హందీ మరయూ ఇంగ్ల ీష్ online Classes లో జాయిన్ అవ్వ డానికి 9603339977,7901339977 ని
స్ంప్రదించగలర్చ.
 द्विया+ने+के द्वलए(క్రయ
ి + క్ేలియే)=చయయమని

హోమ్ వర్ు చెయయమని ఎనిి సర్చా చెపాపలి .

गृह कायण करने के द्वलए द्वकतने बार कहना है ?
గ్రుహ్ కార్య కర్చి కే లియే కితేి బార్ కహాి హై?
అతను వచాుక నాకు ఫోన్ చెయయమని చెపుప, మరిుపోవదుద
वो आने के बाद िोन करने के द्वलए कहो। भूल मत जाना।
వో ఆనే కే బాద్ ఫోన్ కర్చి కే లియే కహో| భూల్ మత్ జానా|
అతనికి ఈ ప్ని చెయయమని నచు చెపిప చూడు.
उसे ये काम करने के द्वलए समझाकर दे खो।
ఉసే యే కామ్ కర్చి కే లియే సింఝాకర్ దేఖో|
వచిున తరాాత ఫోన్ చెయయమని చెప్పిండి పినిి గార్చ.
आने के बाद िोन करने के द्वलए कद्वहए मासीजी।
ఆనే కే బాద్ ఫోన్ కర్చి కే లియే కహయే మాసీజీ|
గ్లత గార్చ మీ దగగరకు వచిునపుపడు ఫోన్ చెయయమని చెప్పిండి.
गीता जी आपके पास आने पर िोन करने के द्वलए कद्वहए।
గ్లత జీ ఆపేు పాస్ ఆనే ప్ర్ ఫోన్ కర్చి కే లియే కహయే|
क्या मैं आपसे मेरी मदद करने के द्वलए कहा?
కాయ మైైఁ ఆపేస మేరీ మదద్ కర్చి కే లియే కహా?
నేను నినుి నాకు సహాయిం చెయయమని అడిగానా?
వ్యళుకు నా నింబర్ ఇచిు పేమెింట్ చెయయమని చెప్పిండి.
उन्हे मेरा नोंबर दे कर भुगतान करने के द्वलए कद्वहए।
ఉనేాైఁ మేరా నింబర్ దే కర్ భుగాతన్ కర్చి కే లియే కహయే|
ये काम जल्दी पूरा करने के द्वलए उसने कहा।
యే కామ్ జలీద పూరా కర్చి కే లియే ఉసేి కహా|
ఈ ప్ని తారగా పూరిత చెయయమని అతను చెపాపడు.
వ్యర్చ మిషన్ తో చేయవదదని బ్రష్ తో చెయయమని చెబుతునాిర్చ.
वे मशीन से नहीों ब्रश से करने के द्वलए कह रहे हैं ।

186
ఈ పుస్తకం లోని ప్రతి పాఠం వీడియోల రూరంలో మన VRR TUTORIALS Youtube channel లో అలానే
VRR TUTORIALS Mobile app లో అందుబాటులో ఉన్నా యి, ఆ వీడియోలు చూస్తత ఈ పుస్తకం చదివితే మరంత సులువుగా
నేర్చు కోగలుగుతార్చ. హందీ మరయూ ఇంగ్ల ీష్ online Classes లో జాయిన్ అవ్వ డానికి 9603339977,7901339977 ని
స్ంప్రదించగలర్చ.
వే మష్టన్ సే నహీైఁ బ్రష్ సే కర్చి కే లియే కహ్ రహే హైైఁ|
ఒకవేళ అతను గనక వసేత నా కోసిం వయిట్ చెయయమని చెప్పిండి.
अगर वह आए तो उससे कद्वहये मेरी प्रतीक्षा करें ।
అగర్ వహ్ ఆయే తో ఉసేస కహయే మేరీ ప్రతీక్షా కర్చైఁ|
आपने मुझे द्विर से िोन करने को कहा था।
ఆపేి ముఝే ఫిర్ సే ఫోన్ కర్చి కో కహా థా|
మీర్చ ననుి మరల ఫోన్ చెయయమని చెపాపర్చ.
పాప్ని తినమని చెపుప.बेटी को खाने के द्वलए कहो।
బేటి కో ఖ్ననే కే లియే కహో|
నినుి వళుమని చెప్పలేదు కద్వ ?
तुम्हे जाने के द्वलए नहीों कहा था ना?
తుమేాైఁ జానే కే లియే నహీైఁ కహా థా నా|
అతను ఈ సరి వసేత నేను వేర్చ బాయింక్ట్ కి వళుమని చెపాతను
अगर वो इस बार आए तो मैं उन्हें और एक दू सरी बैंक जाने को कहूों गा।
అగర్ వో ఇస్ బార్ ఆయే తో మైైఁ ఉనేాైఁ ఔర్ ఏక్ట్ దూస్రీ బాయింక్ట్ జానే కో కహింగా|
అతనిి వళుమని చెప్పనా?
उसे जाने के द्वलए कहूों ?
ఉసే జానే కే లియే కహైఁ?
మీర్చ అకుడికి వళుమని చెప్పకుిండా ఉింటే బావుింట్టింది.
आप वहााँ जाने के द्वलए न कहने से अच्छा होता।
ఆప్ వహాైఁ జానే కే లియే నా కహేి సే అచాీ హోత|
అతనిి రమమని చెప్పిండి.
उसे आने के द्वलए कद्वहए।
ఉసే ఆనే కే లియే కహయే|
పిలాలిి ప్ిండగకి తప్పకుిండా రమమని చెప్పిండి
बच्चोों को त्योहार में जरूर आने के द्वलए कद्वहए।
బచోుైఁ కో తోయహార్ మేైఁ జరూర్ ఆనే కే లియే కహయే|

187
ఈ పుస్తకం లోని ప్రతి పాఠం వీడియోల రూరంలో మన VRR TUTORIALS Youtube channel లో అలానే
VRR TUTORIALS Mobile app లో అందుబాటులో ఉన్నా యి, ఆ వీడియోలు చూస్తత ఈ పుస్తకం చదివితే మరంత సులువుగా
నేర్చు కోగలుగుతార్చ. హందీ మరయూ ఇంగ్ల ీష్ online Classes లో జాయిన్ అవ్వ డానికి 9603339977,7901339977 ని
స్ంప్రదించగలర్చ.
 होना का प्रयोग(హో నా క్ా పరయోగ్ద)

वह राम है | बिण ठों डी होती है |

వహ్ రామ్ హై| బర్్ ఠిండీ హోతీ హై|
అతడు రాముడు. మించు చలాగా ఉింట్టింది.
मैं गरीब था| साल में बारह महीने होते हैं |
మైైఁ గరీబ్ థా| సల్ మేైఁ బారహ్ మహీనే హోతే హైైఁ|
నేను పేదవ్యడిగా ఉిండేవ్యడిని. సింవతసరింలో ప్న్ిిండు న్లలు ఉింట్లయి.
कल बाररश होगी| आकाश नीला होता है |
కల్ బారిష్ హోగ్ల| ఆకాష్ నీల హోత హై|
ర్చపు వరషిం ప్డుతుింది. ఆకాశిం నీలింగా ఉింట్టింది.
दू ि सिेद होता है | रात होने वाली है |
దూధ్ సఫేద్ హోత హై| రాత్ హోనే వ్యలీ హై|
పాలు తెలాగా ఉింట్లయి. రాత్రి అవుతుింది.
काम का सिल होना हमारी मेहनत पर द्वनभणर करता है |
కామ్ కా సఫల్ హోనా హమారీ మెహనత్ ప్ర్ నిర్ర్ కరాత హై|
ప్ని సఫలిం అవాడిం మన కషసిం పై ఆధ్యరప్డి ఉింట్టింది.
द्वपछले महीने में मेरी शादी हुई| कल यहााँ एक दु घणटना हुई थी|
పిఛేా మహీనే మేైఁ మేరీ ష్ట్రదీ హుయి| కల్ యహాైఁ ఏక్ట్ దురఘటన హుయి థీ|
పోయిన న్ల నా పెళ్లా జరిగ్వింది. నిని ఇకుడ ఒక ఆకిసడెింట్ జరిగ్వింది
सिी बासी हो रही है | द्विल्म कब शुरू हुई?
సబీజ బాసీ హో రహీ హై| ఫిల్మ కబ్ ష్యర్చ హుయి|
కూర పాచిపోతుింది. సినిమా ఎపుపడు మొదలయిింది?
कक्षा कब ख़ि हुई? ఆమె నాకు నిని ప్రిచయమైింది.
కక్ష కబ్ ఖత్మ హుయి| वो मुझे कल पररचय हुई।
తరగతి ఎపుపడు అయిపయిింది. వో ముఝే కల్ ప్రిచయ్ హుయి|
कल यहााँ भारी बाररश हुई| तुम्हारा काम कब ख़ि हुआ?
కల్ యహాైఁ భారీ బారిష్ హుయి| తుమాారా కామ్ కబ్ ఖత్మ హువ్య?
నిని ఇకుడ భారీ వరషిం ప్డిింది. మీ ప్ని ఎపుపడు పూరీత అయిింది?

188
ఈ పుస్తకం లోని ప్రతి పాఠం వీడియోల రూరంలో మన VRR TUTORIALS Youtube channel లో అలానే
VRR TUTORIALS Mobile app లో అందుబాటులో ఉన్నా యి, ఆ వీడియోలు చూస్తత ఈ పుస్తకం చదివితే మరంత సులువుగా
నేర్చు కోగలుగుతార్చ. హందీ మరయూ ఇంగ్ల ీష్ online Classes లో జాయిన్ అవ్వ డానికి 9603339977,7901339977 ని
స్ంప్రదించగలర్చ.
आज आपके दफ्तर में कोई मुलाक़ात हुई? వహ్ మేర్చ లియే బహుత్ ఉప్యోగ్వ హోగా|
ఆజ్ ఆపేు దఫతర్ మేైఁ కోయి ములకాత్ హుయి? అయోయబాబోయి ఇింతగా జర్చగుతుిందని అనుకోలేదు
ఈరోజు మీ ఆఫీస్ లో ఏమైనా మీటిింగ్ జరిగ్వింద్వ? अरे बाप रे ऐसा होगा कभी नहीों सोचा था।
మిమమలిి కలిసినిందుకు చాల సింతోషింగా ఉింది అర్చ బాప్ ర్చ అయిస హోగా కభీ నహీైఁ సోచా థా|
आपसे द्वमलकर बड़ी खुशी हुई। నేను ముిందే ఊహించాను ఇది జర్చగుతుిందని.
ఆపేస మిలుర్ బడీ ఖుషి హుయి| मैं ने पहले ही अनुमान लगाया की ऐसा होगा।
यह दु घणटना कैसी हुई? మైనే ప్హలే హీ అనుమాన్ లగాయా కి అయిస
యహ్ దురఘటన కైసీ హుయి? హోగా|
ఈ ఆకిసడెింట్ ఎల జరిగ్వింది? ఇకుడ ఎనిి రోజులు ప్ని చేసేత బాగుింట్టింది?
నేను తపుపగా అరిించేసుునాిను यहाों द्वकतने द्वदन काम करने से अच्छा होगा?
मेरे समझने में भूल हुई। యహాైఁ కితేి దిన్ కామ్ కర్చి సే అచాీ హోగా?
మేర్చ సమఝ్ నే మేైఁ భూల్ హుయి| నావలా కాదు
क्या आपका काम दे र से ख़ि हुआ? मुझसे नहीों होगा।
కాయ ఆపాు కామ్ దేర్ సే ఖత్మ హువ్య? ముఝేస నహీైఁ హోగా|
నీ ప్ని ఆలసయింగా అయిింద్వ? మీ వర్ు ఎపుపడు మొదలౌతుింది.
ఇింకా ఒకటి మిగ్వలి ఉింది आपका काम कब शुरू होगा?
और एक बची हुई है । ఆపాు కామ్ కబ్ ష్యర్చ హోగా?
ఔర్ ఏక్ట్ బచీ హుయీ హై| ఒింటి గింట తరాాత ఫ్రీ టైమ్ ఉింట్టింద్వ మీకు?
कमरा खाली था| एक बजे के बाद िुरसत होगी क्या आपको?
కమరా ఖ్నళ్ళ థా| ఏక్ట్ బజే కే బాద్ ఫురసత్ హోగ్ల కాయ ఆపోు?
గది ఖ్నళ్ళ గా ఉిండినది. ఇది చాల ర్చచిగా ఉింట్టింది.
చూడడానికి చాల బాగుింట్టింది ये बहुत स्वाद्वदष्ट् होगा।
दे खने के द्वलए बहुत सुोंदर होगा। యే బహుత్ సాదిష్స హోగా|
దేఖేి కే లియే బహుత్ సుిందర్ హోగా| ఎకుడ లభిసతయి?
తరాాత నీకే తెలుసుతింది. कहाों उपलब्ध होोंगे?
बाद में तुमे ही मालूम होगा। కహాైఁ ఉప్లబ్ద హోింగే?
బాద్ మేైఁ తుమే హీ మాలిం హోగా|
అది నాకు చాల ఉప్యోగ ప్డుతుింది.
वह मेरे द्वलए बहुत उपयोगी होगा।

189
ఈ పుస్తకం లోని ప్రతి పాఠం వీడియోల రూరంలో మన VRR TUTORIALS Youtube channel లో అలానే
VRR TUTORIALS Mobile app లో అందుబాటులో ఉన్నా యి, ఆ వీడియోలు చూస్తత ఈ పుస్తకం చదివితే మరంత సులువుగా
నేర్చు కోగలుగుతార్చ. హందీ మరయూ ఇంగ్ల ీష్ online Classes లో జాయిన్ అవ్వ డానికి 9603339977,7901339977 ని
స్ంప్రదించగలర్చ.
ఇవి సరిపోతయి గా?
మీకు ఇింకేిం అవసరిం లేదు గా?
ये कािी होोंगे ना?
आपको और कुछ चाद्वहए तो नहीों ना?
యే కాఫీ హోింగే నా? ఆపోు ఔర్ కుఛ్ చాహయే తో నహీైఁ నా?
నాలుగు గోడల మధ్య కూర్చుింటే నీకు ఎప్పటికీ ఏమీ తెలీవు.
चार दीवारोों के बीच बैठने से तुम्हे कभी भी कुछ भी मालूम नहीों होोंगे।
చార్ దీవ్యరోైఁ కే బీచ్ బైఠ్ని సే తుమేాైఁ కభీ భీ కుఛ్ భీ మాలిం నహీైఁ హోింగే|
భోజనాల దగగర ప్వన్ గారి బ్రదర్స ఉింట్లర్చ.
खाने के पास पवनजी के भाई होोंगे।
ఖ్ననే కే పాస్ ప్వన్ జీ కే భాయి హోింగే|

या तो या का प्रयोग(యా తో యా క్ా పరయోగ్ద)

या तो तुम या तुम्हारा भाई जाएगा |

యా తో తుమ్ యా తుమాారా భాయి జాయేగా|
నువోా మీ సోదర్చడ వళాతర్చ.
या तो तुम द्वटकट बुक कर दो या मेरे पैसे वापस कर दो।
యా తో తుమ్ టికట్ బుక్ట్ కర్ ద్య యా మేర్చ పైసే వ్యప్స్ కర్ ద్య|
నీవు టికట్ అయినా బుక్ట్ చెయుయ లేక నా డబుబలు అయినా తిరిగ్వ ఇచేుయి.
या तो तुम गलत हो या वो|
యా తో తుమ్ గలత్ హో యా వో|
అతడు గానీ నువుా గానీ తపుప.
या तो तुम्हारे पापा गए होोंगे या तुम्हारा भाई।
యా తో తేర్చ పాపా గయే హోింగే యా తేరా భాయి|
మీ నానిగార్చ గానీ మీ సోదర్చడు కానీ వళ్లా ఉిండవచుు.
वह या तो हाकी खेलेगा या िुटबॉल|
వహ్ యా తో హాకీ ఖేలేగా యా ఫుట్లబల్|
అతడు హాకి గానీ ఫుట్ బాల్ గానీ ఆడుతడు.

190
ఈ పుస్తకం లోని ప్రతి పాఠం వీడియోల రూరంలో మన VRR TUTORIALS Youtube channel లో అలానే
VRR TUTORIALS Mobile app లో అందుబాటులో ఉన్నా యి, ఆ వీడియోలు చూస్తత ఈ పుస్తకం చదివితే మరంత సులువుగా
నేర్చు కోగలుగుతార్చ. హందీ మరయూ ఇంగ్ల ీష్ online Classes లో జాయిన్ అవ్వ డానికి 9603339977,7901339977 ని
స్ంప్రదించగలర్చ.
या तो वो तुझे चाहती है या द्वसिण मजे ले रही है ।
యా తో వో తుఝే చాహీత హై యా సిర్్ మజే లే రహీ హై|
ఆమె నినుి కోర్చకుింటూ ఉిండవచుు లేక జోక్ట్ చేసుతిండవచుు.
या तो राम या श्याम झूठ बोल रहे हैं |
యా తో రామ్ యా శాయమ్ ఝూఠ్ బోల్ రహే హైైఁ|
రామ్ గానీ శాయిం గానీ అబదిిం ఆడుతునాిర్చ.
या तो आज तू रहे गा या मैं।
యా తో ఆజ్ తూ రహేగా యా మైైఁ|
ఈరోజు నువలానా ఉింట్లవు నేనైనా ఉింట్లను.
मैं या तो द्वदल्ली जाऊोंगा या मुम्बई|
మైైఁ యా తో దిలీా జావుింగా యా ముింబై|
నేను ఢిలీా గానీ ముింబాయి గానీ వళాతను.

न तो – न का प्रयोग(న తో న క్ పరయోగ్ద)

वह न तो द्ववद्याथी और न ही द्वशक्षक है | न तो रद्वव और न ही शोंकर टीवी दे खेंगे|

వహ్ నా తో విద్వయరిి ఔర్ నా హీ శిక్షక్ట్ హై| నా తో రవి ఔర్ నా హీ శింకర్ ట్టవీ దేఖేింగే|
అతడు విద్వయరిి కానీ శిక్షకుడు కానీ కాదు. రవి కానీ శింకర్ కానీ ట్టవీ చూడర్చ.
न तो मैंने एक कार खरीदी न एक बैक| राजू न तो अध्यापक है और न ही लेखक है |
నా తో మైనే ఏక్ట్ కార్ ఖరీదీ నా ఏక్ట్ బైక్ట్| రాజు నా తో అధ్యయప్క్ట్ హై ఔర్ నా హ లేఖక్ట్ హై|
నేను కారూ కొనలేదు బైక్ట్ కూడా కొనలేదు. రాజు ఉపాధ్యయయుడూ కాదు, రచయిత కాదు.
मैं न तो खेलूोंगा और न ही पढू ों गा| न तो मैं न मेरा भाई वहााँ गये|
మైైఁ న తో ఖేలింగా ఔర్ నా హీ ప్ఢింగా| నా తో మైైఁ నా మేరా భాయి వహాైఁ గయే|
నేను ఆడను చదవను. నేను కానీ మా తముమడు కానీ అకుడికి వళులేదు.
न तुम जाओ न मुझे जाने दो| न तो द्वप्रया न ही अरुर्ा है दराबाद जा रही है |
నా తుిం జావో నా ముఝే జానే ద్య| నా తో ప్రియ నా హీ అర్చణ హైదరాబాద్ జా రహీ
నువుా వళువు ననుి వళునివావు. హైైఁ|
न तो लता और न ही गीता गीतकार है | ప్రియా హైదరాబాద్ వళుటేాదు అర్చణా వళుటేాదు.
నా తో లత ఔర్ నా హీ గ్లత గ్లతుర్ హైైఁ| रािा न तो खेलती है और न ही पढती है |
లత కానీ గ్లత కానీ గాయకులు కార్చ. రాధ్ నా తో ఖేలీత హై ఔర్ నా హీ ప్ఢ్తత హై|

191
ఈ పుస్తకం లోని ప్రతి పాఠం వీడియోల రూరంలో మన VRR TUTORIALS Youtube channel లో అలానే
VRR TUTORIALS Mobile app లో అందుబాటులో ఉన్నా యి, ఆ వీడియోలు చూస్తత ఈ పుస్తకం చదివితే మరంత సులువుగా
నేర్చు కోగలుగుతార్చ. హందీ మరయూ ఇంగ్ల ీష్ online Classes లో జాయిన్ అవ్వ డానికి 9603339977,7901339977 ని
స్ంప్రదించగలర్చ.
రాధ్ ఆడదూ,చదవదు.
न तो वे और न ही वह िुटबॉल खेलती है |
నా తో వో ఔర్ నా హీ వహ్ ఫూట్లబల్ ఖేలీత హై|
వ్యర్చ ఫుట్లబల్ ఆడటేాదు, ఆమె కూడా ఆడటేాదు.
मैं न द्वदल्ली जाऊोंगा न मुोंबई|
మైైఁ నా దిలీా జవుింగా నా ముింబై|
నేను ఢిలీా వళును ముింబై కూడా వళును.
न तो वह द्वप्रय है और न ही गीता है |
నా తో వహ్ ప్రియ హై ఔర్ నా హీ గ్లత హై|
ఆమె ప్రియా కాదు గ్లత కాదు.
न तुम गलत हो न वो|
నా తుమ్ గలత్ హో నా వో|
నువుా తపుప కాదు వ్యర్చ కూడా తపుపకాదు.
न मैंने पूछा और न उसने बताया|
నా మైనే పూఛా ఔర్ నా ఉసేి బతయ|
నేనూ అడగలేదు అతడూ చెప్పలేదు.

192
ఈ పుస్తకం లోని ప్రతి పాఠం వీడియోల రూరంలో మన VRR TUTORIALS Youtube channel లో అలానే
VRR TUTORIALS Mobile app లో అందుబాటులో ఉన్నా యి, ఆ వీడియోలు చూస్తత ఈ పుస్తకం చదివితే మరంత సులువుగా
నేర్చు కోగలుగుతార్చ. హందీ మరయూ ఇంగ్ల ీష్ online Classes లో జాయిన్ అవ్వ డానికి 9603339977,7901339977 ని
స్ంప్రదించగలర్చ.
 द्विया+ने+में(క్రయ
ి ా + నే + మేీఁ)

నాకు ఇింటికి రాడనికి లేట్ అవొచుు.

मुझे घर आने में दे र हो सकती है ।
ముఝే ఘర్ ఆనే మేైఁ దేర్ హో సకీత హై|
మన మనోధైరయింతో తలరాతను మారుడానికి సమయిం ప్డుతుింది.
अपने हौसले से द्वकस्मत बदलने में समय लगता है ।
అపేి హౌసేా సే కిసమత్ బదలేి మేైఁ సమయ్ లగాత హై|
बातोों में नहीों, करने में द्वदखाओ।
బాతోైఁ మేైఁ నహీైఁ కర్చి మేైఁ దిఖ్నవో|
మాటలోా కాదు చేతలోా చూపిించు.
అతను చూడడానికి చాల ఘోరింగా ఉనాిడు
वह द्वदखने में बहुत बत्तर है ।
వహ్ దిఖేి మేైఁ బహుత్ బతతర్ హై|
అిందుకే ఆఫీస్ కి రావడానికి లేట్ అయిింది
इसी द्वलए मुझे दफ्तर आने में दे री हुई।
ఇసీ లియే ముఝే దఫతర్ ఆనే మేైఁ దేరీ హుయి|
నీకు రెడీ అవాడానికి ఇింకా ఎింత సమయిం ప్డుతుింది?
तुम्हे तयार होने में और द्वकतना दे र लगेगा?
తుమేాైఁ తయార్ హోనే మేైఁ ఔర్ కితి దేర్ లగేగా|
కలిసి ఉింటే కలదు సుఖిం
द्वमलझुल कर रहने में भलाई है ।
మిల్ ఝుల్ కర్ రహేి మేైఁ భలయి హై|
మించి ప్ని చేయడానికి ఆలసయిం చేయకూడదు
नेक काम करने में दे री नहीों करनी चाद्वहए।
నేక్ట్ కామ్ కర్చి మేైఁ దేరీ నహీైఁ కరీి చాహయే|
यहाों से वहााँ जाने में लगभग आिा घोंटा समय लग सकता है ।
యహాైఁ వహాైఁ జానే మేైఁ లగ్ భగ్ ఆధ్య ఘింట్ల సమయ్ లగ్ సకాత హై|
ఇకుడి నుిండి అకుడికి వళుడానికి సుమార్చ అర గింట సమయిం ప్టస వచుు.

193
ఈ పుస్తకం లోని ప్రతి పాఠం వీడియోల రూరంలో మన VRR TUTORIALS Youtube channel లో అలానే
VRR TUTORIALS Mobile app లో అందుబాటులో ఉన్నా యి, ఆ వీడియోలు చూస్తత ఈ పుస్తకం చదివితే మరంత సులువుగా
నేర్చు కోగలుగుతార్చ. హందీ మరయూ ఇంగ్ల ీష్ online Classes లో జాయిన్ అవ్వ డానికి 9603339977,7901339977 ని
స్ంప్రదించగలర్చ.
 द्विया+ने+से(క్రయ
ి +నే+సర)

మీర్చ వైజాగ్ వసేత మా ఇింటికి రిండి.

आप वैजाग आने से हमारे घर आद्वयए।
ఆప్ వైజాగ్ ఆనే సే హమర్చ ఘర్ అయియే|
మీర్చ మరాఠీ లో మాట్లాడితే నాకల అరథమవుతుింది?
आप मराठी में बोलने से मुझे कैसे समझ में आएगा?
ఆప్ మరాఠీ మేైఁ బోలేి సే ముఝే కైసే సమఝ్ మేైఁ ఆయేగా|
ట్రైన్ కొించిం ఆలసయింగా వసేత ట్రైన్ లో రదీద ఎకుువ అవుతుింది.
रे ल थोड़ी दे री से आने से रे ल में रद्दी ज्यादा हो जाएगी।
ర్చల్ థోడి దేరీ సే ఆనే సే ర్చల్ మేైఁ రదీద జాయద్వ హో జాయేగ్ల|
మనిం వళ్ళుముిందు అతనికి ఫోన్ చేసి చెబుద్విం.
हम द्वनकलने से पहले उसे िोन करके बताएों गे।
హమ్ నికలేి సే ప్హలే ఉసే ఫోన్ కర్చు బతయేింగే|
మీర్చ బయలుదేర్చ ముిందు నాకు తెలియచేయిండి.
वह आनेसे आयेगा नहीों तो नहीों|
వ్హ్ ఆనే సే ఆయేగా నహీ తో నహీ|
అతడు వసేత వసతడు లేకపోతే లేదు.
वे करने से करें गे नि ीं तो नि ीं|
వే క్ర్నే సర క్రేింగే నహీఁ తో నహీఁ|
వార్ల చేసరా చేసా ార్ల లేక్పో తే లేదు.
आप द्वनकलने से पहले मुझे बताईये / सूचना दीद्वजये|
ఆప్ నికలేి సే ప్హేా ముఝే బతయియే/స్తచనా దీజియే|
సమయానికి రాకపోవడింవలా ప్నులనీి ఆగ్వపోయాయి
वक़्त पर नहीों आने से सारे काम रुक गए।
వక్ట్త ప్ర్ నహీైఁ ఆనే సే సర్చ కామ్ ర్చక్ట్ గయే|
ఇింతకు ముిందు రమమింటే రాలేదు?
इससे पहले आने के द्वलए कहने से नहीों आए?
ఇసేస ప్హేా ఆనే కే లియే కహేి సే నహీైఁ ఆయే?
నేను అతనిి చూసేత గుర్చత ప్డతను

194
ఈ పుస్తకం లోని ప్రతి పాఠం వీడియోల రూరంలో మన VRR TUTORIALS Youtube channel లో అలానే
VRR TUTORIALS Mobile app లో అందుబాటులో ఉన్నా యి, ఆ వీడియోలు చూస్తత ఈ పుస్తకం చదివితే మరంత సులువుగా
నేర్చు కోగలుగుతార్చ. హందీ మరయూ ఇంగ్ల ీష్ online Classes లో జాయిన్ అవ్వ డానికి 9603339977,7901339977 ని
స్ంప్రదించగలర్చ.
मैं उसे दे खने से पहचानूोंगा।
మైైఁ ఉసే దేఖేి సే ప్హాునూింగా|
ఖ్నళ్ళగా కుచుుింటే ఏిం తోచడింలేదు
ख़ाली बैठ ने से कुछ सूझता नहीों।
ఖ్నళ్ళ బైఠ్ నే సే కుఛ్ స్తఝాత నహీైఁ|

द्विया+ने+पर(క్రయ
ి ా + నే + పర్ణ)
ఏదైనా అవసరిం వసేత నేనే మీకు ఫోన్ చేసతను.
कुछ भी जरूरत पड़ने पर / से मैं ही आपको िोन करू
ों गा।
కుఛ్ భీ జరూరత్ ప్ఢేి ప్ర్/సే మైైఁ హీ ఆపోు ఫోన్ కరూింగా|
టైమ్ వచిునపుపడు అనీి నీకు తెలుసతయి.
वक़्त आने पर सब कुछ तुम्हे पता चलेगा।
వక్ట్త ఆనే ప్ర్ సబ్ కుఛ్ తుమేాైఁ ప్త చలేగా|
నేను అకుడికి వచిునపుపడు ఎల మరి?
मैं वहााँ आने पर कैसा द्विर?
మైైఁ వహాైఁ ఆనే ప్ర్ కైస ఫిర్|
ఒకుసరి చెబితే విను
एक बार कहने पर सुनो।
ఏక్ట్ బార్ కహేి ప్ర్ సునో|
ఆరైన ఇింకా చీకటి గానే ఉింది.
छः बजने पर भी अभी भी अोंिेरा ही है ।
ఛే బజేి ప్ర్ భీ అభీ భీ అింధేరా హీ హై|
द्वकसके कहने पर तुम यहाों आए?
కిసేు కహేి ప్ర్ తుమ్ యహాైఁ ఆయే?
ఎవర్చ చెబితే నువుా ఇకుడి వచాువు?.
నేను ఫోన్ చేసేత గింటలో వసతననాిడు
मेरा िोन करने पर एक घोंटे में आऊोंगा कहा।
మేరా ఫోన్ కర్చి ప్ర్ ఏక్ట్ ఘింటే మేైఁ ఆవుింగా కహా|
జాగ్రతతగా వతికితే కనిపిసతయి

195
ఈ పుస్తకం లోని ప్రతి పాఠం వీడియోల రూరంలో మన VRR TUTORIALS Youtube channel లో అలానే
VRR TUTORIALS Mobile app లో అందుబాటులో ఉన్నా యి, ఆ వీడియోలు చూస్తత ఈ పుస్తకం చదివితే మరంత సులువుగా
నేర్చు కోగలుగుతార్చ. హందీ మరయూ ఇంగ్ల ీష్ online Classes లో జాయిన్ అవ్వ డానికి 9603339977,7901339977 ని
స్ంప్రదించగలర్చ.
साविानी से ढू ों ढ ने पर द्वदखाई दें गे।
సవధ్యని సే ఢింఢ్ నే ప్ర్ దిఖ్నయి దేింగే|
जरूरत पड़ने पर एक सीढ़ी उतरना है ।
జరూరత్ ప్డేి ప్ర్ ఏక్ట్ సీఢ్త ఉతరాి హై|
అవసరమైతే ఒక మెట్టస దిగాలి.

196
ఈ పుస్తకం లోని ప్రతి పాఠం వీడియోల రూరంలో మన VRR TUTORIALS Youtube channel లో అలానే
VRR TUTORIALS Mobile app లో అందుబాటులో ఉన్నా యి, ఆ వీడియోలు చూస్తత ఈ పుస్తకం చదివితే మరంత సులువుగా
నేర్చు కోగలుగుతార్చ. హందీ మరయూ ఇంగ్ల ీష్ online Classes లో జాయిన్ అవ్వ డానికి 9603339977,7901339977 ని
స్ంప్రదించగలర్చ.
 द्विया+ते ही(క్రయ
ి ా + తే హ)

నేను ఆఫీస్ కి చేర్చకోగానే మీకు ఫోన్ చేసతను. मैं लॉक डाउन ख़ि होते ही खरीदारी केद्वलए
मैं ऑद्विस पहुों चते ही आपको िोन करू
ों गा| जाऊोंगा|

మైైఁ ఆఫీస్ ప్హుించేత హీ మైైఁ ఆపోు ఫోన్ కరూింగా| మైైఁ లక్ట్ డౌన్ ఖత్మ హోతే హీ ఖరీద్వరీ కే లియే

మేము ఆట సథలనికి చేర్చకోగానే వరషిం మొదలైింది. జావ్జింగా|

వరషిం ఆగ్వపోగానే మేము క్రికట్ మాయచ్
हमारे मैदान पहुाँ चते ही बाररश शुरू हो गयी|
ప్రారింభిించాము.
హమ్ మైద్వన్ ప్హుించేత హీ బారిష్ ష్యర్చ హో గయి|
నేను ఇింటికి వళుగానే కాఫీ త్రాగుతను. बाररश ख़ि होते ही हमने द्विकेट मैच शुरू
द्वकया|
मैं घर पहुाँ चते ही कॉिी पीऊाँगा|
బారిష్ ఖత్మ హోతే హ హమేి క్రికట్ మాయచ్ ష్యర్చ
మైైఁ ఘర్ ప్హుించేత హీ కాఫీ పియుింగా|
కియా|
నేను ఇింటికి చేర్చకోగానే నా భారయ కాఫీ
అతడు మెసేజ్ అిందుకుని వింటనే ససర్స అయాయడు.
తయార్చచేసుతింది.
उसको सन्दे श द्वमलते ही शुरू हुआ|
मेरे घर पहुों चते ही, अपनी पत्नी कॉिी बनायेगी|
ఉసోు సిందేశ్న మిలేత హ ష్యర్చ హువ్య|
నేను అతనిని చూసిన వింటనే చింపేసతను.
నేను నా ఫ్రిండ్ ని చూడగానే నా కార్ ఆపాను.
मैं उसे दे खते ही मार डालूाँगा|
मैं अपने द्वमत्र को दे खते ही कार रोक द्वदया|
మైైఁ ఉసే దేఖేత హీ మార్ డాలింగా|
మైైఁ అపేి మిత్ర్ కో దేఖేత హీ కార్ రోక్ట్ దియా|
అతడు నిద్రలేచిన వింటనే ఒక కపుప ట్ట త్రాగుతడు.
అమమ రాగానే పిలా నవిాింది.
वह जागते ही एक कप चाय पीता है |
मााँ के आते ही,बच्ची हों सी|
వహ్ జాగేత హీ ఏక్ట్ కప్ చాయ్ పీత హై|
అమమ రాగానే నవిాింది.
నేను లక్ట్ డౌన్ అయిపోగానే ష్ట్రపిింగ్ కి వళాతను.
मााँ आते ही हों स दी / पडी|

197
ఈ పుస్తకం లోని ప్రతి పాఠం వీడియోల రూరంలో మన VRR TUTORIALS Youtube channel లో అలానే
VRR TUTORIALS Mobile app లో అందుబాటులో ఉన్నా యి, ఆ వీడియోలు చూస్తత ఈ పుస్తకం చదివితే మరంత సులువుగా
నేర్చు కోగలుగుతార్చ. హందీ మరయూ ఇంగ్ల ీష్ online Classes లో జాయిన్ అవ్వ డానికి 9603339977,7901339977 ని
స్ంప్రదించగలర్చ.
 काश(క్ాష్)=బ్ావపిండు

वतणमान में रह कर भूतकाल या भद्ववष्यकाल की कल्पना करते हैं |

వరతమాన్ మేైఁ రహ్ కర్ భూతకాల్ యా భావిషయకాల్ కీ కలపనా కర్చత హైైఁ|
వరతమానింలో ఉిండి భూతకాలిం లేద్వ భవిషయకాలిం గురిించి ఊహించి చెపేపది.
మనిం వేరోకరిం అయితే బావుిండేది అనుకునే ఊహాజనిత వ్యకాయలలో काश ని ఉప్యోగ్వసతము.
काश मैं प्रभास होता|
కాష్ మెన్ ప్రభాస్ హోత
బహుష్ట్ర నేను ప్రభాస్ అయి ఉింటే బాగునుి.
काश मैं यहााँ का टीचर होता|
కాష్, మెయిన్ యహాన్ కా ట్టచర్ హోత
బహుష్ట్ర నేను ఇకుడి ట్టచర్ అయి ఉింటే బాగునుి.
काश मैं भी तुम्हारे जैसा होता तो द्वकतना अच्छा होता|
కాష్ మైైఁభీ తుమాార్చ జైస హోత తో కితిఅచాు హోత
బహుష్ట్ర, నేను కూడా నీకు లగా ఉిండి ఉింటే ఎింత బాగుిండేది.
काश तुम एक अच्छे इों सान बन पाते|
కాష్ తుిం ఏక అచేు ఇనాసన్ బాన్ పాతే
బహుష్ట్ర నువుా ఒక మించి మనిషి అయి ఉింటే బాగుిండేది.
మనిం వేర్చ ఎకుడైనా ఉింటే బావుిండు అని చెపేప వ్యకాయలలో काश
काश मैं अब है दराबाद में होता|
కాష్ మై అబ్ హైదరాబాద్ మెన్ హోత
నేను ఇపుపడు హైదరాబాద్ లో ఉిండి ఉింటే బావుిండు.
काश मैं उस मैच में होता तो मैं अपनी टीम को द्वजता पाता|
కాష్, మైైఁ అస్ మాయచ్ మెన్ హోత తో మెయిన్ అపీి ట్టిం కో జిత పాత
బహుష్ట్ర, నేను ఆ మాయచ్ లో ఉిండి ఉింటే నా ట్టిం ని గెలిపిించే వ్యడిని.
काश मैं कल वहााँ होता तो अच्छा होता|
కాష్ మైైఁ కల్ వహాైఁ హోత తో అచాు హోత
బహుష్ట్ర, నిని నేను అకుడ ఉిండి ఉింటే బాగుిండేది..
మనిం ఏదైనా చేయగలిగ్వతే / చేసి ఉింటే బావుిండు అనే సిందర్ింలో काश ని ఉప్యోగ్వసతము.

198
ఈ పుస్తకం లోని ప్రతి పాఠం వీడియోల రూరంలో మన VRR TUTORIALS Youtube channel లో అలానే
VRR TUTORIALS Mobile app లో అందుబాటులో ఉన్నా యి, ఆ వీడియోలు చూస్తత ఈ పుస్తకం చదివితే మరంత సులువుగా
నేర్చు కోగలుగుతార్చ. హందీ మరయూ ఇంగ్ల ీష్ online Classes లో జాయిన్ అవ్వ డానికి 9603339977,7901339977 ని
స్ంప్రదించగలర్చ.
काश मैं अच्छा द्वलखता तो पास हो पाता|
కాష్ మైైఁ అచాు లిఖ్నత తో పాస్ హో పాత
బహుష్ట్ర, నేను సరిగాగ రాసి ఉింటే పాస్ అయి ఉిండే వ్యడిని.
काश मैंने पढ़ाई की होती तो हम भी अच्छे से रहते|
కాష్ మైనే ప్ఢాయీ కీ హోతీ తో హిం భీ అచేు సే రహతే
బహుష్ట్ర, నేను చదువుకొని ఉిండి ఉింటే మనిం కూడా బాగుిండే వ్యళుము.
काश कल के िोंक्शन में मैं आ पाता| लेद्वकन मेरी एक जरुरी मीद्वटोंग है |
కాష్ కల కే ఫింక్షన్ మే మైైఁ ఆ పాత, లేకిన్ మేరీ ఏక జరూరీ మీటిింగ్ హై
బహుష్ట్ర నేను ర్చప్టి ఫింక్షన్ కి వసేత బాగునుి. క్ానీ నాక్ు ఒక్ ముఖ్యమెన
ై మీటిింగ్ద ఉిందవ.
काश मैं शादी में आ पाता| लेद्वकन छु ट्टी नहीों द्वमल रही|
కాష్ మైైఁ ష్ట్రదీ మెన్ ఆ పాత, లేకిన్ ఛుట్టస నహీైఁ మిల్ రహీ
బహుష్ట్ర నేను పెళ్లుకి వసేత బాగునుి. క్ానీ సలవప దొ ర్క్డిం లేదు.
काश तुम वक़्त पर वहााँ पहुाँ च जाते|
కాష్ తుిం వక్ట్త ప్ర వహాైఁ ప్హుించ్ జాతే
బహుష్ట్ర నువుా సమయానికి ఆకుడికి చేర్చకొని ఉింటే బాగునుి.
काश! मुझे पता होता द्वक तुम द्वपछले महीने गााँ व में थे|
కాష్! ముజేా ప్త హోత కీ తుిం పిచెా మహీనే గాింవ్ మెన్ థే|
నువుా పోయిన న్ల ఊరిలో ఉనాివు అని నాకు తెలిసి ఉింటే బావుిండేది..
काश तुम मुझे समझ पाते|
కాష్ తుిం ముజేా సమఝ్ పాతే
బహుష్ట్ర నువుా ననుి అరథిం చేసుకుని ఉింటే కాష్ తుిం వహాైఁ జా పాతే
బాగుిండేది. బహుష్ట్ర, నువుా అకుడికి వళుగలిగ్వతే బాగునుి.
काश! मैं अपना कैमरा लाया होता| काश! कल रात मैंने ज्यादा ना खाया होता|
కాష్! మై ఆప్నా కమెరా లయా హోత| కాష్!క్ల్ రాత్ మైనే జాయద్వ నా ఖయా హోత|
నేను నా కమెరా తెచిు ఉింటే బావుిండేది.. నేను నిని రాత్రి ఎకుువ తినకుిండా ఉింటే
काश तुम मेरा िोन उठा लेते| బావుిండేది..
కాష్ తుిం మేరా ఫోన్ ఉఠా లేతే భవిషయత్ లో ఏదైనా జరిగ్వతే బావుిండు అని
బహుష్ట్ర నువుా నా ఫోన్ ఎతిత ఉింటే బాగునుి. చెప్పడానికి काश.
काश तुम वहााँ जा पाते| काश मैं पास हो जाऊों|
199
ఈ పుస్తకం లోని ప్రతి పాఠం వీడియోల రూరంలో మన VRR TUTORIALS Youtube channel లో అలానే
VRR TUTORIALS Mobile app లో అందుబాటులో ఉన్నా యి, ఆ వీడియోలు చూస్తత ఈ పుస్తకం చదివితే మరంత సులువుగా
నేర్చు కోగలుగుతార్చ. హందీ మరయూ ఇంగ్ల ీష్ online Classes లో జాయిన్ అవ్వ డానికి 9603339977,7901339977 ని
స్ంప్రదించగలర్చ.
కాష్ మై పాస్ హో జాఊ| కాష్ వహ మేరె సథ్స న ఆయే|
నేను పాస్ అయితే బావుిండు. బహుష్ట్ర అతను నాతో రాకుిండా ఉింటే
काश वह बोल पाए| బాగుింట్టింది.
కాష్ వహ బోల్ పాయ| काश तुम्हें द्वहोंदी बोलना आजाये|
బహుష్ట్ర అతను మాట్లాడగలిగ్వతే. కాష్ తుమేాన్ హిందీ బోలనే ఆజాయే|
काश वह मेरे साथ न आये| బహుష్ట్ర నీకు హిందీ మాట్లాడటిం వచేుసేత బాగునుి.
काश कहीों ऐसा होता, द्वक द्वबना काम द्वकये पैसा आजाये|
కాష్ కహీన్ ఎస హోత,కి బినా కాిం కియే పైస ఆజాయే|
బహుష్ట్ర ప్ని చేయకుిండా డబుబలు వచేుది ఉింటే బాగునుి.
काश तुम िूम्रपान करना बोंद करो|
కాష్ తుిం దూమ్ర్పపన్ కరాి బాయిండ్ కరో|
నువుా దూమపానిం చేయడిం ఆపితే బావుిండు.
काश आज बाररश ना हो|
కాష్ ఆజ్ బారిష్ నా హో|
ఈరోజు వరషిం కురవకపోతే బావుిండు.
మనిం ఏదైనా కలిగ్వ ఉింటే బావుిండు అని చెప్పడానికి काश ని ఉప్యోగ్వసతము.
काश मेरे पास भी सद्वचन के जैसी िेरारी होती|
కాష్ మేరె పాస్ భీ సచిన్ కే జైసీ ఫెరారీ హోతీ
బహుష్ట్ర నా దగగర కూడా సచిన్ లింటి ఫెరారీ ఉింటే బాగునుి.
काश मेरे पास िोन होता| కాష్ తుిం మెన్ మదిమాగ్ హోత
కాష్ మేరె పాస్ ఫోన్ హోత బహుష్ట్ర నీకు మెదడు ఉిండి ఉింటే.
బహుష్ట్ర నా దగగర ఫోన్ ఉిండి ఉింటే. काश मेरे पैर होते तो मैं डाों स कर पाता|
काश मेरे पास एक बोंगला होता| కాష్ మేరె పైర్ హోతే తో మైైఁ డాన్స కర్ పాత
కాష్ మేరె పాస్ ఫోన్ హోత బహుష్ట్ర నాకు కాళ్ళు ఉిండి ఉింటే నేను డాన్స చేసే
బహుష్ట్ర నా దగగర ఒక బింగాా ఉిండి ఉింటే. వ్యడిని..
काश तुम में द्वदमाग होता|
మనిం ఏదైనా ఒక ప్ని చేయగలిగే సమరథయిం ఉింటే బావుింట్టింది అని చెపేప వ్యకయింలో काश
काश मैं दे ख पाता| బహుష్ట్ర నేను చూడగలిగ్వ ఉిండి ఉింటే.
కాష్ మెయిన్ దేఖ్ పాత काश में सुन पाता| కాష్ మైైఁ సున్ పాత
200
ఈ పుస్తకం లోని ప్రతి పాఠం వీడియోల రూరంలో మన VRR TUTORIALS Youtube channel లో అలానే
VRR TUTORIALS Mobile app లో అందుబాటులో ఉన్నా యి, ఆ వీడియోలు చూస్తత ఈ పుస్తకం చదివితే మరంత సులువుగా
నేర్చు కోగలుగుతార్చ. హందీ మరయూ ఇంగ్ల ీష్ online Classes లో జాయిన్ అవ్వ డానికి 9603339977,7901339977 ని
స్ంప్రదించగలర్చ.
బహుష్ట్ర నేను వినగలిగ్వ ఉిండి ఉింటే. काश हम घर खरीद पाते|
काश मैं चल पाता| కాష్ మైైఁ చల్ పాత కాష్ హిం ఘర్ ఖరీద్ పాతే
బహుష్ట్ర నేను నడవ గలిగ్వ ఉిండి ఉింటే. బహుష్ట్ర మనిం ఇలుా కొనగలిగ్వతే బాగునుి.

हुआ करता था| )హువా క్రాా థా).ఉిండేదవ

मेरे पास भी ऐसा एक िोन हुआ करता था| ప్హలే తెలింగాణ ఆింధ్ర ప్రదేశ్న కా హసస హువ్య కరాత
మేర్చ పాస్ భీ అయిస ఏక్ట్ ఫోన్ హువ్య కరాత థా| థా|
నా దగగర కూడా ఇలింటి ఒక ఫోన్ ఉిండేది. ఇింతకు ముిందు తెలింగాణ ఆింధ్ర ప్రదేశ్న లో ఒక
उसके पास एक कार हुआ करती थी| భాగింగా ఉిండేది.
ఉసేు పాస్ ఏక్ట్ కార్ హువ్య కరీత థీ| 6 महीने पहले मेरा वज़न 112 द्वकलो का हुआ
అతని దగగర ఒక కార్ ఉిండేది. करता था|
मेरे पास द्वकताब हुआ करती थी| 6 మహీనే ప్హేా మేరా వజన్ 112 కిలో కా హువ్య
మేర్చ పాస్ కితబ్ హువ్య కరీత థీ| కరాత థా|
నా దగగర పుసతకిం ఉిండేది. 6 న్లల ముిందు నా బర్చవు 112 కిలో ఉిండేది.
वो दौर जब भारत असली भारत हुआ करता था| उनके पास कुछ भी नहीों हुआ करता था| कपड़े
వో దౌర్ జబ్ భారత్ అసీా భారత్ హువ్య కరాత థా| भी नहीों थे|
భారతదేశిం నిజమైన భారతదేశింగా ఉని కాలిం. ఉనేు పాస్ కుఛ్ భీ నహీైఁ హువ్య కరాత థా| కప్డే భీ
एक चौकीदार हुआ करता था| నహీైఁ థే|
ఏక్ట్ చౌకీద్వర్ హువ్య కరాత థా| వ్యళు దగగర ఏమీ ఉిండేది కాదు. బ్టట లు క్ూడా
ఒక వ్యచ్మెన్ ఉిండేవ్యడు. లేవప
वह मेरा दोस्त हुआ करता था|
వహ్ మేరా ద్యస్త హువ్య కరాత థా|
అతను నాకు సేిహతుడు.) క్ానీ ఇపపపడు క్ాదు )
मेरे पास एक कलम हुआ करती थी|
మేర్చ పాస్ ఏక్ట్ కలమ్ హువ్య కరాత థా|
నా దగగర ఒక కలిం ఉిండేది.
पहले तेलोंगाना आों ध्र प्रदे श का द्वहस्सा हुआ
करता था|

201
ఈ పుస్తకం లోని ప్రతి పాఠం వీడియోల రూరంలో మన VRR TUTORIALS Youtube channel లో అలానే
VRR TUTORIALS Mobile app లో అందుబాటులో ఉన్నా యి, ఆ వీడియోలు చూస్తత ఈ పుస్తకం చదివితే మరంత సులువుగా
నేర్చు కోగలుగుతార్చ. హందీ మరయూ ఇంగ్ల ీష్ online Classes లో జాయిన్ అవ్వ డానికి 9603339977,7901339977 ని
స్ంప్రదించగలర్చ.
 मानना / मनाना / मना करना(మానాన / మనానా / మనా క్రాన)

मानना=ఒపుు కోవ్డం /అంగ్లకరంచుట/ నమ్ము ట

तुम मुझे मानो या ना मानो मैं तो तुम्हें मानता हूाँ ।
తుమ్ ముఝే మానొ యా నా మానొ మై తో తుింహే మానాత హ
నువుా ననుి నమిమనా నమమకపోయినా నేను అయితే నినుి నముమతను.
अपनी गलती मानने से तुम्हारा मान बढ़े गा ,घटे गा नहीों।
అపీి గలీత మానేి సే తుమాారా మాన్ బడేగా, ఘటేగా నహీ
మన/నీ త్పపపను అింగీక్రిించడిం వలా నీ విలువ ప్ర్లగుత్ుిందవ, తగగదు.
मैं बड़ोों की सलाह मान कर ही द्वववाह करू
ों गा।
మై బడొ కీ సలహ్ మాన్ కర్ హీ వివ్యహ్ కరూింగా
నేను పెదదల సలహా మేరకే పెళ్లా చేసుకుింట్లను.
उन्होोंने हमारी सारी शतें मान गई।
ఉనోానే హమారీ సరీ షరెత మాన్ గయీ
వ్యర్చ మా షరతులనీిటిని అింగ్లకరిించార్చ/ ఒపపపక్ునానర్ల.
मनाना=ఒప్ు ంచడం /జర్చపుకొను
रूठे हुए बच्चे को मनाओ।
రూఠ్న హుయే బచేు కో మనావో|
కోప్ింగా ఉని పిలావ్యడిని ఒపిపించిండి.
नवोंबर महीने में द्वदवाली मनाई जाती है ।
నవింబర్ మహీనే మే దివ్యలీ మనాయీ జాతీ హై|
నవింబర్ న్లలో దీపావళ్ల జర్చపుకుింట్లర్చ
हम लोगोों ने गर्तोंत्र द्वदवस मना कर गाों िी द्विल्म दे खी।
హమ్ లోగోన్ నే గనతింత్ర్ దివస్ మనా కర్ గాింధీ ఫిల్మ దేఖ్త.
మేము గణతింత్ర దినోతసవ్యనిి జర్చపుకొని గాింధీ సినిమా చూశాిం.
मैं उसे मना नही सकता।
మై ఉసే మనా నహీ సకాత|
నేను అతడిని బ్రతిమలడ లేను.
मैं अपने बेटे का जन्मद्वदन िूम िाम से मनाने वाला हूों ।

202
ఈ పుస్తకం లోని ప్రతి పాఠం వీడియోల రూరంలో మన VRR TUTORIALS Youtube channel లో అలానే
VRR TUTORIALS Mobile app లో అందుబాటులో ఉన్నా యి, ఆ వీడియోలు చూస్తత ఈ పుస్తకం చదివితే మరంత సులువుగా
నేర్చు కోగలుగుతార్చ. హందీ మరయూ ఇంగ్ల ీష్ online Classes లో జాయిన్ అవ్వ డానికి 9603339977,7901339977 ని
స్ంప్రదించగలర్చ.
మై అపేి బ్జటే కా జనమదిన్ ధూమ్ ధ్యిం సే మనానే వ్యల హ
నేను నా కొడుకు పుటిసనరోజును ఘనింగా జర్చప్బోతునాిను.
तुम्हारे द्वपताजी से कह कर जैसे भी हो उन्हें मनाओ।
తుమాార్చ పితజి సే కహ్ కర్ జైసే భీ హ ఉన్ా మనావో|
మీ నానిగారికి చెపిప ఎలగైనా సర్చ వ్యరిని ఒపిపించు.
हम गमी की छु द्वट्टयाों मना चुके।अब पढ़ाई करनी है ।
హమ్ గరీమ కీ ఛుటిసయా మనా చుకే. అబ్ద పఢాయీ క్రీన హ
మనిం వేసవి సలవులు జర్చపుకునాిిం. ఇపపపడు చదువపక్్వాలి
मैं ने द्वदवाली अपने पररवार के साथ मना द्वलया।
మై నే దివ్యలీ అపేి ప్రివ్యర్ కే సథ్స మనా లియా
నేను నా కుట్టింబింతో కలిసి దీపావళ్ల జర్చపుకునాిను.
मौसम सुहावना था इसद्वलए हम द्वपकद्वनक मनाने गए।
మౌసిం స్తహావనా థా. ఇసిా యే హమ్ ప్ిక్రనక్ మనానే గయే
వ్యతవరణిం ఆహాాదకరింగా ఉింది అిందుకే మేము పికిిక్ట్ జర్చపుకోవడానికి వళాుము
हमारे गाों व में दु गाण पूजा मनाया जाता है ।
హమార్చ గావ్ మే దురాగ పూజా మనాయా జాత హై|
మా ఊరిలో దురగ పూజ జర్చగుతుింది.
हमने उसको मनाने की बहुत कोद्वशश की।
హమేి ఉసోు మనానే కి బహుత్ కోషిష్ కీ
మేము అతడిని ఒపిపించడానికి చాల ప్రయతిిించాము.
रूठे रब को मनाना आसान है लेद्वकन रूठे यार को मनाना मुक्तिल है ।
రూఠ్న రబ్ కో మనానా ఆసన్ హై లేకిన్ రూఠ్న యార్ కో మనానా ముషిుల్ హై
అలిగ్వన దేవుడిని ఒపిపించడిం సులువు కానీ అలిగ్వన మిత్రుడిని ఒపిపించడిం కషసిం
पुलीस ने चोर से उसकी गलती मनवाई।
పులీస్ నే చోర్ సే ఉసీు గలీత మనాాయీ
పోలీసులు దింగతో తన తపుపను ఒపిపించార్చ
द्वकसी से उसकी गलती मनवाना मुक्तिल होता है ।
కిసీ సే ఉసీు గలీత మనాానా ముషిుల్ హోత హై.
ఎవరితోనైనా వ్యరి తపుపను ఒపిపించడిం చాల కషసిం
203
ఈ పుస్తకం లోని ప్రతి పాఠం వీడియోల రూరంలో మన VRR TUTORIALS Youtube channel లో అలానే
VRR TUTORIALS Mobile app లో అందుబాటులో ఉన్నా యి, ఆ వీడియోలు చూస్తత ఈ పుస్తకం చదివితే మరంత సులువుగా
నేర్చు కోగలుగుతార్చ. హందీ మరయూ ఇంగ్ల ీష్ online Classes లో జాయిన్ అవ్వ డానికి 9603339977,7901339977 ని
స్ంప్రదించగలర్చ.
मेरे द्वलए उस से गलती मनवाने वाली द्वजम्मेदारी द्वनभाना मुक्तिल है ।
మేర్చ లియే ఉస్ సే గలీత మనాానే వ్యలీ జిమెమద్వదరీ నిభానా ముషిుల్ హై
నాకు అతడి చేత తపుపను ఒపిపించే బాధ్యతను మోయడిం కషసిం
तुम मेरे जन्मद्वदन पर दोस्तोों को दावत दे ने के द्वलए द्वपताजी को मनवा लेना।
తుమ్ మేర్చ జనమదిన్ ప్ర్ ద్యసోత కో ద్వవత్ కే లీయే పితజీ కో మనా లేనా.
నువుా నా పుటిసన రోజు నాడు సేిహతులను విిందు కోసిం నానిగారిని ఒపిపించు.
मना करना=వ్దుు అనుట / నిరాకరంచుట

उन्होोंने मना द्वकया। उसने तुम से कहने से मना द्वकया।

ఉనోానే మనా కియా| ఉసేి తుమ్ సే కహేి సే మనా కియా|
వ్యర్చ నిరాకరిించార్చ/వదు్ అనానర్ల ఆమె నీతో చెపపదుద అనిది.

कोहली को िोनी ने मना द्वकया। मेरे मना करने पर भी वो वहाों गई।

కోహీా కో ధోనీ నే మనా కియా| మేర్చ మనా కరెి ప్ర్ భీ వో వహా గయీ
కోహా ని ధోనీ వదదనాిడు. నేను వదుద అనిప్పటికీ ఆమె అకుడికి వళ్లుింది

उसे मना कर दो। कचरा यहाों डालने से मना कर रहे हैं ।

ఉసే మనా కర్ ద్య| కచ్రా యహా డాలేి సే మనా కర్ రహే హై
అతడిని వదదని చెపుప. చెతత ఇకుడ వయయ వదుద అింట్టనాిర్చ

मना करने पर भी उसने द्वकया। मैं उन्हें मना नहीों पा रहा हूों ।
మనా కరెి ప్ర్ భీ ఉసేి కియా మై ఉనేా మనా నహీ పా రహా హ|

వదుద అింటే/నిరాక్రిించినపపటిక్ీ క్ూడా వాడు నేను వ్యరిని ఒపిపించలేకపోతునాిను.

చేశాడు. मना करते हुए ही खा द्वलया।

మనా కరెత హుయే హీ ఖ్న లియా |
मना करने पर भी वे गए।
వదుద అింటూనే తినేశాడు.
మనా కరెి ప్ర్ భీ వే గయే|
నిరాకరిించినిప్పటికీ కూడా వ్యర్చ వళాుర్చ यहाों वाहन रोकना मना है ।
యహా వ్యహన్ రోకాి మనా హై|
उन्होोंने मना द्वकया।
ఇకుడ వ్యహనాలు ఆప్రాదు.
ఉనోానే మనా కియా|
వ్యర్చ వదుద అని చెపాపర్చ
मैं ने उसे खाने से मना द्वकया था। लेद्वकन उसने खा द्वलया।
మైనే ఉసే ఖ్ననే సే మనా కియా థా లెకిన్ ఉసేి ఖ్న లియా|

204
ఈ పుస్తకం లోని ప్రతి పాఠం వీడియోల రూరంలో మన VRR TUTORIALS Youtube channel లో అలానే
VRR TUTORIALS Mobile app లో అందుబాటులో ఉన్నా యి, ఆ వీడియోలు చూస్తత ఈ పుస్తకం చదివితే మరంత సులువుగా
నేర్చు కోగలుగుతార్చ. హందీ మరయూ ఇంగ్ల ీష్ online Classes లో జాయిన్ అవ్వ డానికి 9603339977,7901339977 ని
స్ంప్రదించగలర్చ.
నేను అతడిని తినొదుద అని చెపాపను కానీ అతడు తినేశాడు.
इस लॉकडाउन के समय में खुल्लम खुल्ला घूमना मना है ।
ఇస్ లకౌిన్ కే సమయ్ మే ఖులాిం ఖులా ఘుమాి మనా హై
ఈ లక్ట్డౌన్ సమయింలో సేాచీగా తిరగడిం నిషేధిించబడిింది.
मना द्वकया ना? क्योों द्विर से मना रहे हो?
మనా కియా నా? కుయ ఫిర్ సే మనా రహే హొ?
వదుద అనాిను కద్వ, ఎిందుకు మళ్లు బ్రతిమలడుతునాివు?
जो तुम कह रहे हो उन्हें मना द्वकए द्वबना कर रहा हूों ।
జో తుమ్ కహ్ రహే హొ ఉన్ా మనా కీయే బినా కర్ రహా హ
నువుా ఏవైతే చెబుతునాివో వ్యటిని కాదు అనకుిండా చేసుతనాిను.
तुम्हें मोबाइल छूने से मना द्वकये ना।
తుింహే మొబైల్ ఛూ నే సే మనా కియే నా?
నినుి మొబైల్/సల్ ఫో న్ ముటుటక్్వదు్ అనానిం క్దా!

205
ఈ పుస్తకం లోని ప్రతి పాఠం వీడియోల రూరంలో మన VRR TUTORIALS Youtube channel లో అలానే
VRR TUTORIALS Mobile app లో అందుబాటులో ఉన్నా యి, ఆ వీడియోలు చూస్తత ఈ పుస్తకం చదివితే మరంత సులువుగా
నేర్చు కోగలుగుతార్చ. హందీ మరయూ ఇంగ్ల ీష్ online Classes లో జాయిన్ అవ్వ డానికి 9603339977,7901339977 ని
స్ంప్రదించగలర్చ.
 के बजाय, के बदले,के जगह पर का प्रयोग

కుిందేలు కాకుిండా సిింహిం అయితే తమర్చ ఏిం చేసేవ్యర్చ?

अगर खरगोश के बजाय शेर होता तो आप क्या करते?
అగర్ ఖరోగష్ కే బజాయ్ షేర్ హోత తో ఆప్ కాయ కర్చత?
నేను రాము కి ఫోన్ చేయబోయి వేరొకరికి ఫోన్ చేశాను.
मैं रामू को िोन करने के बजाय द्वकसी और को िोन कर द्वदया।
మై రామూ కో ఫోన్ కర్చి కి బజాయ్ కిసీ ఔర్ కో ఫోన్ కర్ దియా
నాలుగు సర్చా చదివే కింటే ఒకుసరి రాయిండి.
चारबार पढने के बजाय एकबार द्वलक्तखए।
చార్ బార్ ప్డేి కే బజాయ్ ఏక్ట్ బార్ లిఖియ
తన ఇింటికి వళ్ళు బదులు అతడు తన సేిహతుడి ఇింటికి వళ్లుపోయాడు.
अपने घर जाने के बजाय वो अपने दोस्त के घर चला गया।
ఆపేి ఘర్ జానే కి బజాయ్ వో అపేి ద్యస్త కే ఘర్ చల గయా
మనిం దేాషిించే కనాి ప్రేమిించడిం నేర్చుకోవ్యలి.
हमें निरत करने के बजाय प्यार करना सीखना चाद्वहए।
హమే నఫ్రత్ కర్చి కే బజాయ్ పాయర్ కరాి సీఖ్ని చాహయే
ఒకటి చెప్పబోయి ఇింకోటి చెపాపను.
एक कहने के बजाय कुछ और कहा।
ఏక్ట్ కహేి కే బజాయ్ కుఛ్ ఔర్ కహా
అల చెయయబోయి ఇల చేసనిండి.
वैसा करने के बजाय ऐसा द्वकया जी।
వైస కర్చి కీ బజాయ్ ఐస కియా జీ
నువుా మెడిసిన్ కాకుిండా ఇింజినీరిింగ్ చదివి ఉింటే బాగుిండేది.
अगर तुमने मेद्वडसन के बजाय इों जेनररों ग पढे होते तो अच्छा होता।
అగర్ తుమ్ మెడిసిన్ కే బజాయ్ ఇింజనీరిింగ్ ప్డే హోతే తో అచాీ హోత.
మనిం ష్ట్రపిింగ్ బదులు సినిమాకి వళ్లు ఉింటే బాగుిండేది.
अगर हम खरीदारी के बजाय द्वसद्वनमा को चलते तो अच्छा होता।
అగర్ హమ్ ఖరీద్వరీ కే బజాయ్ సినిమా కో చలేత తో అచాీ హోత

206
ఈ పుస్తకం లోని ప్రతి పాఠం వీడియోల రూరంలో మన VRR TUTORIALS Youtube channel లో అలానే
VRR TUTORIALS Mobile app లో అందుబాటులో ఉన్నా యి, ఆ వీడియోలు చూస్తత ఈ పుస్తకం చదివితే మరంత సులువుగా
నేర్చు కోగలుగుతార్చ. హందీ మరయూ ఇంగ్ల ీష్ online Classes లో జాయిన్ అవ్వ డానికి 9603339977,7901339977 ని
స్ంప్రదించగలర్చ.
అనిము బదులు రొటెసలు తిింట్టనాిను.
भात के बजाय रोटी खा रहा हूाँ ।
భాత్ కే బజాయ్ రోట్ట ఖ్న రహా హ
నేను కాఫీ త్రాగే బదులు ట్ట త్రాగుతను.
मैं कािी पीने के बजाय चाय द्वपयूोंगा।
మై కాఫీ పీనే కే బజాయ్ చాయ్ పియూింగా
నేను లయప్ట్లప్ కొనే బదులు మొబైల్ కొనాిను.
मैंने लैपटॉप खरीदने के बजाय मोबाइल खरीदा।
మైనే లపాసప్ ఖరీదేి కే బజాయ్ మొబైల్ ఖరీద్వ
ప్దిండి ట్టవీ చూసే బదులు క్రికట్ ఆడుద్విం.
चलो टीवी दे खने के बजाय द्विकेट खेलते हैं ।
చలో ట్టవీ దేఖేి కే బజాయ్ క్రికట్ ఖెలేత హై
సమయానిి వృధ్య చేసే బదులు మనిం ఇింగ్లాష్/ఆింగా ిం నేర్లచక్్వాలి.
समय बबाण द करने के बजाय हमे अोंग्रेजी सीखनी चाद्वहए।
సమయ్ బరాబద్ కర్చి కే బజాయ్ హమే అింగ్రేజీ సీఖ్ని చాహయే
నేను పుషపను కలిసే బదులు రియా ను కలుసతను.
मैं पुष्पा से द्वमलने के बजाय ररया से द्वमलूोंगा।
మై పుషప సే మిలేి కే బజాయ్ రియా సే మిలింగా
నేను నీళ్ళు త్రాగే బదులు పాలు త్రాగుతను.
मैं पानी पीने के बजाय दू ि द्वपयूोंगा।
మై పానీ పీనే కే బజాయ్ దూధ్ పియూింగా.

जैसे ही का प्रयोग As soon as

ఎపుపడైతే పోలీసులు వళ్లుపోయారో వ్యళ్ళు మదయిం అమమడిం మొదలు పెటేసశార్చ.

जैसे ही पुलीस गई उन्होोंने शराब बेचना शुरू कर द्वदया।
ఎపుపడైతే అతను అడిగాడ అతను విషయిం గురిించి పూరితగా చెపేపశాడు
जैसे ही उसने पूछा उसने द्ववषय के बारे बता द्वदया।
ఎపుపడైతే నేను అకుడికి చేర్చకుింట్లనో నేను నీకు ఫోన్ చేసతను
जैसे ही मैं वहाों पहूों चूों मैं तुझे िोन करू
ों गा।

207
ఈ పుస్తకం లోని ప్రతి పాఠం వీడియోల రూరంలో మన VRR TUTORIALS Youtube channel లో అలానే
VRR TUTORIALS Mobile app లో అందుబాటులో ఉన్నా యి, ఆ వీడియోలు చూస్తత ఈ పుస్తకం చదివితే మరంత సులువుగా
నేర్చు కోగలుగుతార్చ. హందీ మరయూ ఇంగ్ల ీష్ online Classes లో జాయిన్ అవ్వ డానికి 9603339977,7901339977 ని
స్ంప్రదించగలర్చ.
ఎపుపడైతే ఆమె తన ప్ని పూరిత చేసుకుింట్టింద్య అపుపడు ఇకుడకి వసుతింది.
जैसे ही वो अपना काम ख़तम करे गी वो यहाों आएगी।

जैसे द्वक का प्रयोग like

मेरे पास कई चीजें हैं जैसे द्वक लैपटॉप,कामेंरा,द्वप्रोंटर,मोबाइल आदी|

మేర్చ పాస్ కయీ చీజే హై జైసే కి లపాసప్,కమెరా, ప్రిింటర్,మొబైల్ ఆదీ|
నా దగగర అనేక వసుతవులు ఉనాియి, లపాసప్,కమెరా, ప్రిింటర్,మొబైల్ మొదలుగునివి.
वैजाग में बहुत घूमने की जगह हैं जैसे द्वक RK बीच, कैलासद्वगरी, तोटला कोोंडा, जू, वुडा पाकण आदी|
వైజాగ్ మే బహుత్ ఘూమేి కీ జగహ్ హై జైసే కి RK బీచ్, కైలసగ్వరి, తోటా కొిండ, జూ, వుడ పార్ు ఆదీ.
వైజాగ్ లో చాల చూడదగగ ప్రదేశాలు ఉనాియి, RK బీచ్, కైలసగ్వరి, తోటా కొిండ, జూ, వుడ పార్ు లింటివి.

तौर पर का प्रयोग As

నాకేమీ ఉచితింగా ఇవాకు అపుపగా ఇవుా.

मुझे कोई मुफ्त में मत दो कजण के तौर पर दो।
ముజేా కోఈ ముఫ్త మెన్ మత్ డ కర్జ కే తౌర్ ప్ర ద్య|
ఈ సాటర్ ను నేను నా భరత యొకు జనమదిన కానుక గా ఇవ్యాలి అనుకుింట్టనాిను.
इस स्वेटर को मैं अपने पद्वत की जन्मद्वदन की तोहिे के तौर पर दे ना चाहती हूाँ ।
ఇస్ సాటర్ కో మై అపేి ప్తి కీ జనమదిన్ కీ తోఫే కే తౌర్ ప్ర్ దేనా చాహాత హు|
మనిం మొతతిం రోజులో ఎింత అయితే తిింట్లమో ద్వనిలో 50% ఉదయిం టిఫిన్ లో, 40% మధ్యయహి భోజనింలో
తీసుకోవ్యలి,మరియూ మిగ్వలిన 10% రాత్రి భోజనింగా తీసుకోవ్యలి.
हम सारे द्वदन में द्वजतना भी खाते है उस में से 50% सुबह नाश्ते में, 40% दोपहर के खाने में लेना
चाद्वहए और बाकी 10% रात की खाने के तौर पर लेना चाद्वहए।
హిం సర్చ దిన్ మే జితనా భీ ఖ్నతే హై ఉస్ మే 50% సుబహ్ నాశేత మే 40% ద్యఫేహర్ కే ఖ్ననే మెన్ లేనా చాహయే
ఔర్ బాకీ 10% రాత్ కీ ఖ్ననే కీ తౌర్ ప్ర్ లేనా చాహయే|
నేను ఆద్వయప్రింగా వనుకబడాిను.
मैं आय के तौर पर पीछे पड़ गयी|
మై ఆయ్ కే తౌర్ ప్ర పీచే ప్డ్ గయీ.
ఆమె రెగుయలర్గా కాాసుకి వసుతింది.
वह द्वनयद्वमत तौर पर कक्षा को आती है |

208
ఈ పుస్తకం లోని ప్రతి పాఠం వీడియోల రూరంలో మన VRR TUTORIALS Youtube channel లో అలానే
VRR TUTORIALS Mobile app లో అందుబాటులో ఉన్నా యి, ఆ వీడియోలు చూస్తత ఈ పుస్తకం చదివితే మరంత సులువుగా
నేర్చు కోగలుగుతార్చ. హందీ మరయూ ఇంగ్ల ీష్ online Classes లో జాయిన్ అవ్వ డానికి 9603339977,7901339977 ని
స్ంప్రదించగలర్చ.
వహ్ నియమిత్ తౌర్ ప్ర్ కక్షా కో ఆతీ హై|
అతడు ఆ కింపెనీ లో మేనేజర్ గా ప్ని చేసుతనాిడు.
वह उस सोंस्थान में मेनेजर के तौर पर काम कर रहा है |
వహ్ ఉస్ సింసథన్ మెన్ మేనేజర్ కే తౌర్ ప్ర్ కాిం కర్ రహా హైైఁ|

ऐसा कुछ / ऐसा कोई का प्रयोग like that / like them

ऐसा कुछ नहीों है ।

ఐస కుచ్ నహీన్ హై|
అలింటిది ఏమి లేదు.
अगर ऐसा कुछ होता तो सबको पता चल जाता।
అగర్ ఐస కుచ్ హోత తో సబ్ కో ప్త చల్ జాత|
ఒక వేళ అట్టవింటిది ఏమైనా ఆయియ ఉిండి ఉనిటెలాతే అిందరికీ కూడా తెలిసి పోయి ఉిండేది.
क्या आपके पास ऐसा कुछ और है जो इस से सस्ता है ?
కాయ ఆపేు పాస్ ఐస కుచ్ ఆర్ హై జో ఇస్ సే శాసత హై?
దీనికనాి చౌక అయినది మీ వదద ఏమైనా ఉింద్వ?
मुझे ऐसा कोई चाद्वहए द्वजस पर भरोसा द्वकया जा सके।
ముజేా ఐస కొఈ చాహయే జిస్ ప్ర భరోస కియా జా సకే|
నాకు అలింటి వ్యర్చ ఎవరైనా కావ్యలి ఎవరిపైన అయితే నమమకిం ఉించగలమో.
यद्वद आप नहीों थे ऐसा कोई नहीों हुआ होगा।
యది ఆప్ నహీైఁ థే ఐస కోఈ నహీైఁ హుఆ హోగా|
ఒకవేళ మీర్చ లేకపోతే అల ఏమీ జరిగ్వ ఉిండేది కాదు.
क्या तुम लोगोों में से ऐसा कोई है जो ऐसा सोचता है ?
కాయ తుిం లోగోిం మెన్ సే ఐస కొఏ హై జో ఐస సోచత హాయ్?
మీలో ఎవరైనా అలింటి వ్యర్చ ఉనాిరా ఇల అనుకునేవ్యర్చ?
क्या तुम्हें द्वदख रहा है ऐसा कोई आदमी?
అలింటి వ్యర్చ ఎవరైనా నీకు కనిపిసుతనాిరా?

209
ఈ పుస్తకం లోని ప్రతి పాఠం వీడియోల రూరంలో మన VRR TUTORIALS Youtube channel లో అలానే
VRR TUTORIALS Mobile app లో అందుబాటులో ఉన్నా యి, ఆ వీడియోలు చూస్తత ఈ పుస్తకం చదివితే మరంత సులువుగా
నేర్చు కోగలుగుతార్చ. హందీ మరయూ ఇంగ్ల ీష్ online Classes లో జాయిన్ అవ్వ డానికి 9603339977,7901339977 ని
స్ంప్రదించగలర్చ.
 होते हुए भीఉననపపటిక్ీ Even though

సకూయరిట్ట గార్ి ఉిండగానే దింగలు ఏట్టఎిం లోప్లికి ప్రవేశిించి సకూయరిట్ట గార్ి ని కొటిస డబుబలు తీసుకొని వళాార్చ.
द्वसक्यूररटी गाडण होते हुए भी चोर एटीएम के अोंदर घुसकर द्वसक्यूररटी गाडण को मारकर पैसे ले गये|
సకూయరిట్ట గార్ి హోతే హుయే భీ చోర్ ఏట్టఎిం కే అిందర్ ఘుసుర్ సకూయరిట్ట గార్ి కో మారుర్ పైసే లే గయే
प्रत्येक क्षर् मृत्यु सामने होते हुए भी वह मृत्यु से भयभीत नहीों हुआ था।
ప్రతేయక్ట్ క్షన్ మృతుయ సమేి హోతే హుయే భీ వహ్ మృతుయ సే భయీ్త్ నహీ హువ్య థా
ప్రతి క్షణిం మృతుయవు ఎదుర్చగా ఉనాి, అతడు మృతుయవుకు/ చావపక్ు భయపడలేదు.
मैं द्वनदोष होते हुए भी जेल गया।
మై నిరోదష్ హోతే హుయే భీ జెల్ గయా
నేను నిరోదషి అయినప్పటికీ జైలుకు వళాాను.
सगे भाई होते हुए भी वह सौतेले भाई की तरह व्यवहार करता है |
సగే భాయీ హోతే హుయే భీ వహ్ సౌతేలే భాయీ కి తరహ్ వయవహార్ కరాత హై
సింత సోదర్చడు అయినప్పటికీ, అతను సవతి సోదర్చడిల ప్రవరితసతడు.
इतना सब होते हुए भी वे चुप थे।
ఇతి సబ్ హోతే హుయే భీ వే చుప్ థే
ఇింత జర్చగుతునాి కూడా వ్యర్చ మౌనింగా ఉనాిర్చ

यूों का प्रयोग (యుిం క్ా పరయోగ్ద) ఊరిక్రనే

मुझसे यूाँ टे ढ़ी मेढी बात मत करो। ఏక్ట్ సల్ యూ హ గుజర్ గయా.

ముజేా్ యూ టేఢ్త మేఢ్త బాత్ మత్ కరో. ఒక సింవతసరిం ఊరికే గడిచిపోయిింది.
నాతో ఊరికే వింకర టిింకరగా మాట్లాడకు. वक्त यूाँ ही द्वनकल जाती है |
िशण पर यूाँ घसीट कर न चलो। వక్ట్త యూ హ నికల్ జాతీ హై.
ఫర్ష ప్ర్ యూ ఘసీట్ కర్ న చలో| సమయిం ఊరికే గడిచిపోతుింది.
నేల పై ఊరికే లగుతూ/గీసా త నడవక్ు. मैं आपसे यूाँ ही पूछ रहा हूाँ |

मैं आपको यूाँ ही याद द्वदलाती हूाँ | మై ఆపోు యూ హ పూఛ్ రహా హ.

మై ఆపోు యూ హ యాద్ దిలతీ హ. నేను మిమమలిి మామూలుగానే అడుగుతునాిను.

నేను మీకు ఊరికే గుర్చత చేసుతనాిను. यूाँ ही / चुप ऐसे ही पूछ रहा हूाँ |

एक साल यूाँ ही गुजर गया| యూ హ/చుప్ యేసర హ పూఛ్ ర్హా హూ.

ఊరికినే అడుగుతునాిను అింతే.
210
ఈ పుస్తకం లోని ప్రతి పాఠం వీడియోల రూరంలో మన VRR TUTORIALS Youtube channel లో అలానే
VRR TUTORIALS Mobile app లో అందుబాటులో ఉన్నా యి, ఆ వీడియోలు చూస్తత ఈ పుస్తకం చదివితే మరంత సులువుగా
నేర్చు కోగలుగుతార్చ. హందీ మరయూ ఇంగ్ల ీష్ online Classes లో జాయిన్ అవ్వ డానికి 9603339977,7901339977 ని
స్ంప్రదించగలర్చ.
मैं द्वदन यूाँ ही गुजार रही हूाँ |

211
ఈ పుస్తకం లోని ప్రతి పాఠం వీడియోల రూరంలో మన VRR TUTORIALS Youtube channel లో అలానే
VRR TUTORIALS Mobile app లో అందుబాటులో ఉన్నా యి, ఆ వీడియోలు చూస్తత ఈ పుస్తకం చదివితే మరంత సులువుగా
నేర్చు కోగలుగుతార్చ. హందీ మరయూ ఇంగ్ల ీష్ online Classes లో జాయిన్ అవ్వ డానికి 9603339977,7901339977 ని
స్ంప్రదించగలర్చ.
మై దిన్ యూ హ గుజార్ రహీ హ.
నేను రోజులు ఊరికే గడిపేస్తత ఉనాిను.
मैं दोपहर में यूाँ ही लेटती हूाँ |
మై దప్హర్ మే యూ హ లేట్టత హ.
నేను మధ్యయహిిం ఊరికే ప్డుకుింట్లను.
यूों ही नहीों दे रहे हैं ।
యూ హ నహీ దే రహే హై.
ఊరికే ఏమి ఇవాడిం లేదు.
यूोंही िट जाएगी।
యూహ ఫట్ జాయగ్ల.
ఊరికే ప్గ్వలి పోతుింది.
तुम मेरे मुखड़े को यूाँ क्योों ताकते हो?
తుమ్ మేర్చ ముఖేి కొ యూ కూయ తకేత హొ?
నువుా నా ముఖ్ననిి ఊరికే ఎిందుకు చూసుతనాివు?
यूाँ ही हम दू सरोों का आलोचना नहीों करनी चाद्वहए।
యూ హీ హమ్ దూస్రో కా ఆలోచనా నహీ కరీి చాహయే.
ఊరికే మనిం ఇతర్చలను విమరిశించకూడదు.
नल को तुरोंत बोंद करो, पानी को यूाँ बरबाद नहीों करना चाद्वहए|
నల్ కో తురింత్ బింద్ కరో, పానీ కొ యూ బరాబద్ నహీ కరాి చాహయే.
కుళాయిని వింటనే కటేసయి , నీటిని ఊరికే అల పాడుచెయయకూడదు.
तुम मुझे यूाँ गुस्से से क्योों ऐसे घूरते हो?
తుమ్ ముజేా యూ గుసేస సే కూయ ఘూర్చత హొ?
నువుా ననుి ఊరికే కోప్ింగా ఎిందుకు ఇల చూసుతనాివు?

न केवल बल्की........న క్ేవల్ బ్లీా ఇదే క్ాదు అదవ క్ూడా

गोपाल न केवल द्विकेट बल्की िूट बाल भी खेलता है |

గోపాల్ నా కేవల్ క్రికట్ బలీు ఫుట్ బాల్ భి ఖేలత హై
గోపాల్ కేవలిం క్రికట్ మాత్రమే కాదు ఫుట్ బాల్ కూడా ఆడుతడు.
राम न केवल एक द्वशक्षक है बल्की गायक भी है |

212
ఈ పుస్తకం లోని ప్రతి పాఠం వీడియోల రూరంలో మన VRR TUTORIALS Youtube channel లో అలానే
VRR TUTORIALS Mobile app లో అందుబాటులో ఉన్నా యి, ఆ వీడియోలు చూస్తత ఈ పుస్తకం చదివితే మరంత సులువుగా
నేర్చు కోగలుగుతార్చ. హందీ మరయూ ఇంగ్ల ీష్ online Classes లో జాయిన్ అవ్వ డానికి 9603339977,7901339977 ని
స్ంప్రదించగలర్చ.
రామ్ నా కేవల్ ఏక్ట్ శిక్షక్ట్ హై బలీు గాయక్ట్ భీ హై.
రామ్ ఉపాధ్యయయుడు మాత్రమే కాదు గాయకుడు కూడా.
रोद्वहर्ी न केवल बुक्तिमान है बल्की खूबसूरत भी है |
రోహణీ నా కేవల్ బుదిిమాన్ హై బలీు ఖూబూసరత్ భీ హై
రోహణ తెలివైనది మాత్రమే కాదు అిందమైనది కూడా.
न केवल राघव बल्की सुरेश भी शतरों ज खेलता है|
నా కేవల్ రాఘవ్ బలీు సుర్చష్ భీ శత్రింజ్ ఖేలత హై
రాఘవ్ మాత్రమే కాదు సుర్చష్ కూడా చెస్ ఆడతడు.
न केवल छात्र बल्की द्वशक्षक भी बात कर रहे हैं |
నా కేవల్ ఛాత్ర్ బలీు శిక్షక్ట్ భీ బాత్ కర్ రహే హై.
కేవలిం విద్వయర్చథలే కాదు ఉపాధ్యయయులు కూడా మాట్లాడుతునాిర్చ.
न केवल वह एक द्वशक्षक है बक्तल्क एक नेता भी है |
నా కేవల్ వహ్ ఏక్ట్ శిక్షక్ట్ హై బలీు ఏక్ట్ నేత భీ హై
ఆయన ఉపాధ్యయయుడే కాదు నాయకుడు కూడా.
न केवल वह पढता है बक्तल्क द्वलखता भी है |
నా కేవల్ వహ్ ప్ఢత హై బలీు లిఖ్నత భీ హై.
అతను కేవలిం చదవడమే కాదు వ్రాసతడు కూడా.

नही ों.......तो, वरना का प्रयोगనహీఁ........తో, వరాన క్ా పరయోగ్ద,

క్ాక్పొ తే / లేక్పో తే

ఏద్య సౌిండ్ వినిపిించిిందని చూశాను, లేకపోతే నేన్ిందుకు చూసతను?

कुछ आवाज़ सुनाई दी कहकर दे खा,नहीों तो मैं क्योों दे खूोंगा?
కుఛ్ ఆవ్యజ్ సునాయీదీ కహుర్ దేఖ్న, నహీ త మై కూయ దేఖూింగా?
ఇది జరగచుు లేద్వ జరగపోవచుు
ये हो सकता है नहीों तो नहीों भी हो सकता है ।
ఏ హొ సకాత హై నహీ తో నహీ భి హొ సకాత హై
సధ్యమైతే చేయి లేకపోతే విసిగ్వించకు పో అవతలకు.
हो सके तो करो नहीों तो तोंग ना करो द्वनकलो बाहर।
హొ సకే తో కరో నహీ తో తింగ్ నా కరో నికోా బాహర్

213
ఈ పుస్తకం లోని ప్రతి పాఠం వీడియోల రూరంలో మన VRR TUTORIALS Youtube channel లో అలానే
VRR TUTORIALS Mobile app లో అందుబాటులో ఉన్నా యి, ఆ వీడియోలు చూస్తత ఈ పుస్తకం చదివితే మరంత సులువుగా
నేర్చు కోగలుగుతార్చ. హందీ మరయూ ఇంగ్ల ీష్ online Classes లో జాయిన్ అవ్వ డానికి 9603339977,7901339977 ని
స్ంప్రదించగలర్చ.
ముిందు చూసి నడువు లేకుింటే కిింద ప్డిపోతవు.
आगे दे खकर चलो नहीों तो नीचे द्वगर पड़ोगे।
ఆగే దేఖుర్ చలో నహీ తో నీచే గ్వర్ ప్డగే.
ఈ రోజు కాకపోతే ఇింకో రోజు.
आज नहीों तो द्वकसी और द्वदन।
ఆజ్ నహీ తో కిసీ ఔర్ దిన్
వేడి నీళ్ళా సిదిింగా ఉనాియి తారగా సినిం చెయియ లేకపోతే చలారి పోతయి
गरम पानी तयार है । जल्दी से नहालो,नहीों तो ठों ड हो जाएों गे।
గరమ్ పానీ తయార్ హై. జలీ్ సర నహాలో నహ తో థిండే హొ జాఏింగే.
వింటనే ప్ది లక్షల రూపాయల జురామనా కట్టస లేకపోతే ఏడు సింవతసరాలు శిక్ష అనుభవిించాలిస వసుతింది
तुरोंत दस लाख रुपए जुमाण ना भरो, वरना सात साल की सजा भुगतना होगा।
తురింత్ దస్ లఖ్ ర్చప్యే జురామనా భరో, వరాా సత్ సల్ కి సజా ఆప్ భుగతి హోగా.
ఇింకోసరి ఇలింటి మాటలు ఎపుపడూ నీ నోటి వింట రానివాకు లేకపోతే నా అింత చెడి వ్యడు మరెవరూ ఉిండర్చ.
दु बारा ये शब्द अपने मुोंह से मत द्वनकालना,वरना मुझसे बुरा कोई नहीों होगा।
దుబారా యే శబ్ద అపేి ముహ్ సే మత్ నికాలి, వరాి ముజేస బురా కోయి నహీ హోగా.
నువుా తారగరా లేకపోతే నేను వళ్లాపోతను.
तुम जल्दी आओ वरना मैं द्वनकल जाऊाँगी।
తుమ్ జలిద ఆఓ వరాి మై నికల్ జాఉింగ్ల.
నాద్వరి నుించి తలగ్వపో, లేకపోతే మేము తలపై తకుుకుింట్ట లోప్లికి వలిపోతము.
मेरे रास्ते से हठ जाओ,वरना हम लोग सर कुछलाते हुए अोंदर चले जाएों गे।
మేర్చ రాసేత సే హఠ్ జాఓ, వరాి హమ్ లోగ్ సర్ కుఛాాతే హుఏ అిందర్ చలే జాయింగే.

का की आदी होना / की आदत होना /అలవాటు ఉిండడిం

वतणमान काल:-
मैं )पुों) का
हूाँ
मैं )स्त्री) की
तू, वह, यह, कौन, नाम)पुों.ए) चाय का आदी
पीने है
तू, वह, यह, कौन, नाम)स्त्री.ए) की
हम, आप, वे, ये, कौन नाम)पुों.ब) के हैं

214
ఈ పుస్తకం లోని ప్రతి పాఠం వీడియోల రూరంలో మన VRR TUTORIALS Youtube channel లో అలానే
VRR TUTORIALS Mobile app లో అందుబాటులో ఉన్నా యి, ఆ వీడియోలు చూస్తత ఈ పుస్తకం చదివితే మరంత సులువుగా
నేర్చు కోగలుగుతార్చ. హందీ మరయూ ఇంగ్ల ీష్ online Classes లో జాయిన్ అవ్వ డానికి 9603339977,7901339977 ని
స్ంప్రదించగలర్చ.
 हम, आप, वे, ये, कौन कौन,
की
नाम)स्त्री.ब)
तुम)पुों) के
हो
तुम)स्त्री) की
भूतकाल:-
मैं, तू, वह, यह )पुों) का था
मैं, तू, वह, यह )स्त्री) की थी
चाय पीने आदी
हम, तुम, आप, वे, ये )पुों) के थे
हम, तुम, आप, वे, ये )स्त्री) की थीों
भद्ववष्यत काल-:
मैं )पुों) का हो जाऊोंगा
मैं )स्त्री) की हो जाऊोंगी
तू, वह, यह, कौन, नाम)पुों.ए) का हो जाएगा
तू, वह, यह, कौन, नाम)स्त्री.ए) की हो जाएगी
हम, आप, वे, ये, कौन कौन,
चाय/पीने के आदी हो जाएों गे
नाम)पुों.ब)
हम, आप, वे, ये, कौन कौन,
की हो जाएाँ गी
नाम)स्त्री.ब)
तुम)पुों) के हो जाओगे
तुम)स्त्री) की हो जाओगी

मुझे चाय पीने की आदत)సీా )ీ है | నాకు ట్ట త్రాగడిం అలవ్యట్ట అవుతుింది.

నాకు ట్ట త్రాగే అలవ్యట్ట ఉింది. मुझे चाय पीने की आदत पड़ जाएगी|
मुझे चाय पीने की आदत थी| నాకు ట్ట త్రాగడిం అలవ్యట్ట అవుతుింది
నాకు ట్ట త్రాగే అలవ్యట్ట ఉిండేది.
मुझे चाय पीने की आदत हो गयी|
నాకు ట్ట త్రాగటిం అలవ్యట్ట అయిింది.
मुझे चाय पीने की आदत पड़ गयी|
నాకు ట్ట త్రాగటిం అలవ్యట్ట అయిింది.
मुझे चाय पीने की आदत हो जाएगी|
215
ఈ పుస్తకం లోని ప్రతి పాఠం వీడియోల రూరంలో మన VRR TUTORIALS Youtube channel లో అలానే
VRR TUTORIALS Mobile app లో అందుబాటులో ఉన్నా యి, ఆ వీడియోలు చూస్తత ఈ పుస్తకం చదివితే మరంత సులువుగా
నేర్చు కోగలుగుతార్చ. హందీ మరయూ ఇంగ్ల ీష్ online Classes లో జాయిన్ అవ్వ డానికి 9603339977,7901339977 ని
స్ంప్రదించగలర్చ.
मुझे छत पर सोने की आदत है |
నాకు మేడ మీద నిద్రపోయే అలవ్యట్ట ఉింది.
मैं छत पर सोने का आदी हूाँ |
నాకు మేడ మీద నిద్రపోయే అలవ్యట్ట ఉింది.
मुझे पैदल चलने की आदत नहीों है |
నాకు కాలి నడకన నడిచే అలవ్యట్ట లేదు.
मैं पैदल चलने की आदी नहीों हूाँ |
నాకు కాలినడకన నడిచే అలవ్యట్ట లేదు.

वचन बदलना (వచన్ బ్దలాన) వచనిం

తెలుగులో ఏకవచనిం మరియూ బహువచనిం ఎల అయితే ఉనాియో హిందీ లో కూడా ఏకవచన బహువచనాలు
ఉనాియి వీటినే మనిం “వచన్” అింటాము.ఏకవచనిం ఒక వసుతవు లేద్వ మనిషి గురిించి చెబితే బహువచనిం ఒకటి
కింటే ఎకుువ వసుతవులు లేద్వ మనుష్యల కోసిం చెబుతుింది.
ఉద్వ:- लड़का=బాలుడు ఏకవచనిం, लड़के= బాలుర్చ బహువచనిం
ఈ పాఠిం లో మనిం నేర్చుకునేది ఏకవచన ప్ద్వలను బహువచనిం లో ఎల మారాులి అనేది, ఇకుడ ఇవాబోతుని
ప్ద్వలను మీర్చ నేర్చుకునిటెలసతే మీర్చ ఏ ఇతర హిందీ ప్ద్వనిి అయినా సులువుగా ఏకవచనిం నుిండి బహువచనిం
లోనికి బహువచనిం నుిండి ఏక వచనిం లోనికి మారిు వ్రాయగలర్చ.హిందీ లో వచన్ అనేది చాల ముఖయమైన
అింశిం.ఈ అింశిం పై పూరిత ప్ట్టస లేకపోతే హిందీ లో వ్యకయ నిరామణిం సరిగా చేయలేకపోవచుు.కాబటిస శ్రదిగా
నేర్చుకుింద్విం.

ఆకారింత పు లిింగ ఏకవచన శబాదనిి బహువచనిం లో మారుడానికి చివరిలో ఉని आ శబాదనిి ए గా

మారువలెను.

ఏకవచనిం బహువచనిం

लड़का బాలుడు लड़के బాలుర్చ

कपडा బటస कपडे బటసలు

बच्चा పిలావ్యడు बच्चे పిలాలు

पद्वहया చక్రము पद्वहये చక్రాలు

216
ఈ పుస్తకం లోని ప్రతి పాఠం వీడియోల రూరంలో మన VRR TUTORIALS Youtube channel లో అలానే
VRR TUTORIALS Mobile app లో అందుబాటులో ఉన్నా యి, ఆ వీడియోలు చూస్తత ఈ పుస్తకం చదివితే మరంత సులువుగా
నేర్చు కోగలుగుతార్చ. హందీ మరయూ ఇంగ్ల ీష్ online Classes లో జాయిన్ అవ్వ డానికి 9603339977,7901339977 ని
స్ంప్రదించగలర్చ.
पोता మనవడు पोते మనవళ్ళు

शहजादा యువరాజు शहजादे యువరాజులు

कुत्ता కుకు कुत्ते కుకులు

गन्ना చెర్చకు गन्ने చెర్చకులు

प्याला గ్వన్ి प्याले గ్వన్ిలు

ररश्ता బింధ్ిం ररश्ते బింధ్యలు

घोड़ा గుర్రిం घोड़े గుర్రాలు

गिा గాడిద गिे గాడిదలు

पपीता బపాపయి पपीते బపాపయిలు

तोता చిలుక तोते చిలుకలు

घोोंसला గూడు घोोंसले గూళ్ళా

ढे ला గడి ढे ले గడిలు

बस्ता సించి बस्ते సించులు

गहना ఆభరణిం गहने ఆభరణాలు

मटका కుిండ मटके కుిండలు

पौिा మొకు पौिे మొకులు

बेटा కొడుకు बेटे కొడుకులు

खोंभा సతింభిం खोंभे సతింభాలు

चश्मा కళుజోడు चश्मे కళుజోళ్ళు

तारा నక్షత్రిం तारे నక్షత్రాలు

रास्ता ద్వరి रास्ते ద్వర్చలు

गोला గుిండు गोले గుిండుా

मेला జాతర मेले జాతర్చా

217
ఈ పుస్తకం లోని ప్రతి పాఠం వీడియోల రూరంలో మన VRR TUTORIALS Youtube channel లో అలానే
VRR TUTORIALS Mobile app లో అందుబాటులో ఉన్నా యి, ఆ వీడియోలు చూస్తత ఈ పుస్తకం చదివితే మరంత సులువుగా
నేర్చు కోగలుగుతార్చ. హందీ మరయూ ఇంగ్ల ీష్ online Classes లో జాయిన్ అవ్వ డానికి 9603339977,7901339977 ని
స్ంప్రదించగలర్చ.
केला అరటిప్ిండు केले అరటిప్ళ్ళు

जूता బూట్ట जूते బూట్టా

शीशा అదదిం शीशे అద్వదలు

कपड़ा బటస कपड़े బటసలు

सपेरा పాములు ఆడిించేవ్యడు सपेरे పాములు ఆడిించేవ్యర్చ

परदा కనాతి/కరసన్ परदे కనాతులు/కరసనుా

मुगाण కోడి పుింజు मुगे కోడి పుింజులు

दाना ధ్యనయిం दाने ధ్యనాయలు

సింబింధ్యలకు సింబింధిించిన కొనిి నామవ్యచకాలు బహువచనింలో మారవు అనగా आ శబదిం తో

ముగ్వసిన ఏకవచనిం, బహువచనిం కూడా आ శబదింతో నే ముగ్వసుతింది

ఏకవచనిం బహువచనిం

मामा మామయయ मामा మామయయలు

चाचा చినాిని चाचा చినాినిలు

दादा తతయయ - నాని వ్యళు నాని दादा తతయయలు

नाना తతయయ - అమమ వ్యళు నాని नाना తతయయలు

ఉద్వ -: मामा आया - మామయయ వచాుడు.

उसके दादा यह कहा करते थे - వ్యళు తతయయలు ఇల చెపేపవ్యర్చ.

ఆకారింత పు లిింగ శబదిం అయినా కూడా బహువచనింలో ఎట్టవింటి మార్చప లేకుిండా ఉిండే ప్ద్వలు.

ఏకవచనిం బహువచనిం

218
ఈ పుస్తకం లోని ప్రతి పాఠం వీడియోల రూరంలో మన VRR TUTORIALS Youtube channel లో అలానే
VRR TUTORIALS Mobile app లో అందుబాటులో ఉన్నా యి, ఆ వీడియోలు చూస్తత ఈ పుస్తకం చదివితే మరంత సులువుగా
నేర్చు కోగలుగుతార్చ. హందీ మరయూ ఇంగ్ల ీష్ online Classes లో జాయిన్ అవ్వ డానికి 9603339977,7901339977 ని
స్ంప్రదించగలర్చ.
राजाరాజు राजाరాజులు

वक्ताవకత वक्ताవకతలు

अगुआముిందునివ్యడు अगुआ ముిందునివ్యళ్ళు

दररया సముద్రిం दररया సముద్రాలు

नेता నాయకుడు नेता నాయకులు

मुक्तखया గ్రామపెదద मुक्तखया గ్రామపెదదలు

ఏకవచనిం బహువచనిం

घरఇలుా घरఇళ్ళు

पत्थर రాయి पत्थर రాళ్ళా

मुद्वन ఋషి मुद्वनఋష్యలు

भाई సోదర్చడు भाई సోదర్చలు

सािु సధువు सािु సధువులు

डाकू దింగ डाकू దింగలు

क्तखलाड़ी ఆటగాడు क्तखलाड़ी ఆటగాళ్ళు

मोर న్మలి मोर న్మళ్ళు

औज़ार సధ్నిం औज़ार సధ్నాలు

हद्वथयार ఆయుధ్ిం हद्वथयार ఆయుధ్యలు

दे श దేశిం दे श దేశాలు

मैदान మైద్వనిం मैदान మైద్వనాలు

महल భవనిం महल భవనాలు

219
ఈ పుస్తకం లోని ప్రతి పాఠం వీడియోల రూరంలో మన VRR TUTORIALS Youtube channel లో అలానే
VRR TUTORIALS Mobile app లో అందుబాటులో ఉన్నా యి, ఆ వీడియోలు చూస్తత ఈ పుస్తకం చదివితే మరంత సులువుగా
నేర్చు కోగలుగుతార్చ. హందీ మరయూ ఇంగ్ల ీష్ online Classes లో జాయిన్ అవ్వ డానికి 9603339977,7901339977 ని
స్ంప్రదించగలర్చ.
पैर అడుగు पैर అడుగులు

कान చెవి कान చెవులు

पेड़ చెట్టస पेड़ చెట్టా

वाद्य సధ్నిం वाद्य సధ్నాలు

शेर సిింహిం शेर సిింహాలు

जानवर మృగిం जानवर మృగాలు

समुद्र సముద్రిం समुद्र సముద్రాలు

बादल మేఘిం बादल మేఘాలు

िूल పువుా िूल పూలు

बतणन పాత్ర बतणन పాత్రలు

స్త్రీ లిింగిం లోని ఒక ప్దిం "अ" తో ముగ్వసేత, చివరి "अ" బ్హువచనానిన రూపిందిించడానికి "एाँ " గా
మారిపోతుింది.

ఏకవచనిం బహువచనిం

बेगम రాణ बेगमें రాణులు

बहन సోదరి बहनें సోదరీమణులు

आाँ ख కనుి आाँ खें కళ్ళు

झील సరసుస झीलें సరసుసలు

जड़ మూలిం जड़ें మూలలు

बात మాట बातें మాటలు

रात రాత్రి रातें రాత్రులు

गाय ఆవు गायें ఆవులు

220
ఈ పుస్తకం లోని ప్రతి పాఠం వీడియోల రూరంలో మన VRR TUTORIALS Youtube channel లో అలానే
VRR TUTORIALS Mobile app లో అందుబాటులో ఉన్నా యి, ఆ వీడియోలు చూస్తత ఈ పుస్తకం చదివితే మరంత సులువుగా
నేర్చు కోగలుగుతార్చ. హందీ మరయూ ఇంగ్ల ీష్ online Classes లో జాయిన్ అవ్వ డానికి 9603339977,7901339977 ని
స్ంప్రదించగలర్చ.
िसल పలిం िसलें పలలు

कलम కలము कलमें కలములు

साइद्वकल సైకిల్ साइद्वकलें సైకిళ్ళు

दीवार గోడ दीवारें గోడలు

टााँ ग కాలు टााँ गें కాళ్ళు

सड़क రోడుి सड़कें రోడుా

पुस्तक పుసతకము पुस्तकें పుసతకాలు

डाल శాఖ डालें శాఖలు

స్త్రీ లిింగిం లోని నామవ్యచక ఏకవచనిం “इ” లేదా “ई” తో ముగ్వసేత ద్వని బహువచనిం “यााँ ” తో
ముగ్వసుతింది.

ఏకవచనిం బహువచనిం

रीद्वत ఆచారిం रीद्वतयााँ ఆచారాలు

द्वतद्वथ తిథి द्वतद्वथयााँ తిథులు

शक्तक्त శకిత शक्तक्तयाों శకుతలు

पोंक्तक्त ప్ింకిత पोंक्तक्तयााँ ప్ింకుతలు

लड़की అమామయి लड़द्वकयाों అమామయిలు

बेटी కూతుర్చ बेद्वटयाों కూతుళ్ళు

रानी రాణ राद्वनयााँ రాణులు

नदी నది नद्वदयााँ నదులు

ताली చప్పట ताद्वलयााँ చప్పట్టా

221
ఈ పుస్తకం లోని ప్రతి పాఠం వీడియోల రూరంలో మన VRR TUTORIALS Youtube channel లో అలానే
VRR TUTORIALS Mobile app లో అందుబాటులో ఉన్నా యి, ఆ వీడియోలు చూస్తత ఈ పుస్తకం చదివితే మరంత సులువుగా
నేర్చు కోగలుగుతార్చ. హందీ మరయూ ఇంగ్ల ీష్ online Classes లో జాయిన్ అవ్వ డానికి 9603339977,7901339977 ని
స్ంప్రదించగలర్చ.
थाली కించము थाद्वलयााँ కించాలు

नारी మహళ नाररयााँ మహళలు

सिी కూరగాయ / కూర सक्तियााँ కూరగాయలు / కూరలు

टु कड़ी ముకు टु कद्वड़यााँ ముకులు

लड़ी పర लद्वड़यााँ పరలు

बिी మించు बद्विणयााँ మించు

जाद्वत జాతి जाद्वतयााँ జాతులు

स्त्री స్త్రీ क्तस्त्रयााँ స్త్రీలు

उाँ गली వేలు उाँ गद्वलयााँ వేళ్ళు

गली వీధి गद्वलयााँ వీధులు

मुगी కోడి मुद्वगणयााँ కోళ్ళు

झाड़ी పద झाद्वड़यााँ పదలు

द्ववद्वि ప్దితి द्ववद्वियााँ ప్దితులు

सखी సేిహతురాలు सक्तखयााँ సేిహతురాలుా

कली మొగగ कद्वलयााँ మొగగలు

कहानी కథ कहाद्वनयााँ కథలు

गद्वत ప్రిసిథతి गद्वतयााँ ప్రిసిథతులు

क्तखड़की కిటికి क्तखड़द्वकयााँ కిటికీలు

घड़ी గడియారము घद्वड़यााँ గడియారాలు

नाली కాలువ नाद्वलयााँ కాలువలు

बकरी మేక बकररयााँ మేకలు

गाड़ी వ్యహనిం गाद्वड़यााँ వ్యహనాలు

दू री దూరిం दू ररयााँ దూరాలు

222
ఈ పుస్తకం లోని ప్రతి పాఠం వీడియోల రూరంలో మన VRR TUTORIALS Youtube channel లో అలానే
VRR TUTORIALS Mobile app లో అందుబాటులో ఉన్నా యి, ఆ వీడియోలు చూస్తత ఈ పుస్తకం చదివితే మరంత సులువుగా
నేర్చు కోగలుగుతార్చ. హందీ మరయూ ఇంగ్ల ీష్ online Classes లో జాయిన్ అవ్వ డానికి 9603339977,7901339977 ని
స్ంప్రదించగలర్చ.
द्वबल्ली పిలిా द्वबक्तल्लयााँ పిలుాలు

चीटी చీమ चीद्वटयााँ చీమలు

कुसी కురీు कुद्वसणयााँ కురీులు

सहे ली సేిహతురాలు सहे द्वलयााँ సేిహతురాలుా

पत्ती ఆకు पद्वत्तयााँ ఆకులు

द्वमठाई మిఠాయి द्वमठाईयााँ మిఠాయిలు

मछली చేప్ मछद्वलयााँ చేప్లు

साड़ी చీర साद्वड़यााँ చీరలు

नज़दीक దగగర नज़दीद्वकयााँ దగగరగా

ఏకవచనిం లో “या” తో ముగ్వసే నామవ్యచకాలు, బహువచనిం లో “यााँ ” తో ముగ్వసతయి.

ఏకవచనిం బహువచనిం

बुद्वढ़या ముసలవిడ बुद्वढ़यााँ వృదుదరాళ్ళు

द्वचद्वड़या ప్క్షి द्वचद्वड़यााँ ప్క్షులు

द्वबद्वटया కూతుర్చ द्वबद्वटयााँ కుమారెతలు

गुद्वड़या బమమ गुद्वड़यााँ బమమలు

लुद्वठया కర్ర लुद्वठयााँ కర్రలు

लुद्वटया ద్యపిడి लुद्वटयााँ ద్యపిడీలు

चुद्वहया ఎలుక चुद्वहयााँ ఎలుకలు

द्वडद्वबया పేటిక द्वडद्वबयााँ పేటికలు

నామవ్యచకిం లోని కొనిి అచుులు ఏకవచనిం నుిండి బహువచనిం లో కి మారగానే “एाँ ” తో ముగ్వసతయి.

223
ఈ పుస్తకం లోని ప్రతి పాఠం వీడియోల రూరంలో మన VRR TUTORIALS Youtube channel లో అలానే
VRR TUTORIALS Mobile app లో అందుబాటులో ఉన్నా యి, ఆ వీడియోలు చూస్తత ఈ పుస్తకం చదివితే మరంత సులువుగా
నేర్చు కోగలుగుతార్చ. హందీ మరయూ ఇంగ్ల ీష్ online Classes లో జాయిన్ అవ్వ డానికి 9603339977,7901339977 ని
స్ంప్రదించగలర్చ.
ఏకవచనిం బహువచనిం

लता శాఖ/తీగ लताएाँ శాఖలు/తీగలు

यात्रा ప్రయాణిం यात्राएाँ ప్రయటనలు

कथा కథ कथाएाँ కథలు

सेना సైనయిం सेनाएाँ సైనాయలు

माता తలిా माताएाँ తలుాలు

वस्तु వసుతవు वस्तुएाँ వసుతవులు

बहू కోడలు बहुएाँ కోడళ్ళు

लू వేడి గాలి लुएाँ వేడి గాలులు

िातू లోహిం िातुएाँ లోహాలు

कन्या కనయ कन्याएाँ కనయలు

माता తలిా माताएाँ తలుాలు

अबला నిససహాయ अबलाएाँ నిససహాయులు

कामना కోరిక कामनाएों కోరికలు

विू వధువు/పెళ్లాకూతుర్చ विुएाँ వధువులు

बहू కోడలు बहुएों కోడళ్ళు

कथा కథ कथाएाँ కథలు

कद्ववता కవిత कद्ववताएाँ కవితలు

शाखा శాఖ शाखाएाँ శాఖలు

द्ववद्या విదయ द्ववद्याएाँ విదయలు

पद्वत्रका ప్త్రిక पद्वत्रकाएाँ ప్త్రికలు

224
ఈ పుస్తకం లోని ప్రతి పాఠం వీడియోల రూరంలో మన VRR TUTORIALS Youtube channel లో అలానే
VRR TUTORIALS Mobile app లో అందుబాటులో ఉన్నా యి, ఆ వీడియోలు చూస్తత ఈ పుస్తకం చదివితే మరంత సులువుగా
నేర్చు కోగలుగుతార్చ. హందీ మరయూ ఇంగ్ల ీష్ online Classes లో జాయిన్ అవ్వ డానికి 9603339977,7901339977 ని
స్ంప్రదించగలర్చ.
जू పేను जुएाँ పేళ్ళు

गौ గోవు गौएाँ గోవులు

भुजा చేయి भुजाएाँ చేతులు

दवा మిందు दवाएाँ మిందులు

मुद्रा ముద్ర मुद्राएाँ ముద్రలు

अध्याद्वपका అధ్యయప్కురాలు अध्याद्वपकाएाँ అధ్యయప్కురాళ్ళు

वस्तू వసుతవు वस्तुएाँ వసుతవులు

आिा ఆతమ आिाएाँ ఆతమలు

रे खा ర్చఖ/గ్లత रे खाएाँ ర్చఖలు/గ్లతలు

कला కళ कलाएाँ కళలు

మరి కొనిి ప్ద్వలు - कुछ और शब्द

गुरु )గుర్చవు) गुरुजन )గుర్చవులు)

भक्त )భకుతడు/భకుతరాలు) भक्तगर् )భకుతలు)

लेखक )రచయిత) लेखकगर् )రచయితలు)

द्ववद्याथी )విద్వయరిి) द्ववद्याथीगर् )విద్వయర్చథలు)

प्रजा )ప్రజలు) प्रजाजन )ప్రజలు)

कमणचारी )ఉద్యయగ్వ) कमणचारीवगण )సిబబింది)

कद्वव )కవి) कद्ववगर् )కవులు)

पक्षी )ప్క్షి) पक्षीवृोंद )ప్క్షుల బృిందము)

आप )మీర్చ) आपलोग )మీరిందరూ)

गरीब )బీదవ్యడు) गरीब लोग )బీద వ్యర్చ)

225
ఈ పుస్తకం లోని ప్రతి పాఠం వీడియోల రూరంలో మన VRR TUTORIALS Youtube channel లో అలానే
VRR TUTORIALS Mobile app లో అందుబాటులో ఉన్నా యి, ఆ వీడియోలు చూస్తత ఈ పుస్తకం చదివితే మరంత సులువుగా
నేర్చు కోగలుగుతార్చ. హందీ మరయూ ఇంగ్ల ీష్ online Classes లో జాయిన్ అవ్వ డానికి 9603339977,7901339977 ని
స్ంప్రదించగలర్చ.
 व्यापारी )వ్యయపారి) व्यापारीगर् )వ్యయపారసుతలు)

सेना )సైనయిం) सेनादल )సేనాదళిం)

साथी )తోటివ్యడు/సహచర్చడు) साद्वथयोों )తోటివ్యళ్ళా/సహచర్చలు)

द्वमत्र )మిత్రుడు) द्वमत्रजन )మిత్రులు)

दद्वलत )దళ్లతుడు) दद्वलत समाज )దళ్లత సమాజిం)

द्वशक्षक )ఉపాధ్యయయుడు/ట్టచర్) द्वशक्षकगर् )ఉపాధ్యయయులు/ట్టచర్చా)

श्रोता )ప్రేక్షకుడు) श्रोतागर् )ప్రేక్షకులు)

. सोंज्ञाओों की कारक-रचना(సింగాయవ ీఁ క్ీ క్ార్క్-ర్చన)

హిందీలో నామవ్యచకాలు ముఖయింగా రెిండు రకాలు

द्ववकृत మరియూ अद्ववकृत
క వేళ ఒక నామవ్యచకమునకు విభకిత ని జోడిించినపుడు ఆ నామవ్యచకింలో ఏవైనా మార్చపలు సింభవిసేత అవి द्ववकृत
सोंज्ञा లు అవుతయి ,అలింటి మార్చపలు ఏమీ రాకపోతే అవి अद्ववकृत सोंज्ञा లు అవుతయి.
ఉద్వ:- लड़का+का =लड़के का ఇకుడ ప్రతయయిం జోడిించిన తర్చవ్యత लड़का→लड़के అయియింది .అింటే ఇది
द्ववकृत सोंज्ञा)
घर+ का =घर का)ఇకుడ ప్రతయయిం జోడిించిన తర్చవ్యత घर→घर గానే ఉిండిపోయిింది .అింటే ఇది
अद्ववकृत सोंज्ञा)
గమనిక:- పైన ఇచిున लड़का ఏకవచన ప్దిం.ద్వనికి ప్రతయయిం జోడిించినపుడు ,జరిగ్వన రూప్ింతరింలో
लड़का+का→लड़के का అయిింది.लड़का→लड़के గా రూపాింతరిం చెిందినా కూడా ద్వని అరథిం మాత్రిం
“బాలుడు ”అనే ఏకవచనిం గానే ఉింట్టింది.
सोंज्ञा పులిింగ ఏకవచనిం అయినపుపడు అది“ ఆ ”కారింత శబదిం అయినపుపడు ఏదైనా విభకిత జోడిసేత ఈ క్రిింది విధ్ింగా
మార్చప చెిందును.
నామవ్యచకిం)ఏకవచనిం) విభకిత విభకిత తర్చవ్యత
लड़का బాలుడు का యొకు लड़के का బాలుడి యొకు
कौआ కాకి सेనుిండి कौए से కాకి నుిండి
कमरा గది में లో ,లోప్ల कमरे में గది లోప్ల
घोड़ा గుర్రిం पर పైన घोड़े पर గుర్రిం పైన

226
ఈ పుస్తకం లోని ప్రతి పాఠం వీడియోల రూరంలో మన VRR TUTORIALS Youtube channel లో అలానే
VRR TUTORIALS Mobile app లో అందుబాటులో ఉన్నా యి, ఆ వీడియోలు చూస్తత ఈ పుస్తకం చదివితే మరంత సులువుగా
నేర్చు కోగలుగుతార్చ. హందీ మరయూ ఇంగ్ల ీష్ online Classes లో జాయిన్ అవ్వ డానికి 9603339977,7901339977 ని
స్ంప్రదించగలర్చ.
 बेटा కొడుకు का యొకు बेटे का కొడుకు యొకు
कपड़ाబటస का యొకు कपडे का బటస యొకు
:- బింధుతాలకు తెలియజేసే “ పులిింగ ఆ కారింత ప్ద్వలు ”ప్రతయయాలు జోడిించినా కూడా ఎట్టవింటి
మారూప చెిందవు.ఉద్వ:-चाचा)చినాిని),मामा)మావయయ),नाना)తతయయ)→चाचा को ,नाना का ,
मामा की
నామవ్యచకిం)బహువచనిం) విభకిత విభకిత తర్చవ్యత
घर)ఇళ్ళు) में)లో,లోప్ల) घरोों में)ఇళులో)
बातें)మాటలు) में)లో,లోప్ల) बातोों में)మాటలలో)
लड़के)బాలుర్చ) का)యొకు) लड़कोों का)బాలుర్చ యొకు)
कपडे )బటసలు) में)లో,లోప్ల) कपड़ोों में)బటసల లోప్ల)
कुत्ते)కుకులు) को)ని,కు) कुत्ततोों को)కుకులకు)
भाषाएाँ )భాషలు) को)ని,కి) भाषाओों को)భాషలకు,భాషలను)
माताएों )తలుాలు) ने माताओों ने
दस मुद्वन)ప్దిమింది మునులు) का)యొకు) दस मुद्वनयोों का)ప్ది మింది మునుల
యొకు)
द्वतद्वथयााँ )తిథులు) में)లో,లోప్ల) द्वतद्वथयोों में)తిథులలో)
हाथी)ఏనుగులు) को)ని,కు) हाथीयोों को)ఏనుగులకు)
नद्वदयााँ )నదులు) में)లో,లోప్ల) नद्वदयोों में)నదులలో)
बहुएाँ )కోడళ్ళు) का)యొకు) बहुओों का)కోడళు యొకు)

कारक एकवचन बहुवचन

कताण कारक कमरा कमरे
कमाण कारक कमरे कमरोों
सोंबोिन कारक कमरे कमरो
उदा:-
कमरा गोंदा है | కమర్చ గిందే హైైఁ|
కమరా గింద్వ హై| గదులు మురికిగా ఉనాియి.
గది మురికిగా ఉింది. वह कमरे में है |
कमरे गोंदे हैं | వహ్ కామ్రే మెన్ హై|

227
ఈ పుస్తకం లోని ప్రతి పాఠం వీడియోల రూరంలో మన VRR TUTORIALS Youtube channel లో అలానే
VRR TUTORIALS Mobile app లో అందుబాటులో ఉన్నా యి, ఆ వీడియోలు చూస్తత ఈ పుస్తకం చదివితే మరంత సులువుగా
నేర్చు కోగలుగుతార్చ. హందీ మరయూ ఇంగ్ల ీష్ online Classes లో జాయిన్ అవ్వ డానికి 9603339977,7901339977 ని
స్ంప్రదించగలర్చ.
అది గదిలో ఉింది. ओ कमरे ! तू इतना गोंदा|
वे कमरोों में हैं | ఓ కమ్రే! తూ ఇతి గింద్వ|
వ కింరోైఁ మేైఁ హైైఁ| ఓ గది! నువుా ఎింత మురికిగా ఉనాివు.
అవి గదులోా ఉనాియి.

द्ववशेषर्(విశేష్ణ్)

सोंज्ञा या सवणनाम की द्ववशेषता बताने वाले शब्द को द्ववशेषर् कहते हैं । जैसे---अच्छा लड़का, तीन पुस्तकें,
नई कलम इत्याद्वद।इनमें अच्छा, तीन और नई शब्द द्ववशेषर् है जो द्ववशेष्य की द्ववशेषता बतलाते
हैं ।द्ववशेषर् शब्द द्वजसकी द्वबशेषता बताये,उसे द्ववशेस्या कहते हैं ,अतः लड़का,पुस्तकें,कलम इन शब्दोों
द्ववशेष्य हैं |
నామవ్యచకిం లేద్వ సరానామిం యొకు విశేషతను తెలిపే ప్ద్వలను విశేషణ్ అింట్లర్చ.ఉద్వ:- अच्छा लड़का)అఛాు
లడకా), तीन पुस्तकें)తీన్ పుసతకేైఁ), नई कलम)నఈ కలిం) మొదలుగునవి.వీటిలో अच्छा, तीन మరియూ नई అనే
ప్ద్వలు విశేషణాలు అవుతయి.విశేషణ ప్దిం దేని విశేషతను చెబుతుింద్య,ద్వనిని విశేషయ అింట్లర్చ.ఉదా:-
लड़का,पुस्तकें,कलम.
విశేషణిం విశేషయ శబాదనికి ముిందు కానీ వనుక కానీ రావచుు.
ఉద్వ:- थोड़ा-सा पानी लाओ|)విశేషణిం ముిందు వచిుింది)
థోడా-స పానీ లవో|
కొించెిం నీర్చ తీసుకురా.
दो मीटर कपड़ा ले आओ|)విశేషణిం ముిందు వచిుింది)
ద్య మీటర్ కప్డా లేఆవో|
రెిండు మీటరా గుడి తీసుకుని రా.
यह रास्ता चौड़ा है |)విశేషణిం తర్చవ్యత వచిుింది)
యహ్ రాసత చౌడా హై|
ఈ ద్వరి వడలుపగా ఉింది.
सिी नमकीन है |)విశేషణిం తర్చవ్యత వచిుింది)
సబీజ నమీున్ హై|
కూర ఉప్పగా ఉింది.
द्वहोंदी में द्ववशेषर् 5 प्रकार के होते हैं । जैसे----హిందీలో విశేషణ్ 5 రకాలు. అవి---
1.गुर्वाचक द्ववशेषर्)గుణ్ వ్యచక్ట్ విశేషణ్)

228
ఈ పుస్తకం లోని ప్రతి పాఠం వీడియోల రూరంలో మన VRR TUTORIALS Youtube channel లో అలానే
VRR TUTORIALS Mobile app లో అందుబాటులో ఉన్నా యి, ఆ వీడియోలు చూస్తత ఈ పుస్తకం చదివితే మరంత సులువుగా
నేర్చు కోగలుగుతార్చ. హందీ మరయూ ఇంగ్ల ీష్ online Classes లో జాయిన్ అవ్వ డానికి 9603339977,7901339977 ని
స్ంప్రదించగలర్చ.
2.पररमार्वाचक द्ववशेषर्)ప్రిమాణ్ వ్యచక్ట్ విశేషణ్)
3.सोंख्यावाचक द्ववशेषर्)సింఖ్నయ వ్యచక్ట్ విశేషణ్)
4.सावणनाद्वमक द्ववशेषर्)సర్ా నామిక్ట్ విశేషణ్)
5.व्यक्तक्तवाचक द्ववशेषर्)వయకిత వ్యచక్ట్ విశేషణ్)

गुर्वाचक द्ववशे षर्)గుణ్ వాచక్ విశేషణ్)

ఏదైనా నామవ్యచకిం లేద్వ సరానామిం యొకు గుణానిి తెలిపేవిశేషణ శబాదనిి गुर्वाचक द्ववशेषर् అింట్లర్చ.

ఉద్వ:-
रों गबोिक: पीला)పీల) పసుపప, लाल)లల్)ఎర్లపప, केसररया/ भगवा )కేసరియా/భగాి)కాష్ట్రయిం,
सिेद)సఫేద్ )తలుపప, हरा)హరా)పచచ, बैंगनी)బైింగ్లి)వింగ ప్ిండు రింగు, चमकीला)చింకీల)మెర్యునటిట,
गुलाबी)గులబీ)గులాబీ రింగు, नीला)నీల)నీలిం, काला)కాల)నలుపు, भूरा)భూరా)మటిస రింగు
िूसर)ధూసర్)బూడిద రింగు, सुनहरा)సునారా)=బ్ింగార్పప వర్ణిం,नारों गी)నారింగ్ల)=నారిింజ ర్ింగు
कालबोिक: नया)నయా)క్ొిత్ా , पुराना)పురానా)పాత్, मोसमी)మౌసమీ) కాలనుగుణమైన,
वाद्वषणक)వ్యరిశక్ట్)సాింవత్ేరిక్, माद्वसक)మాసిక్ట్)మాస, दोपहर)దప్ార్ మధ్యయహిిం), प्राचीन)ప్రాచీన్)పారచీన
इत्याद्वद।
स्वादबोिक: कड़वा)కడాా)చేదైనా, मीठा)మీఠా)తియయని, तीखा)తీఖ్న)క్ార్మెైన,खट्टा)ఖట్లస)పపలా ని,
नमकीन)నమీున్)ఉపపని इत्याद्वद।
गुर्बोिक: ईमानदार)ఈమానాదర్)నిజాయత్మ గల, बेईमान)బేఈమాన్)నిజాయితీ లేని, सरल)సరల్)సులువెైన,
कठोर)కఠోర్)కఠోరమైన, द्ववनम्र)వినమ్ర్)వినమరమన
ెై , बुक्तिमान)బుదిిమాన్)తలివెైన,
बलवान)బలవ్యన్)బ్లవింత్ుడు, कायर)కాయర్)ప్ిరిక్రవాడు इत्याद्वद।
अवस्थाबोिक: छोटा)ఛోట్ల)చిని, मोटा)మోట్ల)లావెైన, पतला)ప్తల)సననని, लोंबा)లింబా)పొ డవెైన,
बौना)బౌనా)ముర్గుజుజ/పొ టిట, सुखा)స్తఖ్న)ఎిండిన, द्वगला)గ్వల)త్డచిన, पालतू)పాలత)ప్ింపపడు,
गरीब)గరీబ్)పేద, रोगी)రోగ్వ)రోగి इत्याद्वद।
दोषबोिक: कोंजूस)కనూజస్)పిసిని, लालची)లలీు)అతాయశాపర్లడు, झूठा)ఝూఠా), चोर)చోర్)దొ ింగ,
घमोंडी)ఘమిండీ)గరిి इत्याद्वद।

229
ఈ పుస్తకం లోని ప్రతి పాఠం వీడియోల రూరంలో మన VRR TUTORIALS Youtube channel లో అలానే
VRR TUTORIALS Mobile app లో అందుబాటులో ఉన్నా యి, ఆ వీడియోలు చూస్తత ఈ పుస్తకం చదివితే మరంత సులువుగా
నేర్చు కోగలుగుతార్చ. హందీ మరయూ ఇంగ్ల ీష్ online Classes లో జాయిన్ అవ్వ డానికి 9603339977,7901339977 ని
స్ంప్రదించగలర్చ.
आकारबोिक: गोल)గోల్)గుిండరని, समान)సమాన్)సమానమెన
ై , बड़ा)బడా)ప్ద్ , चपटा)చపాస)చప్ిపడి,
मोटा)మోట్ల)లావెైన, ऊोंचा)ఊించా)ఎతెలతన, पोला)పోల)డొ లాగల इत्याद्वद।
स्थानबोिक: बाहरी)బాహరీ)బ్యటి, भीतरी)భీత్రీ)లోపలి, पोंजाबी)ప్ింజాబీ)పింజాబీ,
अमेररकी)అమేరికీ)అమేరిక్ీ, भारतीय)భారతీయ్)భార్త్మయ, द्ववदे शी)విదేశీ)విదేశీ, दाों या)ద్వయాైఁ)క్ుడి,
बाों या)బాయాైఁ)ఎడమ इत्याद्वद।
द्वदशाबोिक: उत्तरी)ఉతతరీ)ఉతతర, दद्वक्षर्ी)దక్షిణ)దక్షిణ, पूवी)పూరీా)త్ూర్లప, पद्विमी)ప్శిుమీ)పశ్చచమ,
द्वनचला)నిచల)క్రిింద इत्याद्वद।
भावबोिक: अच्छा)అచాు)మించి, बुरा)బురా)చడు, डरपोक)డర్ పోక్ట్)భయసుతడు, वीर)వీర్), ताकतवर)తకత్
వర్)బలవింతుడు, कायर)కాయర్)పిరికి इत्याद्वद।
स्पशणबोिक: मुलायम)ములయిం)సునినత్మెైన, कठोर)కఠోర్)కఠోర, कड़क)కడక్ట్)వినలేనింత పెదద శబదిం,
कोमल)కోమల్)క్్మలమెన
ై , गमण)గరమ్)వేడయ
ి ైన, ठों डा)ఠిండా)చలానైన इत्याद्वद।
2.पररमार्वाचक द्ववशेषर्)రరమాణ్ వాచక్ విశేషణ్)
दो द्वकलो)ఏక్ట్ కిలో)ఒక కిలో, चार द्वकलो)చార్ కిలో)నాలుగు కేజీలు, थोड़े )థోడే)కొించెిం, एक लीटर)ఏక్ట్
లీటర్)ఒక లీటర్, एक तोला)ఏక తోల)ఒక తులిం, थोड़ा)థోడా)కొించెిం, पाों च एकड़)పాించ్ ఎకడ్)ఐదు
ఎకరాలు, एक सेर)ఏక్ట్ సేర్) ఒక శేర్చ, दजणन)దర్ జన్)డజను, दस ग्राम)దస్ గ్రామ్)పదవ గ్రాములు,
सारा)సరా)మొత్ా ిం, कुछ)కుచ్)కొింత/ఏదయ , कम)కిం)త్క్ుావ आद्वद|

.3सोंख्यावाचक द्ववशे षर्)స్ంఖ్యా వాచక్ విశేషణ్)

एक)ఏక్ట్)ఒక్టి, दो)ద్య)రిండు, तीन)తీన్)మూడు, पहला)ప్హల)మొదటి,दू सरा)దూస్రా)రిండవ,

तीसरा)తీస్రా)మూడవ, प्रथम)ప్రథిం)ప్రథమ, द्वितीय)దిాతీయ్)దవిత్మయ,
तृतीय)తృతీయ)మూడవ,दु गुना)దుగునా)రిండు రెట్టా, द्वतगुना)తిగున)మూడు రెట్టా, दोनोों)ద్యనోైఁ)ఇదదర్చనూ,
तीनोों)తీనోైఁ)ముగుగర్చనూ, जोड़ा)జోడా)జోడా, सैकड़ोों आदमी)సైకడైఁ ఆదీమ)విందల ప్రజలు, दासोों
आदमी)ద్యనోైఁ ఆదీమ)ఇద్ ర్ల మనుష్యలు, हर)హర్)పరతి,प्रत्यक)ప్రతేయక్ట్)పరతిఒక్ ,पाों च-पाों च)పాించ్ పాించ్)ఐదు
ఐదు, कई)కయీ)చాలా, नाना पुराना)నానా పురానా)తాత్ల కాలిం నాటి/ చాలా పాత.
.4सावणनाद्वमक द्ववशे षर्)సార్వవ న్నమిక్ విశేషణ్)

जो)జో)ఎవరైతే, कौन)కౌన్)ఎవర్ల, क्या)కాయ)ఏమిటి

230
ఈ పుస్తకం లోని ప్రతి పాఠం వీడియోల రూరంలో మన VRR TUTORIALS Youtube channel లో అలానే
VRR TUTORIALS Mobile app లో అందుబాటులో ఉన్నా యి, ఆ వీడియోలు చూస్తత ఈ పుస్తకం చదివితే మరంత సులువుగా
నేర్చు కోగలుగుతార్చ. హందీ మరయూ ఇంగ్ల ీష్ online Classes లో జాయిన్ అవ్వ డానికి 9603339977,7901339977 ని
స్ంప్రదించగలర్చ.
 .5व्यक्तक्तवाचक द्ववशेषर्)వ్ా కి వాచక్
త విశేషణ్)

लखनऊ से लखनवी।లఖివీ
गुजरात से गुजराती।గుజరాతీ
बनारस से बनारसी।బనారసీ
जोिपुर से जोिपुरी।జోదుపరీ
इलाहाबाद से इलाहाबादी।ఇలహాబాదీ
राजस्थान से राजस्थानी।రాజసథనీ
मूलावस्था)మూలవసథ) उत्तरावस्था)ఉతతరావసథ) उत्तमावस्था)ఉతతమావసథ)
महान)మహాన్)గొపప महानतर महानतम
लघु)లఘు)చిననదవ लघुतर लघुतम
द्ववशाल)విశాల్)విశాలమెన
ై द्ववशालतर द्ववशालतम
सुन्दर)సుిందర్)సుిందర్ सुन्दरतर सुन्दरतम
अद्विक)అధిక్ట్)అధిక अद्विकतर अद्विकतम
कोमल)కోమల్)క్్మల कोमलतर कोमलतम
द्वनम्न)నిమ్ి)దవగువ द्वनम्नतर द्वनम्नतम
द्वनकृष्ट्)నిక్రుష్స)నిక్ృష్ట द्वनकृष्ट्तर द्वनकृष्ट्तम
चतुर)చతుర్)నేర్పరియన
ై अद्विक चतुर सबसे अद्विक चतुर
बलवान)బలాన్)బ్లవింత్ుడన
ై अद्विक बलवान सबसे अद्विक बलवान
कठोर)కఠోర్)క్ఠ్ోర్ कठोरतर कठोरतम
अच्छी)అచీు)మించి अद्विक अच्छी सबसे अच्छी
बुक्तिमान )బుదిిమాన్)బ్ుదవ్గల अद्विक बुक्तिमान सबसे अद्विक बुक्तिमान
उच्च)ఉచ్ు)ఉననత్ उच्चतर उच्चतम
गुरु)గుర్చ)గుర్చవైన गुरुतर गुरुतम
न्यून)నూయన్)త్క్ుావ न्यूनतर न्यूनतम
तीव्र)తీవ్ర్)త్మవరమన
ెై तीव्रतर तीव्रतम
उत्कृष्ट्)ఉత్రుుుష్స) उत्कृष्ट्तर उत्कृष्ट्तम
द्वप्रय)ప్రియ్)ప్రియమైన द्वप्रयतर द्वप्रयतम

231
ఈ పుస్తకం లోని ప్రతి పాఠం వీడియోల రూరంలో మన VRR TUTORIALS Youtube channel లో అలానే
VRR TUTORIALS Mobile app లో అందుబాటులో ఉన్నా యి, ఆ వీడియోలు చూస్తత ఈ పుస్తకం చదివితే మరంత సులువుగా
నేర్చు కోగలుగుతార్చ. హందీ మరయూ ఇంగ్ల ీష్ online Classes లో జాయిన్ అవ్వ డానికి 9603339977,7901339977 ని
స్ంప్రదించగలర్చ.
 Vocabulary

232
ఈ పుస్తకం లోని ప్రతి పాఠం వీడియోల రూరంలో మన VRR TUTORIALS Youtube channel లో అలానే
VRR TUTORIALS Mobile app లో అందుబాటులో ఉన్నా యి, ఆ వీడియోలు చూస్తత ఈ పుస్తకం చదివితే మరంత సులువుగా
నేర్చు కోగలుగుతార్చ. హందీ మరయూ ఇంగ్ల ీష్ online Classes లో జాయిన్ అవ్వ డానికి 9603339977,7901339977 ని
స్ంప్రదించగలర్చ.
 साग सब्जियाोंఆక్ు క్ూర్లు, క్ాయగూర్లు

सेम సేమ్= చికుుడు कुोंदरू కుింద్రూ = దిండ కాయ

मटर మటర్ = బఠానీ कटहल కటాల్ = ప్నస కాయ
चौलाई చౌలయి = తోటకూర नीम्बू నీింబూ = నిమమకాయ
ककडी కైఁకడీ = ద్యసకాయ भें ,कमल ककडी భేైఁ, కమల్ కకడీ = తమరాకు
पेठा పేఠా = బూడిద గుమమడి కాడలు
चुकोंदर చుకిందర్ =బీట్ రూట్ पुदीना పుదీనా = పుదీనా
करे ला కర్చల =కాకర కాయ खुम्बी,कुकुरमुत्ता ఖుమీబ, కుకుర్చమతత = పుటస
लौकी లౌకి = సర కాయ గడుగులు

बैंगन బైగన్ = వింకాయ सरसोों का साग సరోసైఁ కా సగ్ = ఆవ కూర

ब्रोकोली / हरी गोभी బ్రోకోలీ / హరీ గోభీ = బ్రోకలి द्वभन्डी భిిండీ = బ్జిండ కాయ

पत्ता गोभी ప్తత గోభీ = కాయబేజీ प्याज పాయజ్ = ఉలిాపాయలు

अजवाइन पत्ता అజాాయిన్ ప్తత = వ్యముమ ఆకులు मटर మటర్ = ప్చిు బఠానీలు

ग्वार िली గాార్ ఫలి = గోర్చ చికుుడు కాయ परवल ప్రవళ్ = ప్రవళ్

अरबी అరబీ = చేమ దుింప్ आलू ఆల = బింగాళా దుింప్లు

हरा िद्वनया హరా ధ్నియా =కొతితమిర कद् दू కదూద = గుమమడి కాయ

मकका/भुट्टा మకాు/భుటాట =మొకు జొని मूली మూలీ = ములాింగ్వ

लोद्वबया లోబియా = బబబరా కాయ कच्चा केला కచాు కేల = ప్చిు అరటి కాయ

खीरा ఖ్తరా = కీరా ద్యస కాయ तुरई తురయి = బీరకాయ

करी पत्ता కరీ ప్తత = కరివేపాకు द्वचद्वचोंडा చిచిిండా = పటా కాయ

खट्टा पालक ఖటస పాలక్ట్ = చుకు కూర सोया बीन సోయా బీన్ = సోయా చికుుడు

सहजन िली సహజన్ ఫలి = ములకాుయ मेस्ता మేసత = గోింగూర

हरी मेथी హరీ మేథీ = మెింతి కూర पालक పాలక్ట్ = పాలకూర

सेम िली సేమ్ ఫలి = బీన్స हरी प्याज / कच्चा प्याज హరీ పాయజ్/ కచాు పాయజ్

लहसून లహసున్ = వలుాలిా = ఉలిా కాడలు

अदरक ఆదరక్ట్ = అలాిం शकरकोंद శకరుింద్ = చిలకడ దుింప్ / తియయ

దుింప్
हरी द्वमचण హరీ మిర్ు = ప్చిు మిరప్ కాయ

233
ఈ పుస్తకం లోని ప్రతి పాఠం వీడియోల రూరంలో మన VRR TUTORIALS Youtube channel లో అలానే
VRR TUTORIALS Mobile app లో అందుబాటులో ఉన్నా యి, ఆ వీడియోలు చూస్తత ఈ పుస్తకం చదివితే మరంత సులువుగా
నేర్చు కోగలుగుతార్చ. హందీ మరయూ ఇంగ్ల ీష్ online Classes లో జాయిన్ అవ్వ డానికి 9603339977,7901339977 ని
స్ంప్రదించగలర్చ.
इमली ఇమీా = చిింతప్ిండు बेल द्वनम्बू బేల్ నీింబూ =దబబ కాయ
टमाटर టమాటర్ = టమాట్ల गाजरగాజర్=కేరెట్
द्वजमीकोंद,रतालू జిమీకింద్, రతల = కింద

.ररश्तेदार )రిసరాదార్ణ) బ్ింధువపలు

दादा ద్వద్వ=తత -తిండ్రి యొకు తిండ్రి

दादी ద్వదీ =నానిమమ -తిండ్రి యొకు తలిా
नाना నానా=తత -తలిా యొకు తిండ్రి
नानी నానీ =అమమమమ -తలిా యొకు తలిా
मााँ మాైఁ =అమమ
द्वपता పిత =నాని
भाई భాయి = తముమడు
भैया భయయ = అనియయ
छोटा भाई ఛోట్ల భాయి =చిని తముమడు
दीदी / जीजी దీదీ/జీజీ =అకు
जीजाजी జీజాజీ =అకు -భరత బావ
बहन బహన్ = చెలెాలు
ननद ననద్ =ఆడప్డుచు
नन्दोई నింద్యయి =ఆడప్డచు భరత - భరత చెలెాలి భరత
जेठ జేఠ్ =బావ గార్చ - భరత యొకు అని
जेठानी జెఠానీ =అకు/ పెదద తోటికోడలు- భరత అని భారయ
जेठौत జెఠౌత్ =భరత పెదదనియయ కొడుకు
भाभी భాభీ =వదిన- అని యొకు భారయ
भयो భయో = మరదలు-తముమని భారయ
साली సలీ =మరదలు-భారయ యొకు చెలెాలు
साढू సడూ =మరదలి భరత-భారయ యొకు చెలెాలి భరత
सलहज సలాజ్ =భారయ తముమని భారయ
दे वर దేవర్ =మరిది - భరత యొకు తముమడు

234
ఈ పుస్తకం లోని ప్రతి పాఠం వీడియోల రూరంలో మన VRR TUTORIALS Youtube channel లో అలానే
VRR TUTORIALS Mobile app లో అందుబాటులో ఉన్నా యి, ఆ వీడియోలు చూస్తత ఈ పుస్తకం చదివితే మరంత సులువుగా
నేర్చు కోగలుగుతార్చ. హందీ మరయూ ఇంగ్ల ీష్ online Classes లో జాయిన్ అవ్వ డానికి 9603339977,7901339977 ని
స్ంప్రదించగలర్చ.
दे वरानी దేవరానీ =చిని తోటికోడలు-భరత తముమని భారయ
चचेरा भाई చచేరా భాయి =తిండ్రి తముమడి యొకు కొడుకు
चचेरी बहन చచేరీ బహన్ =తిండ్రి తముమడి యొకు కూతుర్చ
बुआ / िूिी బుఅ ఫూఫీ =అతతమమ-తిండ్రి యొకు సోదరి
िूिाजी ఫూఫాజీ =మావయయ-తిండ్రి సోదరి భరత
िुिेरा भाई ఫుఫేరా భాయి =తిండ్రి అకుచెలెాలా యొకు కొడుకు
िुिेरी बहन ఫుఫేరీ బహన్ =తిండ్రి అకుచెలెాళు యొకు కూతుర్చ
बेटा బేట్ల =కొడుకు
बेटी బేట్ట =కూతుర్చ
दामाद ద్వమాద్ =అలుాడు
घरवाली ఘరాాలీ =ఇలాలు
पोता పోత = మనుమడు-కొడుకు యొకు కొడుకు
पोती పోతీ = మనుమరాలు -కొడుకు యొకు కూతుర్చ
नाती నాతీ = మనుమడు- కూతుర్చ యొకు కొడుకు
नाद्वतन నాతిన్ = మనుమరాలు-కూతుర్చ యొకు కూతుర్చ
पद्वत ప్తీ =భరత
पत्नी ప్తీి =భారయ
सास సస్ =అతతగార్చ
ससूर=మామగార్చ
मोंगेतर మింగేతర్ =పెళ్లా చేసుకోబోయే వ్యడు,పెళ్లా చేసుకో బోయేది.
चाचा చాచా =బాబాయి -త్ిండిర యొక్ా త్ముమడు
चाची చాచీ =పినిి-త్ిండిర యొక్ా త్ముమని భార్య
ताऊ తఊ =పెదనాని- త్ిండిర యొక్ా అననయయ
ताई తయి =పెదదమమ-త్ిండిర యొక్ా అనన భార్య
मामा మామా =మామయయ-త్లిా యొక్ా త్ముమడు
मामी మామీ =అతత-త్లిా యొక్ా మర్దలు
ममेरा भाई మమేరా భాయి =తలిా అనిదముమల కొడుకు

235
ఈ పుస్తకం లోని ప్రతి పాఠం వీడియోల రూరంలో మన VRR TUTORIALS Youtube channel లో అలానే
VRR TUTORIALS Mobile app లో అందుబాటులో ఉన్నా యి, ఆ వీడియోలు చూస్తత ఈ పుస్తకం చదివితే మరంత సులువుగా
నేర్చు కోగలుగుతార్చ. హందీ మరయూ ఇంగ్ల ీష్ online Classes లో జాయిన్ అవ్వ డానికి 9603339977,7901339977 ని
స్ంప్రదించగలర్చ.
ममेरी बहन మమేరీ బహన్ =తలిా అనిదముమల కూతుర్చ
मौसी మౌసీ =పినిి-త్లిా యొక్ా చలిా
मौसा మౌస =చినాిని-త్లిా యొక్ా చలిా భర్ా
मौसेरा भाई మౌసేరా భాయి =తలిా అకుచెలెాలా కొడుకు
मौसेरी बहन మౌసేరీ బహన్ =తలిా అకుచెలెాలా కూతుర్చ
बड़े द्वपताजी బడే పితజీ =పెదనాని- త్లిా యొక్ా అక్ా భర్ా
बड़ी मााँ బడీ మాైఁ = పెదదమమ- త్లిా యొక్ా అక్ా
भतीजा భతీజా =సోదర్చని కొడుకు
भतीजी భతీజీ =సోదర్చని కూతుర్చ
भानजा భాింజా =మేనలుాడు-చెలెాలి కొడుకు
भानजी భాింజీ =మేనకోడలు-చెలెాలి కూతుర్చ
घर जमाई ఘర్ జమాయి =ఇలారికపు అలుాడు
बहू బహ =కోడలు
दत्तक द्वपता దతతక్ట్ పిత =దతత తిండ్రి
दत्तक माता దతతక్ట్ మాత =దతత తలిా
दत्तक पुत्र దతతక్ట్ పుత్ర్ =దతత పుత్రుడు
पर पोता ప్ర్ పోత =మునిమనుమడు
पर पोती ప్ర్ పోతీ =మునిమనుమరాలు
समिी సింధీ =వియయింకుడు
समद्विन సింధిన్ =వియయపురాలు
दू र का ररश्तेदार దూర్ కా రిషేతద్వర్ = దూరపు బిందువు
सौतेली मााँ సౌతేలీ మాైఁ = సవతి తలిా
सौतेले द्वपता సౌతేల పిత = సవతి తిండ్రి

236
ఈ పుస్తకం లోని ప్రతి పాఠం వీడియోల రూరంలో మన VRR TUTORIALS Youtube channel లో అలానే
VRR TUTORIALS Mobile app లో అందుబాటులో ఉన్నా యి, ఆ వీడియోలు చూస్తత ఈ పుస్తకం చదివితే మరంత సులువుగా
నేర్చు కోగలుగుతార్చ. హందీ మరయూ ఇంగ్ల ీష్ online Classes లో జాయిన్ అవ్వ డానికి 9603339977,7901339977 ని
స్ంప్రదించగలర్చ.
 द्विया క్రయ
ి

जानाజానా=వళ్ళుట)అ) लौटनाలౌట్లి=తిరిగ్వవచుు)అ)
आनाఆనా=వచుుట)అ) भेजनाభేజాి=ప్ింపుట
खेलनाఖేలనా=ఆడుట सकनाసకాి=చేయగలుగు
कूदनाకూద్వి=దుముకుట)అ) भरनाభరాి=నిింపుట
चाहनाచాహాి=కోర్చకొనుట / అనుకొనుట द्वनकलनाనికలి= బయటికివచుుట / పారిపోవుట/
दे खनाదేఖ్ని=చూచుట వేరగుట/ బయలుదేర్చట)అ)
सुननाసున్ నా=వినుట रक्षा करनाరక్షాకరాి=రక్షిించుట
द्वमलनाమిలి=కలియుట/దరకుట लगानाలగానా=పెట్టసకునుట, ఉించుకొనుట, నాట్టట
रखनाరఖ్ని=ఉించుట माननाమానాి=ఒపుపకొను, అనుకొను
रोकनाరోఖ్ని=ఆపుట मनानाమనానా=ఒపిపించుట, జర్చపుట)ప్ిండుగ)
रहनाరహాి=నివసిించుట)అ) माना करनाమన్న కర్నా =వదు్ అనడిం
डरनाడరాి=భయప్డుట)అ) खोलनाఖోలి=తెరయుట

होनाహోనా=అగుట,ఉిండడిం खरीदनाఖరీద్వి=కొనుట

जीनाజీనా=బ్రతుకుట)అ) ओढ़नाఓడాి=కపుపకొను

मरनाమరాి=మరణించుట)అ) जीतनाజీతి=గెలువుట

मारनाమారాి=కొట్టసట / చింపుట सीना/द्वसलाई करना సీనా/శ్చలాఈ కరాి=కుట్టసట

पूजा करनाపూజాకరాి=పూజిించుట सजानाసజానా=అలింకరిించుట

बताना / कहनाకహాి=చెపుపట हाँ सनाహసి=నవుాట

बुलानाబులనా=పిలుచు / మాట్లాడిించుట िोनाధోనా=ఉతుకుట,కడుగుట

बोलनाబోలి=మాట్లాడు साि करनाసఫ్ కరాి=శుభ్రప్రచుట

भूलनाభూలి=మరచిపోవు पास आनाపాస్ ఆనా=దగగరికివచుుట

खानाఖ్ననా=తినుట पहुाँ चनाప్హించ్ నా =చేర్చట)అ)

चखनाచఖ్ని=ర్చచిచూచు डालनाడాలి=వేయుట,పోయుట
पीना పీనా=త్రాగుట घटनाఘట్లి=తగుగట

चलनाచలి=నడచుట)అ) खीोंचनाఖ్తనాుు=గ్లయు,లగుట

लानाలనా=తెచుు पूछनाపూచాి=అడుగుట

237
ఈ పుస్తకం లోని ప్రతి పాఠం వీడియోల రూరంలో మన VRR TUTORIALS Youtube channel లో అలానే
VRR TUTORIALS Mobile app లో అందుబాటులో ఉన్నా యి, ఆ వీడియోలు చూస్తత ఈ పుస్తకం చదివితే మరంత సులువుగా
నేర్చు కోగలుగుతార్చ. హందీ మరయూ ఇంగ్ల ీష్ online Classes లో జాయిన్ అవ్వ డానికి 9603339977,7901339977 ని
స్ంప్రదించగలర్చ.
जोड़नाజోడాి=జోడిించు बहनाబహాి=ప్రవహించు
समझनाసమఝాి=తెలుసుకొనుట रटनाరట్లి=కింటసతించేయు,బట్టసప్ట్టసట
नहानाనాహానా=సినించేయుట सूखनाస్తఖ్ని=ఆర్చట
द्वगरनाగ్వరాి=ప్డుట उबलनाఉబలి=ఉడుకుట
पकड़नाప్కడాి=ప్ట్టసకొనుట उबालनाఉబాలి=ఉడికిించుట
हाद्वसल करनाహాసిల్ కరాి= పిందు/ సధిించు चढ़नाచడాి=ఎకుుట
िैलना ఫైలి=వ్యయపిించుట बोंद करनाబింద్ కరాి=ఆపుట
सहन करना సహన్ కరాి=భరిించు कपड़े पहनना / पहनना కప్డే ప్హనాి యా
पूरा करनाపూరాకరాి=పూరితచేయు ప్హనాి =ధ్రిించుట
अद्वभनय करना అభినయ్ కరాి=నటిించు जोड़कर रखना జోడ్ కర్ రఖ్ని=కలపిఉించు
चालू करना, प्रारम्भ करना / शुरू करना साद्वबत करनाసబిత్ కరాి=నిరూపిించుట
చాలకరాి, ప్రారింభ్ కరాి, శురూకరాి= रों गनाరింగాి=రింగులువేయుట
ప్రారింభిించుట / మొదలుపెట్టసట पूरा करनाపూరాకరాి=పూరితచేయు
सलाह दे ना సలహ్ దేనా=సలహాఇచుు ध्यान दे नाధ్యయన్ దేనా=శ్రదిఉించు
नीचेआना, उतरना నీచేఆనా, ఉతరాి= క్రిిందకిదిగు, जोड़नाజోడాి=జోడిించుట
క్రిిందకివచుుట द्ववचार करनाవిచార్ కరాి = ఆలోచిించుట
आज्ञा दे नाఆజాఞదేనా=ఆజాఞపిించుట उपयोग करना / काम में लाना ఉప్యోగ్ కరాి /
उत्तरदे नाఉతతర్ దేనా =సమాద్వనింఇచుు కాిం మే లనా =ఉప్యోగ్వించుట
प्रयास करनाప్రయాస్ కరాి =ప్రయతిిించు अोंदर रखना అిందర్ రఖ్ని =లోప్ల ఉించు
बचनाబచ్ నా=మిగులుట,తపిపించుకొనుట भोजन पकाना భోజన్ ప్కానా =ఆహారిం విండుట
जगानाజగానా=మేల్కులుపుట ठीक करना ఠీక్ట్ కరాి =సరిచేయు
मोड़नाమోడాి=మలుపుత్రిపుపట,మడచుట आदर करनाఆధ్ర్ కరాి=గౌరవిించుట
छोड़ दे नाఛోడేదనా=వదలివేయుట पार करना పార్ కరాి=ద్వట్టట
द्ववनती करना వినతీకరాి= వినివిించుట, द्वदखाई दे ना / पड़ना దిఖ్నఈ దేనా / ప్డనా=
అభయరిిించుట కనబడుట
झुकनाఝుకాి=వింగుట, ల్కింగుట दबनाదబాి= అనగ్వపోవుట
बाों िनाబాింధ్యి=కట్టసట दबाना దబానా =నొకుుట
काटनाకాట్లి=కోయుట,కతితరిించుట द्वचल्लाना చిలానా =అరచుట
238
ఈ పుస్తకం లోని ప్రతి పాఠం వీడియోల రూరంలో మన VRR TUTORIALS Youtube channel లో అలానే
VRR TUTORIALS Mobile app లో అందుబాటులో ఉన్నా యి, ఆ వీడియోలు చూస్తత ఈ పుస్తకం చదివితే మరంత సులువుగా
నేర్చు కోగలుగుతార్చ. హందీ మరయూ ఇంగ్ల ీష్ online Classes లో జాయిన్ అవ్వ డానికి 9603339977,7901339977 ని
స్ంప్రదించగలర్చ.
उगना ఉగాి =ఉదయిించు, మొలకతుత पाना పానా =పిందుట
बदला लेनाబదల లేనా=ప్గ తీర్చుకోను, बढ़ना బఢాి =పెర్చగుట
उगानाఉగానా=ప్ిండిించుట / పెించుట द्वकराये पर लेना కిరాయే ప్ర్ లేనా =అదెదకు
खोदना ఖోద్వి =త్రవుాట తీసుకొనుట
अलग करना అలగ్ కరాి =వేర్చ చేయు आशा करना ఆశా కరాి =ఆశిించుట
पहरा दे ना ప్హారా దేనా=కాప్ల కాయు आद्वतथ्य करना ఆతిధ్య కరాి =ఆతిధ్యమిచుుట
बााँ टना బానాసు =ప్ించుట द्वशकार करना షికార్ కరాి =వేట్లడుట
छलना/िोखा दे ना ఛల్ ధోఖ్న దేనా =మోసము आग लगाना ఆగ్ లగానా =కాలుుట, నిపుప పెట్టసట
చేయుట मन लगना మన్ లగాి =మనసు లగిిం చేయుట
बदलना బదలి =మార్చుట दखल दे ना దఖల్ దేనా =జోకయిం చేసుకొనుట
द्वगराना గ్వరానా =ప్డవేయుట सूद्वचत करना స్తచిత్ కరాి =తెలుపుట
कमाना కమానా =సింపాదిించుట खोजना ఖోజాి =వదకుట
द्वमटना మిట్లి=నాశనమగుట इस्त्री करना ఇస్త్రీ కరాి =ఇస్త్రీ చేయుట
खेती करना ఖేతీ కరాి =వయవసయిం చేయుట ढोना ఢోనా =మోయుట
क्तखलाना ఖిలనా =తినిపిించుట, ఆడిించుట जानना జానాి =తెలుసుకొనుట
लड़ना లడాి =పోట్లాడుట बोंद करना బింద్ కరాి =ఆపుట, కటసడిం
मछली मारना మచీా మారాి=చేప్లు ప్ట్టసట खोना ఖోనా =పోగట్టసకొనుట
लगाना లగానా =పెట్టస प्यार करना పాయర్ కరాి =ప్రేమిించుట
भागना భాగాి =ప్రిగెతుత शादी करना ష్ట్రదీ కరాి =పెళ్లా చేసుకొనుట
जलना జలి =మిండుట द्वमलाना మిలి =కలుపుట
बुझना బుజాాు =ఆర్చట सुिारना / ठीक करना సుధ్యరాి/ఠీక్ట్ కరాి
उड़ना ఉడాి =ఎగుర్చట =సింసురిించుట, బాగు చేయుట
जम जाना జిం జానా =గటిస ప్డుట, పేర్చకొనుట, दू ि दु हना దూధ్ దుహానా =పాలు పితుకుట
తోడుకొనుట घुल द्वमल जाना ఘుల్ మిల్ జానా =కలసిపోవుట
जुआ खेलना జుఆ ఖేలి =జూదిం ఆడుట गलत समझना గలత్ సమఝాి =తపుపగా
जमा करना / इकट्ठा करना /समेटना జామా కరాి అనుకొనుట
/ ఇకుట్లస కరాి / సమేటాన =ప్రోగు చేయుట द्वहलना హలి =కదులుట

कसना కసి =బిగ్వించు ठोकना ఠోకాి = మేకు కొట్టసట

239
ఈ పుస్తకం లోని ప్రతి పాఠం వీడియోల రూరంలో మన VRR TUTORIALS Youtube channel లో అలానే
VRR TUTORIALS Mobile app లో అందుబాటులో ఉన్నా యి, ఆ వీడియోలు చూస్తత ఈ పుస్తకం చదివితే మరంత సులువుగా
నేర్చు కోగలుగుతార్చ. హందీ మరయూ ఇంగ్ల ీష్ online Classes లో జాయిన్ అవ్వ డానికి 9603339977,7901339977 ని
స్ంప్రదించగలర్చ.
चलाना చలనా =నడుపుట द्वबताना బితనా =గడుపుట
तैयार करना తయార్ కరాి =తయార్చ చేయుట थूकना థూకాి =ఉమిమ వేయుట
दण्ड दे ना దిండ్ దేనా =దిండిించుట बरबाद करना బరాబద్ కరాి =నాశనిం చేయుట
वापस पाना వ్యప్స్ పానా =వ్యప్సు పిందుట िैलाना ఫైలనా =వ్యయపిింప్జేయుట
घुमाना ఘుమానా = త్రిపుపట उछलना ఉఛలి =ఎగుర్చట, గింతులు వేయుట
अनुभव करना అనుభవ్ కరాి =అనుభవిించుట खड़ा होना ఖడా హోనా =నిలబడుట
उल्टी करना ఉలీస కరాి =వ్యింతి చేసుకొనుట चोरी करना చోరీ కరాి =దింగతనిం చేయుట
प्रतीक्षा करना ప్రతీక్షా కరాి =ఎదుర్చ చూచుట कदम रखना కదిం రఖ్ని =ప్రవేశిించుట
चाहना చాహాి =కోర్చట डों क मारना డింక్ట్ మారాి =తేలు మొదలగునవి
गमण करना గర్మ కరాి = రెచుగట్టసట కుట్టసట
द्वहलाना హలనా =కదిలిించుట ददण होना దర్ద హోనా =నొపిప పుట్టసట
रोना రోనా =ఏడుుట कपड़े उतारना కప్డే ఉతరాి =బటసలు విపుపట
पोोंछना పఛాి =తుడుచుట, దుముమ దులుపుట डु बाना డుబానా =ముించుట
द्ववभाद्वजत होना విభాజిత్ కరాి =విభజిింప్బడుట घटाना ఘట్లనా =తగ్వగించుట
चौड़ा करना చౌడా కరాి =వడలుప చేయు ढू ाँ ढना ఢింఢాి =వదకుట
पीटना పీట్లి =కొట్టసట कसम खाना కసిం ఖ్ననా =ఒట్టస పెట్టసట
उत्पन्न करना ఉతపన్ి కరాి =సృషిసించు बुहारना బుహారాి =ఊడుుట
झगडा करना ఝగడా కరాి =పోట్లాడుట तैरना తైరాి =ఈదుట
घूमना ఘూమాి =తిర్చగుట सोंभालना సింభాలి =నిరాహించుట
बजाना బజానా =మ్రోగ్వించుట कम करना కిం కరాి=తగ్వగించుట
बेचना బేచాి =అముమట छु डानाఛుడానా=వదిలిించు
द्वदखाना దిఖ్ననా =చూపిించుట पढ़ाना ప్ఢానా =బోధిించుట
छानना ఛానాి =వడబోయుట, జలిాించుట परीक्षा लेना ప్రీక్షా లేనా
डूबना డూబాి =మునుగుట =ప్రీక్షిించుట,ప్రిశీలిించుట

िेंकना ఫేింకాి =విసరివేయుట, దుబారా ఖర్చు प्रयत्नकरना ప్రయత్ి కరాి =ప్రయతిిించు

చేయుట द्वनयुक्तकरना నియుక్ట్త కరాి = నియమిించుట
मुस्कुराना ముసుురానా =చిర్చనవుాలు చిిందిించు सोंचाद्वलत करना సించాలిత్ కరాి = నిరాహించుట
बोना బోనా =నాట్టట स्वीकार करना సీాకార్ కరాి = అింగ్లకరిించుట
240
ఈ పుస్తకం లోని ప్రతి పాఠం వీడియోల రూరంలో మన VRR TUTORIALS Youtube channel లో అలానే
VRR TUTORIALS Mobile app లో అందుబాటులో ఉన్నా యి, ఆ వీడియోలు చూస్తత ఈ పుస్తకం చదివితే మరంత సులువుగా
నేర్చు కోగలుగుతార్చ. హందీ మరయూ ఇంగ్ల ీష్ online Classes లో జాయిన్ అవ్వ డానికి 9603339977,7901339977 ని
స్ంప్రదించగలర్చ.
युक्त होना యుక్ట్త హోనా = బాగుిండుట द्वमटाना మిట్లనా =నాశనము చేయుట,చెర్చపుట
तैयार होनाతయార్ హోనా=తయార్చ అగు द्वनचोड़ना నిఛోడాి =పిిండుట
परामशण लेना/करना ప్రామర్ష లేనా/కరాి = सााँ स लेना సింస్ లేనా = ఊపిరితీసుకొనుట
ప్రామరిశించుట द्वगनना గ్వనాి =లెకుపెట్టసట
उिार लेना ఉధ్యర్ లేనా =అపుప తీసుకొనుట सूोंघना స్తింగాి =వ్యసన చూచుట
समपणर् करना సమరపణ్ కరాి =సమరిపించు चबाना చబానా =నమలుట
वादा करना వ్యద్వ కరాి =ప్రమాణిం చేయుట चरना చరాి =గడిి మేయుట
लपेटना లపేట్లి =చుట్టసకొనుట तोडना తోడాి =ప్గులగట్టస,విరగగట్టస
िुलानाధులనా=ఉతికిించు लजाना లజానా =సిగుగప్డుట
गुस्सा करना గుసస కరాి=కోప్పడు सुखाना స్తఖ్ననా =ఆరబ్జట్టస
द्वववश करना వివశ్న కరాి =నిరోదిించు कोसनाకోసి=శపిించు
द्वशकायत करना షికాయత్ కరాి =ఫిరాయదు చేయు खाों सना ఖ్నింసి =దగుగట
गुर द्वसखाना గుర్ సిఖ్ననా =ఉపాయాలను నేరిపించు छीोंकना ఛ్లింకాి =తుముమట
सोंकेत दे ना సింకేత్ దేనా =సింకేతిం ఇచుు मालूम करना మాలిం కరాి=తెలుసుకొను
नकल करना నకల్ కరాి =అనుకరిించు मालूम होनाమాలిం హోనా=తెలియుట
व्यय करना వయయ్ కరాి = ఖర్చు చేయుట झुकाना ఝుకానా =వించుట
द्वनयोंत्रर् करना నియింత్రణ్ కరాి =నియింత్రిించు मानना మానాి =నముమట / అింగ్లకరిించుట /
सहयोग दे ना సహోయగ్ దేనా =సహకరిించుట అనుకొనుట
रें गना రెింగాి =ప్రాకుట द्वज़म्मेदार होना జిమెమద్వర్ హోనా =భాదయత
पचाना/हजम करना ప్చానా/హజిం కరాి వహించు
=జీరిాించుకొనుట प्रभाव डालना ప్రభావ్ డాలి =ప్రభావము చూపు
द्वनदे श दे ना నిర్చదశ్న దేనా =స్తచనలిచుుట लद्वक्षत करना, द्वनशाना बनाना లక్షిత్ కరాి,
छलाों ग लगाना ఛలింగ్ లగానా =కుపిపగింతులు నిశానా బనానా =గురిపెట్టసట
వేయుట याद करनाయాద్ కరాి=గుర్చతకు తెచుుకోను
परे शान करना ప్ర్చష్ట్రన్ కరాి =ఇబబింది పెట్టసట कुचलनाకుచలి=నలగ గట్టస, చూరాిం చేయు,
भीगना భీగాి =తడచుట కాలితో త్రొకుుట

इनकार करना ఇింకార్ కరాి=తిరసురిించు याद आनाయాద్ ఆనా=గుర్చతకు రావడిం

द्वभगोना భిగోనా =తడపుట, నానబ్జట్టసట

241
ఈ పుస్తకం లోని ప్రతి పాఠం వీడియోల రూరంలో మన VRR TUTORIALS Youtube channel లో అలానే
VRR TUTORIALS Mobile app లో అందుబాటులో ఉన్నా యి, ఆ వీడియోలు చూస్తత ఈ పుస్తకం చదివితే మరంత సులువుగా
నేర్చు కోగలుగుతార్చ. హందీ మరయూ ఇంగ్ల ీష్ online Classes లో జాయిన్ అవ్వ డానికి 9603339977,7901339977 ని
స్ంప్రదించగలర్చ.
याद रखनाయాద్ రఖ్ని =గుర్చత పెట్టసకోను / ठोकर लगाना ఠోకర్ లగాి =హాని కలిగించుట,
ఉించుకోను దెబబతగులుట
याद द्वदलानाయాద్ దిలనా=గుర్చత చేయు समाप्त करना సమాప్త కరాి =పూరిత చేయుట
याद होनाయాద్ హోనా=గుర్చత ఉిండడిం पीसना పీసి =విసర్చట,ర్చబుబట
याद रहनाయాద్ రహి=గుర్చత ఉించుకోవడిం शमाण नाషరామనా=సిగుగప్డు
द्ववश्लेषर् करना విశేాషణ్ కరాి =విశేాషిించు िकेलनाధ్కేలి=త్రోయుట
घोषर्ा करना ఘోషణా కరాి =ప్రకటిించు, अटकना ఆటకాి =ఆగుట, చికుుకొనుట,గింతులో
చాటిింపు వేయు అడుిప్డుట
प्रबन्ध करना / व्यवस्था करना ప్రబింధ్ కరాి / तलना తలి =నూన్లో వేయిించుట
వయవసాథ కరాి =ఏరాపట్ట చేయు लादना లద్వి =బర్చవు మోపుట
कल्पना करना కలపనా కరాి =ఊహించు बिाई दे नाబధ్యయీ దేనా=అభినిందిించు
प्राप्त करना ప్రాప్త కరాి =పిందుట बुनना బునాి =అలుాట
आिमर् करना ఆక్రమణ్ కరాి =ద్వడి చేయు चोट खाना చోట్ ఖ్ననా =దెబబ తినుట,నషసిం
पुरस्कार दे ना పురసుర్ దేనా =బహుమతిచుు భరిించుట

सदस्य होना సదస్య హోనా =సభుయడగు घुसाना ఘుసి =దూర్చుట

वोंद्वचत करना వించిత్ కరాి =మోసగ్వించుట लटकना లటకాి =వ్రేలాడుట

रुकावट होना ర్చకావట్ హోనా = आगाह करना ఆగాహ్ కరాి =జాగ్రతతగా ఉిండమని
అింతరాయింకలుగు హెచురిించుట

आशीवाण द दे ना ఆశిరాాద్ దేనా =ఆశీరాదిించు अनुमान / अोंदाज लगाना అనుమాన్/అింద్వజ్

शतण लगाना శర్త లగానా =షరతు పెట్టస, ప్ిందెిం లగానా =అించనా వేయుట

కాయు उपजाना ఉపాజనా =ప్ిండిించుట, సగుచేయుట

प्रदान करना ప్రద్వన్ కరాి =అిందిించు नापना / मापना నాపాి/మాపాన =కొలుచుట

आद्ववष्कार करना ఆవిష్ట్రుర్ కరాి =నూతన కలపన, छीनना ఛ్లనాి =లగుకోనుట

కొతత విషయిం కనుగనుట िटकारना ఫట్లురాి =తిట్టసట, చీవ్యట్టా పెట్టసట
द्वनमन्त्रर् दे ना నిమింత్రణ్ దేనా =ఆహాానిించుట िक्का दे ना ధ్కాు దేనా =త్రోయుట
जााँ च-पड़ताल करना జాించ్-పడాాల్ క్రాన= छपना ఛపాి =ముద్రిించబడుట
ప్రిశీలిించుట, తనిఖ్త చేయుట, దరాయపుత చేయుట छपानाఛపానా=ముద్రిించుట
अनुरोि करना అనురోధ్ కరాి =బ్రతిమలడుట हल करना హాల్ కరాి =ప్రిషురిించుట

242
ఈ పుస్తకం లోని ప్రతి పాఠం వీడియోల రూరంలో మన VRR TUTORIALS Youtube channel లో అలానే
VRR TUTORIALS Mobile app లో అందుబాటులో ఉన్నా యి, ఆ వీడియోలు చూస్తత ఈ పుస్తకం చదివితే మరంత సులువుగా
నేర్చు కోగలుగుతార్చ. హందీ మరయూ ఇంగ్ల ీష్ online Classes లో జాయిన్ అవ్వ డానికి 9603339977,7901339977 ని
స్ంప్రదించగలర్చ.
द्वपघलना పిఘలి =కర్చగుట, ద్రవిించుట द्वचपकना చిప్కాి =అతుకొునుట,ప్నిలో
द्वपघलानाపిఘాానా=క్రిగిించుట, ద్రవిింప్ జేయుట నిమగిమగుట

चीरना చీరాి =చీలుుట,చిించుట ठहरना ఠహరాి =ఆగుట, ఉిండుట

भाग लेनाభాగ్ లేనా=పాల్కగను रगड़नाరగడాి=ర్చదుదట

लुढ़कना లుడకాి =దర్చాట ताकना / घूरना తకాి/ఘూరాి =తీక్షణింగా

डााँ टना డాింట్లి =తిటసడిం, బ్జదరిించుట, చూచుట, ఉరిమిచూచుట

మిందలిించుట सूजना స్తజాి =వ్యయుట

खरोोंचना ఖరోచాి =గోకుట,గ్లకుట झूलना डोलना ఝూలి/డలి =ఊగుట

बीनना బీనాి =ఏర్చట िाड़ना ఫాడాి =చీలుుట, చిించుట

द्विसलना ఫిసలి=జార్చట प्रसाररत होना ప్రసరిత్ హోనా =ప్రచారిం అగుట

घबरानाఘబరానా=కింగార్చప్డు बदबू मारना బదూబ మారాి =కింపుకొట్టస

द्वनगलना నిగలి =మ్రింగుట मुड़ना ముడాి =తిర్చగుట, వింగుట

िीमा पड़ना ధీమా ప్డాి =మిందగ్వించుట मोड़ना మోడాి =ముడుచుట

परखना / आजमाना ప్రఖ్ని / ఆజామనా उकसाना/भड़कना ఉకాసనా/భడకాి =రెచుగోట్టసట

=ప్రీక్షిించుట टहलना టహలి =తిర్చగుట
दोहराना దహరానా =రెటిసింపు చేయుట िुसिुसाना ఫుసు్సనా =గుసగుసలడుట
छु टकारा पाना ఛుట్లురా పానా =విముకిత िमकी दे ना ధ్ింకీ దేనా =బ్జదిరిించుట, భయపెట్టస
పిందుట िटना, टू टना ఫట్లి, టూట్లి =ప్గులుట,విర్చగుట
द्वसकुड़ना సికుడాి =ముడతలు ప్డుట, पैदा करना పైద్వ కరాి =జనమ నిచుు
ముడుచుకొనుట ओसाना ఒసనా =పై నుిండి క్రిిందపోస్తత గాలికి
द्वबखेरना / द्वछतराना బిఖేరాి/ఛిత్రానా = చెలా ఆరబోయుట
చెదురగుట औटना ఔింట్లనా =మరగకాచుట/మరిగ్వించుట
मुकाबला करना ముకాబాా కరాి =పోట్ట ప్డుట पलटनाప్లట్లి=తిరగవేయుట
छलकना ఛలకాి =తనకుట उछालनाఉచాలి=ఎగురవేయుట
पोोंछनाపించాి=తుడుచుట पता होनाప్త హోనా=తెలియుట
िुहार करना ఫుహార్ కరాి =పిచికారీ చేయు पता चलनाప్త చలి=తెలియుట/ అరథమవుట
हकलाना హకాానా =నతితగా మాట్లాడుట पता करनाప్త కరాి=తెలుసుకొనుట
घोलना ఘోలి =కరిగ్వించుట िायदा उठानाఫాయాద ఉఠానా=లభిం పిందుట
243
ఈ పుస్తకం లోని ప్రతి పాఠం వీడియోల రూరంలో మన VRR TUTORIALS Youtube channel లో అలానే
VRR TUTORIALS Mobile app లో అందుబాటులో ఉన్నా యి, ఆ వీడియోలు చూస్తత ఈ పుస్తకం చదివితే మరంత సులువుగా
నేర్చు కోగలుగుతార్చ. హందీ మరయూ ఇంగ్ల ీష్ online Classes లో జాయిన్ అవ్వ డానికి 9603339977,7901339977 ని
స్ంప్రదించగలర్చ.
जोंभाई लेना జింభాయీ లేనా=ఆవులిించుట प्राप्त होनाప్రాప్త హోనా=అిందుట /చేర్లట
खराण टे मारना ఖర్రాటే మారాి=గురక పెట్టసట दबाव डालनाదబావ్ డాలి=ఒతితడి పెట్టసట
इों तजाम करना ఇింతజాిం కరాి=ఏరాపట్ట చేయుట चद्वकत होना / आियण होना / चौोंकना చకిత్ హోనా
चुबाना చుబానా=గుిచచడిం / ఆశ్చర్య హోనా / చౌకాి=ఆశురయపోవుట
चुबना చుబాి =గుిచుచక్్వడిం चौोंकानाచౌింకానా=ఆశురయప్రచుట
तोंग करनाతింగ్ కరాి=చిరాకు పెట్టసట ,విసుగు चुप करानाచుప్ కరానా=ఊర్చకోబ్జట్టసట
కలిగ్వించుట मरोड़नाమరోడాి=పురిపెట్టసట, మెలిపెట్టసట
द्वबगड़ जानाబిగడ్ జానా=చెడిపోవడిం भौोंह मरोड़नाభౌనా మరోడాి=ఆసహయించుకోనుట
द्वबगाड़नाబిగాడాి=చెడగటసడిం ढे र लगानाఢేర్ లగానా=క్ుపపగా పోయడిం
चूकनाచూకాి / चूक जानाచూక్ట్ జానా=త్పపపట, द्ववकद्वसत होनाవికసిత్ హోనా=అభివృదిి చెిందుట
తపుపచేయుట द्ववकद्वसत करनाవికసిత్ కరాి=అభివృదవధ పర్చుట
चूसनाచూసి=ప్ీలుచట तारीि करनाతరీఫ్ కరాి=ప్రసింసిించు.
गुस्सा आनाగుసస ఆనా=క్్పిం రావడిం सान दे नाసన్ దేనా=సన పెట్టసట
काबू करनाకాబూ కరాి= నియింత్రిించడిం दाों त माों जनाద్వింత్ మామాజు=ప్ళ్ళు తోముట
काबू पानाకాబూ పానా=వశ్ిం లోనిక్ర चाटनाచాట్లి=నాక్ుట
తచుచక్్వడిం डकारनाడకారాి=త్రించుట
स्थद्वगत करना / टालना సతగ్వత్ కరాి / द्वझझकनाఝిఝాకి=సింక్్చిించుట
ట్లలి=తపిపించుకొను,వ్యయిద్వ వేయు लेटनाలేట్లి=ప్డుకొనుట
काों पनाకాింపాి=వణుకుట गुनगुनानाగుింగునానా=గణుగుట/ కూని రాగిం
चक्कर आनाచకుర్ ఆనా=తల తిర్చగుట / క్ళ్ళే తీయుట
తిర్చగుట द्वससकनाసిసకాి=వెక్రా వెక్రా ఏడుచట
छानाఛానా=అలుముకోను,వ్యయపిించు लूटनाలట్లి=దొ ింగిలిించుట
पटकनाప్టకాి=ఎతిత క్రిింద ప్డవేయుట हारनाహారాి=ఓడిపోవుట,నిరాశ చెిందుట
चुरानाచురానా=దింగ్వలిించుట పోగట్టసకొనుట, వదలిపెట్టసట
गुजरनाగుజరాి=గడుచుట हरानाహరానా=ఓడిించుట
गुजारनाగుజారాి=గడపుట क्तखलनाఖిలి=విక్సిించుట
टपकनाటప్కాి=క్ార్లట दहाड़नाద్వహాడాి=గరిజించుట

244
ఈ పుస్తకం లోని ప్రతి పాఠం వీడియోల రూరంలో మన VRR TUTORIALS Youtube channel లో అలానే
VRR TUTORIALS Mobile app లో అందుబాటులో ఉన్నా యి, ఆ వీడియోలు చూస్తత ఈ పుస్తకం చదివితే మరంత సులువుగా
నేర్చు కోగలుగుతార్చ. హందీ మరయూ ఇంగ్ల ీష్ online Classes లో జాయిన్ అవ్వ డానికి 9603339977,7901339977 ని
స్ంప్రదించగలర్చ.
भौोंकनाబౌనాుు=మొర్లగుట भीख माों गनाభీఖ్ మానాగు=బిక్షమడుగుట
सड़नाసడాి=క్ుిలుాట मतदान करना=మతదన్ కరాి=ఓటు వేయుట
सोखनाసోఖ్ని=ప్ీలుచక్ొనుట अध्ययन करनाఅధ్యయయన్ కరాి=అధ్యయయనిం
मलनाమలి=ర్లదు్ట/త్రోముట చేయుట

राह दे खनाరాహ్ దేఖ్ని=ఎదుర్చ చూచుట मािी माों गना / क्षमा माों गनाమాఫీ మానాగు / క్షమ

आद्वलोंगन करना / सीने से लगाना / गले लगना మాింగాి=క్షమాపణ అడుగుట

ఆలిింగన్ కరాి/ సీనే సే లగానా/గలే उपहरर् करनाఉప్హరన్
లగాి=కౌగ్వలిముుకోనుట కరాి=అపహరిించడిం)కిడాిప్ చేయుట)
सवारी करनाసవ్యరీ కరాి=సారీ చేయుట दान करनाద్వన్ కరాి=ద్వనిం చేయుట
चीखनाచీఖ్ని=అర్చచుట,కేకలు వేయుట
द्वचत्रकारी करनाచిత్ర్ కారీ కరాి=బ్ొ మమలు
लात मारनाలత్ మారాి=తనుిట గ్లయుట
सीटी बजाना సీట్ట బజానా=ఈల వేయుట तह लगाना తహ్ లగానా=మడత పెట్టసట
चुम्बक लेनाచుమాబక్ట్ లేనా=ముదుద పెట్టసకొనుట लटकाना/टाों गनाలట్లునా / టాింగ్ద
टक्कर मारनाటకుర్ మారాి=ఢీక్ొటుటట నా=వ్రేలాడదీయుట
कोंघी करना=కింఘీ కరాి=త్ల దురవపిక్్వడిం घुटनोों के बल बैठनाఘుట్లి కే బల్
द्वछलका उतारनाఛిలు ఉతరాి=తకులు తీయుట బైఠాి=మోక్ాళ్ళే పైన కూరొునుట
खरीदारी करनाఖరీద్వరీ కరాి=షాప్ిింగ్ద చేయడిం मुक्का मारनाముకాు మారాి=గ్రుదదడిం
सजा दे नाసజా దేనా=శ్చక్షిించుట न्याय करनाనాయయ్ కరాి=నాయయిం చేయుట
ताली बजाना తలీ బజానా=చపపటు
ా క్ొటుటట. कैद करना=కైద్ కరాి=ఖ్ద
ై ు చేయుట
भाषर् दे नाభాషన్ దేనా=పరసింఘించుట खटखटाना ఖట్ ఖట్లనా=తలుపు తట్టసట
क्तखसकाना/हटानाఖిసునా / जोड़ लगानाజోడ్ లగానా=జోడిించుట, కూడుట
హట్లనా=తలగ్వించుట / జర్లపపట गुर्ा करनाగుణా కరాి=గుణకారిించుట
झाों कनाఝాింకాి=త ింగి చతచుట द्ववभाजन करनाవిభాజన్ కరాి=విభజిించుట
पैसे दे ना / पैसे अदा करनाపైసే దేనా / ప్ైసర అద్వ छान-बीन करनाఛాన్ బీన్ కరాి=విచార్ణ
కరాి=డబ్ుులు ఇచుుట చేయుట
पास जाना=పాస్ జానా/నిక్ట్ జానా=దగు ర్గా हमला करनाహమాా కరాి=ద్వడి చేయుట

వెళ్ళేట

245
ఈ పుస్తకం లోని ప్రతి పాఠం వీడియోల రూరంలో మన VRR TUTORIALS Youtube channel లో అలానే
VRR TUTORIALS Mobile app లో అందుబాటులో ఉన్నా యి, ఆ వీడియోలు చూస్తత ఈ పుస్తకం చదివితే మరంత సులువుగా
నేర్చు కోగలుగుతార్చ. హందీ మరయూ ఇంగ్ల ీష్ online Classes లో జాయిన్ అవ్వ డానికి 9603339977,7901339977 ని
స్ంప్రదించగలర్చ.
प्रद्वतरोि करनाప్రతిరోద్ కరాి=తిర్లగుబ్ాటు पढ़ा-द्वलखाना/द्वशद्वक्षत करनाప్ఢా-లిఖ్ానా/ శ్చక్షిత్
చేయుట క్రాన=చదివిించడిం
द्वनवेश करनाనివేష్ కరాి=పెట్టసబడి పెట్టసట ख्याल रखनाఖయాల్ రఖ్ని=జాగ్రతతగా చూసుకోను
थोपनाథోపాి=విధవించుట अच्छी दे ख-भाल करनाఅచీు దేఖ్నబల్
पहुों चानाప్హునాునా=చేర్వేయుట కరాి=బ్ాగుగా చతసుక్్వడిం
पकडानाప్కడానా=అిందిించుట जान द्वबछानाజాన్ బిచానా=ప్రాణాలను అరిపించడిం
घुटन लगनाఘుటన్ లగాి=ఊపిరి ఆడకపోవడిం चुननाచునాి=ఏర్చట/పో ర గుచేయుట
उमस लगनाఉమస్ లగాి=ఉకుపోయడిం दु ः खददण बाों टनाదుఃఖ్ దర్ద బాట్లి=కషససుఖ్నలు
आयोजन करनाఆయోజన్ కరాి=నిరాహించుట ప్ించుకొనుట
गोंवानाగైఁవ్యనా=కోలోపవుట आलोचना करनाఆలోచనా కరాి=విమరిశించుట
डीोंग मारनाడీింగ్ మారాి=గొపపలు చెపుపకొనుట नीोंद उड़ जानाనీింద్ ఉడ్ జానా=నిద్ర చెడిపోవడిం

झपकी मारनाజపీు మారాి=క్ునుక్ు తీయుట सपना दे खनाసపాి దేఖ్ని=కలగనడిం

प्रोत्साद्वहत करना/बढ़ावा दे नाప్రోతసహత్ కరాి द्वनयाण त करनाనిరాయత్ కరాి=ఎగుమతి చేయుట

/బఢావ్య దేనా = పో ర త్ే హించుట आयात करनाఆయాత్ కరాి=దిగుమతి చేసుకొనుట

द्वदन ढलनाదిన్ ఢలి=స్తరాయసతమయిం అవుట. हवा चलनाహవ్య చలి=గాలి వీచడిం

झडनाఝడాి = రాలిపో వటిం शाद्वमल कर लेनाశామిల్ కర్ లేనా=జాయిన్

చేసుకోవడిం
घसीटनाఘసీట్లి=ఈడుడిం
गाडी खडी करनाగాడీ ఖడీ కరాి=వ్యహనిం
गुजाररश करनाగుజారీష్ కరాి= అభయరిన చేయుట
నిలప్డిం
जतानाజతనా=తెలియజేయుట
नसीयत दे ना నసీయత్ దేనా=మిందలిించుట
उखड जानाఉఖడ్ జానా=ఊడిపోవుట.
सुझाव दे ना సుఝావ్ దేనా=స్తచిించుట
उखाड़ जानाఉఖ్నడ్
सराहनाసరాహాి=మెచుచక్్వడిం
జానా=పెకలిించుట/ఊడగట్టసట
प्रस्ताव करनाప్రసతవ్ కరాి=ప్రతిపాదిించుట
छाज मेह बरसनाఛాజ్ మెహ్
బరసి=కుిండపోతగా వరషిం కురియుట अनदे खा करनाఅనదేఖ్న కరాి=ప్టిసించుకోకుిండుట

उपाय सूझनाఉపాయ్ స్తజాాు =ఆలోచన తటసడిం आग्रह करनाఆగ్రహ్ కరాి=బలవింతిం/ ఒతితడి

చేయుట
भगानाభగానా=తోలటిం / పరిగతిా ించుట
दु खनाదుఖ్ని=దుఃఖిం కలుగుట

246
ఈ పుస్తకం లోని ప్రతి పాఠం వీడియోల రూరంలో మన VRR TUTORIALS Youtube channel లో అలానే
VRR TUTORIALS Mobile app లో అందుబాటులో ఉన్నా యి, ఆ వీడియోలు చూస్తత ఈ పుస్తకం చదివితే మరంత సులువుగా
నేర్చు కోగలుగుతార్చ. హందీ మరయూ ఇంగ్ల ీష్ online Classes లో జాయిన్ అవ్వ డానికి 9603339977,7901339977 ని
స్ంప్రదించగలర్చ.
लागू करनाలగూ కరాి=అమలు उत्साद्वहत करनाఉతసహత్ కరాి=పో ర త్ేహించుట
చేయుట/అమలులోనిక్ర తెచుుట उिार करनाఉద్వదర్ కరాి=క్ాపాడుట
लागू होनाలగూ హోనా=అమలులోనికి వచుుట उत्तेद्वजत करनाఉతెతజిత్ కరాి=ఉతేా జిం ర్చకతితించుట
अपमान करनाఅప్మాన్ కరాి=అవమానిించుట उज्वल करनाఉజాల్ కరాి=ప్రకాశవింతిం చేయుట/
चुगली करनाచుగ్లా కరాి=చాడీలు చెపుపట అభివృదిి ప్ర్చచుట
रौोंदनाరౌద్వి=కాలితో త్రొకుుట/ కాల రాయుట. उच्चारर् करनाఉచాురన్ కరాి=ఉచచరిించుట
उों डेलना/उडे लनाఉిండేలి/ఉడేలాన=పార్బ్ో యు ईष्याण करनाఈరాషయ కరాి=ఈర్్య చిందు
ట/ఒలక్బ్ో యుట. आशीवाण द करनाఆశిరాాద్ కరాి=ఆశీర్ిదవించుట
ठु करानाఠుక్రానా=తిర్సారిించుట उम्मीद करनाఉమీమద్ కరాి=ఆశ్చించుట
द्वघसनाఘిసి=త్ుర్లముట/అర్గదీయుట/అర్లగు वकालत करनाవకాలత్ కరాి=వాదవించుట
ట घूोंघट डालनाఘూింఘట్ డాలి=ముసుగు
टु कडा करनाట్టకాి కరాి=ముక్ాలు చేయుట వేయుట

लोइयाों बनानाలోయియా=ఉిండలు చేయుట गीला करनाగ్లల కరాి=త్డపపట

मथनाమథాి=చిలక్డిం उलट जानाఉలట్ జానా=తిర్గబ్డిపోవుట

उिनना)ఉఫనాి)= పింగుట गप उडानाగప్ ఉడాి=పుకార్చా పుటిసించుట

िोद्वित होनाక్రోధిత్ హోనా=కోప్ప్డుట गभणवती होनाగర్వతీ హోనా=గర్వతి కావడిం

उपवास करनाఉప్వ్యస్ కరాి=ఉపవాసిం गोली मारनाగోలీ మారాి=గురి చతసి క్ాలచడిం

చేయడిం गोलमाल करनाగోలమల్ కరాి=చెలాచెదుర్చ

अनुभव करनाఅనుభవ్ కరాి=ఫీల్ అవపట చేయుట / గడబిడ చేయుట

अनुसरर् करनाఅనుసరన్ కరాి=అనుసరిించుట घृर्ा करनाగృణా కరాి=దేాషిించుట

अनुताप करनाఅనుతప్ కరాి=పశాచతాాప चाबुक मारनाచాబుక్ట్ మారాి=కొరడాతో కొట్టసట

పడుట तलाक दे नाతలక్ట్ దేనా=విడాక్ులు ఇచుచట

असम्मत करनाఅసమమత్ కరాి=సమమతిించక खडा होनाఖడా హోనా=నిలబడుట

పోవుట छु रा भोकनाచురా భోకాి=కతితతో పడుచుట

मजाक करनाమజాక్ట్ కరాి=ప్రిహాసిం చేయుట ताद्वलयााँ मारनाతలియా మారనా=చప్పట్టా కొటసడిం

आवृद्वत्त करनाఆవృతిత కరాి=వలేా వేయుట द्वनभणर करनाనిర్ర్ కరాి=ఆధ్యరప్డుట

उत्सगण करनाఉతసర్గ కరాి=అరిపించుట द्वनमाण र् करनाనిరామణ్ కరాి=నిరిమించుట

247
ఈ పుస్తకం లోని ప్రతి పాఠం వీడియోల రూరంలో మన VRR TUTORIALS Youtube channel లో అలానే
VRR TUTORIALS Mobile app లో అందుబాటులో ఉన్నా యి, ఆ వీడియోలు చూస్తత ఈ పుస్తకం చదివితే మరంత సులువుగా
నేర్చు కోగలుగుతార్చ. హందీ మరయూ ఇంగ్ల ీష్ online Classes లో జాయిన్ అవ్వ డానికి 9603339977,7901339977 ని
స్ంప్రదించగలర్చ.
द्वनराशा करना నిరాశా కరాి=నిరాశ్ పర్చుట सतकण करनाసతర్ు కరాి=హచచరిించుట
द्वनरुत्साद्वहत करना నిర్చతసహత్ सोंतुष्ट् करनाసింతుష్స కరాి=సింతృపిత చెిందుట
కరాి=నిర్లతాేహపర్చుట समथणन करनाసమరాథన్ కరాి=మదదతు ఇచుుట
पररचय करानाప్రిచయ్ కరానా=పరిచయిం बदाण स्त करनाబరాదస్త కరాి=భరిించుట
చేయుట हत्या करनाహతయ కరాి=హతయ చేయుట
द्वपसाब करनाపిసబ్ కరాి=మూత్ర విసర్జన द्वहसाब करनाహసబ్ కరాి=లెకులు కట్టసట
చేయుట लोइयाों बनानाలోయియా బనానా=ఉిండలు
सेकना సేకాి=కాలుుట చేయుట

द्वगरवी रखनाగ్వరీా రఖ్ని=తకట్టస పెట్టసట िेंटनाఫేింట్లి=గ్వలకోుటసడిం

जादू करनाజాదూ కరాి=మాయ చేయుట द्वघसनाఘిసి= తురమడిం/అరగదీయుట

ढीला पड़ जानाఢ్తల ప్డ్ జానా=మిందగ్వించుట / परोसना ప్రోసి=వడినచేయుట/వడిిించుట

బ్లహనిం అవుట व्रत करनाవ్రత్ కరాి=వ్రతిం చేయుట
कजण चुकानाకరజ్ చుకానా=అపుప తీర్చుట खुद कुशी करना=ఆతమహతయ చేసుకొనుట
मुरझा जानाమురజాా జానా=వ్యడిపోవుట पीछे पड़ना=వింట ప్డుట
दमन करनाదమన్ కరాి=అణచి వేయుట सटना=ఆనుకొనుట,అింట్టకొనుట
भर पेट खाना భర్ పేట్ ఖ్ననా=క్డుపప నిిండా सटाना=ఆనిించుట,అింటిించుట
తినడిం हजम होना=జీరామగుట

उदघाटन करनाఉద్వఘటన్=ప్రారింభిించుట टोकना=అడిగ్వించుట, అభయింతరిం చెపుపట

तबादला करनाతబాదల కరాి=బదిలీ చేయుట चुटकी बजाना=చిటికే వేయుట

आदान-प्रदान करनाఆద్వన్-ప్రద్వన్ सुन्न हो जाना=తిమిమరి ప్ట్టసట

కరాి=లవ్యదేవీ చేయుట/ఇచిుపుచుుకోనుట इज्जत द्वनकालना=ప్ర్చవు తీయుట
द्ववशवास करनाవిశాాస్ కరాి=నముమట इज्जत रखना=గౌరవిం నిలుపుకొనుట
व्याकुल होनाవ్యయకుల్ హోనా=క్లత్ చెిందుట इत्तला करना=తెలియజేయుట
मोल करनाమొల్ కరాి=బేరమాడుట इस्तीिा दे ना=రాజీనామా చేయుట
राज करनाరాజ్ హోనా=పాలిించుట कतराना=వనుకాడుట

राजी होना రాజీ హోనా=రాజీ ప్డుట खोंगालना=ప్రిశీలిించుట

षड्योंत्र करनाషడ్ యింత్ర్ కరాి=క్ుటర చేయుట बयान लेना=వ్యింగూమలిం తీసుకొనుట

248
ఈ పుస్తకం లోని ప్రతి పాఠం వీడియోల రూరంలో మన VRR TUTORIALS Youtube channel లో అలానే
VRR TUTORIALS Mobile app లో అందుబాటులో ఉన్నా యి, ఆ వీడియోలు చూస్తత ఈ పుస్తకం చదివితే మరంత సులువుగా
నేర్చు కోగలుగుతార్చ. హందీ మరయూ ఇంగ్ల ీష్ online Classes లో జాయిన్ అవ్వ డానికి 9603339977,7901339977 ని
స్ంప్రదించగలర్చ.
खराब हो जाना=పాడు అవుట गल जाना=కరిగిపోవుట
खरीदवाना=కొనిపించుట घोंटना=నలుపపట,నలగగొటుటట,ప్ిసుక్ుట
खामोश रहना=నిశ్శ బ్దింగా ఉిండుట गूंजना=ప్రతిధ్వ నిించుట
सिमट जाना=కుచించుకు పోవుట गोद में लेना=ఒడిలోనిక్ర త్మసుక్ొనుట
.

249
ఈ పుస్తకం లోని ప్రతి పాఠం వీడియోల రూరంలో మన VRR TUTORIALS Youtube channel లో అలానే
VRR TUTORIALS Mobile app లో అందుబాటులో ఉన్నా యి, ఆ వీడియోలు చూస్తత ఈ పుస్తకం చదివితే మరంత సులువుగా
నేర్చు కోగలుగుతార్చ. హందీ మరయూ ఇంగ్ల ీష్ online Classes లో జాయిన్ అవ్వ డానికి 9603339977,7901339977 ని
స్ంప్రదించగలర్చ.
 द्वियाद्ववशेषर्)క్రయ
ి ావిశేష్ణ్) క్రయ
ి ావిశేష్ణములు

अचानक అచానక్ట్ =అకసమతుతగా जल्दी से జలీద సే =త్ిర్గా

अक्सर అకసర్ =త్ర్చుగా ठीक समय पर ఠీక్ట్ సమయ్ ప్ర్ =సరైన
अनोंतर అనింతర్ =త్రాిత్ సమయమునిందు
आगे ఆగే =ముిందు द्वनयद्वमत तौर पर నియమిత్ తౌర్ ప్ర్ =
आजकल ఆజుల్ =ఈ రోజులోా క్ిమింత్పపక్ుిండా
आज ही ఆజ్ హీ =ఈరోజే. िीरे से ధీర్చ సే =నెమమదవగా
अनुक्षर् అనుక్షణ్ =పరతి క్షణిం सुचारू रूप से సుచార్చ రూప్ సే =సజావపగా
जल्दी జలీద =త్ిర్గా कभी कभी కభీ కభీ =అపపపడపపపడు, కొనిిసర్చా
जल्दी से जल्दी=తారతారగా शायद ही कभी శాయాద్ హీ కభీ =అర్లదుగా
जल्दी जल्दी జలీద జలీద =త్ిర్త్ిర్గా आज रात ही ఆజ్ రాత్ హీ =ఈ రోజు రాతిరక్ే
जल्दी ही జలీద హీ =వెింటనే आमतौर पर ఆింతౌర్ ప్ర్ =సాధార్ణింగా
कल కల్ =నినన, ర్చపు सप्ताद्वहक సపాతహక్ట్ =వార్
रोज రోజ్ =రోజూ सालाना సలి =సాింవత్ేరిక్
दे र దేర్ =ఆలసయింగా आक्तखरकार ఆఖిరాుర్ =చిటట చివరి
तुरोंत తురింత్ =వెింటనే बार बार బార్ బార్ =మర్ల మర్ల
अभी అభీ =ఇపపపడే प्रद्वत घोंटा ప్రతి ఘింట =పరతి గింటక్ు
हाल ही में హాల్ హీ మేైఁ =ఇటతవల अोंद्वतम అింతిిం =చివరి
द्विर ఫిర్ =మర్లా-మర్లా,మాటిమాటికీ दे र से దేర్ సే =ఆలసయింగా
कुछ ही दे र में కుఛ్ హీ దేర్ మేైఁ =క్ొదవ్సరపటిలో बाद में బాద్ మేైఁ =త్ర్లవాత్
हाथोोंहाथ హాథోైఁహాథ్స =పనిలోపని, తక్షణమే महीने के మహీనే కే =నెలవారీ
बाद బాద్ =త్ర్లవాత్ कभी नहीों కభీ నహీైఁ =ఎపపపడత క్ాదు
बाद में ही బాద్ మేైఁ హీ =త్ర్లవాతే आगामी ఆగామీ =రాబ్ో యే
पहले से ప్హేా సే =ముిందే हर रात को హర్ రాత్ కో =పరతిరోజూ రాతిర
केवल కేవల్ =క్ేవలిం कभी न कभी కభీ నా కభీ =అపపపడయ ఇపపపడయ
िीरे ధీర్చ =నెమమదవగా पहले से ప్హలే సే =ముిందుగా

250
ఈ పుస్తకం లోని ప్రతి పాఠం వీడియోల రూరంలో మన VRR TUTORIALS Youtube channel లో అలానే
VRR TUTORIALS Mobile app లో అందుబాటులో ఉన్నా యి, ఆ వీడియోలు చూస్తత ఈ పుస్తకం చదివితే మరంత సులువుగా
నేర్చు కోగలుగుతార్చ. హందీ మరయూ ఇంగ్ల ీష్ online Classes లో జాయిన్ అవ్వ డానికి 9603339977,7901339977 ని
స్ంప్రదించగలర్చ.
त्रैमाद्वसक త్రై మాసిక్ట్ =మూడు నెలల క్ొక్సారి बहादु री బహాదురీ =ధైరయింగా
जब से జబ్ సే =ఎపపటినుిండి అయతే गुस्से से గుసేస సే =కోప్ింగా
दो बार ద్య బార్ =రిండు సార్లా बुरी तरह से బురీ తరహ్ సే =చెడుగా,ఘోరింగా

हर హర్ =పరతి खूबसूरती से ఖూబూసరతీ సే =అిందముగా

हमेशा=ఎలా పపపడత वीरता से వీరాత సే =ధైరయింగా

अभी तक అభీ తక్ట్ =ఇపపటి వర్క్ూ शाों द्वत से శాింతి సే =శాింతిగా

द्वकतनी बार కితీి బార్ =ఎనిన సార్లా साविानी से సవధ్యనీ సే =జాగ్రతతగా

शाम कोశాిం కో= సయింత్రిం लापरवाही से లప్రాాహీ =అశ్రదిగా

दोपहर को=మధ్యయహిిం द्वनकट से నికట్ సే =సమీప్ింగా

रत भर=రాత్రి అింత सही ढों ग से సహీ ఢింగ్ సే = సరిగాగ,సరైన ప్దితిలో

द्वदन भर=రోజింత साहस के साथ సహస్ కే సథ్స =ధైరయింగా

अब=ఇపుపడు जानबूझकर జాన్ బూఝుర్ =ఉదేదశయపూరాకింగా

तब=అపుపడు बेसब्री से బ్జసబ్రి సే =ఆత్రింగా

कब=ఎపుపడు? आसानी से ఆసనీ సే =సులువుగా

सदै व=ఎలాపుపడూ सुोंदर ढों ग से సుిందర్ ఢింగ్ సే =అిందింగా

कभी=ఎపుపడైనా समान रूप से సమాన్ రూప్ సే =సమానింగా

प्रायः =సుమార్చగా ठीक ठीक ఠీక్ట్ ఠీక్ట్ =సరిగాగ

अच्छे అచేీ =మించిగా ईमानदारी से ఈమింద్వరీ సే=నిజాయితీగా

अनुसार అనుసర్ =అనుగుణింగా जमकर జముర్ =చాల ఎకుువగా,తీవ్రింగా

स्पस्ट रूप से సపస్స రూప్ సే =సపష్ట ముగా मूखणता से మూరఖత సే =మూరఖింగా

भाग्यवश భాగయవశ్న =అదృషసవశాతుత
आमूल ఆమూల్ =క్ూక్టి వేరళ్ేతో
खुशी से ఖుష్ట సే =సుఖింగా,ఆనిందింగా
द्वबलकुल బిలుుల్ =పూరిాగా,అససల,తప్పకుిండా
इनायत से ఇనాయత్ సే =కృప్తో / దయతో
अन्दर అిందర్ =లోప్ల
लालच से లలచ్ = అతయశ
आकोंठ ఆకింఠ్ =గింతు వరకు
आनोंद से ఆనింద్ సే =ఆనిందింతో
आज्ञानुसार ఆజఞ అనుసర్ =ఆజఞను అనుసరిించి
हड़बड़ी से హడబడీ సే =తిందరపాట్టతో
अत्यद्वदक అతయదిక్ట్ =అతయధిక
मासूद्वमयत से మాస్తమియత్ సే =అమాయకతాిం తో
मीठा మీఠా =తియయగా,ర్చచిగా

251
ఈ పుస్తకం లోని ప్రతి పాఠం వీడియోల రూరంలో మన VRR TUTORIALS Youtube channel లో అలానే
VRR TUTORIALS Mobile app లో అందుబాటులో ఉన్నా యి, ఆ వీడియోలు చూస్తత ఈ పుస్తకం చదివితే మరంత సులువుగా
నేర్చు కోగలుగుతార్చ. హందీ మరయూ ఇంగ్ల ీష్ online Classes లో జాయిన్ అవ్వ డానికి 9603339977,7901339977 ని
స్ంప్రదించగలర్చ.
िोि से క్రోధ్ సే =కోప్ింగా सिलतापूवणक సఫలత పూరాక్ట్ =విజయవింతింగా
उद्वचत रूप से ఉచిత్ రూప్ సే =సరిగా मजबूती से మజూబతీ సే =దృడింగా
कृपा करके కృపా కర్చు =దయతో सच्चाई से సచాుయి సే =నిజింగా
जोर से జోర్ సే =బిగగరగా द्वदल से దిల్ సే =మనసుతో
पागलोों की तरह పాగలోైఁ కి తరహ్ =పిచిుగా बेतहाशा బేతహాశా =చాల వేగింగా,క్రూరింగా
शोर से శోర్ సే =ధ్ాని తో ऊपर ఊప్ర్ =పైన
ददण नाक దర్ద నాక్ట్ =బాధ్యకరింగా,నొపిపతో कहीों भी కహీైఁ భీ =ఎకుడైనా
िैयणपूवणक ధైరయ పూరాక్ట్ =ఓపిక తో दू र దూర్ =దూరింగా
द्वशष्ट्तापूवणक శిషసత పూరాక్ట్ =మరాయదపూరాక पीछे పీఛే =వనుక
चुपचाप చుప్ చాప్ =నిశబదింగా पीछे की ओर పీఛే కీ ఓర్ =వనుక వైపు
शायद ही శాయద్ హీ =బహుశా नीचे నీచే =క్రిింద
वास्तव में వ్యసతవ్ మేైఁ =నిజింగా सीढ़ी के नीचे సిఢ్త కే నీచే =మెటా క్రిింద
अिसोस से అఫోసస్ సే =జాలితో, విచారింతో, कहीों కహీైఁ =ఎకుడ
ప్శాుతతప్ింతో यहााँ యహాైఁ =ఇకుడ
सुरद्वक्षत रूप से సురక్షిత్ రూప్ సే = సురక్షితింగా में మేైఁ =లో
स्वाथणपूर्ण సార్థ పూర్ా =సారిపూరితింగా के अोंदर కే అిందర్ =లోప్ల
समझदारी से సమఝాదరీ సే = ప్రిజాఞనింతో, पास పాస్ =దగగర
తెలివితేటలు తో पास ही పాస్ హీ =దగగర్చ
तेजी से తేజీ సే = శరవేగింగా पर ప్ర్ =పైన
असाविानी से అసవధ్యనీ సే = ప్రధ్యయనింగా, बाहर బాహర్ =బయట
అజాగ్రతతగా वहााँ వహాైఁ =అకుడ
इसद्वलए ఇసిాయే =అిందువలన की ओर కీ ఓర్ =వైపు
नरमी से నరీమ సే =మృదువుగా के अोंतगणत కే అింతరగత్ =క్రిింద
जल्दी से జలీద సే =తారగా जहााँ జహాైఁ =ఎకుడైతే
द्वछपकर ఛిప్ుర్ = ద్వగ్వ ఉిండి लगभग లగ్ భగ్
कद्वठनाई से కఠినాయి సే =కఠినింగా =సుమార్చగా,ద్వద్వపుగా,ఇించుమిించుగా
सीिे సీధే =తినిగా पूर्ण रूप से పూర్ా రూప్ సే =పూరితగా
बेवकूिी బేవకూఫీ =మూరఖింగా, తెలివితకుువగా भय से భయ్ సే =భయింతో
252
ఈ పుస్తకం లోని ప్రతి పాఠం వీడియోల రూరంలో మన VRR TUTORIALS Youtube channel లో అలానే
VRR TUTORIALS Mobile app లో అందుబాటులో ఉన్నా యి, ఆ వీడియోలు చూస్తత ఈ పుస్తకం చదివితే మరంత సులువుగా
నేర్చు కోగలుగుతార్చ. హందీ మరయూ ఇంగ్ల ీష్ online Classes లో జాయిన్ అవ్వ డానికి 9603339977,7901339977 ని
స్ంప్రదించగలర్చ.
बुरी तरह బురీ తరహ్ =చెడుగా अद्विकाों श అధికాింశ్న =అధికింగా
पूरी तरह పూరీ తరహ్ =పూరితగా बहुत బహుత్ =చాల
द्वनद्वित నిశిుత్ =ఖశిుతింగా सुोंदर సుిందర్ =అిందమైన
गहरा గహరా =లోతైన द्ववशुि रूप से విశుద్ి రూప్ సే =సాచుింగా, పూరితగా
पयाण प्त ప్రాయప్త =తగ్వనింత बल्की బలీు =కానీ
अत्योंत అతయింత్ =అతయింత बेशक బేశక్ట్ =నిససిందేహింగా
कािी కాఫీ =చాలినింత कब కబ్ =ఎపుపడు
मुक्तिल से ముషిుల్ సే =కషసింగా क्योों కూయైఁ =ఎిందుకు
अद्ववश्वासनीय रूप से అవిశాసనీయ్ =నమమదగని द्वकस तरह కిస్ తరహ్ =ఏవిధ్ింగా
वास्तव में వ్యసతవ్ మేైఁ =నిజానికి द्वकतना दू र కితి దూర్ =ఎింత దూరిం
केवल కేవల్ =మాత్రమే द्वकतना लोंबा కితి లింబా =ఎింత పడవు
कम से कम కమ్ సే కమ్ =కనీసిం द्वकतने కితేి =ఎనిి
कम కమ్ =తకుువ द्वकतना కితి =ఎింత
थोड़ा థోడా =కొింత

रोज़ बोले जाने वाले शब्द)రోజూ మాటాాడే పదాలు)

अकाल అకాల్ = కర్చవు आयकर अद्विकारी, पुों.

अद्विकार అధికార్ = అధికారిం ఆయార్ణఅధవక్ారీ=ఆద్వయపుప్నుిఅధికారి
अद्विकोष, स्त्री. అధవక్్ష్ = బాయింకు आयुसीमा, ఆయుసీమా=వయోప్రిమితి
अद्विद्वनयम, पुों. అధవనియిం = చటసిం आरक्षर्, पुों. ఆర్క్షన్=రిజర్చాషన్
अिीक्षक, पुों. అధీక్షక్ = ప్రయవేక్షకుడు आरोप, ఆరోప్=ఆరోప్ణ
अध्यक्ष, पुों. అధయక్ష్ = అధ్యక్షుడు इस्तरी ఇస్త్రీ=ఇస్త్రీ
अनुमद्वत అనుమతి=అనుమతి उच्चन्यायालय, पुों.
अनुवाद అనువ్యద్=అనువ్యదము ఉచాచయయయాలయ్=ఉనితనాయయసథనిం
अनुशासन అనుశాసన్=క్రమశిక్షణ उपािी ఉపాధీ=డిగ్రీ/ఉపాధి
अनुसोंिान అనుసింధ్యన్=ప్రిశోధ్న उम्र ఉమ్ర్=వయసు
आचरर् ఆచరణ్=ప్రవరతన/ఆచరణ उल्टी ఉలీస=వ్యింతి
आिा, पुों. ఆధా=½/సగిం एकद्वतहाईఏకితహాయి=⅓/మూడవవింతు
253
ఈ పుస్తకం లోని ప్రతి పాఠం వీడియోల రూరంలో మన VRR TUTORIALS Youtube channel లో అలానే
VRR TUTORIALS Mobile app లో అందుబాటులో ఉన్నా యి, ఆ వీడియోలు చూస్తత ఈ పుస్తకం చదివితే మరంత సులువుగా
నేర్చు కోగలుగుతార్చ. హందీ మరయూ ఇంగ్ల ీష్ online Classes లో జాయిన్ అవ్వ డానికి 9603339977,7901339977 ని
స్ంప్రదించగలర్చ.
एकपचौथीఏకపచౌథీ=⅕/ఐదవవింతు गत గత్=గడచిన
एकबटे आठఏకబటేఆింఠ్=⅛/ఎనిమిదవవింతు/ఎనిమి गरमहोना గరింహోనా=కాగుట
దిలోఒకర్చ गाजर, पुों. గాజర్ణ=కారెట్
कक्षा, स्त्री. క్క్షా=తరగతి गाय, स्त्री. గాయ్=ఆవు
कटोरा, पुों. క్టరరా=గ్వన్ి द्वगलास, स्त्री.గిలాస్=గాాస్
कपूर, पुों. క్పూర్ణ=కరూపరిం गीदड़, पुों. గ్లదడ్=నకు
कमरा, पुों. క్మరా=గది गुड, पुों. గుడ్=బ్జలాిం
कृमी, पुों. క్రిమీ=పుర్చగు गुस्लखाना, पुों. గుసాఖానా=సినాలగది
कोढ़, पुों. క్్ఢ్=కుష్యస गेंहूाँ, पुों. గేహూీఁ=గోధుమలు
कोथमीर, स्त्री. క్్థీమర్ణ=కొతితమీర गोबर, पुों. గోబ్ర్ణ=పేడ
कोना, पुों. క్్నా=మూల घड़ी, स्त्री. ఘడీ=గడియారిం
कोयल, पुों. క్్యల్=కోయిల घाव, पुों. ఘావ్=గాయము
कौआ, पुों. క్ౌఆ=కాకి घास, स्त्री. ఘాస్=గడిి
खोंता, पुों. ఖ్ింతా=గడిపార घोड़ा, पुों. ఘోడా=గుర్రిం
खोंभा, पुों. ఖ్ింబ్ా=సథింభిం चक्की, स्त्री. చక్ీా=తిర్చగలి
खच्चर, पुों. ఖ్చచర్ణ=కించరగాడిద चखना చఖ్ని=నింజుకొను
खजूर, पुों. ఖ్జూర్ణ=ఖరూజరము चटनी, स्त्री. చటతన=చట్టి
खटमल, पुों. ఖ్టమల్=నలిా चटाई, स्त्री. చాటాయ=చాప్
खट्टाहोना ఖట్లసహోనా=పులియబ్జట్టసట चना, पुों. చనా=సనగలు
खट्टा, पुों ఖట్లస=పులుపు चमार, पुों. చమార్ణ=చెపుపలుకుట్టసవ్యడు
खरगोश, पुों ఖరోగష్=కుిందేలు चहार द्वदवारी, स्त्री. చహారి్వారీ=ప్రహారీగోడ
खाों सी, स्त्री ఖ్నింసీ=దగుగ चाकू, पुों. చాక్ూ=చాకు/కతిత
खाना, पुों. ఖ్ానా=అనిిం,భోజనిం चारपाई, स्त्री. చారాపయ=మించము
खसखस,स्त्री. ఖస్ ఖస్=గసగసలు चावल, पुों. చావల్=బియయిం
खीर, स्त्री. ఖీర్ణ=పాయసము द्वचउड़ा,द्वचडवा, पुों. చివపడా,చిడాా=అట్టకులు
खुरचना ఖురచాి=తుర్చముట द्वचद्वचोंडा, पुों. చిచిిండా=పటాకాయ
गेंडा, पुों. గేిండా=ఖడగమృగిం द्वचमटा, पुों. చిమా
ట =ప్టకార్చ

254
ఈ పుస్తకం లోని ప్రతి పాఠం వీడియోల రూరంలో మన VRR TUTORIALS Youtube channel లో అలానే
VRR TUTORIALS Mobile app లో అందుబాటులో ఉన్నా యి, ఆ వీడియోలు చూస్తత ఈ పుస్తకం చదివితే మరంత సులువుగా
నేర్చు కోగలుగుతార్చ. హందీ మరయూ ఇంగ్ల ీష్ online Classes లో జాయిన్ అవ్వ డానికి 9603339977,7901339977 ని
స్ంప్రదించగలర్చ.
चीोंटी, स्त्री. చీటత=చీమ जूते, पुों. జూతే=బూట్టా
चीकू, पुों. చీక్ూ=సపోట్ల जेब, पुों. జేబ్ు=జేబు
चीता, पुों. చీతా=చిర్చత जोड़ జోడ్=ఉమమడి/కలుపుట
चीनी, स्त्री. చీనీ=చెకుర ज्योद्वतषी, पुों. జోయతిషి=జోయతిష్యయడు
चील, स्त्री. చీల్=గ్రదద ज्वर, पुों. జిర్ణ=జారిం
चूना, पुों. చతనా=సునిము झाड़ूदे नेवाला, पुों. ఝాడతదేనేవాలా=ఊడుువ్యడు
चूल्हा, पुों. చతలాహ=పయియ झाडू, पुों. ఝాడత=చీపుర్చ
चूहा, पुों. చతహా=ఎలుక टमाटर, पुों. టమాటర్ణ=టమాట
चेम्मच, पुों. చేమమచ్=చెించ द्वटड्डी, स्त्री. టిడిి=మిడత
चोगा, पुों. చోగా=గౌను टोकरी, स्त्री. టరక్రీ=బుటస
चौकीदार, पुों. చౌక్ీదార్ణ=కాప్లద్వర్చడు डे ढ़డేఢ్=½/ఒకటినిర/ఒింటిగింటనిర
चौथाచౌథా=నాలుగవ ढों कनाఢింకాి=కపుపట
छछूोंदर, पुों. ఛఛుిందర్=చుించు ढक्क्न, पुों. ఢక్ాన్=మూత,మూకుడు
छठा ఛఠా=ఆరవ ढाईఢాయి=½/రెిండునిర
छतरी, स्त्री. ఛత్మర=గడుగు ढे ला, पुों. ఢేలా=ఉిండ
छलनी, स्त्री. చలీన=జలెాడ तोंबाकू, पुों. త్ింబ్ాక్ూ=పగాకు
छात्रावास, पुों. ఛాతారవాస్=హాససల్ तद्वकया, पुों. త్క్రయా=తలగడ
छु ट्टी, स्त्री. ఛుటతట=సలవు तबादला తబాద్వా=బదిలీ
छौोंकना, पुों. చౌింక్ాన=తళ్లింపు तरबूज, पुों. త్ర్ూుజ్=తరబూజా/పుచుకాయ

जन-गर्न, జన్-గణన్=జనాభాలెకులు तवा, पुों. త్వా=పెనిిం

जलाना జలనా=మిండిించుట ताड़िल, पुों. తాడఫల్=తడిప్ిండు

जादू गर, पुों. జాదతగర్ణ=మాింత్రికుడు तारा, पुों. తారా=నక్షత్రిం
जाल, पुों. జాల్=వల ताला, पुों. తాళ్ీ=తళిం
सीढी, स्त्री. సిఢీ=నిచెున द्वतगुन తిగున్=మూడిింతలు
जुआ, पुों. జుఅ=జూదము द्वततली, स्त्री. తిత్మా=సీతకోకచిలుక

जुलाहा, पुों. జులాహా=సలెవ్యడు द्वतल, स्त्री. తిల్=నువుాలు

जूों, स्त्री. జూీఁ=పేను द्वतलछटा, पुों. తిలఛట=బదిదింక

255
ఈ పుస్తకం లోని ప్రతి పాఠం వీడియోల రూరంలో మన VRR TUTORIALS Youtube channel లో అలానే
VRR TUTORIALS Mobile app లో అందుబాటులో ఉన్నా యి, ఆ వీడియోలు చూస్తత ఈ పుస్తకం చదివితే మరంత సులువుగా
నేర్చు కోగలుగుతార్చ. హందీ మరయూ ఇంగ్ల ీష్ online Classes లో జాయిన్ అవ్వ డానికి 9603339977,7901339977 ని
స్ంప్రదించగలర్చ.
तीखा, తీఖ్న=కారిం नमकीन, నమీున్=ఉప్పని/ఉప్పగా
तीसरा, पुों. త్మసార=మూడవ नल, पुों. నల్=కుళాయి
तुरई, स्त्री. తురయి=బీరకాయ नाई, पुों. నాయ=మింగలి
तोता, पुों. తోతా=చిలుక नारों गी, स्त्री. నార్ింగీ=నారిింజ
थाली, स्त्री. థాలీ=ప్ళ్ుిం नाररयल, पुों. నారియల్=కొబబరికాయ
दद्वलया, पुों. దలియ=నూక नाश्ता, पुों. నాశాా=టిఫిన్
दशक, पुों. దశ్క్=దశాబిద द्वनसेनी, स्त्री. నిసరనీ=నిచెున
दशाोंश, पुों. దశాింశ్=ప్దవ नीोंबू, पुों. నీింబ్ూ=నిమమకాయ
दानामेंथी, स्त्री. దానామేింథీ=మెింతులు नेकर, स्त्री. నేక్ర్ణ=నికుర్చ
दाचेनी,दालचीनी, स्त्री. नेवला, पुों. నేవా ా=ముింగ్వస
దారేచనీ,ద్వలీునీ=ద్వలిునచెకు नौकर, पुों. నౌక్ర్ణ=నౌకర్చ
दाल, स्त्री. దాల్=ప్పుప पकवान, पुों. పక్ాిన్=వింట
दावत, स्त्री. ద్వవత్=విిందుభోజనిం पक्ष, पुों. పక్ష్=ప్క్షిం
द्वदन, पुों. దవన్=రోజు पतलून, स्त्री. పత్ూ
ా న్=పాయింట్ట
दीप, पुों. దీప్=దీప్ిం पत्तागोभी, पुों. ప్తతగోభీ=కాయబేజీ
दीमक, पुों. దీమక్ట్=చెద पत्ते/पद्वत्तयाों , स्त्री. పతేా /ప్తితయాైఁ=ఆకులు
दीवार, स्त्री. దీవార్ణ=గోడ पपीता, पुों. పప్ీతా=బపాపయి
दु गना/दु गुन దుగాి/దుగునా=రెిండిింతలు परसोों, ప్రోసైఁ=మొని
दू ि, पुों. దతధ్=పాలు पहला, पुों. పహాా=మొదటి
दू सरा, पुों. దతసార=రెిండవ पााँ व/चौथाई పాైఁవ్/చౌథాయి=¼/పావు
दे हलीज़, स्त्री. దేహా జ్=గడప్ पाों चवाों , पुों. పాించాి=ఐదవ
दै द्वनकी, स्त्री. దైనిక్=ప్త్రిక पागलपन పాగలపన్=పిచిు
दोद्वतहाई ద్యతిహాయి=⅔/మూడుభాగాలలోరెిండు पापड, पुों. పాపడ్=అప్పడము
िद्वनया, स्त्री. ధనియా=ధ్నియాలు पालक, पुों. పాలక్=పాలకూర
िान, पुों. ధాన్=ధ్యనయిం पीबद्वनकलना పీబిికలి=చీముకార్చట
िोबी, पुों. ధయ బీ=చాకలి पुदीना, पुों. పపదీనా=పుదీనా
नमक, पुों. నమక్=ఉపుప पूोंछ, स्त्री. పూింఛ్=తోక

256
ఈ పుస్తకం లోని ప్రతి పాఠం వీడియోల రూరంలో మన VRR TUTORIALS Youtube channel లో అలానే
VRR TUTORIALS Mobile app లో అందుబాటులో ఉన్నా యి, ఆ వీడియోలు చూస్తత ఈ పుస్తకం చదివితే మరంత సులువుగా
నేర్చు కోగలుగుతార్చ. హందీ మరయూ ఇంగ్ల ీష్ online Classes లో జాయిన్ అవ్వ డానికి 9603339977,7901339977 ని
స్ంప్రదించగలర్చ.
पौनेदो పౌనేద్య=¾/ఒకటిముకాులు बोतल, स्त्री. బ్ో త్ల్=బాటిల్
पौनेपाों च పోనేపాించ్=¾/నలుగుముకాులు भती భరీత=చేర్చుకునుట
पौने పౌనే=¾/ముకాులు भालू, पुों. భాలూ=ఎలుగుబింటి
प्याज़, स्त्री. పాయజ్=ఉలిాపాయ भीोंडी, स्त्री. భిిండీ=బ్జిండకాయ
प्रकाशन, पुों. పరక్ాశ్న్=ప్రచురణ भूनना భూనాి=వేయిించుట
प्रद्वतमास ప్రతీమాస్=ప్రతిన్ల भेद्वड़या, पुों. భేడయ
ి ా=తోడేలు
प्रद्वतयोद्वगता, स्त्री. పరతియోగిత్=పోట్ట भौोंस, पुों. భైీఁసా=గేదె
प्रबोंिक, पुों. పరబ్ింధక్=నిరాాహకుడు मोंजवाना, మింజాానా=కడిగ్వించుట
प्रवेशपत्र, पुों. పరవేశ్పత్ర=హాలిసకట్ मकई,मकका, पुों. మక్య,మకాు=మొకుజొని
प्रशासक, पुों. పరశాసక్=ప్రిపాలకుడు मकडी, स्त्री. మక్డీ=సలెపుర్చగు
िीता, पुों. ఫీతా=రిబబను मक्खी, स्त्री. మక్ీఖ=ఈగ
बोंदर, पुों. బ్ిందర్ణ=కోతి मगर, पुों. మగర్ణ=మొసలి/కానీ
बक, पुों. బ్క్=కొింగ मच्छर, पुों. మచఛర్ణ=ద్యమ
बकरा, पुों. బ్క్రా=మేక/గర్రె मटर, पुों. మటర్ణ=బఠాని
बतख, पुों. బతఖ్=బాతు मट्टा, पुों. మటాట=మజిజగ
बतणन, पुों. బ్ర్ా న్=పాత్ర मक्तस्तष्क, पुों. మసిా ష్ా=మెదడు
बहस, स्त्री, బహస్=వ్యదన महीना, पुों. మహనా=న్ల
बाघ, पुों. బ్ాఘ్=పులి माों जना, మాింజాి=తోముట
बादाम, पुों. బ్ాదాిం=బాదిం माों स, पुों. మాీఁస్=మాింసము
बालुका,बालू, स्त्री. బ్ాలుక్ా,బాల=ఇసుక द्वमनट, पुों. మినట్=నిమిషిం
बाल्टी, स्त्री. బ్ాలీట=బకట్ द्वमचण, स्त्री. మిర్ణచ=మిరప్కాయ/మిరీు
बावची,रसोइया, पुों. బ్ావరీచ,రసోయి=వింటవ్యడు मीठा, पुों. మీఠ్ా=తియయని
द्वबच्छू, पुों. బిచతఛ=తేలు मुरगा, पुों. మురాు=కోడిపుింజు
द्वबल्ली, स्त्री. బిలీా=పిలిా मुरगी, स्त्री. మురీు=కోడిపెటస
बेलना బేలి=చపాతీలుఒతుతట/ర్చదుదట मुहाों से, ముహాసే=మొటిమలు
बैंगन, पुों. బ్ైగన్=వింకాయ मूोंग, स्त्री. మూింగ్ద=పెసలు
बैल, पुों. బ్ైల్=ఎదుద मूोंगिली, स्त्री. మూింగఫలీ=వేర్చశనగ

257
ఈ పుస్తకం లోని ప్రతి పాఠం వీడియోల రూరంలో మన VRR TUTORIALS Youtube channel లో అలానే
VRR TUTORIALS Mobile app లో అందుబాటులో ఉన్నా యి, ఆ వీడియోలు చూస్తత ఈ పుస్తకం చదివితే మరంత సులువుగా
నేర్చు కోగలుగుతార్చ. హందీ మరయూ ఇంగ్ల ీష్ online Classes లో జాయిన్ అవ్వ డానికి 9603339977,7901339977 ని
స్ంప్రదించగలర్చ.
मुसल, पुों. ముసల్=రోకలి शाम, स्त्री. శాిం=సయింత్రిం
मृदोंग, पुों. మృదింగ్ద=మదెదల द्वशकायत, स्त्री. శ్చక్ాయత్=పిరాయదు
मेंथी, स्त्री. మెింత్మ=మెింతులు द्वशकारी, पुों. శ్చక్ారి=వేటగాడు
मोमबत्ती, स्त्री. మోముత్మా =క్రొవొాతిత शेर, पुों. షరర్ణ=సిింహిం
रों ग, पुों. ర్ింగ్ద=రింగు शौचघर/शौचालय, पुों.
रसोईघर, पुों. ర్సో యఘర్ణ=వింటగది శౌచఘ ర్ణ/శౌచాలయ్=మర్చగుదడిి
रस्सी, स्त्री. ర్సీే=త్రాడు सोंगमरमर, पुों. సింగమర్మర్ణ=పాలరాయి
राजदू त, पुों. రాజూదత్=రాయబారి सदस्य, पुों. సదస్య=సభుయడు
रात, स्त्री. రాత్=రాత్రి सदा, సద్వ=ఎలాపుపడూ
राष्ट्रगान, पुों. రాషాటగాన్=జాతీయగ్లతిం सदाचार, पुों. సదాచార్ణ=సత్రపువరతన
रोकद्वडया, पुों. రోక్డియ=నగదుఅధికారి सप्ताह,पुों. సపాాహ్=వ్యరిం
रोज, पुों. రోజ్=రోజూ सवातीन సవ్యతీన్=¼/ముడుింబావు
रोटी, स्त्री. రోటత=రొటెస सवादो సవ్యద్య=¼/రెిండుింబావు

लहों गा, पुों. లహింగా=లింగా सवा సవ్య=¼/పావు

लहसून, पुों. లహూేన్=వలుాలిా सहजन, पुों. సహజన్=ములకాుయ

लूोंगी, स्त्री. లుింగీ=లుింగ్ల साड़ी, स्त्री. సాడీ=చీర

लोहबान, पुों. లోహాబన్=సింబ్రాణ साढे तीन సడేతీన్=½/మూడునిర

लोहार, पुों. లోహార్ణ=కమమరి सातवााँ సతాైఁ=ఏడవ

लौोंग, पुों. లోింగ్ద=లవింగము साल/वषण, पुों. సల్/వర్ష=సింవతసరిం

वकील, पुों. వక్ీల్=వకీలు द्वसरददण /सरददण , पुों. సర్్ర్ణ్/సరదర్=ద తలనొపిప

द्ववज्ञापन, पुों. విజాాపన్=ప్రకటన सीद्वढयााँ , स्त्री. సీడయ

ి ాీఁ=మెట్టా

द्ववभाग, पुों. విభాగ్ద=విభాగము सुतारी, स्त्री సుతరీ=పురికొస

व्यवसाय, पुों. వయవసాయ్=వృతిత/వయవసయిం सूअर, पुों. సతఅర్ణ=ప్ింది

शतरों ज, पुों. శ్త్ర్ింజ్=చదరింగము सेम, स्त्री. సరమ్=చికుుడుకాయ

शताोंश, पुों.శాతాింశ్=విందవభాగము सोोंठ, पुों. సో ీఁఠ్=సింటి

शरीिा, पुों. శ్రీఫ్=సీతఫలము स्वादहीन, సాదహీన్=చప్పని/ర్చచిలేని

शहद, पुों. ష్హద్=తేనే हों द्वसया, पुों. హసియ=కొడవలి

258
ఈ పుస్తకం లోని ప్రతి పాఠం వీడియోల రూరంలో మన VRR TUTORIALS Youtube channel లో అలానే
VRR TUTORIALS Mobile app లో అందుబాటులో ఉన్నా యి, ఆ వీడియోలు చూస్తత ఈ పుస్తకం చదివితే మరంత సులువుగా
నేర్చు కోగలుగుతార్చ. హందీ మరయూ ఇంగ్ల ీష్ online Classes లో జాయిన్ అవ్వ డానికి 9603339977,7901339977 ని
స్ంప్రదించగలర్చ.
हमेशा హమేష్ట్ర=ఎలాపుపడూ झगड़ा, पुों. ఝగాి=దెబబలట
हर హర్=ప్రతి बराबर బరాబర్=సమానము
हल, पुों. హల్=నాగలి द्वहस्सा, पुों. హసాే=భాగము
हल्दी, स्त्री. హలీ్ =ప్సుపు द्वचन्ता, स्त्री. చిింత్=ఆింద్యళన
द्वहचकी, स्त्री. హచీా=ఎకిులి बाों टना బాైఁట్లి=ప్ించుట
द्वहरर्, पुों. హర్ణ్=లేడి रसोई, स्त्री రసోయి=వింటగది
सब कोई సబోుయి=అిందరూ द्वमली-झुली మిలీ-ఝులీ=కలసివుిండడిం
हर कोई హరోుయి=ప్రతిఒకురూ पसोंद, स्त्री. పసింద్=నచుడిం
कोई एक కోయిఏక్ట్=ఎవరోఒకుర్చ स्वास्थ्य, पुों. సాిస్థ =ఆరోగయిం
कोई दू सरा కోయిదూస్రా=ఇింకవరైనాఅయితే हाद्वनकारक, హానీకారక్ట్=హానికరమైన
कोई ना कोई కోయినాకోయి=ఎవరోఒకర్చ, अजीब, पुों. అజీబ్ద=విింతైన
ఏద్యఒకటి मोड़, पुों. మోడ్=మలుపు
कुछ लोग కుఛోాగ్=కొింతమింది िरती, स्त्री. ధరీా=భూమి
कुछ కుఛ్=ఏద్య आकाश/आसमान, पुों. ఆక్ాష్/ఆసమన్=ఆకాశిం
सब कुछ సబుుఛ్=ప్రతీదీ खेत, पुों. ఖ్ేత్=పలము
कुछ कुछ కుఛుుఛ్=చినిది/ఏదేద్య
मेघ, पुों. మేఘ్=మబుబ/మేఘిం
कुछ ना कुछ కుఛాికుఛ్=ఏద్యకటిమరొకటి
िूप, स्त्री. ధతప్=ఎిండ
कुछभीनहीों కుఛ్ల్నహీైఁ=ఏమీకాదు,ఏమీలేదు
शासन, पुों. శాసన్=చటసిం
औरकुछ ఔర్చుఛ్=ఇింకేమైనా
शुरुआत, శుర్చఆత్=ఆరింభిం
आदमी, पुों. ఆదీమ=మనిషి
सहयोग సహోయగ్=సహకారిం
जोंगल, पुों. జింగల్=అడవి
कारागार, पुों. క్ారాగార్ణ=జైలు
पेड़, पुों. ప్రడ్=చెట్టస
द्ववश्राम, पुों. విశాిిం=విశ్రాింతి
तोता, पुों. తోతా=చిలుక
भोजन, पुों. భోజన్=భోజనిం
शोंका, శింకా=సిందేహము
त्योहार, पुों. తోయహార్ణ=ప్ిండుగ
स्वभाव, पुों. సిభావ్=అలవ్యట్ట
कीमती, स्त्री. క్ీమీా=విలువైన
प्रभाव, पुों. పరభావ్=ప్రభావము
विादार, पुों. వఫాదార్ణ=విశాసనియమైన
कहानी, स्त्री. క్హానీ=కథ
गायब, గాయబ్=మాయిం

259
ఈ పుస్తకం లోని ప్రతి పాఠం వీడియోల రూరంలో మన VRR TUTORIALS Youtube channel లో అలానే
VRR TUTORIALS Mobile app లో అందుబాటులో ఉన్నా యి, ఆ వీడియోలు చూస్తత ఈ పుస్తకం చదివితే మరంత సులువుగా
నేర్చు కోగలుగుతార్చ. హందీ మరయూ ఇంగ్ల ీష్ online Classes లో జాయిన్ అవ్వ డానికి 9603339977,7901339977 ని
స్ంప్రదించగలర్చ.
समझदार సమఝాదర్=తెలివైన पहचान, स्त्री. పహాచన్=గురితింపు
झोंडा, पुों. ఝిండా=జెిండా पूवणज, पुों. పూర్ిజ్=పూరీాకులు
सोच, स्त्री. సో చ్=ఆలోచన प्रदू षर्, पुों. పరదతష్ణ్=కాలుషయిం
खुशी, स्त्री. ఖ్ుషి=ఆనిందిం पररवतणन, पुों. పరివర్ా న్=మార్చప
गोष्ट्ी, గోష్టస=సమావేశిం परों तू/लेद्वकन ప్రింతూ/లేకిన్=కాని
खतरा, पुों. ఖ్తార=ప్రమాదిం प्रेरर्ा, स्त्री. ప్రరర్ణా=ప్రేరణ
चालाक, చాలక్ట్=తెలివైన जलपान, पुों. జలాపన్=అలపహారిం
उपयोग ఉప్యోగ్=లభిం द्वनयुक्तक्त నియుకిత=నియామకము
घोसला, पुों. ఘోసాా=గూడు प्यास, स्त्री. పాయస్=ద్వహిం
शहद, पुों. ష్హాద్=తేనే पीढ़ी, स्त्री. ప్ీఢీ=తరిం
इद्वतहास, पुों. ఇతిహాస్=చరిత్ర प्रशासन, पुों. పరశాసన్=కారయనిరాాహణ
उपहार/तोिा, पुों. ఉపహార్ణ/తోఫా=కానుక पैगाम/सन्दे श/सोंदेस, पुों.
उन्नद्वत, स्त्री. ఉననత్మ=అభివృదిి ప్ైగాిం/సిందేశ్న/సిందేస్=సిందేశిం
कहावत, पुों. క్హావత్=సమెత प्रमाद्वर्क ప్రమాణక్ట్=ప్రామాణకత
कदम, पुों. క్దిం=అడుగు िज़ण, पुों. ఫర్ణజ=బాధ్యత
गैर, पुों. గైర్ణ=ఇతర్చలు बढोतरी, स्त्री. బ్డయ త్రీ=వృదిద/ఎదుగుదల
गााँ ठ, स्त्री. గాింఠ్=ముడి बेहोश బేహోష్=సపృహకోలోపవుట
घद्वटया, ఘటియా=నీచమైన बद्वढ़या బఢియా=చాలగప్పది/చాలబాగా
चेतावनी, स्त्री. చేతావనీ=హెచురిక भेंट, पुों. భేింట్=కానుక
जरूरत జరూరత్=అవసరిం माों ग, स्त्री. మాింగ్ద=కోరిక
जागरुक జాగ్రుక్ట్=అప్రమతతిం मुलाकात, स्त्री. ములాక్ాత్=కలయిక
तलाश, पुों. త్లాష్=వతుకుట मासूम, पुों. మాసతిం=అమాయకపు
दु गना, पुों. దుగాన=రెటిసింపు मतलब, पुों. మత్ా బ్ద=ఉదేదశయిం
िरा, स्त्री. ధారా=భూమి लुप्त లుప్త=అదృశయిం
नेतृत्व, स्त्री. నేత్ృత్ి=నాయకతాిం व्यवस्था, स्त्री వయవసథ=వయవసథ
द्वनरों तर నిరింతర్=ఎలాపుపడూ समय, पुों. సమయ్=సమయము
द्वनिय, पुों. నిశ్చయ్=సింకలపము/నిశుయము समाज पुों. సమాజ్=సమాజము

260
ఈ పుస్తకం లోని ప్రతి పాఠం వీడియోల రూరంలో మన VRR TUTORIALS Youtube channel లో అలానే
VRR TUTORIALS Mobile app లో అందుబాటులో ఉన్నా యి, ఆ వీడియోలు చూస్తత ఈ పుస్తకం చదివితే మరంత సులువుగా
నేర్చు కోగలుగుతార్చ. హందీ మరయూ ఇంగ్ల ీష్ online Classes లో జాయిన్ అవ్వ డానికి 9603339977,7901339977 ని
స్ంప్రదించగలర్చ.
द्ववषय, पुों. విష్య్=విషయిం कामयाब, स्त्री. క్ామాయబీ=ఫలితము
यात्री యాత్రి=యాత్రికుడు/యాత్రికులు कृद्वत्रम క్రుత్రిిం=కృత్రిమమైన
पकड़, पुों. పక్డ్=ప్ట్టస द्वकनारा, पुों. క్రనారా=ఒడుి,తీరము
बहुत బహుత్=చాల ख़तरा, पुों. ఖ్త్ర్=అపాయము
वाक्य, पुों. వాక్య=వ్యకయము गहराई, स्त्री. గహరాయ=లోతు
सच, पुों. సచ్=నిజిం चतुर, చతుర్=తెలివైన
सोंगीत, पुों. సింగీత్=సింగ్లతము जल्दबाजी జలదాజీ=తిందరపాట్ట
साराों श, पुों. సారాింశ్=సరాింశము जासूस, पुों. జాసతస్=గూడాచారి
नागररक, पुों. నాగరిక్ట్=నాగరికుడు तय తయ్=నిరాయిించబడిన/నిశుయిించబడిన
कतणव्य, पुों. క్ర్ా వ్య=కరతవయము तद्वबयत, स्त्री. త్బియత్=ఆరోగయము
उपलक्तब्ध, स्त्री. ఉపలబీధ =సధిించిన थकान, पुों. థక్ాన్=అలసట
सामूद्वहक సమూహక్ట్= గుింపు / సమిషిస / दपणर्, पुों. దర్పన్=అదదము
సమూహకింగా दरबार, पुों. దరాుర్ణ=సభ/ఆసథనిం
व्यक्तक्तगत వయకితగత్=వయకితగతిం दाक्तखला, पुों. దాఖిల=ప్రవేశము
नई/नया నయీ/నయ=క్రొతత नज़र, स्त्री. నజర్ణ=దృషిస/దిషిస
प्रयत्न, पुों. పరయత్న=ప్రయతిిం द्वनकट నికట్=సమీప్ము
सोंस्कृद्वत, स्त्री. సింసాృతి=సింసుృతి पररर्ाम / नतीजा पुों. పరిణాిం/నత్మజా=ఫలితిం
परों परा, स्त्री. పర్ింపర్=సింప్రద్వయము पोंजीकरर् ప్ింజీకరణ్=
अद्वनवायण అనివ్యర్య=తప్పనిసరిగా/అనివ్యరయము मकसद पुों. మక్ేద్=ఉదేదశయిం
अवशेष అవశేష్=అవశేషము आम लोग)ఆిం లోగ్) =సాధార్ణ ప్రజలు
असर, पुों. అసర్ణ=ప్రభావము आमतौर पर)ఆిం తౌర్ ప్ర్)=సాధార్ణింగా
आिमर् ఆక్రమణ్=ఆక్రమణ मुहरముహర్=నాణిం
आजाद, पुों. ఆజాద్=సాతింత్రిం द्विलहालఫిలాల్=పరసా ుత్ిం
आरक्षर्, पुों. ఆర్క్షణ్=రిజర్చాషన్ अतः అతః=క్ాబ్టిట,కనుక,అిందువలా
इों तज़ार, ఇింతేజార్=నిరీక్షణ/వేచియుిండుట तनावతనావ్=ఒతితడి/టెనషన్/సట స్
గ
इस्तेमाल ఇసతమాల్=ఉప్యోగము मरोड़మరోడ్=మెలిక
उिार, पुों. ఉధార్ణ=అపుప सन्नाटाసనాిట్ల=నిశ్శబ్్ ిం

261
ఈ పుస్తకం లోని ప్రతి పాఠం వీడియోల రూరంలో మన VRR TUTORIALS Youtube channel లో అలానే
VRR TUTORIALS Mobile app లో అందుబాటులో ఉన్నా యి, ఆ వీడియోలు చూస్తత ఈ పుస్తకం చదివితే మరంత సులువుగా
నేర్చు కోగలుగుతార్చ. హందీ మరయూ ఇంగ్ల ీష్ online Classes లో జాయిన్ అవ్వ డానికి 9603339977,7901339977 ని
స్ంప్రదించగలర్చ.
िुनధున్=టూయన్ / సిర్ిం अनुसूचीఅనుస్తచీ=schedule
औकातఔకాత్=సిథతి रखरखावరఖ్ రఖ్నవ్=నిరాహణ
जोंगజింగ్=యుదిిం सहमतసహమత్=అింగ్లకారిం
तापमानతపామన్=ఉషోసుగ్రత सगाईసగాయీ=నిశిుతరథిం
नमीనమీ=తేమ द्वहम्मतహమమత్=ధైర్యిం
प्रद्वतबन्धప్రతిబింద్=ప్రిమితి िैयणధైరయ=ఓప్ిక్
सख्तసఖ్త=కఠినమైన/ఖ్చిచత్మెైన दृढ़ताద్రుఢాత=పటుటదల
सटीकసట్టక్ట్= ఖచిుతమైన द्ववकल्पవికల్ప=option
इजाजतఇజాజత్=అనుమతి अोंजामा=బ్ింజర్ల భూమి
एतराजఎతరాజ్=అభయింతరిం अोंतः करर्=అింత్రాత్మ
दहे ज़దహేజ్=కటిిం अकड़बाजी=గర్ిిం
कारवाईకారాాఈ=చర్య आगवाडा=ముింగిలి
द्वितरतఫిత్రత్=సాభావిం व्रत=వరత్ము
जानकारीజానకారీ=సమాచారిం बौना=ముర్గుజుజ
समझौताసింజౌాత=ఒడింబ్డిక్Agreement उल्लोंगन=అతిక్ిమణ
जूठाజూఠా=ఎింగ్వలి दौलत=సింపద
लापरवाहలప్రాాహ్=నిర్ా క్షయిం लोंबाई=పొ డవప
प्राथद्वमकताప్రాథమికత=ప్రాథానయత छे द=ర్ింధరిం
अव्वलఅవాల్=ప్రధ్మ సథనిం टापू=దీిపిం
सवणश्रेष्ट्సర్వ్శారుష్స=అతుయతతమ ज्वालामुखी=అగిన పర్ిత్ిం
अिवाहें అఫాాహే=పపక్ార్లా गूोंगा=మూగ
द्वकस्मतకిసమత్=అదృషసిం
बहरा=చవిటివాడు
दल దల్=దళ్ము team
नटकट/शरारती=అలా రియైన
दमదిం=శ్క్రా
एक द्वतहाईఏకితహాయి=⅓/మూడవవింత్ు
जग, दु द्वनयाజగ్,దునియా=ప్రప్ించిం
एक पचौथीఏకపచౌథీ=⅕/ఐదవవింత్ు
तकతక్ట్=వర్క్ూ
सलामतసలమత్=సురక్షితిం

262
ఈ పుస్తకం లోని ప్రతి పాఠం వీడియోల రూరంలో మన VRR TUTORIALS Youtube channel లో అలానే
VRR TUTORIALS Mobile app లో అందుబాటులో ఉన్నా యి, ఆ వీడియోలు చూస్తత ఈ పుస్తకం చదివితే మరంత సులువుగా
నేర్చు కోగలుగుతార్చ. హందీ మరయూ ఇంగ్ల ీష్ online Classes లో జాయిన్ అవ్వ డానికి 9603339977,7901339977 ని
స్ంప్రదించగలర్చ.
एक बटे
आठఏకబటేఆింఠ్=⅛/ఎనిమిదవవింత్ు/ఎనిమిదవలో
ఒక్ర్ల.
इकलौत सोंतान=ఏకైక సింతనిం
.

263
ఈ పుస్తకం లోని ప్రతి పాఠం వీడియోల రూరంలో మన VRR TUTORIALS Youtube channel లో అలానే
VRR TUTORIALS Mobile app లో అందుబాటులో ఉన్నా యి, ఆ వీడియోలు చూస్తత ఈ పుస్తకం చదివితే మరంత సులువుగా
నేర్చు కోగలుగుతార్చ. హందీ మరయూ ఇంగ్ల ీష్ online Classes లో జాయిన్ అవ్వ డానికి 9603339977,7901339977 ని
స్ంప్రదించగలర్చ.
 प्रकृद्वत से सोंबोंद्वधत शब्द(పరక్ృతిక్ర సింబ్ింధవించిన పదాలు)

ब्रम्हाों ड బ్రహామిండ్ =విశాము रे द्वगस्तान ర్చగ్వసతన్ =ఎడారి

अोंतररक्ष అింతరిక్ష్ =అింతరిక్షము खाड़ी ఖ్నడీ =అఖ్నతము
आकाश ఆకాష్ =ఆకాశము आकाशगोंगा ఆకాశగింగ =పాలపుింత
वायु / हवा వ్యయు/హవ్య =గాలి क्षुद्रग्रह క్షుద్రగ్రహ్ =గ్రహ శకలములు
आग ఆగ్ =అగ్వి समुद्र तट సముద్ర్ తట్ =సముద్రపు ఒడుి
पानी/जल పానీ/జల్ =నీర్చ लहरे లహార్చ =కరట్లలు
पृथ्वी, थल ప్ృథీా, థల్ =భూమి िीप దీాప్ =దీాప్ము
रद्वव రవి =స్తర్చయడు पतझड़ ప్త్ ఝడ్ =శరదృతువు
चााँ द చాింద్ =చింద్రుడు बादल/िुोंिला బాదల్/ధునుిల =మేఘావృతిం
पारा పారా =బుధుడు ठों ड ఠిండ్ =చలి
बृहस्पद्वत బృహసపతి =గుర్చడు िूद्वमल ధూమిల్ =పగమించు
ग्रहर् గ్రహణ్ =గ్రహణము नम నమ్ =తేమ
अमावास्या అమావ్యసయ =అమావ్యసయ वषाण వరష = వరషిం
पूद्वर्णमा పూరిామ =పౌరిామ बिण /द्वहमपात బర్్/హమ్ పాత్ =మించు
द्वसतारे సితర్చ =నక్షత్రాలు वसोंत వసింత్ =వసింతిం
ग्रह గ్రహ్ =గ్రహములు तूिान తూఫాన్ =తుఫాను
कुहार కుహార్ =పగమించు गमी గరీమ =వేడి
झील ఝీల్ =సరసుస सूयण/ सूरज స్తరయ/స్తరజ్ = స్తర్చయడు
तालाब తలబ్ = చెర్చవు, కొలను,జలశయిం उजला /िूप ఉజాా/ధూప్ =ఎిండ
नदी నదీ =నది छाता /छतरी ఛాత/ఛత్రీ =గడుగు
समुद्र సముద్ర్ =సముద్రము गमणजोश/ गमीला గరోమోష్/గరీమల =వచుదనిం
सागर సగర్ =మహా సముద్రము तूिानी / हवादार తూఫాని/హవ్యద్వర్ =గాలులతో
पहाडी ప్హాడీ =కొిండ కూడిన
पवणत ప్రాత్ =ప్రాతము सदी సరీద =శీతకాలిం
जोंगल జింగల్ =అడవి तापमान తపామన్ = ఉషోాగ్రత

264
ఈ పుస్తకం లోని ప్రతి పాఠం వీడియోల రూరంలో మన VRR TUTORIALS Youtube channel లో అలానే
VRR TUTORIALS Mobile app లో అందుబాటులో ఉన్నా యి, ఆ వీడియోలు చూస్తత ఈ పుస్తకం చదివితే మరంత సులువుగా
నేర్చు కోగలుగుతార్చ. హందీ మరయూ ఇంగ్ల ీష్ online Classes లో జాయిన్ అవ్వ డానికి 9603339977,7901339977 ని
స్ంప్రదించగలర్చ.
इों द्रिनुष ఇింద్రధ్నుష్ = ఇింద్రధ్నసుస तटతట్=తీరిం
चिवात చక్రవ్యత్ = చిండమార్చతము टापू=దీాప్ిం
बाढ़ బాఢ్ = వరద ज्वाला मुखी=అగ్విప్రాతిం.
बवोंडर బవిండర్ = తీవ్రమైన తుఫాను

सोंख्या ,समय – సింఖ్యలు, సమయము

एक ఏక్ట్ =ఒక్టి बाईस బాయిస్ =ఇర్వెై రిండు

दो ద్య =రిండు तेईस తేయిస్ =ఇర్వెై మూడు
तीन తీన్ =మూడు चौबीस చౌబీస్ =ఇర్వెై నాలుగు
चार చార్ =నాలుగు पच्चीस ప్చీుస్ =ఇర్వెై ఐదు
पााँ च పాించ్ =ఐదు छब्बीस చబీబస్ =ఇర్వెై ఆర్ల
छः ఛః =ఆర్ల सत्ताईस సతతయిస్ =ఇర్వెై ఏడు
सात సత్ =ఏడు अट्ठाईस అట్లాఇస్ =ఇర్వెై ఎనిమిదవ
आठ ఆఠ్ =ఎనిమిదవ उनतीस ఉనీతస్ =ఇర్వెై త మిమదవ
नौ నౌ =త మిమదవ तीस తీస్ =ముప్పై
दस దస్ =పదవ इकतीस ఇకీతస్ =ముప్పై ఒక్టి
ग्यारह గాయరహ్ =పదక్ొిండు बत्तीस బతీతస్ =ముప్ైప రిండు
बारह బారహ్ =పనెనిండు तैंतीस తైనీతస్ =ముప్ైప మూడు
तेरह తేరహ్ =పదమూడు चौोंतीस చౌనీతస్ =ముప్పై నాలుగు
चौदह చౌదహ్ =పదానలుగు पैंतीस పైింతీస్ =ముప్ైప ఐదు
पोंद्रह ప్ింద్రహ్ =పదవహేను छत्तीस ఛతీస్ =ముప్ైప ఆర్ల
सोलह సోలహ్ =పదహార్ల सैंतीस సైనీతస్ =ముప్ైప ఏడు
सत्रह సత్రహ్ =పదవహేడు अडतीस అడీతస్ =ముప్ైప ఎనిమిదవ
अठारह అఠారహ్ =పద్ నిమిదవ उनतालीस ఉనాతలీస్ =ముప్ైప త మిమదవ
उन्नीस ఉనీిస్ =పింత మిమదవ चालीस చాలీస్ =నలబ్ై
बीस బీస్ =ఇర్వెై इकतालीस ఇకాతలీస్ =నలబ్ై ఒక్టి
इक्कीस ఇకీుస్ =ఇర్వెై ఒక్టి बयालीस బయాలీస్ =నలబ్ై రిండు

265
ఈ పుస్తకం లోని ప్రతి పాఠం వీడియోల రూరంలో మన VRR TUTORIALS Youtube channel లో అలానే
VRR TUTORIALS Mobile app లో అందుబాటులో ఉన్నా యి, ఆ వీడియోలు చూస్తత ఈ పుస్తకం చదివితే మరంత సులువుగా
నేర్చు కోగలుగుతార్చ. హందీ మరయూ ఇంగ్ల ీష్ online Classes లో జాయిన్ అవ్వ డానికి 9603339977,7901339977 ని
స్ంప్రదించగలర్చ.
तैंतालीस తైనాతలీస్ =నలబ్ై మోడు सत्तर సతతర్ =డబ్ైు
चवालीस చవ్యలీస్ =నలబ్ై నాలుగు इकहत्तर ఇఖతతర్ =డబ్ైు ఒక్టి
पैंतालीस పైనాతలీస్ =నలబ్ై ఐదు बहत्तर బహాతతర్ =డబ్ైు రిండు
द्वछयालीस చియాలీస్ =నలబ్ై ఆర్ల द्वतहत्तर తిహతతర్ =డబ్ైుమూడు
सैंतालीस సైనాతలీస్ =నలబ్ై ఏడు चौहत्तर చౌహతతర్ =డబ్ైు నాలుగు
अड़तालीस అడాతలీస్ =నలబ్ై ఎనిమిదవ पचहत्तर ప్చతతర్ =డబ్ైు ఐదు
उनचास ఉించాస్ =నలబ్ై త మిమదవ द्वछहत्तर చిహాతతర్ =డబ్ైు ఆర్ల
पचास ప్చాస్ =ఏబ్ై सतत्तर సతతతర్ =డబ్ుై ఏడు
इक्कावन ఇకాువన్ = ఏబ్ై ఒక్టి अठहत्तर అఠాతతర్ =డబ్ుై ఎనిమిదవ
बावन బావన్ = ఏబ్ై రిండు उनासी ఉనాిసీ =డబ్ుై త మిమదవ
द्वतरपन తిరప్న్ = ఏబ్ై మూడు अस्सी అసీస =ఎనబ్ై
चौवन చౌవన్ = ఏబ్ై నాలుగు इक्यासी ఇకాయసీ =ఎనబ్ై ఒక్టి
पचपन ప్చపన్ = ఏబ్ై ఐదు बयासी బయాసి =ఎనబ్ై రిండు
छप्पन ఛప్పన్ = ఏబ్ై ఆర్ల द्वतरासी తిరాసీ =ఎనబ్ై మూడు
सत्तावन సతతవన్ = ఏబ్ై ఏడు चौरासी చౌరాసీ =ఎనభై నాలుగు
अट्ठावन అట్లావన్ = ఏబ్ై ఎనిమిదవ पचासी ప్చాసీ = ఎనభై ఐదు
उनसठ ఉనసఠ్ = ఏబ్ై త మిమదవ द्वछयासी ఛియాసి = ఎనభై ఆర్ల
साठ సఠ్ =అర్వెై सत्तासी సతతసి = ఎనభై ఏడు
इकसठ ఇకసఠ్ =అర్వెై ఒక్టి अठासी అఠాసి = ఎనభై ఎనిమిదవ
बासठ బాసఠ్ =అర్వెై రిండు नवासी నవ్యసి = ఎనభై త మిమదవ
द्वतरसठ తిరసఠ్ =అర్వెై మూడు नब्बे నబేబ =త ింబ్ై
चौसठ చౌసఠ్ =అర్వెై నాలుగు इक्यानवे ఇకాయనవే = త ింబ్ై ఒక్టి
पैंसठ పైనసఠ్ =అర్వెై ఐదు बानवे బానేా = త ింబ్ై రిండు
द्वछयासठ ఛియాసఠ్ =అర్వెై ఆర్ల द्वतरानवे తిరానవే = త ింబ్ై మూడు
सडसठ సడసఠ్ =అర్వెై ఏడు चौरानवे చౌరానవే = త ింబ్ై నాలుగు
अडसठ అడసఠ్ =అర్వెై ఎనిమిదవ पोंचानवे ప్ించానవే = త ింబ్ై ఐదు
उनहत्तर ఉనాతతర్ =అర్వెై త మిమదవ द्वछयानवे ఛియానవే = త ింబ్ై ఆర్ల
266
ఈ పుస్తకం లోని ప్రతి పాఠం వీడియోల రూరంలో మన VRR TUTORIALS Youtube channel లో అలానే
VRR TUTORIALS Mobile app లో అందుబాటులో ఉన్నా యి, ఆ వీడియోలు చూస్తత ఈ పుస్తకం చదివితే మరంత సులువుగా
నేర్చు కోగలుగుతార్చ. హందీ మరయూ ఇంగ్ల ీష్ online Classes లో జాయిన్ అవ్వ డానికి 9603339977,7901339977 ని
స్ంప్రదించగలర్చ.
सत्तानवे సతతనవే = త ింబ్ై ఏడు एक पचौथी ఏక్ట్ ప్చౌతీ =1/5
अठानवे అఠానవే = త ింబ్ై ఎనిమిదవ दो पचौथी ద్య ప్చౌతీ =2/5
द्वनन्यानवे నినాయనవే = త ింబ్ై త మిమదవ एक बटे सात ఏక్ట్ బటే సత్ =1/7

सौ సౌ =వింద दशाोंश దశాింష్ =01

एक हजार ఏక్ట్ హజార్ =వెయయ शताोंश శతింష్ =001

दस हजार దస్ హజార్ =పదవ వేలు पहला ప్హల =మొదటి

एक लाख ఏక్ట్ లఖ్ =లక్ష दू सरा దూస్రా =రిండవ

दस लाख దస్ లఖ్ =పదవ లక్షలు तीसरा తీస్రా =మూడవ

एक करोड़ ఏక్ట్ కరోడ్ =క్్టి चौथा చౌథా =నాలు వ

एक अरब ఏక్ట్ అరబ్ =వింద క్్టు

ా पाों चवाों పాించాా =ఐదవ

एक ख़रब ఏక్ట్ ఖరబ్ =పదవవేల క్్టు

ా छठाों ఛఠాైఁ =ఆర్వ

शून्य శూన్య =సునన सातवााँ సతాైఁ =ఏడవ

पााँ व/चौथाई పావ్/చౌథాయ =/ आठवााँ ఆఠాాైఁ =ఎనిమిదవ

सवा సవ్య = / नवाों నవ్యైఁ =త మిమదవ

सवा दो సవ్య ద్య =2 ¼ दसवाों దసాైఁ =పదవ

सवा तीन సవ్య తీన్ =3 ¼ दु गुना దుగునా =రిండిత్లు

सवा चार సవ్య చార్ =4 ¼ द्वतगुना తిగునా =మూడిింత్లు

आिा ఆధ్య =1/2 चौगुना చౌగునా =నాలుగిింత్లు
डे ढ़ డేఢ్ =1 ½ पोंचगुना ప్ించుగన =ఐదవింత్లు
ढाई ఢాయి =2 ½ छे गुना ఛేగునా =ఆరిింత్లులు
साढ़े तीन సడే తీన్ =3 ½ सतगुना సతుగన =ఏడిింత్లు
पौने పౌనే =ముపాపవప 3/4 आठगुना ఆఠుగనా =ఎనిమిదవింత్లు
पौने दो పౌనే ద్య = 1 ¾ नौगुना నౌగునా =త మిమదవింత్లు
पौने तीन పౌనే తీన్ =2 ¾ दसगुना దసుగనా =పదవింత్లు
पौने चार పౌనే చార్ =3 ¾ ఘడియ / గడియార్ిం = घड़ी ఘడీ
एक द्वतहाई ఏక్ట్ తిహాయి =1/3 సకను= सेकोंड సకిండ్
दो द्वतहाई ద్య తిహాయి =2/3 నిమిషిం= द्वमनट మినట్

267
ఈ పుస్తకం లోని ప్రతి పాఠం వీడియోల రూరంలో మన VRR TUTORIALS Youtube channel లో అలానే
VRR TUTORIALS Mobile app లో అందుబాటులో ఉన్నా యి, ఆ వీడియోలు చూస్తత ఈ పుస్తకం చదివితే మరంత సులువుగా
నేర్చు కోగలుగుతార్చ. హందీ మరయూ ఇంగ్ల ీష్ online Classes లో జాయిన్ అవ్వ డానికి 9603339977,7901339977 ని
స్ంప్రదించగలర్చ.
గింట= घोंटा ఘింట పోయిన న్ల= द्वपछले महीना పిఛేా మహీన
గడియారిం ముళ్ళు= हाथ / घड़ी की सुइयाों వచేు న్ల= अगला महीना అగాా మహీన
హాథ్స/ఘడీ క్ీ సుయయాీఁ మూడు న్లలు= द्वतमाही తిమాహ
తెలావ్యర్చ జాము= सबेरे / भोर / प्रभात ఆర్చ న్లలు= छमाही ఛమాహ
సబేర్చ/భోర్ణ/పరభాత్ సింవతసరిం= साल/वषण సల్/వర్ణ్
ఉదయిం = प्रातः / सुबह ప్రాతః/సుబ్హ్ నిర్చడు= परसाल ప్రాసల్
మధ్యయహిిం= दोपहर ద్యప్హర్ ప్ది సింవతసరములు= दशाब्दी దశాబీద
సయింత్రిం= शाम శామ్ శతబదిం= शताब्दी శతబీద
దినము= द्वदन/रोज దిన్/రోజ్ వేయి సింవతసరములు= सहस्राब्दी సహస్రాబీద

రాత్రి= रात రాత్ ఈ రోజులోా= आजकल ఆజ్ కల్

నడిరాత్రి= आिी रात ఆధీరాత్ ఎలాపుపడూ= सदा / हमेशा / सदै व

నితయిం= द्वनत्य,अनोंत काल నిత్య, అనింత్ కాల్ సద్వ/హమేష్/సదైవ్

జాము= पहर ప్హర్ రాబోయే= आगामी ఆగమీ

ఈ రోజు= आज ఆజ్ గడిచిన= गत గత్
నిని/రేపప= कल కల్ ప్రతియొక= हर హర్

ఎలుాిండి,మొని= परसोों ప్రోసైఁ ఒింటిగింటనిర= डे ढ़ డేఢ్

ర్చప్టికి రెిండురోజుల తర్చవ్యత / నిననటిక్ర రెిండునిర= ढाई ఢాయి

రిండురోజుల ముిందు= नसों నరోసైఁ क्या समय हुआ है ?

వ్యరిం= हफ्ता / सप्ताह హఫాత/సపాాహ్ కాయ సమయ్ హువ్య హై?

పోయిన వ్యరిం= द्वपछले हफ्ता / सप्ताह పిఛేా अभी द्वकतने बजे है ?

అభీ కితేి బజే హై
హఫత/సపా హ్
టైిం ఎింత అయిింది?
వచేు వ్యరిం= अगला हफ्ता / सप्ताह అగాా
5.00
హఫాత/సపా హ్
पाों च बजे
ప్క్షిం= पक्ष ప్క్ష్ పాించ్ బజే ఐదు గింటలు.
న్ల= महीना మహీనా 5.05
ప్రతిన్ల= प्रद्वतमास / हर महीना ప్రతిమాస్/హర్ణ पाों च बज कर पाों च द्वमद्वनट|
మహన పాించ్ బజ్ కర్ పాించ్ మినట్|

268
ఈ పుస్తకం లోని ప్రతి పాఠం వీడియోల రూరంలో మన VRR TUTORIALS Youtube channel లో అలానే
VRR TUTORIALS Mobile app లో అందుబాటులో ఉన్నా యి, ఆ వీడియోలు చూస్తత ఈ పుస్తకం చదివితే మరంత సులువుగా
నేర్చు కోగలుగుతార్చ. హందీ మరయూ ఇంగ్ల ీష్ online Classes లో జాయిన్ అవ్వ డానికి 9603339977,7901339977 ని
స్ంప్రదించగలర్చ.
ఐదు గింటల ఐదు నిమిష్ట్రలు. 5.45
5.10 पाों च बज कर पैंतालीस द्वमद्वनट/ पौने छ:|
पाों च बज कर दस द्वमद्वनट| పాించ్ బజ్ కర్ పైింతలీస్
పాించ్ బజ్ కర్ దస్ మినట్ ఐదు గింటల నలభ అయిదు నిమిష్ట్రలు.
ఐదు గింటల ప్ది నిమిష్ట్రలు. పావు తకుువ ఆర్చ.
5.15 5:50
पाों च बज कर पोंद्रह द्वमद्वनट /सवा पाों च| पाों च बज कर पचास द्वमद्वनट|
పాించ్ బజ్ కర్ ప్ింద్రాహ్ మినట్/సవా పాించ్ పాించ్ బజ్ కర్ ప్చాస్ మినట్|

ఐదు గింటల ప్దిహేను నిమిష్ట్రలు/ఐదుింపావప. ఐదు గింటల యాభ నిమిష్ట్రలు.

5.20 5:50

पाों च बज कर बीस द्वमद्वनट| 6 बजने को दस द्वमद्वनट बाकी है |

పాించ్ బజ్ కర్ బీస్ మినట్ 6 బజేి కో దస్ మినట్ బాకీ హై|

ఐదు గింటల ఇరవై నిమిష్ట్రలు. ఆర్చ అవాడానికి ప్ది నిమిష్ట్రలు వుింది.

5.25 5:50

पाों च बज कर पच्चीस द्वमद्वनट| 6 बजने में दस द्वमद्वनट कम हैं |

పాించ్ బజ్ కర్ ప్చీుస్ మినట్ 6 బజేి మేైఁ దస్ మినట్ కమ్ హైైఁ ప్ది నిమిష్ట్రలు

ఐదు గింటల ఇరవై ఐదు నిమిష్ట్రలు. తకుువ ఆర్చ.

5.30 5.55

पाों च बज कर तीस द्वमद्वनट/ साढेी़ पाों च| पाों च बज कर पचपन द्वमद्वनट|

పాించ్ బజ్ కర్ ప్చపన్ మినట్|
పాించ్ బజ్ కర్ తీస్ మినట్/సాడే పాించ్
ఐదు గింటల యాభ అయిదు నిమిష్ట్రలు.
ఐదు గింటల ముపెలప నిమిష్ట్రలు/ ఐదుననర్.
5.55
5.35
6 बजने को पाों च द्वमद्वनट बाकी है |
पाों च बज कर पैंतीस द्वमद्वनट|
6 బజేి కో పాించ్ మినట్ బాకీ హై|
పాించ్ బజ్ కర్ పైింతీస్ మినట్
ఆర్చ అవాడానికి ఐదు నిమిష్ట్రలు వుింది.
ఐదు గింటల ముపెలప అయిదు నిమిష్ట్రలు.
5.55
5.40
6 बजने में पाों च द्वमद्वनट कम हैं |
पाों च बज कर चालीस द्वमद्वनट|
6 బజేి మేైఁ పాించ్ మినట్ కమ్ హైైఁ|
పాించ్ బజ్ కర్ చాలీస్ మినట్
ఐదు నిమిష్ట్రలు తకుువ ఆర్చ.
ఐదు గింటల నలభ నిమిష్ట్రలు.
269
ఈ పుస్తకం లోని ప్రతి పాఠం వీడియోల రూరంలో మన VRR TUTORIALS Youtube channel లో అలానే
VRR TUTORIALS Mobile app లో అందుబాటులో ఉన్నా యి, ఆ వీడియోలు చూస్తత ఈ పుస్తకం చదివితే మరంత సులువుగా
నేర్చు కోగలుగుతార్చ. హందీ మరయూ ఇంగ్ల ీష్ online Classes లో జాయిన్ అవ్వ డానికి 9603339977,7901339977 ని
స్ంప్రదించగలర్చ.
6.00 हमें द्वमले हुए बीस साल गुजर गए हैं ।
छ: बजे| హమేైఁ మిలే హుయే బీస్ సల్ గుజర్ గయే హైైఁ|
ఛేః బజే| మనిం సరైన టైిం కి వచాుము.
ఆర్చ గింటలు. हम सही वक्त पर आये।
ఏడు అవుతుింది. హమ్ సహీ వక్ట్త ప్ర్ ఆయే|
सात बजने वाले है | ఆలసయిం అయితే గేట్ట మూసేసతర్చ.
సత్ బజేి వ్యలే హైైఁ| दे र होने पर िाटक बोंद कर दें गे।
టైిం అయిపోతుింది,తిందరగా తయారవుా. దేర్ హోనే ప్ర్ ఫాటక్ట్ బింద్ కర్ దేింగే
वक्त द्वनकल / बीत / गुजर / हो जा रहा है ,जल्दी మనిం సమయానికి చేర్చకోవ్యలి.
तैयार हो। వక్ట్త నికల్/బీత్/గుజర్ణ/హో జా ర్హా హ, हमें समय पर पहुाँ चना है ।
జలీద తయార్ హో| హమేైఁ సమయ్ ప్ర్ ప్హుించి హై|
మనకు ఇప్పటికే ఆలసయిం అయిింది. అనుకుని సమయానికి చేర్చకోవ్యలి.
हमें पहले से ही दे र हो चुकी है । अपेद्वक्षत समय पर पहुाँ चना है |
హమేైఁ ప్హలే సే హీ దేర్ హో చుకీ హై| ఆపేక్షిత్ సమయ్ ప్ర్ ప్హుించాి హై|
మనిం ఒక అరగింట ఆలసయింగా ఉనాిము. మీర్చ ఇపుపడు ఖ్నళ్ళగా ఉనాిరా?
हम आिा घोंटा दे र से हैं । क्या आप अब िुरसत में हैं ?
హమ్ ఆధ్య ఘింట దేర్ సే హైైఁ| కాయ ఆప్ అబ్ ఫురసత్ మేైఁ హైైఁ?
ఇింకా ప్ది నిముష్ట్రలు ప్డుతుింది. మీర్చ ఇపుపడు బిజీ గా ఉనాిరా?
और दस द्वमनट लगेगा| क्या आप अभी व्यस्त हैं ?
ఔర్ దస్ మినట్ లగేగా| కాయ ఆప్ అభీ వయస్థ హైైఁ?
ఇింకా ప్ది నిముష్ట్రలు మాత్రమే ఉింది. మీర్చ రావడానికి ఇింకా ఎింత సమయిం ప్డుతుింది?
और दस द्वमनट ही बाकी हैं | आपको आने में और द्वकतना वक्त लगेगा।
ఔర్ దస్ మినట్ హీ బాకీ హై| ఆపేు ఆనే మేైఁ ఔర్ కితి వక్ట్త లగేగా?
అతను వచిు ప్దిహేను నిముష్ట్రలు అవుతుింది. మీర్చ వ్రాసినింత సమయిం వ్యర్చ ఇకుడే ఉింట్లర్చ.
उसे आये हुए पोंद्रह द्वमनट हो चुके हैं । आप द्वलखने तक वे यहीों रहें गे।
ఉసే ఆయే హుయే ప్ింద్రహ్ మినట్ హో చుకే హైైఁ| ఆప్ లిఖేి తక్ట్ వే యహీైఁ రహేింగే|
మనిం కలిసి ఇరవై సింవతసరాలు అవుతుింది. ఉదయిం 6 అయిింది.
हमें द्वमले हुए बीस साल हो चुके है । सुबह छः बजे हैं |
హమేైఁ మిలే హుయే బీస్ సల్ హో చుకే హైైఁ| సుబహ్ ఛేః బజే హైైఁ|

270
ఈ పుస్తకం లోని ప్రతి పాఠం వీడియోల రూరంలో మన VRR TUTORIALS Youtube channel లో అలానే
VRR TUTORIALS Mobile app లో అందుబాటులో ఉన్నా యి, ఆ వీడియోలు చూస్తత ఈ పుస్తకం చదివితే మరంత సులువుగా
నేర్చు కోగలుగుతార్చ. హందీ మరయూ ఇంగ్ల ీష్ online Classes లో జాయిన్ అవ్వ డానికి 9603339977,7901339977 ని
స్ంప్రదించగలర్చ.
మధ్యయహిిం 3 అయియింది. ఐదు నిముష్ట్రలు తకుువ రెిండు గింటలు
दोपहर तीन बज गये। ढाई बजे हैं |
ద్యప్హర్ తీన్ బజ్ గయే| ఢాయి బజే హైైఁ|
తెలావ్యర్చ జామున 4 అయియింది. రెిండునిర
भोर चार बज गये। दो बज के बीस द्वमनट
ద్య బజ్ కే బీస్ మినట్
భోర్ చార్ బజ్ గయే|
రెిండు గింటల ఇరవై నిముష్ట్రలు
సయింత్రిం 5 అయిింది.
पौने तीन बजे हैं |
शाम पाों च बज गये।
పౌనే తీన్ బజే హైైఁ|
శామ్ పాించ్ బజ్ గయే|
రెిండు గింటల నలబై ఐదు నిముష్ట్రలు.
రాత్రి 11 అయిింది.
7:00
रात ग्यारह बज गयी।
सात बजे
రాత్ గాయరాహ్ బజ్ గయీ|
సత్ బజే
టైమ్ ప్డుతుింది.
ఏడు గింటలు
वक़्त लगेगा।
7:00
వక్ట్త లగేగా
सुबह के सात बजे
రెిండు మూడు రోజులోా పేమెింట్ అయిపోతుింది. సుబహ్ కే సత్ బజే
दो तीन द्वदन में भुगतान हो जायेगी। ఉదయిం ఏడు గింటలు
ద్య తీన్ దిన్ మేైఁ భుగాతన్ హో జాయేగ్ల| 7:00
तीन बजे हैं | शाम के सात
శామ్ కే సత్
తీన్ బజే హైైఁ|
సయింత్రిం ఏడు గింటలకు
మూడు గింటలు అయిింది.
1:25
दो बजे हैं |
एक बजकर पचीस द्वमनट
డ బజే హైైఁ|
ఏక్ట్ బజుర్ ప్చీుస్ మినట్
రెిండు గింటలు అయిింది.
ఒింటిగింట్ల ఇరవై ఐదు నిముష్ట్రలు
दो बजकर पाों च द्वमद्वनट हैं |
6:18
ద్య బజుర్ పాించ్ మినట్ హైైఁ|
छः बजकर अठारह द्वमनट
రెిండు గింటల ఐదు నిముష్ట్రలు. ఛేః బజుర్ అఠారహ్ మినట్
दो बजने में पाों च द्वमनट ఆర్చ గింటల ప్దెదనిమిది నిముష్ట్రలు
ద్య బజేి మేైఁ పాించ్ మినట్|
4:55

271
ఈ పుస్తకం లోని ప్రతి పాఠం వీడియోల రూరంలో మన VRR TUTORIALS Youtube channel లో అలానే
VRR TUTORIALS Mobile app లో అందుబాటులో ఉన్నా యి, ఆ వీడియోలు చూస్తత ఈ పుస్తకం చదివితే మరంత సులువుగా
నేర్చు కోగలుగుతార్చ. హందీ మరయూ ఇంగ్ల ీష్ online Classes లో జాయిన్ అవ్వ డానికి 9603339977,7901339977 ని
స్ంప్రదించగలర్చ.
पााँ च बजने में पााँ च द्वमनट ద్యప్హర్ కే సఢే బారహ్ బజే
పాించ్ బజేి మేైఁ పాించ్ మినట్ మధ్యయహిిం ప్న్ిిండు గింటల ముపెలప నిముష్ట్రలు
ఐదు నిముష్ట్రలు తకుువ ఐదు 12:45
4:55
दोपहर के पौने एक
चार बजकर पचपन द्वमनट ద్యప్హర్ కే పౌనే ఏక్ట్
చార్ బజుర్ ప్చపన్ మినట్ మధ్యయహిిం పావుతకుువ ఒింటిగింట
నాలుగు గింటల ఎభఐదు నిముష్ట్రలు. 12
8:20
दोपहर के बारह बजे
आठ बजकर बीस द्वमनट ద్యప్హర్ కే బారహ్ బజే
ఆఠ్ బజుర్ బీస్ మినట్ మధ్యయహిిం ప్న్ిిండు గింటలు
ఎనిమిది గింటల ఇరవై నిముష్ట్రలు 8:30
2:15
रात के साढे आठ
सवा दो बजे రాత్ కే సఢే ఆఠ్
సవ్య ద్య బజే రాత్రి ఎనిమిదినిర
రెిండు గింటల ప్దిహేను నిముష్ట్రలు 5:15
7:45
शाम के सवा पााँ च
पौने आठ बजे శామ్ కే సవ్య పాించ్
పౌనే ఆఠ్ బజే సయింత్రిం ఐదు గింటల ప్దిహేను నిముష్ట్రలు
పావు తకుువ ఎనిమిది గింటలు
12:30
दोपहर के साढ़े बारह बजे

नौकरी और व्यवसायोों के नाम(ఉదయ యగాలు మరియూ వృత్ు

ా లు)

अद्वभनेता అభినేత =నట్టడు प्रद्वतद्वनद्वि ప్రతినిధి =ప్రతినిధి

अद्वभनेत्रीఅభినేత్రి=నట్టమణ. लोहार లోహార్ =కమమరివ్యడు
वकील వకీల్= నాయయవ్యది कसाई కసయి =కసయి
द्वचत्रकार చిత్రకార్ =కళాకార్చడు मोची మోచీ =తోలు వసుతవులు బాగు చేసే వయకిత
ज्योद्वतष జోయతిష్ =జోయతిష్యుడు बढ़ई బఢయి =వడ్రింగ్వ
मुनीम మునీమ్ =గణకుడు द्वकसान కిసన్ =రైతు
लेखक లేఖక్ట్ =రచయిత कुम्हार కుింహార్ =కుమమరి
द्वशल्पकार శిలపకార్ =శిలపకార్చడు गायक గాయక్ట్ =గాయకుడు
272
ఈ పుస్తకం లోని ప్రతి పాఠం వీడియోల రూరంలో మన VRR TUTORIALS Youtube channel లో అలానే
VRR TUTORIALS Mobile app లో అందుబాటులో ఉన్నా యి, ఆ వీడియోలు చూస్తత ఈ పుస్తకం చదివితే మరంత సులువుగా
నేర్చు కోగలుగుతార్చ. హందీ మరయూ ఇంగ్ల ీష్ online Classes లో జాయిన్ అవ్వ డానికి 9603339977,7901339977 ని
స్ంప్రదించగలర్చ.
चपरासी చప్రాసి =బింట్రోతు द्वमस्त्री/याक्तन्त्रक మిస్త్రీ / యాింతిరక్
चौकीदार చౌకిద్వర్ =కాప్లద్వర్చ =యింత్రకార్చడు/పరిక్ర్క్ర్ా
जादू गर జాదూగర్ =ఇింద్రజాలికుడు सजणन/शल्य द्वचद्वकत्सक సరజన్/శ్లయ చిక్రత్ేక్
जुलाहा జులహా =నేయువ్యడు =శ్సా వ
ీ ెైదుయడు
जौहरी జౌహరీ =సారాకార్చడు बोझ ढोनेवाला/ कूली కూలీ= క్ూలి
दजी దరీజ =దరీజ టైలర్ उपन्यासकार ఉప్నాయసుర్= నవల రచయిత
नाई నాయి =మింగలి चाकर/बायरा చాకర్/ బ్ాయరా=సేవకుడు
पत्रकार ప్త్రకార్ =పాత్రికేయుడు सोंपादक సింపాదక్ట్= సింపాదకుడు
पुरोद्वहत పురోహత్ =పురోహతుడు राजद्वमत्री రాజిమస్త్రీ= తపీ మేస్త్రీ
अध्यापक అధ్యయప్క్ట్ =ఉపాధ్యయయులు मुद्रक ముద్రక్ట్= ప్రిింటర్
माली మాలీ =తోటమాలి नाववाला నావ్ వ్యల= ప్డవ నడిపేవ్యడు
मछु आ మాఛుఆ =జాలరి सिाईकार సఫాయిద్వర్=శుభ్రప్రచువ్యడు
कारीगर, पुों. క్ారీగర్ణ=క్ారిమక్ుడు रों गरे ज़ రింగ్రేజ్= రింగు వేసేవ్యడు
मजदू र మజూదర్ =కారిమకుడు माद्वलक మాలిక్ట్=యజమాని
रसोइया రసోయి =వింటగాడు जमीोंदार జమీనాదర్=భూసామి/ జమీిందార్ల
द्वचद्वकत्सक చికితసక్ట్ =వెద
ై ుయడు नतणक నరతక్ట్= నరతకుడు
कमणचारीకరమచారీ=ఉదయ యగి सोंगीतकार సింగ్లతుర్=సింగ్లతకార్చడు
कोषध्यक्ष కోశాధ్యక్ష్= కోశాధికారి कद्वव కవి=క్వి
नाद्ववक నావిక్ట్= నావికుడు राजनीद्वतज्ञ రాజనీతిజఞ= రాజకీయ నాయకుడు
परीक्षक ప్రీక్షక్ట్= ప్రిశీలకుడు गृद्वहर्ीగృహణ=గృహణ
द्वलद्वपक లిపిక్ట్= గుమసత. कुोंदीदार, पुों. క్ుిందీదార్ణ=బ్టట లు ఇస్త్రీచేయువ్యడు
ठे केदार ఠ్నకేద్వర్= కాింట్రాకసర్
नाटककार నాటకాుర్= నాటకకరత
प्रकाशक ప్రకాశక్ట్ =ప్రచురణకరత
द्ववद् युत कारीगर విదుయత్ కారీగార్= విదుయత్
కారిమకుడు

273
ఈ పుస్తకం లోని ప్రతి పాఠం వీడియోల రూరంలో మన VRR TUTORIALS Youtube channel లో అలానే
VRR TUTORIALS Mobile app లో అందుబాటులో ఉన్నా యి, ఆ వీడియోలు చూస్తత ఈ పుస్తకం చదివితే మరంత సులువుగా
నేర్చు కోగలుగుతార్చ. హందీ మరయూ ఇంగ్ల ీష్ online Classes లో జాయిన్ అవ్వ డానికి 9603339977,7901339977 ని
స్ంప్రదించగలర్చ.
 शरीर के अोंग శ్రీర్ భాగాలు

उों गली / अोंगुली)स्त्री) ఉింగలీ / అింగులీ = చేతి कान)पु)క్ాన్=చవి

వేలు गला)पु))గల)=గొింత్ు
उों गली की छापఉింగలీ కీ ఛాప్=వ్రేలి ముద్ర. अिर,ओोंठ)पु) అధర్ణ,ఓింఠ్ = ప్దవి
अाँगूठा)पु) అింగూఠ్ా = బటనవ్రేలు अस्थी)स्त्री)/हड्डी)स्त्री)అస్థి/హడీి=ఎముక్
तजणनी)स्त्री)త్రిజనీ=చతపపడువేరలు आाँ खें)स्त्री)ఆింఖ్ేీఁ=క్ళ్ళే
मध्यमा उों गली)स्त्री) మధయమా ఉింగీా=మధయ कोंकाल)पु)క్ింక్ాల్=అసిథపింజర్ిం
వేరలు कोंठ)पु)క్ింఠ్=క్ింఠిం
अनाद्वमका)स्त्री) అనామిక్ా = ఉింగర్ిం వేరలు कमर)स्त्री)క్మర్ణ=నడుము
कानी अोंगुली / कद्वनष्ट् उों गली)स्त्री) క్ానీ అింగుళీ गदण न)स्त्री)గర్్న్=మెడ
/ క్నిష్ట ఉింగీా=చిటిక్న వేల
ర ు घुटना)पु)ఘుటనా=మోక్ాలు
जोड़)पु)జోడ్=వేరలి మెటక్
ి లు / క్ీలు चमडा)पु)చమడా=చర్మము
कलाई)स्त्री)క్ళ్ీయ = మనిక్టుట जबड़ा)पु)జబ్ాి=దవపడ
हाथ)पु)హాథ్=చేయ/చేత్ులు जाों घ)स्त्री)జాింఘ్=తోడ
दायााँ हाथద్వయాహాథ్స=క్ుడిచయయ द्वजगर)पु)జిగర్ణ=క్ాలేయము
बायााँ हाथబాయాైఁహాథ్స=ఎడమచయయ जीभ)स्त्री)జీభ్=నాలుక్
हथेली)स्त्री)హథలీ=అర్చేయ तलवा)पु)త్లాి=అరిక్ాలు
कोहनी / कुहनी)स्त्री)క్్హన/క్ుహన=మోచేయ दाों त)पु)దాింత్=దింత్ము
बाहू)स्त्री)బ్ాహు=భుజము नाखून)पु)నాఖ్తన్=గోర్ల
पदाों गुली)स्त्री)పదాింగులీ=క్ాలివేరలు पेट)पु)ప్రట్=పొ టట
नसें)स्त्री)నసరీఁ = నర్ములు पैर)पु)ప్ైర్ణ=క్ాలు
मुोंह)पु)ముహ్=నోర్ల द्वसर/सर)पु)సిర్ణ/సర్ణ=త్ల
वक्ष)पु) వక్ష్ = రొముమ गभण)पु) గర్ణు =గర్భము
मेरुदण्ड)स्त्री) మేర్లదిండ్ = వెనునపూస काया)स्त्री)/ शरीर)पु) / तन)पु) క్ాయా / శ్రీర్ణ /
आों त)स्त्री) ఆింత్ = ప్రరగు త్న్ =శ్రీర్ము
खोपड़ी)स्त्री) ఖ్ోప్ీి =పపరి मुोंहासे)पु) ముహాసర =మొటిమలు

274
ఈ పుస్తకం లోని ప్రతి పాఠం వీడియోల రూరంలో మన VRR TUTORIALS Youtube channel లో అలానే
VRR TUTORIALS Mobile app లో అందుబాటులో ఉన్నా యి, ఆ వీడియోలు చూస్తత ఈ పుస్తకం చదివితే మరంత సులువుగా
నేర్చు కోగలుగుతార్చ. హందీ మరయూ ఇంగ్ల ీష్ online Classes లో జాయిన్ అవ్వ డానికి 9603339977,7901339977 ని
స్ంప్రదించగలర్చ.
मलिार)पु) / गुदा)स्त्री) మలద్వార్ / గుదా = माथा)पु) మాథా =నుదుర్ల
మలదాిర్ము बाल)पु) బ్ాల్ = జుటుట
टखने)पु) టఖ్ేన = చీలమిండ हाथ)पु) హాథ్ = చేత్ులు
कााँ ख)స్త్రీ)/बगल)స్త్రీ) క్ాీఁఖ్/బ్గల్ = చింక్ द्वदल)पु) దవల్ = గుిండ
िमद्वनयााँ)स्त्री) ధింనియా =ధమనులు प्रद्वतरक्षा प्रर्ाली)स्त्री) పరతిర్క్ష పరణాలీ
िमनी)स्त्री) ధింనీ =నాడి =రోగనిరోధక్ వయవసథ
पीठ)पु) ప్ీఠ్ = వీపప जबड़ा)पु) జబ్ాి =దవడ ఎముక్
दाढ़ी)स्त्री) దాడీ = గడిిం गुदाण )पु) గురా్ =మూత్రప్ింి డము
खून)पु) ఖ్తన్ = ర్క్ా ిం गोद)स्त्री) గోద్ =ఒడి
हड्डी)स्त्री) హడీి = ఎముక్ स्वरयोंत्र)पु) సిర్యింత్ర = సిర్ప్రటిక్
द्वदमाग)पु) దవమాగ్ = మెదడు टाों ग/पैर)पु) టాింగ్ద/ప్ైర్ణ = క్ాలు
स्तन)पु) సా న్ =సా నాలు/వక్షోజాలు ठु ड्डी)स्त्री) ఠలడీి=గడి ిం
द्वनतोंबोों)पु) నిత్ింబ్ో ీఁ =ప్ిర్లదులు िेिड़े )पु) ఫఫ్రి =ఊప్ిరితిత్ు
ా లు
गाल)पु) గాల్ = చింప द्वतल)पु) తిల్ =పపటుట మచచ/క్ింటిపాపలోని
छाती)स्त्री) ఛాత్మ=ఛాత్మ చినన మచచ
पाचन तोंत्र)पु) పాచన్ త్ింత్ర =జీర్ణ వయవసథ मूोंछ)स्त्री) మూింఛ్ = మీసిం
द्वहलकोरे )पु) హలకారే =బ్ుగు ప్ై సొ టట माों सपेशी)स्त्री) మాస్ ప్రషీ = క్ిండరాలు
आाँ ख)स्त्री) ఆింఖ్ = క్నున नाद्वभ)स्त्री) నాభీ =బ్ొ డుి
भौोंह)स्त्री) భ ీఁ = క్నుబ్ొ మమ गदण न)स्त्री) గర్్న్ = మెడ
बरौनी)स्त्री) బ్రౌనీ = రపప వెింటురక్ नस)स्त्री) నస్ =నర్ిం
पलक)स्त्री) పలక్ = కనురెప్ప नाक)स्त्री) నాక్ = ముక్ుా
चेहरा)पु) చహరా = ముఖ్ిం अोंग)पु) అింగ్ద =అవయవాలు
पैर)पु) ప్ైర్ణ = పాదములు हथेली)स्त्री) హథేలీ =అర్చేయ
नख)पु) నఖ్ = వేలిగోర్ల श्रोद्वर्)स्त्री) శేణ
ి =పొ తిా క్డుపప
मुट्ठी)स्त्री) ముటతీ = ప్ిడిక్లి
ర चोटी)स्त्री) చోటి =ప్ిలక్
माों स)पु) మాన్ే = మాింసిం लाल रक्त कोद्वशकाएों )स्त्री) లాల్ ర్క్ా క్్శ్చక్ాయేీఁ
पाों व)पु) పాింవ్ = పాదిం =ఎర్ి ర్క్ా క్ణాలు
275
ఈ పుస్తకం లోని ప్రతి పాఠం వీడియోల రూరంలో మన VRR TUTORIALS Youtube channel లో అలానే
VRR TUTORIALS Mobile app లో అందుబాటులో ఉన్నా యి, ఆ వీడియోలు చూస్తత ఈ పుస్తకం చదివితే మరంత సులువుగా
నేర్చు కోగలుగుతార్చ. హందీ మరయూ ఇంగ్ల ీష్ online Classes లో జాయిన్ అవ్వ డానికి 9603339977,7901339977 ని
స్ంప్రదించగలర్చ.
श्वसन तोंत्र)स्त्री) శ్ిసన్ త్ింత్ర =శాిస క్్శ్ వయవసథ पैर की अोंगुली)स्त्री) ప్ైర్ణ క్ీ ఉింగీా = క్ాలి వేలు
पसद्वलयाों )स्त्री) పసిా యా =పక్ాట్ముక్లు कलाई)स्त्री) కళాయి = మనిక్ట్టస
कोंिा)पु) క్ింధా = భుజిం आाँ ख का गोलाఆింఖ్ కా గోల=కను గ్రుడుి
त्वचा)पु)త్ిచ = చర్మిం आाँ ख की पुतलीఆింఖ్ కీ పుతలీ=కనుపాప్
छोटी आों त)स्त्री) ఛోటత ఆింత్ =చినన ప్రరగు अद्वलद्वजह्वाఅలిజివ్యా=కొిండ నాలుక

रीढ़ की हड्डी)स्त्री) రీడ్ క్ీ హడీి =వెనన

ె ముక్ मसूड़ाమస్తడా=పింటి చిగుర్చ.

वृषर्)पु) వృష్ణ్ =వృష్ణాలు

जलचर प्रार्ी)జలచరాలు)

मछली మఛ్లా = చేప कछु आ కచుఆ =తాబ్ేలు

केकड़ा కేకాి = ప్ీత్ समुद्री घोड़ा సముద్రీ ఘోడా =సముదరపప గుర్రిం
झीोंगा मछली ఝిింగా మఛ్లా = ఎిండరక్ాయ मगरमच्छ మగర్ మఛ్ =మొసలి
मोरी मछली మోరీ మఛ్లా = సొ ర్ చేప जल्प्व्यघ्रజల్ వ్యయఘ్ర్=సీల్ చేప్
झीोंगा ఝిింగా = రొయయలు मेंढकమేింఢక్ట్=క్పప
तारा मछली తరా మఛ్లా = నక్షత్ర చేప सीपసీప్=ఆలిచపపలు.

पद्वक्षयोों के नाम)పక్షుల ప్రర్ా ల)

द्वचद्वड़या / पोंछी / पक्षी / पररों दा చిడియా / పింఛీ / लड़ाकू मुगाण లడాకూ మురాగ=పిందిం క్్డి
పక్షీ / ప్రిింద్వ =ప్క్షి मुगी మురీగ = క్్డి
अोंडाఅిండా=గుడుి चूज़ा/ मुगी का बच्चा చూజా/మురీు క్ా బ్చచ
चोोंचచోించ్=ముకుు =క్్డి ప్ిలా
पोंखప్ింఖ్=రెకు,ఈక कौआ కౌఆ = క్ాక్ర
परప్ర్=ఈక. नर बत्तख నర్ బతతఖ్ = మగబ్ాత్ు
पोंजाప్ింజా=ప్ింజా बत्तख బతతఖ్ = బ్ాత్ు
द्वपोंजडाపిింజాి=పింజర్ిం बत्तख का बच्चा బతతఖ్ కా బచు = బ్ాత్ు ప్ిలా
पूाँछపూించ్=తోక चील చీల్ = గిద్
सेनाసేనా=పదుగుట बाजబాజ్=డేగ
तीतरతీతర్=క్ౌజు ప్ిటట मैनाమైనా=మైనా
276
ఈ పుస్తకం లోని ప్రతి పాఠం వీడియోల రూరంలో మన VRR TUTORIALS Youtube channel లో అలానే
VRR TUTORIALS Mobile app లో అందుబాటులో ఉన్నా యి, ఆ వీడియోలు చూస్తత ఈ పుస్తకం చదివితే మరంత సులువుగా
నేర్చు కోగలుగుతార్చ. హందీ మరయూ ఇంగ్ల ీష్ online Classes లో జాయిన్ అవ్వ డానికి 9603339977,7901339977 ని
స్ంప్రదించగలర్చ.
घोोंसलाఘోసా=గూడు चमगादड़ पक्षी చింగాదడ్ ప్క్షి =గబిులిం
बक,बगुला,इस ఇస్ = క్ొింగ सुग्गा / तोता తోత =చిలుక్
मोर మోర్= న్మలి कोयल కోయల్ = క్్క్రల పక్షి
मोरनी=ఆడనెమలి गौरा/ गौरै या/ चटकी,स्त्री గౌరైయ/చటతా = ప్ిచుక్
शुतुरमुगणశుతుర్చమర్గ=నిపుపకోడి द्वगि గ్వద్ద = రాబ్ిందు
हों सహింస్=హింస. उल्लू ఉలా =గుడా గూబ్
कबूतर కబూతర్ =పావపర్ిం कठिोड़ा / कठिोड़वा కఠ్ ఫోడ్/ కఠో్డాా
काकातुआకాకాతుఆ=ప్ద్ తలా చిలుక్. =వడరింగిప్ిటట

कीड़े मकोड़े के नाम)క్రమి

ి క్ీటక్ాల ప్రర్ా ల)

चीोंटी చీింట్ట = చీమ खटमल ఖటమల్ = నలిా

मिुमक्खी మధుమకిఖ = తేనెటతగ ततैया తతైయ = క్ిందీరిగ
कमला కమల = గొింగళి పపర్లగు मकड़ी మకడీ = సాలీడు
द्वतलचट्टा తిలుటస = బ్ొ దవ్ింక్ द्वततली తితీా =సీతాక్్క్చిలుక్
व्याि-पतोंग వ్యయధ్-పత్ింగ్ద = త్ూనీగ जुगुनू జుగునూ =మిణుగుర్ల పపర్లగు
मक्खी మకిఖ = ఈగ द्वबच्छू బిచూీ =తేలు
द्वटड्डा టిడి = మిడత్ केंचुआ కేించుఆ =వానపాము
एक प्रकार का गुबरै ला ఏక్ట్ ప్రకార్ కా గుబ్రైల = मोगरी మొగ్రీ =ప్రడ పపర్లగు
లేడీబ్గ్ద క్రిమి कनखजूरा కనఖజూరా=జరిి
जूाँ జూైఁ =ప్రను घोोंघा ఘోింఘా=నత్ా
मच्छर మచీర్ = దయ మ केकड़ा కేకాి =ప్ీత్
रे शम का कीड़ा ర్చశిం కా కీడా = పటుటపపర్లగు जोोंक జోింక్ట్ =జలగ
दीमक దీమక్ట్ = చద పపర్లగు मेंडकమెిండక్ట్=కప్ప.

277
ఈ పుస్తకం లోని ప్రతి పాఠం వీడియోల రూరంలో మన VRR TUTORIALS Youtube channel లో అలానే
VRR TUTORIALS Mobile app లో అందుబాటులో ఉన్నా యి, ఆ వీడియోలు చూస్తత ఈ పుస్తకం చదివితే మరంత సులువుగా
నేర్చు కోగలుగుతార్చ. హందీ మరయూ ఇంగ్ల ీష్ online Classes లో జాయిన్ అవ్వ డానికి 9603339977,7901339977 ని
స్ంప్రదించగలర్చ.
 घरे लू चीजोों के नाम)ఘరేలూ చీజోీఁ క్ే నాిం)

Bed room
अलामणఅలరిం=అలార్ింalarm
द्वबस्तर / खाट / पलोंग / खद्वटया బిసతర్/ ఖ్నట్/పలింగ్ద/ఖ్టియా=మించిం bed/cot
अलमारीఅలమరీ=దుసుాల అలమార్ almirah
चादरచాదర్=దుపపటి bed sheet / bed cover
कम्बलకింబల్= క్ింబ్ళి blanket/rug
तद्वकयाతకియా=త్లగడ/pillow
श्रृोंगार-पटलశృింగార్ ప్టల్ = అలింక్ార్ అద్ ము/dressing table
रजाईరజాఈ=మెత్ాquilt
मच्छरदानीమచురాదనీ=దయ మతర్mosquito net
गद्दीగదీద=మెత్ాcushion
गुद्वडयाగుడియా=బ్ొ మమdoll
चटाईచట్లఈ=చాప Mat
आईनाఆఈనా= అద్ ిం. Mirror
General
उपकरर्ఉప్కరన్=ఉపక్ర్ణాలు device / machinery
राखदानीరాఖ్నదనీ= బ్ూడిద డబ్ాు ashtray
द्वकताबोों की अलमारीకితబోన్ కీ అలమరీ= పపసా క్ క్ేసు book shelf
कीलకీల్=మేక్ుnail
रोशनीరోష్టి=క్ాింతి/ వెలుత్ుర్ల .light
सामाग्रीసమాగ్రీ=సామాను meterial
सोंगर्कసింగనక్ట్= గణన యింత్రిం ,computer
दीपकదీప్క్ట్= దీపిం,lamp
सीढ़ीసీఢ్త=నిచచన ladder
चाभीచాభీ=తళిం చెవి key

278
ఈ పుస్తకం లోని ప్రతి పాఠం వీడియోల రూరంలో మన VRR TUTORIALS Youtube channel లో అలానే
VRR TUTORIALS Mobile app లో అందుబాటులో ఉన్నా యి, ఆ వీడియోలు చూస్తత ఈ పుస్తకం చదివితే మరంత సులువుగా
నేర్చు కోగలుగుతార్చ. హందీ మరయూ ఇంగ్ల ీష్ online Classes లో జాయిన్ అవ్వ డానికి 9603339977,7901339977 ని
స్ంప్రదించగలర్చ.
रों गరింగ్= ర్ింగు, colour
तालाతల= తాళ్ిం, lock
कीचडకీచడ్=బ్ుర్దmud
गमलाగమల=పూలక్ుిండి flowerpot
िाटक=గేటుgate
छतఛత్= ప్ైక్పపప roof
कक्षకక్ష్= గదవ room
सीद्वढ़याों సీఢియాైఁ=మెటా ు ,stairs
आों कडाఆనుడా=క్ొక్ాిం hook
बोरीబోరీ=గొనె సించిsack
तारతర్=వెైర్లwire
चूनाచూనా=సుననిం lime
रस्सीరసీస=తారడుrope
खपरै लఖప్రైల్=ప్ింక్ు tile
Kitchen.
चूल्हाచూలా=పొ యయ Stove,gas fire
कढ़ाई, स्त्री. క్ఢాయ=బ్ాణలి,frying pan
कलसा, पुों. క్లాే=బిింద,pot)vessel or pot made of brass)
िुआाँकशదుఆకష్= చిమీన/పొ గ వెళ్ా ళ గొటట ిం chimny
कुक्करకుకుర్= క్ుక్ార్ణ coocker
मटकाమట్లు=క్ుిండ jar
बेलनబేలన్=అపపడాలక్ర్ి-roller,rolling pin
लकड़ीలకడీ= చక్ా /wood
माचीसమాచీస్=అగిుప్ట్ట matchbox
द्वदया सलाईదియా సలయీ=అగిుపపలా . Match stick
चकलाచకాా=అపపడాల ప్ీఠ. Pastry board
प्यालाపాయల=క్పపప . cup

279
ఈ పుస్తకం లోని ప్రతి పాఠం వీడియోల రూరంలో మన VRR TUTORIALS Youtube channel లో అలానే
VRR TUTORIALS Mobile app లో అందుబాటులో ఉన్నా యి, ఆ వీడియోలు చూస్తత ఈ పుస్తకం చదివితే మరంత సులువుగా
నేర్చు కోగలుగుతార్చ. హందీ మరయూ ఇంగ్ల ీష్ online Classes లో జాయిన్ అవ్వ డానికి 9603339977,7901339977 ని
స్ంప్రదించగలర్చ.
कद् दू कशకదూదకష్=త్ుర్లముక్ునేదవ. . grated
मतणबानమరాతాన్=జాడీ . jar
सुराहीసురాహీ=క్ూజా jug
चाकूచాకూ=క్తిా knife.
ओखलीఒఖ్తా=రోలు mortar
मुसलముసల్=రోక్లి . beater
छीलने वाला चाकूఛ్లలేి వ్యల చాకూ=త క్ా త్మసర చాక్ు,paring knife/pealer
चलनीచలనీ=జలలా డ,sieve,filter
द्वचमटाచిమట్ల=పటట క్ర్ి,pincers,extractor
कडाहకడాహ్=మూక్ుడు cauldron
कलछीకలీు=గరిట్ ladle
कतलीకతీా=kattle
Parts of the house.
आाँ गनఆింగాన్=ముింగిలి,courtyard
द्वपशाब खाना పిశాబ్ ఖ్ననా=మూత్రశాల urinals
बरामदा=వర్ిండా verandah
सीमेंटసిమెింట్=సిమెింట్ cement
पत्थर=రాయ stone
घरఘర్=ఇలుా ,house
मकानమకాన్=గృహము, house
ऊपरఊప్ర్=మీద , above
दीवारదీవ్యర్= గోడ.wall
प्रवेश िारప్రవేశ్న ద్వార్=పరవేశ్ దాిర్ిం ,entry gate
रसोईరసోఈ=వింట చేసుక్ునే గదవ ,kitchen
िोबी/िोबीघर ద్యబీ/దయ బీ ఘర్ణ= చాక్లి/లాిండీ.ర Washerman,laundry
भोजन कक्षభోజన కక్ష్=భోజనాల గదవ
बाड़బాడ్=కించె,fence

280
ఈ పుస్తకం లోని ప్రతి పాఠం వీడియోల రూరంలో మన VRR TUTORIALS Youtube channel లో అలానే
VRR TUTORIALS Mobile app లో అందుబాటులో ఉన్నా యి, ఆ వీడియోలు చూస్తత ఈ పుస్తకం చదివితే మరంత సులువుగా
నేర్చు కోగలుగుతార్చ. హందీ మరయూ ఇంగ్ల ీష్ online Classes లో జాయిన్ అవ్వ డానికి 9603339977,7901339977 ని
స్ంప్రదించగలర్చ.
शौचालयశౌచాలయ్=మర్లగు దొ డి .toilet
फ्लैट / अपाटण मेंट ఫాాట్ / అపార్ణట మెింట్ = ఫ్ాాట్ / అపార్ణట మెింట్ flat / apartment
द्वपछवाडाపిఛ్ వ్యడా= ప్ర్టి backyard
बालकनी / छज्जाబాలునీ / ఛజాజ=వసార్ / బ్ాలానీ balcony
िशणఫర్ష=నేల floor
प्रवेशప్రవేశ్న=పరవేశ్ిం enter
बगीचाబగ్లచా=తోట,Garden
बुद्वनयादబునియాద్=పపనాదవ ,foundation
कपड़े िोने का कमराకప్డే ధోనే కా కమారా=లాిండీర గదవ. ,laundry room
स्नान घर/ गुसलखानाగుసల్ ఖ్ననా=సాననాల గదవ bathroom
नाली / गटर నాలీ / గటర్ణ=క్ాలువ .drain
शयन कक्षసహాయాన్ కకక్ష్= పడక్ గదవ bed room
ईोंटఈన్స= ఇటుక్ brick
छाद/छतఛాద్/ఛత్= ఇింటి ప్ై కపుపలోప్లి భాగిం.ceiling
Cleaning things.
झाड़ूఝాడూ=చీపపర్ల broom stick
छाज ఛాజ్=చేటwinnowing basket,)used for clearing
grains.)
कपड़े िोने का पाउडरకప్డే ధోన్ కా పౌడర్=బ్టట లు ఉతిక్ే పొ డి ,washing powder
कपड़े िोने की मशीनకప్డే ధోన్ కీ మెషిన్=బ్టట లు ఉతిక్ే యింత్రిం,washing machine
कचरे का डब्बाకచ్రే కా డబాబ=చత్ా బ్ుటట .Dustbin
Living room
आराम कुसीఆరాిం కురీస=పడక్ క్ురీచeasy chair
क्तखड़कीఖిడీు= క్రటిక్ీ ,window
परदाప్రద్వ=తర్,curtain
पोंखाప్ింఖ్న=ఫాయన్ ,fan
कुसीకురీస= క్ురీచ ,chair

281
ఈ పుస్తకం లోని ప్రతి పాఠం వీడియోల రూరంలో మన VRR TUTORIALS Youtube channel లో అలానే
VRR TUTORIALS Mobile app లో అందుబాటులో ఉన్నా యి, ఆ వీడియోలు చూస్తత ఈ పుస్తకం చదివితే మరంత సులువుగా
నేర్చు కోగలుగుతార్చ. హందీ మరయూ ఇంగ్ల ీష్ online Classes లో జాయిన్ అవ్వ డానికి 9603339977,7901339977 ని
స్ంప్రదించగలర్చ.
घड़ीఘడీ=గడియార్ిం,watch,clock
शय्याశయాయ=సో ఫా. ,sofa
द्वचत्रచిత్ర్= చిత్రిం,picture
मेजమేజ్=బ్లా ,table
पायदानపాయాదన్=ఫపట్ మేట్,footboard,footmat
िार/दरवाजाద్వార్ / దరాిజా= త్లుపప ,door
दरवाजे की घोंटीదరవ్యజే కీ ఘింట్ట=దాిర్పప గింట,doorbell
गलीचाగలీచా / दरीదరీ=తివాచీcarpet.
Bathroom
डर ायर/सुखाने वाला योंत्र డ్రైయర్ / సుఖ్ానే వాలా యింత్ర= ఆర్బ్టేటదవ dryer machine
कपड़े िोने की टोकरीకప్డే ధోనే కీ ట్లకరీ=బ్టట ల గినెన,laundry basket
साबुनసబున్=సబ్ుు,soap
तौद्वलयाతౌలియా=త్ువాలు.towel
नलనల్=క్ుళ్ీయ .Tap

कपडोों के नाम(బ్టట ల ప్రర్ా ల)

चोलीచొలీ= జాక్టుట,jacket बरसातीబరసతీ=rain coat

जूतेజూతే=బ్ూటు
ా ,shoes कम्बल)క్ింబ్ల్ )=క్ింబ్ళి,blanket
टोपीట్లపీ=టరప్ీ ,hat द्वकनाराకినారా=అించు Edge
कुरताకురాత=చొక్ాా shirt कौपीन కౌపీన్=గోచీ loins
गुलोबन्दగులోబింద్= ట్ై ,tai गोंजीగింజీ=బ్నీను, banian
साड़ीసడీ= చీర్ ,saree रे शमర్చష్మ=పటుట,Silk
पेटीపేట్ట=బ్ల్ట ,belt लुोंगीలుింగ్ల=లుింగీ. Cloth
जेबజేబ్=జేబ్ు pocket पोशाकఫోశాక్ట్=దుసుాలు ,dresses
दस्तानेదసతనే=చేతి త డుగులు ,hand gloves
गुलूबोंदగులబింద్= క్ిండువా ,neckerchief
लहों गा/घाघराలహింగా/ఘాఘార= లింగా ,kilt

282
ఈ పుస్తకం లోని ప్రతి పాఠం వీడియోల రూరంలో మన VRR TUTORIALS Youtube channel లో అలానే
VRR TUTORIALS Mobile app లో అందుబాటులో ఉన్నా యి, ఆ వీడియోలు చూస్తత ఈ పుస్తకం చదివితే మరంత సులువుగా
నేర్చు కోగలుగుతార్చ. హందీ మరయూ ఇంగ్ల ీష్ online Classes లో జాయిన్ అవ్వ డానికి 9603339977,7901339977 ని
స్ంప్రదించగలర్చ.
चप्पलेंచప్పలేైఁ= చపపపలు ,slipper
मोज़ेమోజే=మేజోళ్ళే/సాక్ుేలు ,socks
पतलूनప్తూాన్= పాయింటు ,trousers
रुमालర్చమాల్= ర్లమాలు,handkerchief
रात्री पोशाकరాత్రి పోశాక్ట్= రాత్రి దుసుతలు,night dress
चमड़े के जूतेచిండే కే జూతే=తోలు బ్ూటు
ా )Leather shoes)
काजకాజ్=క్ాజా)బటన్ పెట్టసకునే రింద్రిం),గుిండీ రింద్రిం, button hole
छोटा करनाచోట్ల కరాి=చిననదవ చేయడిం, minimize
गोल गलाగోల్ గల=round neckగుిండ్రని మెడ,
चड्डीచడీి=చడీి,underwear
आस्तीनఆసితన్=చొక్ాా చెయియ,sleeve
चोगाచోగా=గౌను,gown
दु पट्टाదుప్ట్లస=దుపటాట,scarf
कमर बोंदకమర్ బింద్=మొలతారడు,waistband
अस्तरఅసతర్=లలైనిింగ్ద lining
ओढनीఒడీి=వ ణీ/పయట, Shawl )a covering cloth used by women
ऊन कपडे ఊన్ కప్డే=ఉనిన బ్టట లు ,wool fabric
गद्दाగద్వద=క్ుష్న్/మెత్ా, mattress
घूोंघटఘూనఘట్=మేలి ముసుగు, veil
ताग/तागा/िागाతగ్/తాగా/ధాగా=దార్ిం, thread
तोशकతోశక్ట్=బ్ొ ింత్, quilt
शालశాల్=శాలువా, shawl
पट्ठा ప్ట్లస =లేసు,strap
पायजामाపాయాజమా=ప్జ
ై ామా paijama
िीताఫీత=రిబ్ును, tape,ribbun
बुरकाబురకా=బ్ుర్క్ా ముసుగు ,veil worn by muslim women
सािाసఫా=త్లపాగ,Turban
283
ఈ పుస్తకం లోని ప్రతి పాఠం వీడియోల రూరంలో మన VRR TUTORIALS Youtube channel లో అలానే
VRR TUTORIALS Mobile app లో అందుబాటులో ఉన్నా యి, ఆ వీడియోలు చూస్తత ఈ పుస్తకం చదివితే మరంత సులువుగా
నేర్చు కోగలుగుతార్చ. హందీ మరయూ ఇంగ్ల ీష్ online Classes లో జాయిన్ అవ్వ డానికి 9603339977,7901339977 ని
స్ంప్రదించగలర్చ.
रूईరూఈ=పరతిా,Cotton wool
इजारఇజార్=పైజామా/డారయర్ల కటెసడి నాడ The string with which trousers or drawers are tied
इजारबोंदఇజార్ బింద్=బ్ొ ిందు.
ख्मालఖ్నమల్=చేతి ర్లమాలు=Towel.

284
ఈ పుస్తకం లోని ప్రతి పాఠం వీడియోల రూరంలో మన VRR TUTORIALS Youtube channel లో అలానే
VRR TUTORIALS Mobile app లో అందుబాటులో ఉన్నా యి, ఆ వీడియోలు చూస్తత ఈ పుస్తకం చదివితే మరంత సులువుగా
నేర్చు కోగలుగుతార్చ. హందీ మరయూ ఇంగ్ల ీష్ online Classes లో జాయిన్ అవ్వ డానికి 9603339977,7901339977 ని
స్ంప్రదించగలర్చ.
 व्यापार सोंबोंधी शब्दावद्वल)వాయపార్ సింబ్ింధ పదాలు)

लाभలభ్=లభిం/పరయోజనిం benifit बजटబజట్= బ్డజ ట్

सूचनाస్తచన=ప్రకటన , announcement, तुलनाతులి= పో లిక్
information मुकाबलाముకాబల= పో టత
सलाहసలహ్= సలహా , advice पूरी व्याख्याపూరీ వ్యయఖ్నయ= పూరిా వివర్ణ
महत्वाकाों क्षी लक्षय మహాతాకాింక్షీ లక్షయ= प्रद्वतयोगीప్రతి యోగ్ల= పో టతదార్ల
ప్రతిష్ట్రసతమక లక్షయిం , ambitious target
पुष्ट्ीकरर्పుష్టతకరణ్= నిరాధర్ణ
शुि द्वववरर्శుద్ద వివరణ్= ఖచిుతమైన వివరణ net
कािी अोंतरకాఫీ అింతర్= గణనీయమెన
ై
description
వయతాయసిం
साध्य लक्ष्यసధ్య లక్షయ = సధిించగల లక్షయిం,
उल्लेखनीय वृक्तिఉలేాఖనీయ్ వృదిి=
achievable goal
గణనీయమెైన వృదవధ
मािी का पत्रమాఫీ కా ప్త్ర్=క్షమాప్ణ లేఖ ,a
लागतలగత్= వయయాలు
letter of apology
ऋर्दाताఋణ్ ద్వత= ర్లణదాత్
द्वकसी भी कीमत परకిసీ భీ కీమత్ ప్ర్=ఎలాగైనా
ग्राहकగ్రాహక్ట్= క్సట మర్ణ
సరే
ग्राहक सेवाగ్రాహక్ట్ సేవ= వినియోగదార్లల సరవ
अद्वतररक्त दामఅతిరిక్ట్త ద్విం= అదనపప ఖ్ర్లచ
ग्राहक सहायताగ్రాహక్ట్ సహాయత=
प्रशासद्वनक खचणప్రశాసిిక్ట్ ఖర్ు= పరిపాలనా
వినియోగదార్లని మద్ త్ు
ఖ్ర్లచలు
व्यय कम करनाవయయ్ కిం కరాి= ఖ్ర్లచలు
कायणसूचीకారయ స్తచీ= క్ార్యక్ిమ పటిటక్
త్గిుించుట
क्षमायाचनाక్షమాయాచనా= క్షమాపణ
समय सीमाసమయ సీమా=గడువప
प्राद्विकरर्ప్రదికరణ్= అధవక్ారిక్ిం
क़ज़णకర్జ= అపపప
द्वविेयकవిధేయక్ట్= ర్సీదు
द्ववस्तृत द्वववरर्విసుుత్ వివరణ్= వివర్ణాత్మక్
बड़ा बदलावబడా బదలవ్= ప్ద్ మార్లప
వివర్ణ
बड़ा अोंतरబడా అింతర్=ప్ద్ తేడా
उिारी वसूलीఉధ్యరీ వస్తలీ= ర్లణ సరక్ర్ణ
काला बाजारకాల బజార్= దొ ింగలబ్జార్ల
ऋर्ीఋణీ=అపపప త్మసుక్ొనువాడు
सोंद्वक्षप्त द्वववरर् సింక్షిప్త వివరణ్= సింక్షిపా
िैसलाఫైసా=నిర్ణయిం
సమాచార్ిం

285
ఈ పుస్తకం లోని ప్రతి పాఠం వీడియోల రూరంలో మన VRR TUTORIALS Youtube channel లో అలానే
VRR TUTORIALS Mobile app లో అందుబాటులో ఉన్నా యి, ఆ వీడియోలు చూస్తత ఈ పుస్తకం చదివితే మరంత సులువుగా
నేర్చు కోగలుగుతార్చ. హందీ మరయూ ఇంగ్ల ీష్ online Classes లో జాయిన్ అవ్వ డానికి 9603339977,7901339977 ని
స్ంప్రదించగలర్చ.
कमीకమీ=క్ొర్త్ बढ़ती लागतబఢతీ లగత్=ప్ర్లగుత్ునన
कम करनाకిం కరాి = త్గిుించుట ఖ్ర్లచలు
मूल्य में कमीమూలయ మెన్ కమీ=విలువ తగుగదల भारी अोंतरభారీ అింతర్=అపార్మెైన తేడా
घाटाఘాట్ల= లోటు/నష్ట ిం अनुभवఅనుభవ్=అనుభవిం
द्ववतरर्వితరణ్= వితరణ / ప్ింపిణీ / డలివరీ स्पष्ट्ीकरर्సపష్టసకరణ్=వివర్ణ
द्ववतरर् सेवाవితరణ్ సేవ్య=డెలివరీ సేవ द्ववशेषज्ञोों की सलाहవిశేశాగోిన్ కీ
द्ववभागవిభాగ్= శాఖ్ సలహ్=నిపపణడి సలహా
द्ववभाग प्रमुख / द्ववभागाध्यक्षవిభాగ్ ప్రాముఖ్ / सुद्वविाएों సువిధ్యఎిం=సౌక్రాయలు
విభాగాధయక్ష్=విభాగిం అధవపతి / द्वन: शुल्क / मुफ्त में ని శుల్ు/ముఫ్తా మెన్
द्वविय-भोंडारవిక్రయ్-భిండార్=విభాగపప దుక్ాణిం =ఉచితింగా
वर्णनవరిన్= వివర్ణ कारखानाకారాఖనా=యింత్రశాల

क्षमा के पात्रక్షమా కే పాత్ర్= క్షమాపణక్ు అర్లహడు प्रद्वतद्विया, प्रद्वतपुद्वष्ट्ప్రతి క్రియ,

अोंतरఅింతర్= తేడా ప్రతిపుషిస=అభిపారయిం

राय का अोंतरరాయ్ కా అింతర్=అభిపారయ భేదిం द्ववत्त द्ववभागవిత్త విభాగ్ =ఆరిథక్ శాఖ్

प्रद्वतकूल पररक्तस्थद्वतప్రతికూల్ ప్రిసిథతి= పరతిక్ూలత్ पूर्णकाद्वलक कमणचारीపూరాాాలిక్ట్ కరమచారీ=పూరిా

द्ववभजनవిభజన్=పించుట సమయిం ఉదయ యగి

भारी बदलावభారీ బదలవ్= త్మవరమన

ెై మార్లప लक्ष्यలక్షయ=లక్షయిం

कमणचारीకరమచారీ=ఉదయ యగి अच्छाఅచాు=మించి

कमणचारी लाभకరమచారీ లభ్=ఉదయ యగుల द्ववकासవికాస్=ప్ర్లగుదల

పరయోజనాలు द्ववकास दरవికాస్ దర్=వృదవధ రేటు

द्वबजली का द्वबलబిజీా కా బిల్=విదుయత్ బిలుా ज़मानताజమానత్=హామీ

द्वनयोक्ताనియోకాత=యజమాని जल्दबाजी िैसलाజలదాజీ ఫైసల =త ిందర్పాటు

जाों चజాన్ు= విచార్ణ నిర్ణయిం

पररवेश/ पयाण वरर्ప్రివేష్ / పరాయవర్ణ్= हाद्वदणक क्षमायाचना హారిదక్ట్

పరాయవర్ణిం క్షమాయాచాి=హృదయపూర్ిక్ క్షమాపణ

उपकरर्ఉప్కరణ్=సామగిి पररश्रमప్రిశ్రిం=ఇిండసీట గ

286
ఈ పుస్తకం లోని ప్రతి పాఠం వీడియోల రూరంలో మన VRR TUTORIALS Youtube channel లో అలానే
VRR TUTORIALS Mobile app లో అందుబాటులో ఉన్నా యి, ఆ వీడియోలు చూస్తత ఈ పుస్తకం చదివితే మరంత సులువుగా
నేర్చు కోగలుగుతార్చ. హందీ మరయూ ఇంగ్ల ీష్ online Classes లో జాయిన్ అవ్వ డానికి 9603339977,7901339977 ని
స్ంప్రదించగలర్చ.
तत्काल प्रद्वतद्वियाతతుల్ ప్రతిక్రియ=త్క్షణ द्वनजी अनुभवనిజీ అనుభవ్= వయక్రాగత్
అభిపారయిం అనుభవము
अनुदेशఅనుదేశ్న=సతచనలు सोंभावनाసింభావనా= అవక్ాశ్ిం
शौक़/रुचीశౌక్ట్/ ర్చచీ=ఆసక్రా पदोन्नद्वतప్ద్యనితి=పదయ ననతి
वस्तुसूचीవసుతస్తచీ=వసుావపల జాబితా िय द्ववभागక్రయ్ బిభాగ్=క్ొనుగోలు శాఖ్
ज्ञानగాయన్=జాానము प्रारों द्वभक अनुमानప్రారింభిక్ట్ అనుమాన్=పారథమిక్
सीमाసీమా=సరిహదుద అించనా
नुकसानనుకాసన్=నష్ట ిం तेजी से द्ववकासతేజీ సే వికాస్=వేగమెైన వృదవధ
अनुभव की कमीఅనుభవ కీ కమీ=అనుభవిం िुटकर द्वविेताఫుటుర్ విక్రేత=చిలా ర్ వర్ా క్ుడు
లేక్పో వడిం जोक्तखमజోఖిిం=పరమాదిం
कानूनी सलाहకానూనీ సలహ్=నాయయ సలహా वेतनవేతన్=జీత్ిం
अद्विकाों श द्वनर्णयఅధికాింష్ నిరాయ్=మెజారిటత िम से कम होनाక్రమ్ సే కిం హోనా=క్ిమింగా
నిర్ణయిం త్గుుదల
आिुद्वनक उपकरर्ఆధునిక్ట్ ఉప్కరణ్=ఆధునిక్ महत्वपूर्ण कमीమహాతాపూర్ి
పరిక్రాలు కమీ=గణనీయమెన
ై త్గుుదల
व्यापार/बाज़ारవ్యయపార్/బాజార్=సింత్/విపణ / द्वहस्साహసస=భాగిం
सोंदेशసిందేశ్న=సిందేశ్ిం तीव्र कमीతీవ్ర్ కమీ=పదునెైన త్గుుదల
उद्दे श्यఉదేదశయ=లక్షయిం हस्ताक्षरహసతక్షర్=సింత్క్ిం
प्रस्तावప్రసతవ్=పరతిపాదన सिलताసఫలత=విజయిం
राय/द्ववचारరాయ్/విచార్ణ=అభిపారయిం सुझाव/ प्रस्तावసుజాావ్ /పరసా ావ్= సతచన
पररचालन लागतప్రిచాలన్ లగత్=నిర్ిహణ उपलब्ध कराना/प्रदान करनाఉప్లబ్ద కరానా /
ఖ్ర్లచలు పారదాన్ కరాి=సర్ఫరా చేయు

आदे श/हुक्मఆదేశ్న/హుక్మ=ఆదేశ్ిం/ ఆజా सहयोगసహయోగ్=మద్ త్ు/సహాయిం

उत्पादनఉతపదన్=ఉత్పతిా पररवहनప్రివహన్=ర్వాణా

बाकी ऋर्బాకీ ఋణ్=మిగిలిఉనన ఋణిం क़ज़ण सवणसम्मद्वत से द्वनर्णयసరాసమమతి సే

जुमाण नाజురామనా=జరిమానా నిరాయ్=ఏక్గీవ

ి నిర్ణయిం

अनुमद्वतఅనుమతి=అనుమతి
287
ఈ పుస్తకం లోని ప్రతి పాఠం వీడియోల రూరంలో మన VRR TUTORIALS Youtube channel లో అలానే
VRR TUTORIALS Mobile app లో అందుబాటులో ఉన్నా యి, ఆ వీడియోలు చూస్తత ఈ పుస్తకం చదివితే మరంత సులువుగా
నేర్చు కోగలుగుతార్చ. హందీ మరయూ ఇంగ్ల ీష్ online Classes లో జాయిన్ అవ్వ డానికి 9603339977,7901339977 ని
స్ంప్రదించగలర్చ.
अद्ववस्मरर्ीय अनुभवఅవిసమరనీయ్
అనుభవ్=మర్పపరాని అనుభవిం
अवैतद्वनक द्वबलఅవైతనిక్ట్ బిల్=చలిా ించని బిలుా
मोंजूर/अनुमोदन करनाమింజూర్/అనుమోదన్
క్ర్ను = అింగీక్రిించు / ఆమోదిించు
अद्विकृत/मुख्तार बनानाఅధిక్రుత్/ముఖ్నర్
బనానా=అధవక్ార్మివపి
टालना/ न करना ట్లలి/న
కరాి=నివారిించడిం/త్ప్ిపించుక్ొను
द्वनमाण र् करनाనిరామణ్ కరాి=నిరిమించు
इलज़ामఇలజిం=ఆరోపణ

288
ఈ పుస్తకం లోని ప్రతి పాఠం వీడియోల రూరంలో మన VRR TUTORIALS Youtube channel లో అలానే
VRR TUTORIALS Mobile app లో అందుబాటులో ఉన్నా యి, ఆ వీడియోలు చూస్తత ఈ పుస్తకం చదివితే మరంత సులువుగా
నేర్చు కోగలుగుతార్చ. హందీ మరయూ ఇంగ్ల ీష్ online Classes లో జాయిన్ అవ్వ డానికి 9603339977,7901339977 ని
స్ంప్రదించగలర్చ.
द्ववश्वास द्वदलानाవిశాాస్ దిలనా=నమమక్ిం इों द्वतज़ाम करनाఇింతజిం కరాి= ఏరాపటు
క్లిగిించు చేయడిం
द्वनर्णय करनाనిరాయ్ కరాి=నిర్ణయించుట आभारी होनाఆభారీ హోనా= ఋణపడి ఉిండడిం
सुिारना/द्ववकद्वसत करनाసుధ్యరనా/విక్సిట్ भाग लेनाభాగ్ లేనా=పాలకును
క్రాన=అభివృదవధచయ
ే ు भुगतान करनाభుగాతన్ కరాి=చలిా ించు
छूटఛూట్= త్గిుింపప योजनाయోజనా=పరణాళిక్
द्ववदा करनाవిడా కరాి= వళ్లుపోవు प्रद्वियाప్రక్రియా=విధానము
स्थाद्वपत करनाసతపిత్ కరాి=సాథప్ిించడిం उत्पादनఉతపదన్= ఉత్పతిా
अोंदाज़/आकलनఅింద్వజ్/ఆక్లన్=అించనా वादा/वचनవ్యద్వ/బచాి=వాగా్నిం
द्ववस्तार/चौड़ा करनाవిసతర్/ చౌడా बढ़ावा दे नाబఢావ్య దేనా=పో ర త్ేహించడిం
కరాి=పొ డిగిించు/విసా రిింపచేయు इनकारఇింకార్=తిరసురిం
पक्का करना/ठीक करनाప్కాు కరాి / ఠ్ీక్ కరాి= अस्वीकार करनाఅసీాకార్ కరాి=నిరాక్రిించు
పరిష్ారిించడిం हटानाహట్లనా=త లగిించు
द्वनद्विనిధి= మూలధనిం त्यागपत्रతయగ్ ప్త్ర్=రాజీనామా
सुिारनाసుధ్యరాి=బ్ాగు పర్చు प्रद्वतद्विया द्वदखानाప్రతిక్రియా
द्वनवेश करनाనివేష్ కరాి=ప్టుటబ్డి పెట్టస దిఖ్ననా=పరతిసపిందవించడిం
उिार दे नाఉద్వర్ దేనా=అపపప ఇచుచట वृक्तिవృదిి=ప్ర్లగుదల
लोंबानाలింబానా= పొ డిగిించు सोंरचनाసింరచనా=నిరామణిం
द्वज़ि करनाజిక్ర్ కరాి= పరసా ావిించడిం सलाह दे नाసలహ్ దేనా=సలహా ఇవిడిం

जानवारोों के नाम)జింత్ువపల ప్రర్ా ల)

अजगर, पुों. అజగర్ = క్ొిండచిలువ कुत्ताకుతత=క్ుక్ా

आडाडఆడాడ్=పశువపల దొ డి कुत्ती / कुद्वतया కుతీత /క్ుతియా=ఆడ క్ుక్ా
अयालఅయాల్=జూలు कछु आ=తాబ్ేలు
ऊोंटఊింట్=ఒింట్ कस्तूरी मृग=క్సత
ా రి మృగిం
ऊोंटीఊనీసు=ఆడ ఒింట్ खातूणम/सूोंड=ఏనుగు తిండిం
ऊनఊన్=ఉనిన खुरఖుర్=గిటట

289
ఈ పుస్తకం లోని ప్రతి పాఠం వీడియోల రూరంలో మన VRR TUTORIALS Youtube channel లో అలానే
VRR TUTORIALS Mobile app లో అందుబాటులో ఉన్నా యి, ఆ వీడియోలు చూస్తత ఈ పుస్తకం చదివితే మరంత సులువుగా
నేర్చు కోగలుగుతార్చ. హందీ మరయూ ఇంగ్ల ీష్ online Classes లో జాయిన్ అవ్వ డానికి 9603339977,7901339977 ని
స్ంప్రదించగలర్చ.
खरगोशఖరోగష్=క్ుిందేలు दु िारू गायదుద్వరూ గాయ్=పాడి ఆవప
गज दाों त గజ్ ద్వింత్=ఏనుగు క్్ర్లు नटवाనట్లా= గిత్ా, కోడె
गिाగధ్య=గాడిద नाद्वदयाనాదియా=గింగిరదు్
गुहेराగుహేరా=ఉడుము नर पशुనర్ ప్శు=మగ జింత్ువప
गैंडाగైిండా=ఖ్డు మృగిం नर भालूనర్ భాల=మగ ఎలుగు బ్ింటి
गड़े ररयाగడేరియా=గొరిల క్ాపరి नाद्वगनనాగ్వన్=ఆడపాము
द्वगलहरा=మగ ఉడుత్ नेवलाనేవల=ముింగిస
द्वगलहरीగ్వలారీ=ఆడ ఉడుత पोंजाప్ింజా=పింజా
गायగాయ్=ఆవప पालतू जानवर పాలత జానార్=ప్ింపపడు
द्वगरद्वगट/बहुरुपीగ్వరిగట్ / బ్హుర్లప్ీ=ఊసరవలిా జింత్ువప
घुम्सఘుమ్స=పిందవక్ొక్ుా द्वबल्लीబిలీా=ప్ిలిా
घोड़ाఘోడా=గుర్ిిం बकरीబకరీ=ఆడ మేక
चरनाచరాి=మేయుట द्वबच्छूబిచూు=తేలు
चरानाచారానా=మేపపట द्वबडालబిడాల్=మగ ప్ిలిా
द्वचद्वड़या घरచిడియా-ఘర్ణ=జింత్ు పరదర్శన శాల बछडाబచాి=దతడ
चूहाచూహా=ఎలుక్ बद्वछयाబచియా=ఆడ దతడ
चुद्वहयाచుహయా=ఆడ ఎలుక్ बछे ड़ाబచేడా=గుర్ిపప ప్ిలా
द्वछपकलीఛిప్ులీ=బ్లిా बछे डीబచేడీ=ఆడ గుర్ిపప ప్ిలా
जोंगली सुवरజింగ్లా సుఅర్=అడవి పిందవ बारह द्वसोंगబారహ్ సిింగ్=దుప్ిప
जोंगली जानवर జింగ్లా జానార్=అడవి జింత్ువప बाद्वघनబాఘిన్=ఆడపపలి
द्वजरािజిరాఫ్=జిరాఫీ बोंदररया బిందరియా=ఆడ క్్తి
जलहस्ती/दररयाई घोड़ाజలాసీత/దరియాఈ बनैला गिाబనైల గధ్య=చార్ల గుర్ిము
ఘోడా=నీటి ఏనుగు बैलబైల్=ఎదు్
जोोंकజోింక్ట్=జలగ बोंदरబిందర్=క్్తి
जुगालना జుగాలి=నెమర్లవేయుట भैंसభమ్స=గేద
तेंदुआతెనుదఆ=చిర్లత్ भेड़భేడ్=గొరి
थनథన్=పొ దుగు भेडीభేడీ=ఆడగొరి
290
ఈ పుస్తకం లోని ప్రతి పాఠం వీడియోల రూరంలో మన VRR TUTORIALS Youtube channel లో అలానే
VRR TUTORIALS Mobile app లో అందుబాటులో ఉన్నా యి, ఆ వీడియోలు చూస్తత ఈ పుస్తకం చదివితే మరంత సులువుగా
నేర్చు కోగలుగుతార్చ. హందీ మరయూ ఇంగ్ల ీష్ online Classes లో జాయిన్ అవ్వ డానికి 9603339977,7901339977 ని
స్ంప్రదించగలర్చ.
भेद्वड़याభేడియా=తోడేలు शेरషేర్=సిింహిం
मेंढक మేిండక్ట్=క్పప द्वसयार/जोंबुकసియార్/జింబ్ుక్=నక్ా
मगरमच्छమగర్ మచ్ీ= మొసలి साों पసింప్= పాము
गुिा/ मााँ दగుఫా /మాింద్=గుహ साों बर=క్ొిండమేక్
मेढा=పొ టేటలు द्वसयाररन సియారిన్=ఆడ నక్ా
मेमनाమేమాి=గొరి ప్ిలా द्वसयार/गीदड़సియార్/గీదడ్=నక్ా
मादा भालू మాద్వ భాల=ఆడ ఎలుగు బ్ింటి सूखी गायస్తఖ్త గాయ్=వటిటపో యన ఆవప
मादा पशुమాద్వ ప్శు=ఆడ జింత్ువప साों डసిండ్=ఆబ్ో త్ు
रीछ/भालूరీచ్/భాలూ= ఎలుగుబ్ింటి सीोंगసీింగ్=క్ొముమ
रें गनाరెింగాి=పారక్ుట सुअरసుఅర్=పిందవ
लोंगूरలింగూర్=తోక్లేని క్్తి / క్ొిండ ముచుు साही/शल्यकసహీ/శ్లయక్=పిందవక్ొక్ుా/ముళ్ా పిం
लोमड़ीలోమడీ=నక్ా దవ
व्याग्र / बाघవ్యయగ్ర్ / బ్ాఘ్=పపలి द्वहरनహరణ్=జిింక్
वन द्वबलावవన్ బిలవ్=బ్ావపర్ల ప్ిలిా, అడవి పిలిా हाथीహాథీ=ఏనుగు
द्वशकारी कुत्ताషికారీ కుతత=వేటక్ుక్ా

रों गोों के नाम)ర్ింగుల ప్రర్ా ల)

सेना हराసేనా హరా= సైనయిం పచచ नारों गी रों गనారింగ్ల రింగ్=నారిింజ ర్ింగు
नीलाనీల=నీలిం बैंगनी रों गబైనాగనీ రింగ్=వింగ పిండు ర్ింగు/ఊదా
कालाకాల=నలుపప ర్ింగు
भूराభూరా=బూడిద రింగు अरुर् / लालఅర్చణ్ / లల్ =ఎర్లపప
कॉिी का रों गకాఫీ కా రింగ్=క్ాఫీ ర్ింగు गुलाबी रों गగులబీ రింగ్= గులాబి ర్ింగు /
हराహరా=ఆక్ుపచచ भगवा रों गభగాా రింగ్=క్ాషాయ ర్ింగు
सलेटीసలేట్ట,िूसरదూసర్=బ్ూడిద ర్ింగు सिेदసఫేద్=తలుపప
सुनहरा रों गసునహరా రింగ్ =బ్ింగార్పప వర్ణిం पीला रों गపీల రింగ్=పసుపప పచచ
आसमानी नीला ఆసమనీ నీల=ఆక్ాశ్ వర్ణిం किूरीకఫూరీ=లేత్ పసుపప ర్ింగు
गाढ़ा भूरा रों गగాఢా భూరా రింగ్=క్ుింక్ుమ ర్ింగు खाकी रों गఖ్నకీ రింగ్=ఖ్ాక్ీ ర్ింగ్ద

291
ఈ పుస్తకం లోని ప్రతి పాఠం వీడియోల రూరంలో మన VRR TUTORIALS Youtube channel లో అలానే
VRR TUTORIALS Mobile app లో అందుబాటులో ఉన్నా యి, ఆ వీడియోలు చూస్తత ఈ పుస్తకం చదివితే మరంత సులువుగా
నేర్చు కోగలుగుతార్చ. హందీ మరయూ ఇంగ్ల ీష్ online Classes లో జాయిన్ అవ్వ డానికి 9603339977,7901339977 ని
స్ంప్రదించగలర్చ.
गहरा रों गగహరా రింగ్=ముదుర్ల ర్ింగు हल्का रों गహలు రింగ్=లేత్ రింగు.

िलोों के नाम)పిండా ప్రర్ా ల)

सेबసేబ్=సీమ రేగి పిండు अनानास అనానాస్=అనాస పిండు

केलाకేల=అర్టి పిండు ताड िलతడ్ ఫల్=తాటి పిండు
शरीिा/सीता िलషరీఫా/సీతా ఫల్=సీతాఫలిం अनारఅనార్=దానిమమ
खजूरఖజూర్=ఖ్ర్ూ
జ ర్ిం द्वकशद्वमश/मुनक्काకిషిమష్/మునక్ాా=ఎిండు దారక్ష
अोंजीरఅింజీర్=అతిా जामुनజామున్=నేరేడు
नाररयलనారియల్=క్ొబ్ురి క్ాయ तरबूजతరూబజ్=పపచచక్ాయ
अमरूदఅమ్రుద్=జామ క్ాయ चीकूచీకూ=సపో టా
कटहलకట్ హల్=పనస పిండు सेंिी के िलసేనీద కే ఫల్=ఈత్ పిండు
अोंगूरఅింగూర్=దారక్ష పిండుా बेल िलబ్జల్ ఫల్=వెలగ పిండు
बेरబేర్=రేగు పిండుా नाशपातीనాషపతీ=వనాసపతి
आमఆిం= మామిడి పిండు मौसमीమౌసమీ=బ్తాాయ
सोंतराసింతరా=కమల ఫలిం आों मलाఆమాాో=ఉసరిక్ాయ.
पपीताప్పీత=బ్ొ పాపయ नारों गीనారింగ్ల=నారిింజ
खरबूजाఖరూబజా=క్ర్ూుజ పిండు राम िलరామ్ల్=రామ ఫల కాయ.

िूलोों के नाम)పపవపిల ప్రర్ా ల)

कलीకలీ=మొగు गुड़हल का िूलగుడ్ హల్ కా ఫూల్=మిందార్

िूलఫూల్=పపవపి चमेलीచమేలీ=మలలా పపవపి
गुलदाउदीగులదఉదీ=చామింతి कमलకమల్=తామర్
केसरకేసర్=క్ుింక్ుమపపవపి कुमुदनीకుముదీి=క్లువ పపవపి
गुलबहारగులబహార్=చినన చామింతి गेंदा िूलగేింద్ ఫూల్=బ్ింతి పపవపి
चम्पाచింపా= సింపింగి नीम िूलనీిం ఫూల్=వేప పపవపి

292
ఈ పుస్తకం లోని ప్రతి పాఠం వీడియోల రూరంలో మన VRR TUTORIALS Youtube channel లో అలానే
VRR TUTORIALS Mobile app లో అందుబాటులో ఉన్నా యి, ఆ వీడియోలు చూస్తత ఈ పుస్తకం చదివితే మరంత సులువుగా
నేర్చు కోగలుగుతార్చ. హందీ మరయూ ఇంగ్ల ీష్ online Classes లో జాయిన్ అవ్వ డానికి 9603339977,7901339977 ని
స్ంప్రదించగలర్చ.
रात की रानी/हरद्वसोंगारరాత్ కీ सूयणमुखीస్తరయ ముఖ్త=పొ దు్ తిర్లగుడు పువుా
రాణీ/హరిేింగార్ణ=పారిజాత్ిం पानी द्वमलाप िूलపానీ మిలప్
कनेरకనేర్=గనేనర్ల పపవపి ఫూల్=నిందవవర్ధనిం
गुलाबగులబ్=గులాబి तुलसीతులసి=త్ులసి

द्वदशाओों के नाम)దవక్ుాలు)

पूवण/पूरबపూర్ా/పూరాబ్ద=త్ూర్లప दद्वक्षर् पूवणదక్షిణ్ పూర్ా=ఆగేనయిం

नीचे की ओर నీచే కీ ఓర్=క్రిిందవక్ర दद्वक्षर् पद्विमదక్షిణ్ ప్శిుిం=నెైర్లతి
उत्तरఉతతర్=ఉత్ా ర్ిం बगल मेंబగల్ మెిం=పక్ాక్ర
ईशान कोर्ఈశాన్ కోణ్=ఈశానయిం सीिाసీధ్య=నేర్లగా
उत्तर पद्विमఉతతర ప్శిుిం=వాయువయిం ऊपर की ओरఊప్ర్ కీ ఓర్=ప్ైక్ర
दद्वक्षर्దక్షిణ్=దక్షిణిం पद्विमప్శిుిం=పడమర్

मोनोभाव(మనోభావాలు)

కనుచూపు)दृद्वष्ट्)దృషిస /క్ళ్ళా )आों ख)ఆింఖ్ रोनाరోనా=ఏడవడిం

వినడిం)सुनना)సునాి/చవపలు)कान)కాన్ आनोंदఆనింద్=ఆనిందిం
వ్యసన)गोंि ग्रहर् की शक्तक्त)గింధ్ గ్రహన్ కీ इच्छाఇచాు=క్్రిక్
శకిత/ముక్ుా)नाक) असोंतोषఅసింతోష్=అసింత్ృప్ిా
సపరశ )स्पशण)సపర్శ /చర్మిం)त्वचा)తాచా डरడర్=భయిం
ర్చచి)स्वाद)సాద్ /నాలుక్ )जीभ)జీభ్ द्वमत्रताమిత్రత=సరనహిం
भूखభూఖ్=ఆక్లి लालचలలచ్=దురాశ్
तीखापनతీఖ్నప్న్=క్ార్ిం शोकశోక్ట్=దుుఃఖ్ిం
गुस्साగుసస=క్్పిం ख़ुशीఖుష్ట=సింతోష్ము
रूखापनర్చఖ్నప్న్=పో టాాడేగుణిం निरतనఫ్రత్= దేిష్ిం
आकषणर्ఆకరషణ్=ఆక్ర్్ణ गमीగరీమ=వేడి
बुरी गोंिబురీ గింధ్య=దురాిసన खुजलीఖుజలీ=దుర్ద
कड़वाకడవ్య=చేదు ईष्याण / िे षఈరాషయ / దేిష్=అసతయ
जलन की अनुभूद्वतజాలన్ కీ అనుభూతి=వేడిమి
293
ఈ పుస్తకం లోని ప్రతి పాఠం వీడియోల రూరంలో మన VRR TUTORIALS Youtube channel లో అలానే
VRR TUTORIALS Mobile app లో అందుబాటులో ఉన్నా యి, ఆ వీడియోలు చూస్తత ఈ పుస్తకం చదివితే మరంత సులువుగా
నేర్చు కోగలుగుతార్చ. హందీ మరయూ ఇంగ్ల ీష్ online Classes లో జాయిన్ అవ్వ డానికి 9603339977,7901339977 ని
స్ంప్రదించగలర్చ.
प्रसन्नताప్రసనిత=సింతోష్ిం सोंतुद्वष्ट्సింతుష్టస=సింత్ృప్ిా
हों सीహసీ=నవపి / उदासीఉద్వసీ=విచార్ిం
घृर्ाఘ్రుణా=విక్ార్ గుణిం ध्वद्वनధ్ాని=ధిని/శ్బ్్ ిం
प्यारపాయర్=ప్రరమ आियणఆశురయ=ఆశ్చర్యిం
दयाదయా=జాలి प्यासపాయస్=దాహిం
सुखసుఖ్=ఆనిందిం गुदगुदीగుద్ గుదీ=చక్ాలిగిింత్
ददण దర్ద=నొప్పి तमन्नाతమనాి=క్్రిక్ క్లిగియుిండు/ఆశ్చించు
पछतावा करनाప్ఛతవ్య కరాి=పశాచతాపిం मजीమరీజ=ఇష్ట ిం

सावणजद्वनक जगहे / स्थानोों(అిందర్ూ వెళ్ళే పరదేశాలు)

अद्विकोषఅధికోష్ =బ్ాయింక్ు/ధనాగార్ము द्ववद्यालयవిధ్యయలయ్=బ్డి/పాఠశాల

समुद्र तट /समुद्र का द्वकनाराసముద్ర తట్ / कायाण लय/दफ्तरకారాయలయ్/దఫ్ా ర్ణ=క్ారాయలయిం
సముదర కా కినారా=సముదరత్మర్ిం होटल/द्ववश्रामालयహోటల్ /
रे द्वगस्तान ర్చగ్వసతన్ =ఎడారి విశాిమాలయ్=విడిదవ/భోజనశాల
पृथ्वी ప్ృథీా=భూమి छात्रावासఛాత్రావ్యస్=వసతిగృహిం
वन / जोंगल వన్ / జింగల్ =అడవి द्वसनेमाघरసిన్మా ఘర్ =సినిమా థవయట
ే ర్ణ
बगीचा బగ్లచా =తోట द्वगरजाघरగ్వరిజా ఘర్=చరిచ
अस्पताल ఆసపతల్=ఆసుపతిర अखबार के दफ्तरఅఖ్నబర్ కే దఫతర్=వారాా పతిరక్
िीपదీాప్= దీిపిం క్ారాయలయిం
झीलఝీల్ =సర్సుే न्यायालय/कोटण నాయయాలయ్/క్్ర్ణట=నాయయసాథనిం
चााँ द / चोंद्रमाచాింద్. చింద్రమా =చిందురడు अोंतररक्ष स्टे शनఅింతరీక్ష్ సేసషన్=అింత్రిక్ష క్ేిందరిం
पहाड़ / पवणत ప్హాడ్ / పర్ిత్=క్ొిండ/పర్ిత్ిం डाक बोंगलाడాక్ట్ బింగాా=త్పాలా క్ారాయలయము
नदी నదీ=నదవ रे लवे स्टे शनరైలేా సేసషన్=రైలు నిలయిం
सागर సగర్=సముదరిం दमकल केंद्रదింకల్ కేింద్ర్=అగినమాపక్ క్ేిందరిం
आसमान / आकाश ఆసమన్/ఆకాష్= ఆక్ాశ్ిం द्वकराने की दु कानకిరానే కీ దుకాణ్=క్రరాణా
सूरजస్తరజ్=సతర్లయడు దుక్ాణిం
द्वसतारे సితర్చ=నక్షతారలు

294
ఈ పుస్తకం లోని ప్రతి పాఠం వీడియోల రూరంలో మన VRR TUTORIALS Youtube channel లో అలానే
VRR TUTORIALS Mobile app లో అందుబాటులో ఉన్నా యి, ఆ వీడియోలు చూస్తత ఈ పుస్తకం చదివితే మరంత సులువుగా
నేర్చు కోగలుగుతార్చ. హందీ మరయూ ఇంగ్ల ీష్ online Classes లో జాయిన్ అవ్వ డానికి 9603339977,7901339977 ని
స్ంప్రదించగలర్చ.
औषि का दु कानఔషద్ కా దుకాణ్=వెద
ై య मठवासीమఠ్ వ్యసీ సనాయసి- मठమఠ్ మఠిం
దుక్ాణిం अद्विकारीఅధికారీ అధికారి –बोंगला బింగాా బింగాా
द्ववमानाश्रयవిమానాశ్రయ్=విమానాశ్ియిం द्वकसानకిసన్ రైతు कुद्वटयाకుటియా కుట్టర

उपवन/उद्यानఉప్వన్ / ఉధ్యయన్=ఉదాయనవనిం व्यक्तक्तవయకిత వయకిత घरఘర్ ఇలుా

अपरािीఅప్రాధీ ద్యషి -जेल/ कारागारజేల్ / कैदीకైదీ ఖైదీ जेल की कोठरी జెల్ కీ కొఠరీ

క్ారాగార్ణ=క్ారాగార్ణ కారగారము కారాగారిం

राजाరాజా రాజు -महलమహల్ రాజభవనిం द्वसपाही/सैद्वनकసిపాహీ/సైనిక్ట్ సైనికుడు

शूरवीरశూరీార్ శూర్చడు - भवनభవన్ భవనిం सेना द्वनवास సేనా నివ్యస్= సిపాయిలు ఉిండే
నివ్యసిం
पागलపాగల్ వర్రివ్యడు –पागलखाना పాగల్ ఖ్ననా
పిచిు ఆసుప్త్రి

भोज्य पथाथों के नाम )తినుబ్ిండారాలు)

आम का पापड / अमावट ఆిం కా పాపాి / उबाला चावल ఉబాల చావల్=ఉపపపడు బియయిం

అమావట్ =మామిడి తాిండర उपमाఉపామ=ఉపామ
अोंडेఅిండే=గుడుా काजू కాజూ=జీడిపప్పు
अचार, पुों. అచార్ణ = ఊరగాయ कॉिीకాఫీ=క్ాఫీ
अजवाईन అజెలాన్=వాముమ काली द्वमचणకాలీ మిర్ు=మిరియాలు
आटा मुट्ठीఆట్ల ముట్టస=క్ుడుము कढ़ीకఢ్త=కూర
आटा, पुों. ఆట=ప్ిిండి कुम्ह्डौरకుమాడౌర్=గుమమడి వడియిం.
अचारఅచార్= ఊరగాయ कीमाకీమా=తరిగ్వన మాింసము
अदरकఆదరక్ట్=అలాిం केसरకేసర్=కుింకుమ పువుా
आफ्लीम ఆపీాిం=నలా మిందు खीरఖ్తర్=గింజి/పర్మాననిం/పాయసిం
इडलीఇడీా=ఇడీా खट्टा सालान ఖట్లస సలన్=పపలుసు క్ూర్
इमरतीఇమరీత=ఇమరీా खट्टी दल/दाल की खट्टी ఖట్టస ద్వల్ / దాల్ క్ీ
इलायचीఇలయీు=ఏలకులు ఖ్టతట=పపపప చార్ల /పపపప పపలుసు
ईखఈఖ్ =చెరకు गुडగుడ్=బ్జలాిం
इमली ఇమీా=చిింత్పిండు गुलदाना గులదనా=బ్ూిందీ

295
ఈ పుస్తకం లోని ప్రతి పాఠం వీడియోల రూరంలో మన VRR TUTORIALS Youtube channel లో అలానే
VRR TUTORIALS Mobile app లో అందుబాటులో ఉన్నా యి, ఆ వీడియోలు చూస్తత ఈ పుస్తకం చదివితే మరంత సులువుగా
నేర్చు కోగలుగుతార్చ. హందీ మరయూ ఇంగ్ల ీష్ online Classes లో జాయిన్ అవ్వ డానికి 9603339977,7901339977 ని
స్ంప్రదించగలర్చ.
गुड की चाशनीగుడ్ కీ చాశీి=బ్జలాిం పాకిం नमकीनనమీున్=మిక్ేర్ణ,ఉప్పని
गेंहू की दद्वलयाగెింహ కీ దలియా=గోధుమ రవా नाश्ताనాశాత=ఉదయపప ఆహార్ము
घीఘీ=న్యియ नीोंबूనీమూబ =నిమమ క్ాయ
चावलచావల్=అననిం पनीर / चीज़ ప్నీర్ / చీజ్=జునునగడి
चीनीచీనీ= పించదార్ िलఫల్ =పిండు
चायచాయ్ =టత द्वपज़्जाపిజాజ=ప్ిజజ ా
चाय पत्तीచాయ్ ప్తీత=తేయాక్ు. पानపాన్=తమలపాకు
चटनीచట్టి=పచచడి पापड़పాప్డ్=అప్పడిిం
चीनी की चाशनीచీనీ కీ చాశీి=చెకుర పాకిం पाव रोटीపావ్ రోట్ట=పావ్ రొటెస
छोोंका भातఛోింకా భాత్=పపలిహో ర్ द्वपस्ताపిసత=పిసత
छाों छఛాైఁఛ్=మజిజగ पनीरప్నీర్=పాల విర్చగు
जायिलజాయ్ ఫల్=జాజికాయ िालूदाఫలద్వ=గోధుమ జావ
जाद्ववत्रीజావిత్రీ=జాప్త్రి पूरन पूड़ीపూరన్ పూడీ=బ్ూర
जीराజీరా=జీలకర్ర पुटानेపుట్లనే=వేయించిన శ్నగ పపపప.
जैतूनజైతూన్ =ఆలివ్ बड़ीబడీ=వడియిం
झोला ఝోల=పపలుసు बादामబాద్విం=బాదిం
द्वतलवा తిలా=నువపిిండ / చిమిమలి भोजनభోజన్=భోజనిం
द्वतल का तेल తిల్ కా తెల్=నువపిల నతనె भूसीభూసీ=త్వపడు
तेज पत्ताతేజ్ ప్తత=బిరాయనీ ఆక్ు मक्खनమకఖన్=వెనన
दोपहर का भोजनదప్ హర్ కా मक्काమకాు=మొక్ాజొనన
ఖ్ననా=మధాయహన భోజనిం मछलीమఛలీ=చేప
दही का वडा దహీ కా వడా=మజిజ గ వడ मुम्गौरीముింగౌరీ=ప్సర్ వడియిం
दहीదహీ=పెర్చగు मोती चूरी మోతీ చూరీ=బ్ూిందీ లడుి
दालचीनीద్వలీునీ=ద్వలిున చెకు मलाईమాలఈ=మీగడ
दू िదూద్=పాలు माों डమాిండ్=జావ/గింజి/అింబ్లి
िद्वनया ధ్నియా=ధనియాలు माों सమామ్స=మాింసిం
नमकనమక్ట్=ఉపుప द्वमचणమిర్ు=కారిం

296
ఈ పుస్తకం లోని ప్రతి పాఠం వీడియోల రూరంలో మన VRR TUTORIALS Youtube channel లో అలానే
VRR TUTORIALS Mobile app లో అందుబాటులో ఉన్నా యి, ఆ వీడియోలు చూస్తత ఈ పుస్తకం చదివితే మరంత సులువుగా
నేర్చు కోగలుగుతార్చ. హందీ మరయూ ఇంగ్ల ీష్ online Classes లో జాయిన్ అవ్వ డానికి 9603339977,7901339977 ని
స్ంప్రదించగలర్చ.
द्वमची మిరీు=మిరప్కాయ वचవచ్=వస
द्वमठाईమిఠాఈ= మిఠాయి शक्कर / चीनी శకుర్/చీనీ=పించదార్
द्वमश्रीమిశ్రీ= ప్టిసక బ్జళాిం शरबत=పానక్ిం
मुलेठीములేఠీ=అతి మధురిం शराबషరాబ్=మదిర
मुरब्बाమురబాబ=తిండ్ర शहदశహద్=తేన్
द्वमची पाउडरమిరీు ప్వుడర్=క్ార్ిం सूखी द्वमचण స్తఖ్తమిర్ు=ఎిండు మిర్పక్ాయలు
मेथीమేథీ=మెింత్ులు सलाद पत्ताసలడ్ ప్తత =పాలక్ూర్
मूोंग िली का तेलమూింగ్ ఫలీ కా తెల్=వేర్లశ్నగ सोंतरे का रसసింత్ర కా రస్=కమల ఫల రసిం
నతనె सलादసలద్=సలాడ్
मक्खन మకున్=వెనన सक्तियाों సబిజయాైఁ=కూరగాయలు
मस्कीమసీు=క్సత
ా రి सेवई का खीरసేవఈ కా ఖ్తర్=సరమయ పాయసిం
रात का भोजन =రాతిర భోజనము सेवసేవ్=క్ార్పప పూస
रोटीరోట్ట =రొట్ట सौोंपసౌమ్్=సో మ్ప
रायता రాయాత=ప్ర్లగుపచచడి सरसोों का तेलసరసో కా తెల్=ఆవ నతనె
राईరాయీ=చిని ఆవ్యలు सुिारीసుపారీ=పో క్చక్ా
राबరాబ్=చెరకు మడిి सोोंठసింఠ్=సొ ింఠ్ి
रे वड़ीర్చవీి=జీడి सूरज मुखी तेलస్తరజ్ ముఖ్త తెల్=పొ దు్
रैं डीరైిండీ=ఆముదము తిర్లగుడు నతనె
लाई / लाजा / खील లయీ,లజా,ఖ్తల్=ప్రలాలు सूजीస్తజీ=ఉపామ ర్వి
लस्सीలసీస=చిలికిన పెర్చగు हल्दीహలీద=పసుపప
लावाలవ్య=మరమరాలు हरै హరై=క్ర్క్ాాయ
लौोंगలౌింగ్=లవింగము द्वहोंग హింగ్=ఇింగువ
लहसूनలహస్తన్=వెలా ులిా

मनोरों जन(మొనోర్ింజక్ పదాలు )

द्वसनेमाघरసినిమా ఘర్=సినిమా హాలు शतरों जషత్రింజ్=చదర్ింగిం

सहवादनసహాాదన్= సింగీత్ క్చేరీ कैरमకేరిం=క్ాయర్మ్

297
ఈ పుస్తకం లోని ప్రతి పాఠం వీడియోల రూరంలో మన VRR TUTORIALS Youtube channel లో అలానే
VRR TUTORIALS Mobile app లో అందుబాటులో ఉన్నా యి, ఆ వీడియోలు చూస్తత ఈ పుస్తకం చదివితే మరంత సులువుగా
నేర్చు కోగలుగుతార్చ. హందీ మరయూ ఇంగ్ల ీష్ online Classes లో జాయిన్ అవ్వ డానికి 9603339977,7901339977 ని
స్ంప్రదించగలర్చ.
पत्तेప్తేత=ప్రక్ాట तलवार का खेल/पटे बाज़ीతలార్ కా ఖేల్
पासाపాస=పాచిక్లు /పటేబ్ాజీ=క్తిా సాము
नृत्यనృతయ=నృత్యిం छड़ी की लड़ाईఛడీ కీ లడాఈ=క్ర్ిసాము
नाटकనాటక్ట్=నాటక్ిం मोंचమించ్=ర్ింగసథ లిం
बाों सुरीబానుసరీ=వేణువప कुश्तीకుశీత=క్ుసీా
तलवार बाज़తలార్ బాజ్=క్తిా సాము पहलवानప్హలాన్=క్ుసీా పటేట వాడు
आनोंदఆనింద్=ఆనిందిం मुगाण लड़ाईముర్గ లడాఈ=క్్డి పిందిం
जुआజుఆ=జూదిం भेड़ लड़ाईభేడ్ లడాఈ=పొ టేటలు పిందిం
जुआरीజుఆరీ=జూదరి गेंद का खेलగేింద్ కా ఖేల్=బ్ింతాట
घर के अोंदर खेले जाने वाले खेलఘర్ కే అిండర్ मुक्केबाज़ीముకేు బాజీ=ముషిట యుదధ ిం
ఖేలే జానే వ్యలే ఖేల్=ఆవర్ణలో ఆడే ఆటలు बैले नृत्यబైలే నృతయ=బ్ాలలనృత్యిం
गोल मेवेగోల్ మేవే=గోలీ క్ాయలు लोक नृत्यలోక్ట్ నృతయ=జానపద నృత్యిం
खेल का मैदानఖేల్ కా మైద్వన్=ఆట స్థలిం मनोरों जनమనోరింజన్=వినోదిం
कठपुतली का तमाशाకఠుపతలీ కా दौड़ प्रद्वतयोगताదౌడ్ ప్రతియోగ్వత=పర్లగు
తమాష్ట్ర=తోలుబ్ొ మమలాట పిందిం
खुला रों गमोंचఖుల రింగమించ్=బ్హర్ింగ चुटकुलेచుట్టులే=ఛలోక్ుాలు
పరదర్శనశాల बैल की दौड़బిల్ కీ దౌడ్=ఎదు్ల పో టత
लट् टूలటూస=బ్ొ ింగర్ిం

वृक्ष और उसके भागोों के नाम (చటు

ా మరియూ భాగాల ప్రర్ా ల)

अोंकुरఅింకుర్=బీజము गुठलగుఠల్=ట్ింక్
अमरूदఅమ్రుద్=జామ పిండు गोोंदగింద్=జిగుర్ల
आमఆిం=మామిడి छालఛాల్=బ్ర్డు
इमलीఇమీా=చిింత్పిండు द्वछलकाఛిలకా=త క్ా
कलमకలిం=అింటుక్టుటట जटाజట్ల=ప్ీచు
काठకాఠ్=చక్ా जड़జడ్=వేర్ల
काों टाకాింట్ల=ములుా डाल/शाखाడాల్/శాఖ్న=క్ొమమ/శాఖ్

298
ఈ పుస్తకం లోని ప్రతి పాఠం వీడియోల రూరంలో మన VRR TUTORIALS Youtube channel లో అలానే
VRR TUTORIALS Mobile app లో అందుబాటులో ఉన్నా యి, ఆ వీడియోలు చూస్తత ఈ పుస్తకం చదివితే మరంత సులువుగా
నేర్చు కోగలుగుతార్చ. హందీ మరయూ ఇంగ్ల ీష్ online Classes లో జాయిన్ అవ్వ డానికి 9603339977,7901339977 ని
స్ంప్రదించగలర్చ.
ताड़తడ్=తాటి बाों सబాన్స=వెదుర్ల
िड़ధ్డ్=క్ాిండిం बीजబీజ్=విత్ా నిం
नाररयलనారియల్=క్ొబ్ురి रे शाర్చశా=గుజుజ
नीमనీిం=వేప पान का पत्ताపాన్ కా ప్తత=తమల పాకు
पत्ताప్తత=ఆక్ు सागवानసగాాన్=టేక్ు
पीपलపీప్ల్=రావి सेंहुडసేనుాడ్=క్ాక్టస్
बरगद/वट బర్ గద్=మర్రి टहनाటహాి=చిననక్ొమమ.

अनाजोों और दालोों के नाम (ధానాయలు, పపపపల ప్రర్ా ల)

उड़दఉరద్=మినుములు दालద్వల్=పపపప
काबुली चनाకాబులీ చనా=క్బ్ులి శెనగలు िानధ్యన్=వరి
कुलथीకులీత=ఉలవలు बाजराబాజ్రా=సజజ లు
कोदो /कोदोों కోద్య/క్్దయ ీఁ=క్ొర్ిలు मक्का/भुट्टाమకాు=మొక్ాజొనన
खस खस ఖస్ ఖస్=గసగసాలు मटरమటర్=పచిచ బఠానీ
गेहूों గెింహ=గోధుమలు मडु आ మడుఆ=చోళ్ళే /రాగులు.
गोल मटरగోల్ మటర్=బ్ఠ్ానీ मसूरीమస్తరీ=ఎర్ి పపపప
चनाచనా=శెనగలు मूोंगమూింగ్=ప్సర్లా
चावलచావల్=బియయిం मूोंगिलीమూగ్ ఫలీ=వేర్లశ్నగ
द्वचवड़ाచివ్యి=అటుక్ులు मोठीమోఠీ=క్ిందులు
जव/जौజవ్/జౌ=బ్ారీా रागीరాగ్వ=రాగి
ज्वारజాార్=జొననలు लोद्वबयाలోబియా=బ్ొ బ్ుర్లా / అలసిందలు
द्वतलతిల్=నువపిలు साबूदानाసబూద్వనా=సగుుబియయిం

खद्वनजोों के नाम(ఖ్నిజాల ప్రర్ా ల)

अभरक అభ్రక్ట్=అభరక్ము कााँ साకాింస్=క్ాింసయిం

इस्पात / िौलादी ఇసపత్ / ఫౌలాదీ=ఉక్ుా कोयलाకోయల్=బ్ొ గుు
काों चకాించ్=గాజు खद्वड़याఖడియా=సుద్

299
ఈ పుస్తకం లోని ప్రతి పాఠం వీడియోల రూరంలో మన VRR TUTORIALS Youtube channel లో అలానే
VRR TUTORIALS Mobile app లో అందుబాటులో ఉన్నా యి, ఆ వీడియోలు చూస్తత ఈ పుస్తకం చదివితే మరంత సులువుగా
నేర్చు కోగలుగుతార్చ. హందీ మరయూ ఇంగ్ల ీష్ online Classes లో జాయిన్ అవ్వ డానికి 9603339977,7901339977 ని
స్ంప్రదించగలర్చ.
गोंिकగింధ్క్ట్=గిింధక్ము राों गाరింగా=సత్ు
ా
गेरूగేర్చ=జేగుర్ల మనున लोहाలోహా=ఇనుము
चाों दीచాిందీ=వెిండి सोंगमरमरసింగ్ మర్ మర్ =పాలరాయ
चुोंबकచుబక్ట్=అయసాాింత్ిం सोनाసోనా=బ్ింగార్ిం
ताों बाతింబా=రాగి सीसाసీస=సీసము
तारकोलతర్ కోల్=బ్ొ గుు తార్ల सुरमाసురమా=క్ాటుక్రాయ
पाराపారా=పాదర్సిం खद्वनज लोहाఖనిజ్ లోహా=ఇనుము ధాత్ువప
पीतलపీతల్=ఇత్ా డి

औजारोों के नाम(ఓజారోన్ క్ే నాిం)

आरीఆరీ=ర్ింపము पेंचकसపెించుస్=సతరూడవ
ైీ ర్ణ
कीलకీల్=మేక్ు िावड़ाఫావ్యి=పార్
कुदाल/कुदालीకుద్వల్/క్ుదాలీ=చేతిపార్ हों द्वसया/दराों ती హింసియా / దరాత్మ=క్ొడవలి
कुल्हाड़ीకులాడీ=గొడి లి हतौड़ीహతౌడీ=సుతిా
कैंचीకైించీ=క్తా ర్ हलహల్=నాగలి
चाकूచాకూ=చిననమడత్ క్తిా लोंगरలింగర్=లింగర్ల
छु राఛురా=క్తిా तराजूతరాజూ=త్క్ాడ
छु रीఛురీ=చిని కతిత कुतुबनुमाకుతుబనుమా=దవక్ూేచి
छे नीఛేనీ=ఉలి छे दने की बरनीఛేధేి కీ బరీి =ర్ింధరములు చేసర
द्वपचकारीపిచ్ కారీ=ప్ిచిక్ారి పరిక్ర్ము

घर के द्वहस्से(ఘర్ణ క్ే హసరే)

अगास అగాస్ = అర్లగు ईोंटఈన్స=ఇట్టక

अटारीఆట్లరీ=అటకపై खोंबाఖింబా=సతింభిం
आलाఆల=గూడు खपरै लఖప్రైల్=పెింకు
अोंगीठीఅింగ్లఠీ=నిపుపగూడు खद्वलहानఖలిహాన్=ధ్యనాయగారిం
आों गनఆింగన్=ప్రాింగణిం क्तखड़कीఖిడీు=కిటికీ
ओरीఓరీ=చూర్చ खूोंटीఖూట్ట=కొయయ
300
ఈ పుస్తకం లోని ప్రతి పాఠం వీడియోల రూరంలో మన VRR TUTORIALS Youtube channel లో అలానే
VRR TUTORIALS Mobile app లో అందుబాటులో ఉన్నా యి, ఆ వీడియోలు చూస్తత ఈ పుస్తకం చదివితే మరంత సులువుగా
నేర్చు కోగలుగుతార్చ. హందీ మరయూ ఇంగ్ల ీష్ online Classes లో జాయిన్ అవ్వ డానికి 9603339977,7901339977 ని
స్ంప్రదించగలర్చ.
चबूतराచబూతరా=వేదిక सीढ़ीసీఢ్త=మెటా
चूनाచూనా=సునిిం गुसलखानाసుసలఖనా=సినాల గది
चौकठచౌకఠ్=గుమమిం कुोंआ, पुों. క్ుీఁఆ=నుయయ
छड़ఛడ్=కడీి द्वचद्वड़याखानाచిడియా ఖ్ననా=ప్క్షిశాల
छतఛత్=పైకపుప सेना द्वनवासసేనా నివ్యస్=సిపాయిలు ఉిండే శాల
छप्परఛప్పర్=పూరికపుప వేసే గడిి द्वटकट घरటికట్ ఘర్=నమోదు కారాయలయిం
जोंगलाజింగల=కిటికీ కించె भवनభవన్=భవనిం
जालीజాలీ=జాలక बोंगलाబింగాా=బింగాా
जोंजीरజింజీర్=సింకళ్ళా द्वगरजा घरగ్వరిజా ఘర్=చరిు
दरवाजाదరాాజా=తలుపు झोपड़ीఝోప్డీ=కుట్టర
दे हरीదేహరీ=తలుపు గుమమము महाद्ववद्यालयమహావిద్వయలయ్=కళాశాల
दहलीजదహీాజ్=నడవ कारखानाకారాఖనా=యింత్రశాల
नलనల్=కుళాయి द्वकलाకిల=కోట
नीवोंనీవన్=పునాది व्यायामशालाవ్యయయాిం శాల=వ్యయయామశాల
परनालाప్రాిల=వరషపు నీటిని తీసికొనిపోయే अस्पतालఆసపతల్=ఆసుప్త్రి
వరద కాలువ रसायनशालाరసయన్ శాల=ప్రయోగశాల
पेशाब खानाపెశాబ్ ఖ్ననా=మూత్రశాల पुस्तकालयపుసతకాలయ్=గ్రింధ్యలయిం
िशणఫర్ష=నేల मक्तिदమసిజద్=మసీదు
बरसातीబరాసతీ=మిండప్ిం अनाथालयఅనాథాలయ్=అనాథాశ్రమిం
बरामदाబరామాద=వరిండా दफ्तरదఫతర్=కారాయలయిం
बैठकబైటక్ట్=చావడి महलమహల్=రాజభవనిం
मचानమచాన్=సమావేశపు హాలులో ఉిండే వేదిక द्वसनेमाघरసినిమా ఘర్=సినిమా హాలు
मुोंडेरముిండేర్=పిటస గోడ डाकघरడాక్ట్ ఘర్=తపాల కారాయలయము
मोरीమోరీ=ముర్చగు కాలువ द्ववद्यालयవిద్వయలయ్=పాఠశాల
रसोईघरరసోఈ ఘర్=వింటగది मोंद्वदरమిందిర్=మిందిరము
रोशनदान, झरोखाరాష్ ద్వన్, ఝారోఖ్న द्ववश्वद्ववद्यालय విశ్నా విద్వయలయ్=విశావిద్వయలయ
=వలుతుర్చ వచేుటిందుకు పెటిసన వొక చిని కిటిక द्वचद्वड़याघरచిడియాఘర్= జింతుప్రదరశనశాల
शहतीरశాహీతర్=దూలము
301
ఈ పుస్తకం లోని ప్రతి పాఠం వీడియోల రూరంలో మన VRR TUTORIALS Youtube channel లో అలానే
VRR TUTORIALS Mobile app లో అందుబాటులో ఉన్నా యి, ఆ వీడియోలు చూస్తత ఈ పుస్తకం చదివితే మరంత సులువుగా
నేర్చు కోగలుగుతార్చ. హందీ మరయూ ఇంగ్ల ీష్ online Classes లో జాయిన్ అవ్వ డానికి 9603339977,7901339977 ని
స్ంప్రదించగలర్చ.
महल,प्रसाद,भवन=బిలిిింగ్ द्वकल्ला=కోట.
कुद्वटया/झोपडी=పూరిలుా

बीमाररयोों के नाम)జబ్ుుల ప్రర్ా ల)

कद्वटवातకటివ్యత్=నడుమునొప్ిప पेट ददण పేట్ దర్ద=కడుపు నొపిప

मुोंहासे ముహాసే =మొటిమలు आिासीसीఆధ్యసీసీ=పారశవపు నొపిప
बुखारబుఖ్నర్= జారిం कनपेडाకన్పడా=గవదబిళులు
द्वसरददण సిర్ దర్ద=తలనొపిప खसराఖస్రా=తట్టస
छीोंकచీింక్ట్=తుముమ अोंिापनఅనాదప్న్=అింధ్తాిం
खाों सीఖ్నైఁసీ=దగుగ कब्ज़కబ్జ=మలబదికిం
जुखामజుఖ్నిం=జలుబు पीद्वलयाపీలియా=కామెర్చా
उल्टी करनाఉలీస కరాి=వ్యింతు చేసుకోవడిం कोढ़కోఢ్=కుష్యస వ్యయధి
दमाదమా =ఉబబసిం खुजलीఖుజీా=దురద
द्वमतलीమితిలీ=వికారిం गूोंगाగూింగా=మూగ
रक्तचापరక్ట్త చాప్=రకతపోట్ట दादద్వద్=తమర
द्वदल का दौराదిల్ కా దౌరా=గుిండెపోట్ట पक्षाघातప్క్షాఘాత్=ప్క్షవ్యతిం
मिुमेहమధుమేహ్=మధుమేహ వ్యయధి बवासीरబావ్యసీర్=మూలశింక
दस्तదస్త=నీళా విర్చచనాలు क्षयక్షయ్=క్షయ
बेहोश होनाబ్జహోశ్న హోనా=మూరీపోవు सूजनస్తజన్=వ్యపు
द्ववषार्ुవిశాణు=అతయింత అతి చిని స్తక్షమ है जाహైజా=కలరా
క్రిములు/వెైర్స్

मापक(త్ూక్ాలు)

पररमार्ప్రిణాిం=ప్రిమాణము लोंबाईలబాయీ=పడవు
आयामఆయాిం=కొలతలు ऊोंचाईఊించాయీ=ఎతుత
गहराईగహరాయీ=లోతు वजन/भारవ్యజన్ / భార్ణ=బ్ర్లవప
चौड़ाईచౌడాయీ=వడలుప

पररवहन (రాక్ పో క్లు)

302
ఈ పుస్తకం లోని ప్రతి పాఠం వీడియోల రూరంలో మన VRR TUTORIALS Youtube channel లో అలానే
VRR TUTORIALS Mobile app లో అందుబాటులో ఉన్నా యి, ఆ వీడియోలు చూస్తత ఈ పుస్తకం చదివితే మరంత సులువుగా
నేర్చు కోగలుగుతార్చ. హందీ మరయూ ఇంగ్ల ీష్ online Classes లో జాయిన్ అవ్వ డానికి 9603339977,7901339977 ని
స్ంప్రదించగలర్చ.
यात्राయాత్ర=ప్రయాణిం तेलతేల్=నూన్
बुद्वकोंग कायाणलयబుకిింగ్ కారాయలయ్=టికుట్టస मोटर बाइकమోట్లర్ బైక్ట్=మోట్లర్ బైక్ట్
బుకిింగ్ ఆఫీసు साइद्वकलసైకిల్=సైకిల్
द्वटकटటికట్=టికట్ रे लगाड़ीర్చల్ గాడీ=రైలు బిండి
द्वटकट द्वनरीक्षकటికట్ నిరీక్షక్ట్=టికట్ ప్రిశీలకుడు हवाईजहाजహవ్యఈ జహాజ్=విమానిం
द्वकरायाకిరాయా=ప్రయాణ ఛారీజ द्ववमान चालकవిమాన చాలక్ట్=విమాన చాలకుడు
सामानసమాన్=సమాను हवाई अड्डाహవ్యఈ అడాి=విమానాశ్రయిం
मागणమార్గ=మారగము छु द्वट्टयाों చుటిసయాైఁ=సలవులు
द्ववभाजकవిభాజక్ట్=విభజిించు आगमनఆగమన్=రాక
जोंक्शनజింక్షన్=జింక్షన్ प्रस्थानప్రసతన్=వళ్లుపోవుట
यातायातయాతయాత్=ట్రాఫిక్ట్ गोंतव्य स्थानగమయ సథన్=గమయసథనము
यातायात बत्तीయాతయాత్ బతీత=ట్రాఫిక్ట్ లైట్టా पासपोटण పాసోపర్స=పాస్ పోర్స
पैदल पारपथపైద్వల్ పారపథ్స=జీబ్ార క్రాసిింగ్ वीजाవీజా=విస
प्रवेश द्वनषेिప్రవేశ్న నిషేద్=ప్రవేశిం లేదు जहाजజహాజ్=ఓడ
खतराఖతర=ప్రమాదిం मालपोतమాలోపత్=రవ్యణా నౌక
समयसूचीసమయూసచీ=కాల స్తచిక पनडु ब्बीప్న్ డుబీబ=జలింతరాగమి
कारకార్=కార్చ बोंदरगाहబిందర్ గాహ్= నౌకాశ్రయిం/ఓడరేవప
सीट बेल्टసీట్ బ్జల్స=సీట్ట బ్జలుస तटरक्षक తట్ రక్షక్ట్ =త్మర్ రక్షకులు

303
ఈ పుస్తకం లోని ప్రతి పాఠం వీడియోల రూరంలో మన VRR TUTORIALS Youtube channel లో అలానే
VRR TUTORIALS Mobile app లో అందుబాటులో ఉన్నా యి, ఆ వీడియోలు చూస్తత ఈ పుస్తకం చదివితే మరంత సులువుగా
నేర్చు కోగలుగుతార్చ. హందీ మరయూ ఇంగ్ల ీష్ online Classes లో జాయిన్ అవ్వ డానికి 9603339977,7901339977 ని
స్ంప్రదించగలర్చ.