>> nrh:H >>

yt‚o…tufth
(÷u¾f™e ËtÄ™tft¤™e «tÚto™tytu)

: Ëk…tŒf :
©e nu{k‚fw{th „wýt¼tE ™e÷fkX
©e ™k Œ ÷t÷ ¼tu „ e÷t÷ þtn

nrh:H yt©{ «ftþ™, Ëwh‚

q «ftþf : xÙMxe{kz¤,
nrh:H yt©{, MÚtt…™t ð»to 1956
fwhwûtuºt {ntŒuð™t {krŒh™e ƒtsw{tk,
sntk„eh…wht, htkŒuh, Ëwh‚-395 005.
Vtu™ : (0261) 2765564
© nrh:H yt©{, Ëwh‚ - ™rzÞtŒ.
q ytð]r¥t ð»to «‚ ytð]r¥t ð»to «‚
«Út{ 1954 1250 ºteS 2008 1000
ƒeS 1973 1250
q …]c : 32 + 124 = 156
q …z‚h ®f{‚ : Y. 30/-
q ðu[tý ®f{‚ : Y. 20/-
q «tÂÂMÚtt™ :
nrh:H yt©{, Ëwh‚-395 005
nrh:H yt©{, ™rzÞtŒ-387 001
q {wÿýþwrØ : sÞk‚e¼tE ò™e Vtu™ : (079) 26612728
q rzÍtR™h : {Þqh ò™e ƒe/8, he…÷ yu…txo{uLx,
™thtÞý™„h, …t÷ze, y{ŒtðtŒ-380 007.
{tu. : 9428404443
q xtR…Ëu®x„ :
yÚto ftìBÃÞqxh,
203, {tiÞo ftìBÃ÷ufTË, Ëe. Þw. þtn ftì÷us Ët{u,
RLf{xufTË, y{ŒtðtŒ-14, Vtu™ : (079) 27543699
q {wÿf : ËtrníÞ {wÿýt÷Þ «t. r÷.
rËxe r{÷ fk…tôz, ftkfrhÞt htuz, y{ŒtðtŒ-380022
Vtu™ : (079) 25469101
2
 >> nrh:H >>
Ë{…oýtksr÷
(ºteS ytð]r¥t)

…qßÞ ©e{tuxt™u yr‚r«Þ yuðt

™t{M{hý{tk suytu ӌޙt ¼tðÚte
Ër¢Þ ÚtÞtk Au yuðtk,
y™u
…qßÞ ©e{tuxt™tu 63{tu ËtûttífthrŒ™™tu WíËð
‚t. 1-4-2001™t htus suytu™tk Þs{t™…Œu
¼tð…qðof QsðtÞtu n‚tu yuðtk,
Ëwh‚r™ðtËe
©e{‚e …Õ÷ðeƒnu™ rðsÞ¼tE …t™ðt÷t™u
y™u ‚u{™t …rhðth™u
…qßÞ ©e{tuxt rðhr[‚ ‚u{™t ËtÄ™tft¤™e
«tÚto™tytu™tu Ëk„ún ‘yt‚o…tufth’™e yt ºteS ytð]r¥t
Ë{Š…‚ fh‚tk y{tu yt™kŒ™e
÷t„ýe y™w¼ðeyu Aeyu.
‚t.24-8-2008 xÙMxe{kz¤,
sL{tü{e nrh:H yt©{, Ëwh‚

3
 >> nrh:H >>
©e …e. xe. …xu÷ (fwkshtð)™u
Ë«u{ Ë{…oýtksr÷
(ƒeS ytð]r¥t)
(y™wüw…)
„Þu ÷ t Ëtð ½u h tE …q h ™e ‚u {w Ë eƒ‚u ,
íÞthu fuðt ‚{u ÄtÞt ! þU ¼w÷tE þftÞ ‚u ? 1
ËtnË, òu ¾ {tu ¾u z e Œtu z ‚tk Œtu z ‚tk ‚{u ,
Ët{„ú e -ËtÄ™tu ËtÚtu ðT n thu ÄtÞu ÷ Atu ¾hu . 2
Ë nT tÞ, nq k V y™u ytu Ú t, Ënt™w ¼ q r ‚ rŒ÷™e
-«uhe, «uhtðe «íÞût, ft{u ytÔÞt þe ËqÍÚte ! 3
rð™tu Œ ™e f¤t fu ð e ‚{tu { tk yt„ðe Ÿze !
«Ëk „ ™e «{týu þe fhðt ‚sT ¿ t „tu X ze ! 4
þq L Þ{tk Ú te ÚtÞt fu ð t yt…{u ¤ u ¾hu ¾ ht !
ytk¾tu {ª[e ‚{u ¼thu ËtnË ¾uz™th þt ! 5
„tkßÞt ™t ftuEÚte òytu, ynk«urh‚ þt fŒe !
õÞtkÞ™t õÞtkÞ þt Qztu ! ¼tk„tu þt ntzftk ð¤e ! 6
fuðtk fw™un, ftiþÕÞ, ðtýe[t‚wÞo ytìh þtk !
Vu h Vq Œ ze þe ‚tu Þ u Vhu ÷ t Atu fŒef þt ! 7
{ŒŒ fu x ÷e ðth «u h e Au …h{tÚto { tk ,
yt¼thu rŒ÷ «u h tE Ëk Ä tE hnw k rŒ÷{tk . 8
yt…ðt suðwk ‚tu {the …tËu yuðwk fþwk ™ Au,
{tºt ¥æ ¼tðÚte y…w O Ë{…o ý tk s r÷ …Œu . 9
nrh:H yt©{, Ëwh‚ - {tuxt
‚t. 27-11-1973
4
 >> nrh:H >>
(„Í÷)
{™u Ëk¼th‚tu hnusu, ÓŒÞ {ws …tË ‚wk fhsu,
Sð™{tk ‚wk Ë‚‚ {the nrh hûtt sYh fhsu.
Sð™{tk Ëðo Ëk¼t¤ sYh ÷u‚tu ËŒt hnusu,
‚™u Ëk¼thðt™wk rŒ÷ h¾ðsu {thwk ‚wk r™íÞu.
M{hý ‚thwk ÓŒÞ fhðt {™u WíËtn rŒ÷ Œuòu,
¼w÷t‚tk rŒ÷Úte ‚ws™u {™u {™ ËtuÞ ¼tUfðòu.
M{hý™u ®sŒ„t™e™w k [hýy{] ‚ òýe™u ,
M{hýs¤{tk ™ntðt™u {™u ‚wk «uh‚tu hnusu.
ÓŒÞ Ëk‚tu»tðt ‚ws™u ‚wk ËŒTƒwrØ {™u Œusu,
Út‚e ¼q÷[qf {the Ëti s‚e fhsu, s‚e fhsu.
y™ufu Œtu»t {wsÚte ‚tu ÚtÞt fh‚t Sð™{tk ‚u,
¼÷u rþûtt fhe™u …ý ût{t {ws™u fhe Œusu.
ÓŒÞ ‚ws ÞtŒ Ähðt™u {™u [t™f ÷„tze Œu,
M{hý ‚thwk Útðt {ws™u ËŒt ‚wk xtuf‚tu hnusu.
¼w÷t‚tk ‚u M{hý ‚thwk nòhtu ðªAe™t zk¾u,
þheh{tk ðuŒ™t W„ú ‚wk «„xtðe ËeÄtu fhsu.
-{tuxt

5
 >> nrh:H >>
Ëk…tŒf™t ƒu ƒtu÷
(«Út{ ytð]r¥t)
Sð™rðftË™t {t„o{tk ‘…t-…t …„÷eytu’ ¼h‚tk ¼h‚tk
fuðe fuðe rð»t{ y™u fXý …rhÂMÚtr‚ «„x‚e ntuÞ Au, yu™tu
ÏÞt÷ Ët{tLÞ ËkËthe Sð™ Sð™th …è±™u ytðe þfðtu þõÞ
™Úte. ‚u ðu¤t ‚uðt ËtÄf …è±™u ‘«tÚto™t’ yu yuf yuðwk ËtÄ™
™eðzu Au fu suÚte ‚u «¼w™u …tufthe …tufthe …tu‚u n¤ðtu ÚtÞt
fh‚tu hnu Au. …tu‚t™e ðe‚f fÚt™e ©e¼„ðt™™u [hýf{¤u
yu™tÚte Ëk¼¤tÔÞt rð™t hnuðt‚wk s ™Úte.
su{tk ™u ‚u{tk çÎH yu yuf {tuxe ðt‚ y™u nfef‚ Au. su™u
suðt Útðwk Au, ‚uðwk ™u ‚ux÷wk òu ‚u™wk çÎH «„xu÷wk ntuÞ Au, ‚tu
‚u™t{tk ht{ «„xât rð™t hne þf‚t ™Úte. yuðtu y™w¼ð ½ýt
½ýt Ëk‚¼õ‚¿tt™e ytí{t™t Sð™{tkÚte ™e‚h‚tu ntuÞ Au. su{tk
su™wk çÎH ntuÞ Au, ‚u{tk ‚u™e r™ct «„x‚e ntuÞ Au. Sð™{tk
ßÞthu ßÞthu «ƒ¤, ‚eðú, Wífx {n¥ðtftkûtt «„xu Au, íÞthu
‚uðt …è±™u ‚u ‚u™t RåAt™t rð»tÞ{tk „r‚ fhtÔÞt rð™t hne
þf‚e ™Úte. ftuE …ý ûtuºt{tk «ðuþ …t{ðt™u ‚Útt yt„¤
„r‚{t™ Útðt™u ftsu, ‚u ftsu™wk Ä„Ä„‚wk Ík¾‚wk çÎH ntuðwk ‚u
«Út{ sYh™wk ntuÞ Au.
ytðwk rŒ÷ yu ËtÄ™t™t {t„o{tk {ŒŒ„th Au. rŒ÷Úte su
«tÚto™t ÚttÞ Au, ‚u{tk |ææ± yt…tuyt… «„x‚tu ntuÞ Au. Ík¾‚t
rŒ÷™tu ËtŒ yk‚h™t ‚th™u ÍýÍýtðe {qfu Au. Ík¾‚wk rŒ÷
…tu‚t™e Rü M{]r‚-Ë]rü …tu‚t™t{tk sL{tðe ÷u‚wk ntuÞ Au. yu{tk
6
‚u Ík¾‚t rð»tÞ™t «tý™u «„xtððt™u {qŠ‚{k‚ fhðt ËŒtÞ
Wã‚ ntuÞ Au. Ík¾‚t rŒ÷™t ÓŒÞ{tkÚte QX‚tu …tufth yux÷u
«tÚto™t, …è±Ý™u ytzu ytðe™u Q¼u÷e yz[ýtu™u V„tðe Œuðt™u
rŒ÷{tk y…th, yVtx þÂõ‚ sL{tð‚e ntuÞ Au.
«tÚto™t suðwk Ëh¤ y™u Ëns ƒeswk ftuE ËtÄ™ ™Úte.
yk‚h{tkÚte ytÿo y™u yt‚o ¼tðu «„xu÷e «tÚto™t þÂõ‚MðY…
ƒ™e s‚e ntuÞ Au. «tÚto™t òu yu™t Ët[t yÚto{tk y™u |ææ±{tk
«„xu÷e ntuÞ, ‚tu ‚u fŒe r{ÚÞt ™eðze þf‚e ™Úte. «tÚto™t sux÷wk
nu‚w™u V¤tð™thwk ƒeswk ftuE ËtÄ™ ™Úte. «tÚto™t nu‚w™u ÷ût{tk
ËŒtÞ Sð‚tu h¾tÔÞt fhu Au. «tÚto™t æÞuÞ™u Ëtfth fhu Au.
…ý su «tÚto™t{tk ŒŒo ™Úte, ‚uðe «tÚto™t{tk ¼tð™tu WXtð
fŒe sL{e þf‚tu s ™Úte. ŒŒoÚte ¼tð «„xu Au. ŒŒo rð™t
yt‚o‚t y™u ytÿo‚t fu{ fhe™u «„xe þfu ?
Ët[t ÓŒÞÚte ytÿo y™u yt‚o ¼tðu ÚtÞu÷e «tÚto™t
yk‚{wo¾‚t™u fu¤ðu Au. «tÚto™t …è±™u …tu‚t™e þÂõ‚™t MðY…{tk
«„xtðe™u ‚u™t{tk ytí{rðïtË sL{tðu Au. ™ƒ¤tE, Œtu»t
ð„uhu™t «tÚto™t¼tðu Út‚t yufhth{tkÚte ËtÄf{tk ™ðt «tý y™u
™ðwk ƒ¤ «„xu Au. ™ƒ¤tE y™u Œtu»ttu ð„uhu{tkÚte y™u ‚u™t
…è±…ýt{tkÚte ytuËh‚tu ytuËh‚tu òýu fu ftuE ™ðtu Mðtk„ ‚u
Ës‚tu ntuÞ ‚uðt y™w¼ð™u ‚u …t{‚tu hnu Au.
yuðe «tÚto™t ¥æ ÷u¾f htus™t htus fÞto fh‚t n‚t. ‚u{tk™tu
Úttuztuf «ËtŒ ynª Au. Sð™ Sð™th …è±™u ‚u{tk |ææ±
y™w¼ðtþu. ¼tð™t™e Wífx‚t™tu hk„ ò{‚tk ò{‚tk fuðe Œþt
«„xu Au, ‚u™tu …ý r[‚th yu{tk {tusqŒ Au.
7
 swŒe swŒe fûtt{tk su su swŒt swŒt ¼tð™e «tÚto™tytu ÚtÞu÷e
Au, ‚u ynª {qfe Au. «tÚto™t yux÷u s Wífx‚tÚte Ík¾‚t rŒ÷™tu
yt‚o y™u ytÿo …tufth. yuðe «tÚto™tÚte ¼tð ò„e ‚u yuft„ú
y™u fUrÿ‚ ÚttÞ Au. «tÚto™t™t ¼tðÚte …è±™kw …è±…ýwk fXu Au,
yu™tÚte {wõ‚ Útðt™e Wífx, yŒBÞ {nuåAt yu™u ÓŒÞ{tk ÓŒÞÚte
ͤn¤‚e «„xu Au. …è±™e yuðe Œþt «„x‚tk, ‚u ft¤u su
«tÚto™t ÚttÞ Au, ‚u «tÚto™t™tu «fth y™u ‚u™tu hýfth y™u ‚u™tu
xkfth ftuE y™uhtu, y™tu¾tu ntuÞ Au. «tÚto™t™t yuðt ÓŒÞ{tk
ÓŒÞÚte «„x‚t ¼tðÚte [u‚™™t ntŒo ËtÚtu ӌޙt ‚th ËkÄt‚t
ntuÞ Au. «tÚto™tÚte su «u{¼Âõ‚¿tt™ WŒÞ ÚttÞ Au, ‚uðwk ƒeòk
ËtÄ™Úte «„x‚tk fŒt[ ðth …ý ÚttÞ. «tÚto™t ӌޙt ¼tð™u
f{o{tk ðnu‚tu fhtðe f{o™u «tÚto™t™t ¼tðÚte ðýe Œu Au. «tÚto™t
yu ÓŒÞ «„x‚tk Ëns ËtÄ™ ƒ™e s‚wk ntuÞ Au.
«M‚tð™t™t ÷u¾f ©e {wfw÷¼tEyu „qsht‚ rðãt…eX
‚hVÚte ©e{ŒT hts[kÿS™wk ‘ytí{rËrØ þtMºt’™wk ËkMfhý fhe
Ëk…tŒ™ fÞwO Au, y™u …qßÞ©e Ëw¾÷t÷Syu yu …wM‚f™e
«M‚tð™t ÷¾e Au. ‚u{tk …qßÞ©e Ëw¾÷t÷Syu ©e {wfw÷¼tE
rðþu ™e[u {wsƒ ÷ÏÞwk Au :-
‘©e {wfw÷¼tE, yu{.yu. „qsht‚ rðãt…eX{tk „wsht‚e™t
yæÞt…f Au. yu{ýu yt¾tu „úkÚt (©e{ŒT hts[kÿS™wk ‘ytí{rËrØ
þtMºt’) rððu[™ Ërn‚ {™u Ëk¼¤tÔÞtu. yu Ëtk¼¤‚tk s {thtu
«Út{™tu ytŒh y™uf„ýtu ðÄe „Þtu y™u …rhýt{u fkEf ÷¾ðt™e
MVwhýt …ý ÚtE. yt ‚f yt…ðt ƒŒ÷ nwk ©e {wfw÷¼tE™tu
yt¼th {t™wk Awk. fw¤ si™ ™rn A‚tk ©e{ŒT hts[kÿS™tk ÷¾týtu
ðtk[e, Ë{S ‚iÞth Útðt y™u ‘ytí{rËrØ þtMºt’™wk ËkMfhý
‚iÞth fhðt {txu ‚u{™tu yt¼th {t™ðtu òuEyu.’
8
 ytx÷wk ntuðt A‚tk ‚u{™t{tk su ™{ú‚t Au, ‚u ƒtuÄ…tXY…
Au. yt «tÚto™t™e [tu…ze™e «M‚tð™t ÷¾ðt™wk ft{ ‚u{ýu
«u{¼Âõ‚¼tðu ÷eÄwk Au y™u fÞwO Au. ©e {wfw÷¼tE ÷u¾f™t
Mðs™r{ºt Au. yux÷u ‚u{™tu yt¼th {t™ðt™tu ™ ntuÞ. ÷u¾fu
÷¾u÷e ƒÄe s «tÚto™tytu A…t‚tk …nu÷tk …ý ‚u ðtk[e „Þt Au.
r«Þ ¼tE [e{™¼tEyu yt «tÚto™tytu A…tððt™wk rŒ÷
fÞwO, ‚uÚte, ‚u «ftþ{tk ytðe Au.
Vt„ý ËwŒ 15, Ëk. 2010 nu{k‚fw{th ™e÷fkX
‚t. 19-3-1954 ™kŒ÷t÷ ¼tu„e÷t÷ þtn

9
 >> nrh:H >>
¼õ‚ ӌޙe yt‚oðtýe
(«Út{ ytð]r¥t)
¨¢ „ ÐÚ}æ çã„ÜUæÚè …xæ„ }ææ¡ ã è J
Ðí | æé Ð Î Ðí x æÅ ÜUÚ汄 Ðí è ç„,
|æÚ}æ ç}æÅ汄 |ææÚè JJ
-ÏæírææÝ¢Î
«t[e™ ft¤Úte Ëk‚tu™e …hk…ht s„‚{tk Ë‚‚ ðne hne
Au. Ëk‚tu yux÷u {t™ðÄ{o™t Ëkhûtftu. Ëk‚tu ‚tu …thË{rýY… Au.
Ëk‚tu™e f]…tÚte fux÷tÞ …t{h Sðtu yt ¼ðËt„h ‚he sðt
Ë{Úto ƒ™u Au. ‚uÚte s Ëti ©uÞtÚteos™tu Ëk‚Ë{t„{ ËtÄðt {Út‚t
ntuÞ Au. Ëk‚…whw»t™t Ëtkr™æÞ{tk hnuðtÚte yt…ýt{tk hnu÷e ƒÄe
Œwð]or¥tytu Äe{u Äe{u ÷w Út‚e òÞ Au, yt…ýwk {™ rðþwØ ÚtE
òÞ Au y™u yt…ýwk Sð™ ytí{tuL™r‚fh {t„uo ð¤u Au. Ëk‚™e
ËtÚtu Ë{t„{ Útðtu yu ¾hu¾h Sð™™tu ÄLÞ yðËh s Au.
yux÷u s {ntht»xÙe Ëk‚ frð ‘y{]‚’ «¼w™u «tÚtuo Au :-
‘¨¢„ÐÎæ™è …æïÇ, Îï Úï ãçÚ J
¨¢„¨}ææxæ}æï ¥æy}æ¨é¶æ™æ ¨é‹ÎÚ ©xæ±ï }ææïÇ JJ’
Ëk‚Ë{t„{™tu {rn{t Ëti ¼õ‚s™tuyu …ý {wõ‚ fkXu „tÞtu
Au. fƒeh Ëtnuƒ fnu Au :-
‘ÜUÏæèÚæ ¨¢xæ„ ¨æ{ ÜUè, ãÚñ ¥æñÚ ÜUè òæç{ J
¨¢xæ„ ÏæêÚè ¥¨æ{ ÜUè, ¥æÆæï¢ ÐãÚ ©Ðæç{ JJ’
Ëk‚ ‚wftht{u …ý yuðe s {‚÷ƒ™wk …tu‚t™t yuf y¼k„{tk
Wå[tÞwO Au :-
10
 ‘¨¢„æ¢™æ ¨¢xæ „æïç™ S±xæü±æ¨ J
ÝÜüU „æï ©Îæ¨ ¥Ýxæüf JJ’
yt …tð™fthe Ëk‚…hk…ht{tk MÚtt™ …t{e þfu yuðt
yuf Ëk‚…whw»t™t ¼Âõ‚…qýo yt‚o ӌޙe Ítk¾e yt…ý™u
‘yt‚o…tufth’{tk y[qf ÚttÞ Au. «¼w™e Wífx Ík¾™t fh‚t ÔÞtfw¤
ӌޙwk Œþo™ yt Ëk‚ frð™tk ¼Âõ‚ ftÔÞtu{tk yt…ý™u ÚttÞ Au.
y™u ytðtk ÓŒÞk„{ ¼Âõ‚ftÔÞtu™wk ytfkX hË…t™ fh‚tk yt…ýwk
yk‚h …ý yuðe ‚t÷tðu÷e y™w¼ððt ÷t„u Au.
¼õ‚s™tu™e ðtýe ӌޙt yk‚h‚{ Ÿztý{tkÚte yt™kŒ{Þ
ytðuþ îtht WŒT¼ð‚e ntuÞ Au. ‚uÚte s ‚u yt…ýt ÓŒÞ{tk …ý
yuðtk s M…kŒ™tu™u M…krŒ‚ fhu Au. fƒeh, ™t™f, ‚w÷ËeŒtË,
ËwhŒtË, ‚wftht{, ƒúñt™kŒ ð„uhu Ëk‚tu™tk ¼s™tu{tk yt ËíÞ™e
yt…ý™u «‚er‚ ÚttÞ Au. ‘yt‚o…tufth’™t ¼õ‚ frð™e ðtýe{tk
…ý yu …wr™‚ ðthËt™tu hýftu Ëk¼¤tÞ Au.
‘yt‚o…tufth’™tk ¼Âõ‚ftÔÞtu yt…ýt ӌޙu M…þeo òÞ Au,
yu™wk yuf {wÏÞ fthý yu{tk ÔÞõ‚ ÚtÞu÷e Ët[e ÓŒÞ ÔÞÚtt Au.
{™w»Þ ßÞthu ËtÄ™t™u {t„uo «Þtý fhðt™tu «ÞtË ytŒhu Au,
íÞthu ‚u™t{tk ½h fhe ƒuXu÷e ðtË™tytu, Œwð]or¥tytu, {tLÞ‚tytu
‚u™t …kÚt™e ðå[u ytze ytðe™u ‚u™u ÔÞrÚt‚ fhe {qfu Au. yu Ëti
yz[ýtu{tkÚte ƒnth ™ef¤ðt ËtÄf su {Útt{ý y™w¼ðu Au y™u
su ‚eðú ÔÞÚtt ¼tu„ðu Au, yu™tu ‚tá~Þ r[‚th yt ¼Âõ‚ftÔÞtu{tk
árüyu …zu Au.
ytðe ÓŒÞ Ã÷trð‚ ÔÞtfw¤‚t{tkÚte yufuyuf ¼õ‚s™,
ËtÄfs™ …Ëth ÚttÞ Au y™u ‚uÚte s Ëti ¼õ‚ frðytu™e ðtýe{tk
yu ¼tð Wífx‚tÚte ytrð¼toð …t{u÷tu òuðt {¤u Au. yuðe ‚eðú
11
‚t÷tðu÷e{tkÚte s ‚uytu™u Auðxu Eïh«t™tu Œw„o{ …kÚt {¤e
hnu Au. yu™e «‚er‚ ŒtŒq ŒÞt÷ …tu‚t™e ðtýe{tk yt…‚tk fnu
Au :-
‘Úæ„ çα¨ ÜUæ Úæﱇææ¢, ÐãÚ ÐHÜU ÜUæ Ýæçã J
Úæﱄ Úæﱄ ç}æçH xæ²æ, ÎæÎê ¨æçãÏæ }ææ¢çã JJ’
Ëk‚ hßsƒS …ý Wå[thu Au :-
‘ç±ÚãæÐæ±ÜU ©Ú ±¨ñ, ݶ稶 …æHñ Îïã J
ÚÁ…Ïæ ªÐçÚ Úã}æ ÜUçÚ, ÏæÚ¨ãé }ææïãÝ }æïã JJ’
ð¤e, ™t{Œuð „tÞ Au :-
‘}ææïãï Hæxæç„ „æHæ±ïHè,
ÏæÀÚæ çÏæÝé xææ§ ¥ÜïUHè J
ÐæÝè çÏæÝé Á²ê¢ }æèÝ „HÐñ,
»ï¨ï Úæ}æÝæ}æ ç±Ýé Ýæ}ææ ÜUHÐñ J’
y™u yt…ýt ¼õ‚ frð …ý yt‚o Mðhu …tufthu Au :-
‘hu ! {tht Wh Wîu„™tu ‚t…, «¼w ! ‚™u ðe™ðwk {exðtu, hts !
ƒ¤e yk‚h …tzwk ËtŒ, ðËtu ytðe ÓŒÞu ©e{nthts !’
(…]. 88)
‘[hý{tk ¾t¾ ÚtE {hðwk, «ýÞ™e yu r™þt™e Au.
‚{thu {™ h{‚ Au, ™u ynª ‚tu ò™ hUËtÞu,
‚÷Ëðt{tk A‚tk yuðt «¼tu ! yntu¼tøÞ {thwk Au’
(…]. 99)
‘r™htþt «u{{tk ‚tht, ¼÷u Œw:¾, ‚tuÞu ÷nus‚ Au,
[hý fwhƒt™e fhðt™e, nðu ‚tu ƒË ‚{L™t Au.’
(…]. 102)

12
 ð¤e, ¼õ‚ frðyu yLÞºt ÷ÏÞwk Au fu ‘...Sð™™e
ËtÄ™t{tk fkE fkE „qk[, {w~fu÷eytu «„x‚e n‚e, ‚uðe ‚uðe
ðu¤t fkE fkE W…tÞtu «¼wf]…tÚte ËqÍât fh‚t, ‚u W…Þtu„{tk
÷eÄt fh‚tu n‚tu. ‚u{tk yuf {wÏÞ ËtÄ™ ‚tu ©eËŒT„whw™e
¼tð™t™e Äthýt ÓŒÞ{tk ÓŒÞÚte yuft„ú fÞto fhe ËtÄ™t{tk
«„xu÷e „qk[, {w~fu÷e ð„uhu™t Wfu÷ {txu ‚u ft¤u «tÚto™t fÞto
fhðt™wk fh‚tu n‚tu. yuðe «tÚto™t{tk {™u ‚u™tu ‚u™tu »™e f]…tÚte
Wfu÷ …ý {éÞt fh‚tu y™w¼ðu÷tu Au.’*
ð¤e, ËtÄf™tu «thk¼™tu yt ËtÄ™tft¤ ¾qƒ rðfx ntuÞ
Au. yu ‚tu …tðf™e ßðt¤t suðtu f…htu ft¤ Au. su Ët[t þqht,
{hSðt ntuÞ ‚u s yu{tkÚte …th Q‚he þfu. yu ‚tu ¾tkzt™e Äth
W…h [t÷ðt ƒhtuƒh Au, …hk‚w yu rð»t{ Ë{Þ{tk ƒnth™wk ƒ¤
ðÄthu ft{ ytð‚wk ™Úte. ‚u ð¾‚u Eïh™wk y™LÞ þhýwk Ík¾‚wk
ÓŒÞ òuEyu. yswo™™e …uXu ¼õ‚ÓŒÞ …ý ¼„ðt™™u yt‚o
Mðhu …tufthe QXðwk òuEyu :-
‘ÜUæÐZ‡²Îæï¯æïÐã„S±|ææ±:
ÐëÓÀæç}æ y±æ¢ {}æü¨¢}æêÉ™ï„æ: J
²ÓÀîï²: S²æç‹Ýçp„¢ Ïæíêçã „‹}æï
çàæc²S„ïù㢠àææç{ }ææ¢ y±æ¢ ÐíЋ„}æì JJ’
(¼„ðŒT„e‚t, y. 2-6)
¼õ‚ frð …tu‚u s fnu Au : ‘«¼wf]…tÚte òu {™™u ¼tð{tk
ht¾e þftÞwk, ‚tu fkE s fþwk ÷t„‚wk ntu‚wk ™Úte. {™ W…h™tu
Sð™tu ftƒq ƒeò fþt ™er‚r™Þ{tu™t …t÷™Úte fu ƒeò
ËŒt[th™t yt[hýÚte …ý, …qhu…qhtu ytðe þf‚tu ™Úte yuðtu
*
‘Sð™…tufth’, …]. 283
13
{thtu …tu‚t™tu y™w¼ð Au. ‚uÚte, yuf÷t {™™u ftƒq{tk y™u
ËkÞ{{tk ÷tððt™t «Þí™ fh‚tk yu™tÚte su Ÿ[u™e þÂõ‚ Au, ‚u
þÂõ‚™u «u{¼Âõ‚¿tt™¼tðu þhýu „Þtk fhe, yu™u «tÚto™t™tu ™tŒ
…tufthe …tufthe {™, «tý ytrŒ™u yt…ýu yu™e f]…t{ŒŒþÂõ‚
ðzu yu{™t ÞtuøÞ…ýt{tk Ëh¤‚tÚte sux÷tk «„xtðe þfeþwk, ‚ux÷wk
ƒeò fþtÚte ‚u{ ƒ™ðwk þõÞ ™Úte.’*
ð¤e, ytðt fxtufxe™t Ë{Þu ËtÄf™u ƒeS yuf Œw:ËÌt
{w~fu÷e …ez‚e ntuÞ Au. ‚u™t{tk hnu÷tk Œwrh‚tu ‚u™e ytk¾ Ët{u
r™÷oßs…ýu ™t[k™t[t fhe™u ‚u™u ¾qƒ …sððt {tkzu Au. ‚u ð¾‚u
…ý Eïh™e y™k ‚ þÂõ‚™e M‚w r ‚ s ‚u ™ u yu rðfx
…rhÂMÚtr‚{tkÚte ‚the ÷u Au. yufðth yƒw ntVuÍ ™t{™t yuf
ËtÄw…whw»tu {ntí{t þtnþwò™u ytðe s {w~fu÷e ðýoð‚tu …ºt
÷¾e sýtÔÞwk n‚wk fu ‘{the $rÿÞtu™e rð»tÞðtË™t ‚Útt {thtk
y…htļÞtO Œw»f]íÞtu™tu rð[th ytk¾ Ët{u ‚he ytð‚tk, nwk ¾qƒ
r™htþ ÚtE òô Awk !’ ‚u™t sðtƒ{tk þtnþwòyu ÷ÏÞwk, ‘$rÿÞtu
ð„uhu™tu rð[th fheyu, ‚tu ‚tu yt…ýu ¾hu¾h n‚tþ s ÚtE
sEyu. Võ‚ Eïh™e {tuxtE s yuf yuðe ðM‚w Au fu su™tu
rð[th fhðtÚte yt…ýe ytþt Wßß𤠃™u Au. Eïh «íÞu™e
ytþt Wßßð¤ Út‚tk, ‚u™tÚte zhe™u [t÷ðt™e ð]r¥t …ý Wßßð¤
ÚttÞ Au. nwk ßÞthu $rÿÞtu™tu r™„ún fhðt{tk ™tËe…tË ÚtE òô
Awk, íÞthu Eïh™wk M{hý fhwk Awk. y™u ßÞthu nwk Eïh™wk M{hý
fhwk Awk, íÞthu Eïh …ý {the Ëk¼t¤ ÷u s Au. yt s fthýÚte
nwk ËkËthÚte rðhõ‚ ÚtE Eïh ‚hV ðéÞtu Awk.’
yt{, yu ËtÄ™tft¤{tk Eïh«tÚto™t ËtÄf™u «¼w{Þ Sð™
*
‘Sð™…tufth’, …]. 342-343
14
Sððt{tk yíÞk‚ ËntÞY… ÚtE …zu Au. ‚uÚte s Ëti ¼õ‚s™tu
fƒeh, ™t™f, ËwhŒtË ytrŒ™tk ¼s™tu™wk ðthkðth hxý fÞtO s
fhu Au y™u yu îtht yk‚h™e …h{ þtkr‚ y™w¼ðu Au. yð~Þ
«tÚto™t, ¼s™ fu ™t{s…™e …tA¤ Ëå[tE- sincerity-™e
ytð~Þf‚t hnu s Au. ™rn ‚tu fƒeh Ëtnuƒ fnu Au yu{ :-
‘}ææHæ „æï ÜUÚ }æï¢ çÈUÚï, …è|æ çÈUÚï }æé¶}ææ¡çã J
}æÝé±æ „æï Ψ çÎàæ çÈUÚï, ²ã „æï ¨éç}æÚÝ Ýæçã JJ’
{txu, ytðe r¢Þt …tA¤ ytæÞtÂí{f WL™r‚ fhðt™e yŒBÞ
Ík¾™t, Ët[e ÷„™e ntuðe òuEyu. yu {txu yz„ r™ùÞ y™u
y™LÞ r™ct òuEyu. ™t{Œuð fnu Au yu{ :-
‘Îïã …æ±æï ¥ƒ±æ Úæãæï,
Ðæ¢ÇéÚ¢xæè¢ ÎëÉ |ææ±æï J
™Ú‡æ Ý ¨æïÇæ¢ ¨±üƒæ,
¥æ‡æ „éÛæè ТÉçÚÝæƒæ JJ’
yuðe yrð[¤ {¬{‚t òuEyu.
™t{M{hý™tu {rn{t yu™tu y™w¼ð fÞto rð™t ™ s
Ë{òÞ. ™t™f fnu Au yu{, ‘çÜUª ¨ç™²æÚæ ãæ鱗ï, çÜUª ÜêUÇï
„é^ï ÐæH’-fuðe he‚u nwk Ët[tu ƒ™wk y™u þe he‚u yt yËíÞ™tu
…zŒtu ‚qxu ?-yuðe ‚t÷tðu÷e su ¼õ‚s™™u yt‚o‚tÚte Út‚e ntuÞ,
‚u s …tu‚t™e r™{o¤ ¼tð™t™u áZtððt «tÚto™t, ¼s™,
™t{s…™tu yt©Þ ÷u Au y™u yu™tu {rn{t …t{u Au. ¼s™™wk
ðthkðth hxý yu …ý s…™tu yuf «fth s Au. yuÚte {™
ËíÞËkfÕ…ðt¤wk Út‚wk òÞ Au y™u yk‚h{tk sz ½t÷e ƒuXu÷e ƒÄe
{r÷™‚t Äe{u Äe{u rð„r÷‚ Út‚e òÞ Au. yt…ýtk «t[e™
Ä{oþtMºttuyu s…™wk fkE ytuAwk {n¥ð ™Úte ŒþtoÔÞwk. ©wr‚ fu M{]r‚

15
yuðt yufuyuf þtMºt{tk yu™tu WÕ÷u¾ {¤e ytðu Au. {nt¼th‚
‚tu fnu Au : ‘…ÐS„é ¨±ü{}æï|ü ²: ÐÚ}ææï {}æü ©Ó²„ï J’ Ëk‚ yìLÚt™e™u
…ý ƒt¤…ý{tk su rŒÔÞ ytŒu þ Ëk ¼ ¤tÞtu n‚tu yu { tk Þ u
«¼w«tÚto™t™e {n¥tt Œþtoðe Au :-‘Abandon yourself to
prayer, and you shall be blessed.’
«tÚto™t, ¼s™, «¼w™t ™t{™tu s… {™w»Þ™t Sð™-
rðftË™t {t„uo su su yz[ýtu ytð‚e ntuÞ ‚u™u …th fhðt {txu
sYhe ËtÄ™ ÚtE …zu Au. ftuE™u þY þY{tk ‚u™tÚte WL™r‚ Út‚e
ntuÞ yuðwk ™Þu ÷t„u. ð¤e, {™ …ý [k[¤ «f]r‚™wk ƒ™e „Þu÷wk
ntuðtÚte Eïh{tk ÂMÚth …ý Út‚wk ™Úte. ytðt Ë{Þu ËtÄf fux÷ef
ðth n‚tþ ÚtE sE …tu‚t™e r™ƒo¤‚t fƒq÷ fhe yu {t„uoÚte
…tAtu Vhðt ‚iÞth ÚtE òÞ Au, …hk‚w yt{ n‚tþ Útðt™u ƒŒ÷u
‚uýu yu ËL{t„uo ðÄthu ðÄthu áZ‚tÚte «Þtý fhðt …wh»w ttÚto ytŒhðtu
òuEyu. yt ð¾‚u fuðe {™:ÂMÚtr‚ ò¤ððe òuEyu ‚u™wk yuf
áütk‚ ynª ÞtŒ ytðu Au : yufðth yuf {týËu ytðe™u {nt™
‚…Mðe yƒw WM{t™ nÞhe™u …qAâwk, ‘nu {ntí{t ! {the S¼
¾wŒt™wk ™t{ s…u Au, …ý ‚uÚte {™ fkE Eïh{tk …htuðt‚wk ™Úte
! yu ‚tu õÞtk™wk õÞtk ¼xfðt {tkzu Au !’ íÞthu {ntí{t yƒw WM{t™
nÞhe ƒtuÕÞt, ‘¼tE, yuf $rÿÞ ftƒq{tk ytðe Au, yux÷tÚteÞu
htS Útðt suðwk Au. yuf yk„u Ëthtu hM‚tu ÷eÄtu Au, ‚tu ð¾‚
ytÔÞu {™ …ý ‚u hM‚u [zþu s.’
ð¤e, ytðt fxtufxe™t Ë{Þu Äehs™e …ý yíÞk‚ sYh
Au. yu {txu y™LÞ Eïhr™ct, Eïh þhýt„r‚ ntuðe òuEyu.
‚Œw…htk‚, yu {txu™e ¼q¾ …ý yt…ý™u Q½zðe òuEyu. yu{
fh‚tk fh‚tk yt…ýwk {™:MðtMÚÞ yu {t„o™u y™wfq¤ ƒ™‚wk òÞ

16
Au. yufðth yuf {týËu ©eht{f]»ý …h{nkË™u fÌtwk, ‘¼„ðt™™t
™t{™t s…Úte ‚tu {tht {™™u þtkr‚ ™Úte {¤‚e.’ íÞthu
©eht{f]»ý …h{nkËu ‚u™tu sðtƒ yt…‚tk su fÌtwk n‚wk, ‚u æÞt™{tk
ht¾ðt suðwk Au. ©e…h{nkË ƒtuÕÞt, ‘ƒuxt, «¼w yt„¤ hne™u
«tÚto™t fh fu nrh™t{™t s…Úte ‚™u yt™kŒ {¤u. ‚the «tÚto™t
‚u sYh Ëtk¼¤þu. ‘nu {t‚tr…‚t’, ‘nu ht{.’ ‘nu „tu…t÷’, ‘nu
„tu®ðŒ’, ‘nu nrh’. yu{tkÚte ftuE yuf ™t{ …ËkŒ fhe ÷u. Œhhtus
yu ™t{ ðthkðth ÞtŒ fh. ‚thwk {™ yu{tk ÷t„e sþu. {tkŒ„e{tk
¾tuhtf™e hwr[ ™Úte hnu‚e, …ý ŒhŒe su{ su{ Ëtòu Út‚tu òÞ
Au, ‚u{ ‚u{ ¾tðt…eðt™e ‚u™e RåAt ðÄ‚e òÞ Au.’
yuðwk s «tÚto™t, ¼s™ y™u ™t{s…Úte {™w»Þ y™w¼ðe
þfu Au. {™™tu {u÷ Ätuðt {txu yt s yuf y{tu½ ËtÄ™ Au,
fthý fu {™w»Þ ßÞthu Sð™™u WL™r‚™u {t„uo ÷E s™the ËtÄ™t
fhðt™tu «thk¼ fhu Au, íÞthu yk‚h{tk™t þºtwytu ¾¤¼¤e QXe™u
{™w»Þ™u Ëí…ÚtuÚte z„tððt ƒ{ýwk òuh fhe ‚u™t W…h yt¢{ý
fhu Au. yuðt ƒthef Ë{Þu Eïh™wk y™LÞ þhýwk ÷E ‚u™e
ËntÞ {txu {™w»Þ òu yz„ hne Ë‚‚ «Þí™þe÷ hnu y™u
Eïh™wk ®[‚ð™ fÞto fhu, ‚tu Eïh ‚u™e ðnthu yð~Þ ÄtÞ s
Au. ‘yt‚o…tufth’™t ¼õ‚ frð …ý yu ËtÄ™tft¤{tk yuf ƒtswyu
ytk¾{tkÚte Ë‚‚ y©wÄtht ðnuðztð‚t ntuÞ y™u ËtÚttuËtÚt ƒeS
ƒtswyu «¼w™u «tÚto‚t ntuÞ :-
‘nu ™tÚt ! ðnthu ytðu ‚tu ðnu÷tu ytðsu hu !
¾he yýe™u ðu ¤ u Œtu z e ytðsu hu !’
(…]. 49)
17
 ‘nrh ! nwk ntðtk ntÞtuo nt{, hkf hðze {hu hu !
ÚttõÞtu, fu{ ‚hwk ƒ¤ Ëðo, {wsÚte ytuËÞwO hu !’
(…]. 32)
ytðwk ‚uytu©e™wk ¼tð…qýo Œþo™ fhðt™wk ¼tøÞ fux÷tf™u
Ëtk…zâwk n‚wk. ¼õ‚ frð yuðtk ¼s™tu rðþu ÷¾‚tk …tu‚u s fnu
Au, ‘‚u ¼s™tu …ý Ëðth{tk QXe, Sð™rðftË ftsu su su
™z‚hY… ÷tøÞtk fh‚wk n‚wk, ‚uu™u nXtððt{tk, ‚u™tÚte {wõ‚ ƒ™ðt
su su nrhf]…tÚte «Þí™tu Út‚t hnu‚t, su su r™ƒo¤‚t ‚u ft¤u
rŒ÷{tk «„x‚e, ‚u™wk ytƒunqƒ ðýo™ htus™e ‚u «tÚto™tytu{tk
x…õÞtk fh‚wk. ‚u™e f]…t{ŒŒÚte «tÚto™t¼tðu yu™e þÂõ‚™wk
ytðtn™ fhðt™wk su rŒ÷ QX‚wk, ‚u ¼tð™tu hýfth ‚u ¼s™{tk
™e‚h‚tu. ‚u{tk ¼s™™tu ¼tð yu™t [u‚™…qðof™t M{hý ËtÚtu
ÓŒÞ{tk Sð‚tu hÌtt s fh‚tu. M{hý y™u ¼s™ («tÚto™t¼tð)
yu s yu™tu r™íÞ™tu Ë‚‚ yufÄthtu ftÞo¢{ hÌtt fh‚tu.’1
yt{, «tÚto™t, ¼s™ y™u ™t{s… îtht ¼õ‚ӌޙu yuf
s WÆuþ ËtÄðt™tu ntuÞ Au : ‘¨|æÝæ …è¥æÜUæ §üÜU Îæ„æ, ¨æï }æñ¢
çÏæ¨M Ý …æ§ü J’* y™u ‘yt‚o…tufth’™t yufuyuf ftÔÞ{tk ¼õ‚
frð™wk ÓŒÞ yu s ¼tð yuf Þt ƒeS he‚u ÔÞõ‚ fÞtO fhu Au.
yu ¼Âõ‚ftÔÞtu™wk y™wþe÷™ fh‚tk fh‚tk yt…ýt ÓŒÞ{tkÚte …ý
yuðtu s yt‚o…tufth òýu QX‚tu ntuÞ yuðe «‚er‚ yt…ý™u
ÚtÞt rð™t hnu‚e ™Úte. ð¤e, su{ su{ yu ¼Âõ‚ftÔÞtu™wk hxý
ðthkðth fh‚t hneyu, ‚u{ ‚u{ ‚u{tkÚte r™‚ ™ðe™ ¼tð «„x‚t
s òÞ Au. y™u òýu yt…ýwk ÓŒÞ s ytÿo Mðhu «¼w™u …tufthe™u
fnu‚wk ntuÞ yuðe y™w¼qr‚ yt…ý™u ÚttÞ Au. òu nwk {the ðt‚
sýtðwk, ‚tu yuf he‚u {thu {txu yt ¼Âõ‚ftÔÞtu™wk …X™ {tht
1. ‘Sð™…tufth’, …]. 94-95, * ™t™f Ëtnuƒ™wk ‘s…S’
18
ËtÄ™t{t„o{tk ¾hu¾h Sð™…tÚtuÞY… ÚtE …zâwk Au. su{ su{
yt ¼Âõ‚ftÔÞtu ðtk[‚tu „Þtu, ‚u{ ‚u{ òýu ÓŒÞ{tk ftuE rŒÔÞ
[u‚™tyu «ðuþ fÞtuo ntuÞ yuðtu yt™kŒ{Þ y™w¼ð ÚtÞtu. ËtÚttuËtÚt
fƒeh, ™t™f, ËwhŒtË ytrŒ ¼õ‚tu™tk ¼s™tu™wk M{hý …ý …Œu
…Œu fh‚tu s‚tu n‚tu. y™u yt Ëti Ëk‚™tk ¼s™tu{tk ¼tðtu™wk
ËtBÞ, Wífx ð]r¥tytu™e yufY…‚t, «¼w«{ u ™e ͤn¤‚e Wßßð¤
«u{¤ ßÞtu‚, ‘}ææï ¨}æ ÜUæñÝ ÜéUçÅH ¶H ÜUæ}æè’ suðe r™ŒoÞ
ytí{…heûtt, ‘¨é}æÚ‡æ ÜUÚHï }æïÚï }æÝæ’ suðe {™™u Eïhtr¼{w¾
fhðt™e ythsq, ÐæÐæ™è ±æ¨Ýæ ÝÜUæï Îæ±é¢ Çæïfæ¢ suðe rðþwØ
‚¥ðtu ¼ýe …tu‚t™e Ëti $rÿÞtu™u ðt¤ðt™e ‚eðú Ík¾™t, ‘xæéL
çÏæÝ ÜUæñÝ Ïæ„æ±ï ±æÅ’ suðe ËŒT„whw™u …t{ðt™e y™k‚ ytftkûtt,
‘}æÝ }æS„ ãé¥æ „Ïæ v²æï¢ ÏææïHï’ suðe r™ò™kŒ™e {M‚e, ‘}æéÛæï
ãñ ÜUæ}æ §üà±Ú ¨ï …xæ„ MÆï „æï MÆÝï Îï’ suðe s„‚™t ðnuðth
‚hV™e r™:M…]nt, ‘HÁ…æ }ææïÚè Úæ¶æï à²æ}æ’ suðe yt‚o «tÚto™t
RíÞtrŒ …tð™fthe, ytí{tuL™r‚fh ¼tð™tytu™kw Œþo™ Út‚tk y™uhtu
yt™kŒ y™w¼ððt {éÞtu. {™u …ý ¼õ‚ frð™e …uXu Útðt ÷tøÞwk
fu ‘ÓŒÞ{tk ÷„™e ÷tøÞt rð™t fu ÷„tzât rð™t yt…ýtu …¥ttu
¾tðt™tu ™Úte.’
¼õ‚ frð™tk yt ¼Âõ‚ftÔÞtu yt he‚u yt…ýt ӌޙu
M…þeo òÞ Au, «¼w¼Âõ‚{tk Ã÷trð‚ fhe Œu Au yu™wk fthý þwk ?
yt ¼Âõ‚ftÔÞtu{tk yuðwk ‚u þwk Au, su yt…ýe ËkrðŒ(Ë{sþÂõ‚)
W…h Ÿze yËh fhe òÞ Au ? yt…ýt rŒ÷ W…h Wífx ¼tðtu™wk
ð[oMð MÚtt…ðt™wk yu ¼Âõ‚ftÔÞtu{tk yuðwk ‚u fÞwk ƒ¤ Aw…tÞu÷wk Au
? ytðt ytðt fux÷tÞ «§tu ftuE™u Útðt™tu Ëk¼ð Au. yu™t
W¥thY…u Ëkûtu…{tk fne þftÞ fu yu ¼Âõ‚ftÔÞtu …tA¤ hnu÷e
¼õ‚ frð™t Eïhtr¼{w¾ ytí{t™e Ëå[tE. ËtÄ™tft¤ ðu¤tyu
19
‚uytu©e yuðt Wífx ¼tðtu{tkÚte …Ëth ÚtÞt n‚t. ‚u ð¾‚u
‚uytu©e™u su su y™w¼qr‚ytu ÚtÞu÷e, ‚u Ëns ¼tðu ftÔÞ MðY…u
{q‚o ÚtE Au. ‚uytu©eyu ftÔÞtu h[ðt™tu ˼t™ «Þí™ fŒtr…
fÞtuo ™Úte. yk‚h{tkÚte s yt™kŒ{Þ ytðuþ™tu yuftyuf Q¼htu
ytð‚tu y™u ‚u ftÔÞY…u …rhrý‚ Út‚tu n‚tu.
ytsft÷ fux÷tkÞ ¼Âõ‚ftÔÞtu AqxtkAðtÞtk h[t‚tk òuðt {¤u
Au, …ý yuðtk ½ýtk ¾htk ftÔÞtu{tk {tºt fÕ…™t™tu rðnth, þçŒtu™e
fht{‚ s ntuðtÚte, yu …tA¤ ‚eðú y™w¼qr‚ y™u ytí{tuL™r‚fh
ËtÄ™t ÂMÚtr‚ ™ ntuðt™u fthýu ‚Útt yu{tk ӌޙt y‚÷ Ÿztý™t
y¼tð™u ÷eÄu yuðtk ftÔÞtu ¼÷u yt…ý™u Úttuze ðth {wøÄ fhe
Œu, yu™e ÷tu¼tð™the Ëqhtðr÷ yt…ý™u ¼÷u Ëw{Äwh y™u fýor«Þ
÷t„u, …hk‚w yu™e yËh yt…ýt rŒ÷ W…h ûtrýf s xfu Au.
ßÞthu ‘yt‚o…tufth’{tk Ëk„]ne‚ ÚtÞu÷tk ¼Âõ‚- ftÔÞtu suðtk ftÔÞtu,
¼s™tu …tA¤ rŒÔÞ [u‚™t™tu Ëk[th ÚtÞu÷tu ntuðt™u fthýu ‚Útt
ytðt ¼õ‚s™tu …ý ytðe Wífx ËtÄ™t™e fûtt{tkÚte …Ëth
Út‚t ntuÞ Au ‚uÚte yu{tk ӌޙe Ët[e ÷t„ýe ÔÞõ‚ ÚtÞu÷e
ntuÞ Au, su yt…ýt ÓŒÞ{tk …ý yuðt s ¼tð s„tze òÞ Au
y™u yt…ýt yk‚:fhý W…h ‚u™e r[hft÷e™ MÚttÞe yËh
«MÚttr…‚ fhe òÞ Au. ð¤e, ytðtk «uhýtí{f, …ÚtŒþof
¼Âõ‚ftÔÞtu{tk þ猙e þÂõ‚ hnu÷e ntuÞ Au, su y‚eð {n¥ð™e
„ýe þftÞ. þ猙e þÂõ‚™tu y™w¼ð yt…ý™u yt…ýt ftuE
©ØuÞ ËŒT„whw …tËuÚte yu{™e «u{f]…tÚte ÷eÄu÷t {kºt{tk ÚttÞ Au.
yu {kºt™t ©ðýÚte yt…ýtk ÓŒÞîth yufŒ{ ¾q÷e òÞ Au,
ykŒh «Ëhu÷tu „tZ ykÄfth yuftyuf Œqh ÚtE òÞ Au y™u ƒÄu
rŒÔÞ «ftþ Vu÷tE òÞ Au. yt…ýt{tk òýu ™ðt s «tý™tu

20
Ëk[th ÚttÞ Au. yt…ýe yufuyuf $rÿÞ ðM‚w™e …tA¤ hnu÷t
hnMÞ™tu y™w¼ð fhðt ÷t„u Au, ÓŒÞ …ý Ëwrðþt¤ ƒ™e sE
¼ÞwO ¼ÞwO ÷t„u Au. yt…ýt ntð¼tð{tk ËtÂ¥ðf yt™kŒ ¼¤u Au.
yu s «{týu Wå[ ËtÄ™t{tkÚte «¼wf]…tyu …Ëth ÚtÞu÷t
¼õ‚s™tu™e «¼w«urh‚ ðtýe{tk …ý þ猙e Sð™…rhð‚o™þe÷,
ÓŒÞM…þeo, rŒÔÞ þÂõ‚ hnu÷e ntuÞ Au. yu s fthýu yuðtk
¼Âõ‚ftÔÞtu™wk …X™, ®[‚ð™ fhðtÚte yu™e …thË{rýY… yËh
y[qf y™w¼ðtÞ Au.
‘yt‚o…tufth’™tk ¼Âõ‚ftÔÞtu yt árüyu òu‚tk yu fûtt™tk
yð~Þ „ýe þftÞ. yu{tk yt…ý™u yk‚:«¿tt-Intution-™e
y™w¼qr‚ ÚttÞ Au. ð¤e, fƒeh, ™t™f, ËwhŒtË, ‚wftht{ ytrŒ
¼õ‚ Ëk‚ frðytu™tk ¼s™tu y™u yt ¼õ‚ frð™tk ¼Âõ‚ftÔÞtu{tk
su yufY…‚t òuðt {¤u Au, yu ËíÞ nfef‚ s yt ¼Âõ‚ftÔÞtu™e
Wå[ {qÕÞð¥tt™t «{tý ‚hefu þwk …qh‚e ™Úte ? Ëk‚ hßsƒSyu
ÞtuøÞ s fÌtwk Au™u -
‘¨Ïæ ¨æ¢™ ç}æHñ ¨æñ ¨æ¢™ ãñ, Ýæ ç}æHñ ¨æï ÛæêÆ J
…Ý ÚÁ…Ïæ ¨æ¢± ÜUãæï, |æ汧 çÚçÛæç|æ |ææ±ñ MÆ JJ’
¾hu¾h, {the s ðt‚ Vhe™u fnw,k ‚tu ‘yt‚o…tufth’™e „Í÷tu
‚Útt ‘«u{¤ ßÞtur‚ ‚thtu Œt¾ðe’, ‘Ä{o rð[thtu hu Äh Útfe’,
‘{the ™tz ‚{thu ntÚt’, ‘Äeht ¼„‚™e ftVe’ RíÞtrŒ «[r÷‚
Zt¤tu{tk ÷¾tÞu÷tk ¼Âõ‚ftÔÞtu™wk „wks™ ÓŒÞ{tk ÚtÞtk s fhu Au.
{™ yu ¼Âõ‚«ðtn{tk Ã÷trð‚ ƒ™e™u «¼w™u «tÚteo QXu Au :-
‘hu ! {ws hkf Sð™ ytÄth ! «¼w ! ‚™u Wh™t fturx «ýt{!
(…]. 5)
21
 ‘nðu ‚thu ¼htu Ë u Aw k , «¼w ! {w s ™u Mðefthe ÷u . ’
(…]. 98)
‘fuþð ! fhwýt rðý ™ð hkf™wk ƒ¤ fkE Vtð‚wk hu.’
(…]. 1)
‘f] … t ‚the‚ýtu {w s ™u , ¼htu Ë tu yu f ¼thu Au . ’
(…]. 112)
‘™Úte nw k þw Ø nS …q h tu , {™u Au ¼t™ ƒnw ‚u ™ w k ,
yÄq h tu Aw k «¼w ! ‚tu Þ u , þhý ‚thu Z¤u ÷ tu Aw k . ’
((…]. 108)
‘[hý fwhƒt™e fhðt™e, nðu ‚tu ƒË ‚{L™t Au.’
((…]. 102)
ytðe ytðe fux÷eÞu fzeytu {tht ӌޙu Ëk{tŠs‚ fhe
«¼w «íÞu ‚u™u Œtuhe òÞ Au. ËtÚttuËtÚt ‘yt‚o…tufth’™t ¼õ‚
frð {txu «u{ y™u ytŒh ðÄ‚t s òÞ Au y™u ‚uytu©e™tk
[hý{tk {tÚtwk ¼Âõ‚¼tðu ™{e …zu Au. ¼õ‚ frð rðþu fþwk
÷¾ðt™e RåAt Út‚e ntuÞ ‚tuÞu …htýu ‚u™u ynª htufðe s hne !
…hk‚w yux÷wk ‚tu ynª fÌtt rð™t hnuðt‚wk ™Úte fu ‚uytu©e™e yt
y…qðo ¼ux Ëti ËtÄfSðtu™u ytþeðtoŒY… ÚtE …zu yuðe yð~Þ
Au y™u yu ƒŒ÷ yt…ýu Ëti ‚uytu©e™t nk{uþ™t Éýe Aeyu.
Auðxu, Úttuzwkf fnuðt™e hò ÷ô Awk. ‘yt‚o…tufth’™t ¼õ‚
frð {thu {™ …qßÞ „whws™ Au. ‚uytu©e™t ytðt y{qÕÞ „úkÚt™e
«M‚tð™t ÷¾ðe yu {tht suðt ‚uytu©e™t rþþw {txu ™t™u {tuZu
{tuxe ðt‚ fnuðt Ë{t™ Au, …hk‚w ‚uytu©e™t «u{t¤ WŒth ÓŒÞu
ytðwk y½hwk ft{ {™u ËtU…e™u {tht W…h ¾hu¾h {nŒ W…fth
s fÞtuo Au. «M‚tð™t ÷¾ðt™t r™r{¥tu ‚uytu©e™tk …wM‚ftu™wk
22
{™™þe÷ yæÞÞ™ ‚Útt yLÞ Ëk‚tu™tk ¼s™tu™wk Ÿzwk y™wþe÷™
fhðt™tu ËwyðËh {™u Ëtk…zâtu. ËtiÚte {n¥ð™tu ÷t¼ ‚tu {™u
yu ÚtÞtu fu ‚uytu©e™t …rðºt ӌޙtu yr‚r™fx™tu Ëk…fo ËtÄðt™wk
ËŒT¼tøÞ {™u Ëtk…zâw.k ‚uytu©e™e ËtÚtu nðu ӌޙe su «u{Ë„tE
ÚtE Au, ‚u sL{tusL{ ð]rØ …t{‚e s hnuþu y™u {tht suðt
yÕ… Sð™u ‚u Ëw…Útu Œtuh‚e hnuþu, yuðe ©Øt yk‚h{tk «MÚttr…‚
ÚtE Au, yu ¾hu¾h {tht Sð™™e ÄLÞ ½ze s Au.
yk‚u, ¼õ‚ frð™u Vhe™u «u{…qðof ™{™ fhwk Awk. y™u
‘¨|æÝæ …è¥æÜUæ §üÜU Îæ„æ’ su™t ‘ãéÜU}æ’ «{týu [t÷ðt{tk s
yt…ýt Sð™™e ÄLÞ‚t Au, yuðt …h{ r…‚t «¼w™wk M{hý ™
fhwk ‚tu ƒÄwk Vtuf s „ýtÞ™u ? {™u ytðtu Ëk‚Ë{t„{™tu ÷ntðtu
yt…ðt ƒŒ÷ «¼w™u yntu¼tð…qýo ðkŒ™ fhe™u «tÚÞwO Awk :-
‘Sð™Íhýw k ðnu ð t Œu , Ëh¤ {thw k «¼w ! r™íÞu ,
M{hý™e Äq ™ {M‚e{tk , rŒðË {thtu ðe‚e òòu ,
Ë‚‚ {™™e Œþt yuðe, «¼w ! {the …qhe fhòu.’
(…]. 80)
„qsht‚ rðãt…eX, {wfw÷ f÷tÚteo
y{ŒtðtŒ-9
ht{™ð{e, ‚t. 11-4-1954

23
 >> nrh:H >>
yuf™e «tÚto™t - Ëti™e «tÚto™t
(ƒeS ytð]r¥t)
‘«tÚto™t fh‚tk rŒ÷Úte {ws™u, fI ™t ytðzu hu.’ (…].24)
«tÚto™t fhðe Au. «tÚto™t «tý™t «tý Au, Sð™™tu ytÄth
Au, …ý «tÚto™t fh‚tk ytðz‚wk ™Úte. yu s {qkÍðý Au. yu
÷t[the Au.
…ý þe¾ðwk þe he‚u ? yt ftuE þtMºt Úttuzwk Au fu ¼ýe™u
rþ¾tÞ? ftuE …tX Au fu „tu¾e™u ytðzu ? «tÚto™t™t ftuE ð„tuo
Au ? ftuE yÇÞtË¢{ Au ?
«tÚto™t þe¾ðt™e yuf he‚ Au. «tÚto™t fhtu y™u «tÚto™t
þe¾ððt™e …ý yu s he‚ Au. «tÚto™t fhtu. y™u Ët[e «tÚto™t
òuE™u, Ëtk¼¤e™u, y™w¼ðe™u …tu‚t™e «tÚto™t MVwhþu, …tu‚t™wk
rŒ÷ ¾q÷þu.
¼õ‚ frð «tÚto™t fhu Au. yu yu{™e «tÚto™t Au, yu{™e
ËtÄ™t Au, …ý yt…ýu yu ðtk[eyu íÞthu yu yt…ýe ƒ™e òÞ
Au. yux÷u fu yt…tuyt… yt…ýu «tÚto™t fh‚t ÚtEyu Aeyu,
«tÚto™t fh‚tk þe¾eyu Aeyu. yu W…fth Au. yu rŒÔÞ ÷t¼ Au.
{t‚t «tÚto™t fhu Au. ƒt¤f Ëtk¼¤u Au. …Ae ƒt fhu ‚u
…tu‚u fhu, ƒt ƒtu÷u ‚u …tu‚u …tu‚t™e ft÷e ƒtu÷e{tk ƒtu÷u. yu
yu™e «tÚto™t Au. ¼„ðt™ ‚u Ëtk¼¤u Au. y™u Ä{o™t ËkMfthtu
yu ƒt¤f™t rŒ÷{tk Q‚hu Au.
ƒÄtk ƒt¤ftu Aeyu. ft÷e ft÷e ƒtu÷e Au. nðu, su™u su™u
«tÚto™t fh‚tk ytðzu yu{™u fhðt Œtu, Wå[thðt Œtu, A…tððt
Œtu. suÚte, yt…ýu yu ðtk[eyu, Ëtk¼¤eyu, ƒtu÷eyu y™u
«tÚto™t™e Œwr™Þt{tk «ðuþe þfeyu.
yt …wM‚f{tk yuðe «tÚto™t Au. yuf ytÿo ӌޙe «tÚto™t Au,
yu ¾t‚he Au. nðu, yu yt…ýt Ëti™e «tÚto™t ƒ™u yu ËkfÕ… Au.
‚t. 21-11-1973 VtÄh ðt÷uË
24
 >> nrh:H >>
Ëk…tŒf™wk r™ðuŒ™
(ƒeS ytð]r¥t)
ftuEf fÕ…™t‚e‚ ®[‚t, W…trÄ, {w~fu÷e-rn{t÷Þ …ðo‚™t
ƒtuò sux÷e, {tÚtu ftuý òýu fuðe he‚u ytu®[‚e ytðe …ze. ‚u
ft¤u fuðtu ¼Þkfh ¼Þ ÔÞt…e „Þtu n‚tu ! [tu{uh ƒË yu™wk yu
s {tºt Œþo™. yu™t yu s rð[th™wk ðt‚tðhý.
Ÿ½ ‚tu òýu nht{ ÚtE „E n‚e. ßÞtk ™u íÞtk ¼Þ s
Œu¾tÞ. yuf ƒtsw ytðe ¼Þkfh {t™rËf yÂMÚth‚t suðe Œþt,
òýu Ëtð „tkz…ý, y™u ƒeS ƒtsw ftuý òýu õÞtkÚte ŸæèãçÚ™e
f]…t {tht suðt y…tºt W…h Q‚he ytðe fu suÚte rŒ÷{tk ¾t‚he
ÚtE „E fu ŸæèãçÚ fŒe …ý ftuE™wkÞ …t… fu …wÛÞ òu‚tu ™Úte.
» ‚tu {tºt Ëðo™u yufÄthwk [tÌtt s fhu Au. ŸæèãçÚ™e …h{
f]…t™tu íÞthu su y™w¼ð ÚtÞtu, fu su f]…tyu {™u ŸæèãçÚ™wk ™t{
÷uðhtÔÞwk y™u íÞthu òuþ, WíËtn, ¾k‚Úte M{hý ÚtÞt fh‚wk y™u
‚u …ý y¾kz, yufÄthwk, yfƒkÄ, xftuhtƒkÄ ƒË [tÕÞt s fh‚wk
n‚wk. ytðt ™t{M{hýu {™u Ëtð „tkztu ÚtE s‚tu ƒ[tÔÞtu. {thtk
Ë„tkðnt÷tk, r{ºttu, ËtÚteytu y™u ËkƒkÄeytu ‚tu „tkztu ÚtE „Þu÷tu
s Äth‚tk n‚tk y™u y…hk…th ®[‚t Ëuð‚tk n‚tk, …hk‚w
™t{M{hý™wk su Í™q™ {tht W…h Ëðth ÚtÞu÷wk n‚wk ‚u ‚tu ƒË
™Œe™t «[kz …qh™e …uXu ÄË{Ë‚wk [tÕÞt s fh‚wk n‚wk.
ytðe {the ytk‚rhf ¼Þkfh Œþt{tk ¥æ ¥æ„üÐæïÜUæÚ™e
«tÚto™t {thtÚte {™{tk ™u {™{tk „ðtÞtk s s‚e n‚e. ‚u
«tÚto™t{tk {tht ӌޙtu yt‚o™tŒ™tu ¼tð «„x‚tu n‚tu. ‚u
«tÚto™t„e‚, {™{tk ™u {™{tk fŒef ßÞtk yuftk‚ {¤‚wk íÞthu
25
{tuxuÚte …ý „t‚tu n‚tu. yuf ƒtsw {tht rŒ÷{tk ¥æ «tÚto™tytu™wk
hxý [t÷‚wk n‚wk, ‚tu ƒeS ƒtsw ftuEf yfÕÃÞ ¼Þ {™u ‚u™t
rðfht¤ MðY…™wk Œþo™ fhtð‚tu yMðMÚt fhe {qf‚tu n‚tu. ‚u{
A‚tk ¥æ «tÚto™tytu™t hxýÚte {™u fkEf MðMÚt‚t hnu‚e n‚e.
yu he‚u ¥æ «tÚto™tytuyu {™u ½ýe {ŒŒ fhe Au. yu ‚tu {tht
Sð™™tu ™¬h «íÞût y™w¼ð Au.
ð¤e, ‚u {the „tkz…ý™e Œþt{tk su swMËtÚte, WíËtnÚte,
Ä„þÚte ™t{M{hý ÷uðt‚wk n‚wk, ‚u …qßÞ ©e{tuxt™t ‚hV™wk s
n‚wk, ‚u ‚tu {™u íÞthu …ý y™w¼ðt‚wk n‚wk y™u ytsu …ý
y™w¼ðtÞ Au. òu {tºt {thtÚte s ‚u{ ÚtÞwk ntu‚, ‚tu ‚u ðu¤t
{™u ¼q÷u[qfu …ý …qßÞ ©e{tuxt™tu rð[th s ™ «„xâtu ntu‚.
{tht Sð™{tk su ¼Þkfh ®[‚t™tu, ¼Þ™tu ft¤ n‚tu, ‚u
ðu¤tyu …qßÞ ©e{tuxtyu {tht{tk ‚u{™wk r[¥t «uhtðe™u {™u Ë‚‚
yufÄthwk hýfth Œu‚wk M{hý fhtÔÞwk n‚wk. {tht Sð™™tu ‚u
[{íftrhf, yŒT¼w‚ «Ëk„ fŒtr… ¼q÷e þftÞ ‚uðtu ™Úte. òufu
…qßÞ ©e{tuxt ‚tu yu{ s fnu Au fu su ‚u fkE fþwk ntuÞ ‚u ‚tu
ŸæèãçÚ™wwk s Au, ‘{tuxt’™wk ‚tu fþwk s ™Úte. yu ‚tu su ntu ‚u ntu,
…hk‚w {thu {™ ‚tu {tht Sð™{tk ‚u ¼Þkfh „tkz…ý™t nw{÷t{tkÚte
ƒ[tð™th ‚tu yuf{tºt ‘{tuxt’ s Au.
¥æ ¥æ„üÐæïÜUæÚ™tk «tÚto™t„e‚tuyu {™u su ytk‚rhf {ŒŒ
fhe Au y™u {™u „tkztu Út‚tu yxftÔÞtu Au, ‚uÚte {™u ÷tøÞt s
fh‚wk n‚wk fu {thu {tht ¾[uo ¥æ ¥æ„üÐæïÜUæÚ [tu…ze A…tððe. ‚u
{the ¼tð™t Ëtfth …t{u Au , ‚u Ú te htS Úttô Aw k y™u
©e¼„ðt™™tk [hýu «tÚto™t¼tðu ™{Mfth fhwk Awk.
…qßÞ ©e{tuxt™tu ‚tu ÓŒÞÚte sux÷tu W…fth, yt¼th {t™wk
‚ux÷tu ytuAtu Au.
‚t. 21-11-1973 (™t™t) y{]‚÷t÷ „tu®ðŒ¼tE …xu÷
26
 ¼tE©e y{]‚¼tE™tu W…h™t r™ðuŒ™ {wsƒ su «Ëk„ ƒLÞtu
Au, ‚u ‚Æ™ ËíÞ Au y™u ‚u{™e ytðe yf¤t{ý™e ¼Þkfh
þkftytu y™u ¼Þ™e ÂMÚtr‚ n‚e íÞthu y{tuyu ‚u{™u y{the …tËu
yt©{{tk s htÏÞt n‚t y™u ‚u{™tk ƒk™u …tËtk™tu y™w¼ð ÚtÞu÷tu.
ytðtk ƒk™u Ët{Ët{e rðhtuÄe …tËtk™tu sƒhsM‚ Ëk„út{ ‚tu
y{tuyu Sð™{tk yt …nu÷e s ðth ™shtu™sh òuÞtu Au y™u
íÞth …Ae yu ¼tE™t{tk ytsu ‚tu ËtÂ¥ðf „wýtu yuðt ËhË
¾e÷e QXât Au fu suÚte y{tu™u ‚tu ½ýtu yt™kŒ ÚtÞtu Au.
ytðu «Ëk„u ¼„ðt™™e f]…t ™t Q‚he ntuÞ ‚tu …è±-
Mð¼tð™tu {týË rƒ÷fw÷ xfe þfu ™rn ‚uðe ÂMÚtr‚ ÚtE „E
n‚e, …ý …qßÞ ©e{tuxt™e y…th f]…t{ŒŒÚte s Q„he þftÞwk
Au y™u ‚u{™e f]…tÚte ‚u{™t Sð™™tu …÷xtu ytðe „Þtu Au. yu
y{tuyu ò‚u y™w¼ðÚte òuÞu÷wk Au y™u òýeyu Aeyu. y™u
y{]‚¼tE™t …rhð‚o™Úte y{tu htS Aeyu.
‚u{™tÚte Ë‚‚ «¼wf]…tÚte A {tË ËwÄe ht‚rŒðË y¾kz
™t{M{hý ÷uðtÞwk, ‚u …ý yuf y÷tirff ½x™t Au.
©e y{]‚¼tE™t{tk «¼wf]…tÚte yt «Ëk„ ƒLÞt …AeÚte su
…rhð‚o™ ÚtE „Þwk Au, ‚u òuE y{tu ƒÄt ¾qƒ htS ÚtÞt Aeyu
y™u ‚u{™t Sð™rðftË™t {t„uo ©e¼„ðt™ ‚u{™u ËŒt htÏÞt
fhu y™u sL{tusL{ y™LÞ «u{¼Âõ‚ yt…e fÕÞtý fhu yu s
y{tht Ëti™e «tÚto™t Au.
™htuzt yu s r÷. …xu÷ y{]‚¼tE su˪„¼tE
‚t. 24-11-1973 ‚Útt W{uŒ¼tE Ä™t¼tE
W…h™w k r™ðu Œ ™ ‚u ™ e …q h u … q h e Þtu ø Þ‚t{tk Au . (™t™t)
y{]‚÷t÷™t Sð™™t yu „t¤t™t {thu …ý Ëtûte Útðt™wk ƒLÞwk n‚wk.
y{ŒtðtŒ, 25-11-1973 $ÿð™ ËðE÷t÷ þìhŒ÷t÷
27
 >> nrh:H >>

r™ðuŒ™
(ºteS ytð]r¥t)
…qßÞ ©e{tuxtyu Sð™rðftË {txu ËtÄ™t™t «thk¼ft¤{tk
rŒ÷™t ŒŒoÚte yt‚o ¼tðu «¼w™u …tufth …tz‚e su «tÚto™tytu
fhe n‚e, ‚u{tkÚte Ë™u 1954{tk ‘yt‚o…tufth’™e «Út{ ytð]r¥t
«ftrþ‚ ÚtE n‚e.
™htuzt™t Mðs™ ©e y{]‚¼tE „tu®ðŒ÷t÷ …xu÷ (™t™t)
‚u{™t Sð™{tk yuf Ë{Þu fxtufxe™t ft¤{tk …qßÞ ©e{tuxt™e
{nuhÚte nu{¾u{ …th Q‚h‚tk yt ‘yt‚o…tufth’™e «tÚto™tytu™e
ƒeS ytð]r¥t™t «ftþ™{tk ‚uytu îtht 1973{tk ¾qƒ ËŒT¼tð
ËtÚtu ËnÞtu„ y…tÞtu n‚tu.
…q ß Þ ©e{tu x t™e …ãh[™tytu «íÞu nðu Mðs™tu ™ e
yr¼hwr[ rðfËe hne Au. ‘yt‚o…tufth’™e yt ºteS ytð]r¥t
«ftrþ‚ fhe Mðs™tu™u W…÷çÄ fhtð‚tk y{tu f]‚tÚto ÚtÞt Aeyu.
yt …w M ‚f™e {w ÿ ýþw r Ø™w k ftÞo …q h t ËŒT ¼ tðÚte y™u
[tufËtE…qðof ©e sÞk‚e¼tE ò™eyu fhe ytÃÞwk Au. xtRx÷
rzÍtR™™wk ftÞo ©e {Þqh¼tE ò™eyu fhe ytÃÞwk Au. yt …wM‚f™u
ËŒT ¼ tðÚte At…e yt…ðt™w k ftÞo ËtrníÞ {w ÿ ýt÷Þ™t ©e
©uÞ˼tE rð»ýw¼tE …kzâtyu fhe ytÃÞwk Au. …qßÞ ©e{tuxt
…híðu™t ¼Âõ‚¼tðÚte «uhtE™u yt Ëðuoyu yt «ftþ™{tk
yt…u÷t Ënfth ƒŒ÷, ‚u Ëti™t y{tu ¾qƒ ¾qƒ yt¼the Aeyu.
ytþt Au fu Mðs™tu yt «ftþ™™u ytðfthþu.
‚t.24-8-2008 xÙMxe{kz¤,
sL{tü{e nrh:H yt©{, Ëwh‚
28
 y™w¢{rýft
¢{ rð»tÞ …]c ¢{ rð»tÞ …]c
1. y™uhe ytþt 1 25. f]…tr™rÄ !
2. [u‚ ! [u‚ ! [u‚ ! 2 ntðtk [Ztu ðnthu 32
3. Œun™e ËtÚtof‚t 3 26. Sð™Œe…f‚ýe
4. y™k‚ Ëw¾™e Þt[™t 4 ßÞtur‚ 33
5. r™ù÷ ¼Âõ‚ 5 27. „tkzwk hwŒ™ 34
6. {™™u Xthtu 6 28. {™u ‚ws{tk Ë{tðe ÷u 35
7. ðËtu Whu Ëtûtt‚ T 7 29. f]…t™e Þt[™t 36
8. yuf s ftuz 8 30. {™u ‚ws «týþÂõ‚ Œu 37
9. fxthe ¼tUfe Œtu 9 31. nðu ™ heƒðþtu ! 38
10. Ä{o „ýe ntðtk Ätòu 10 32. ©ØtÚte ™tÏÞwk {U
11. ™tUÄtht™tu ytÄth 11 …z‚wk 39
12. nðu ‚tu yk‚ ytý ! 12 33. nwk hðzwk Awk ! 40
34. yt‚o™tŒ 41
13. {™™u rþ¾t{ý 13
35. {qZ …h {nuh 42
14. yt¼ ‚qxâu 19
36. ð[™ ‚tu …t¤tu 43
15. …Ae {tthu ®[‚t
37. ‚thtu s ytÄth 44
þe hu ! 20 38. …qhu…qhe ™t÷tÞfe 45
16. ®ËÄw™e ÷nhe 21 39. ‚thu [hýf{¤u 46
17. …Œ-hÂõ‚ 22 40. f]…t™e Ëðo þÂõ‚ 47
18. $rÿÞ{wÂõ‚ 23 41. niÞt™e yt„ 48
19. ƒnw ÚtÞwk ! 24 42. nt{ ò‚tk Ëk¼t¤ {the
20. ‚thu þhýu 25 ht¾su hu ! 49
21. yuf ‚the ytþt 28 43. Œtu yuðwk yk‚™wk Œt™ 51
22. ¼tð «eAe 44. Ët[wk Ë„…ý 52
nrh ! ytðtu 29 45. rð™k‚e 53
23. ¼ez r™ðthý ™tÚt 30 46. xtZf ðt¤tu 54
24. ykf{tk h{tztu 31 47. f{o™tu s Œtu»t 55
29
¢{ rð»tÞ …]c ¢{ rð»tÞ …]c
48. Œw:¾Œ «er‚Œtuhe 56 72. …qhtu rðïtË 84
49. yuf s ðtkA™t 57 73. W„the ÷u ! 85
50. ÷usu ¼÷t ! fkE 74. y{h ytþt-rðïtË 87
¾ƒh ‚wk 58 75. «u{™e ßðt÷t 88
51. ƒt¤™tu …wfth 59 76. «er‚™tu n¬ 89
52. xt¤tu Wh¼uŒ ‚t‚ ! 60 77. …zeþ …qhtu nwk ‚tu Ënw™u 90
53. ÷„™e 61 78. r™ðuztu ÷tðe Œu 91
54. Œw:¾ Ënuðt™e ‚iÞthe 62 79. r™®ù‚‚t 92
55. ‚÷Ëtx 64 80. nrh ! nizu …qhtu
56. {q¤ ËtÚtu s «e‚ 66 {ws ytþ 93
57. ntðtk AuÕ÷tu r™ft÷ 81. ¾t÷e r¼ûtt…tºt 95
Œu ‚wk 67 82. áZ ¼htuËtu 97
58. «¼w ! ÷u™e Ëtuz{tk ‚the 83. ‚thu ¼htuËu 98
68 84. «ýÞ™e r™þt™e 99
59. ÷ts ‚tu nrh™t ntÚt{tk 69 85. f[htÞu÷wk niÞwk 100
60. fu{ fhe heÍðeyu ! 70 86. Ë‚‚ M{hý 101
61. ™{ú‚t 71 87. fwhƒt™e™e ‚{L™t 102
62. nizu [tk…tu 72 88. ytí{s™™tu rðÞtu„ 103
63. ™Úte Ënuðt‚wk 73 89. «er‚™e {t¤t 104
64. WíËwf™e ytþt 75 90. «u{™e …ezt 105
65. nrh ytþhu 76 91. ӌީØt 106
66. yfthý f]…t 77 92. f{o{tk «¼w¼tð 107
67. ƒt¤nX 79 93. [hýþhý 108
68. Ëh¤ ðn™ 80 94. þhý™e r™®ù‚‚t 109
69. Œk¼e rV÷ËqVe 81 95. «¼w ! …t™u …zu÷t™u 110
70. r™htþt{tkÞu {Ít 82 96. yufr™ct 112
71. yuf s Ë„…ý-©enrh 83 97. y™w¼ð™t òuhu 114
98. ©ef]»ý : þhýk {{ 115
•
30
 yt‚o…tufth
o
…qßÞ ©e{tuxt

31
 ‘nwk Ëðoºt rðã{t™ Awk.’
- ©e{tuxt
‘Sð™Œþo™’, 10{e yt., …]. 382

32
 (1) y™uhe ytþt
({the ™tz ‚{thu ntÚt nrh ! Ëk¼t¤òu hu !-yu Zt¤)
fuþð ! fhwýt rðý ™ð hkf™wk ƒ¤ fkE Vtð‚wk hu,
f]»ý ! ftuzt{ýt ! Wh ð»ttoðtu «u{ nwk ðe™ðwk hu.
fuþð0
rŒ™ …qkXu rŒ™ ðne òÞu Au, Wîu„u rŒ÷ ƒéÞtk fhu Au,
[hýu ƒt¤ hzu Au , LÞt¤ * Ët{w k rð¼w hu !
fuþð0
©enrh ! Vhe Vhe þwk ðýoðwk nwk ! …t’ý fqxe nrh ! {ti™ hnwk nwk,
WhÚte [tne nwk Ík¾wk hu, ‚™u nrh ! ytð ‚wk hu.
fuþð0
ðe™ðwk, ‘™rn òu fhýe {the, þhýu òýe ÷u™u ‚the,
«e‚u «¼w ! òô nwk ðthe, yu ƒË Œtu rð¼w hu !’
fuþð0
™uý rðý Au ‚™u ™eh¾ðtu, Y… rðý ‚tuÞu Wh …th¾ðtu,
rðý rsnTðtyu hË ‚ws …eðtu, ytþ …qhtu rð¼w hu !
fuþð0

*
r™nt¤ðwk
yt‚o…tufth • 1
 (2) [u‚ ! [u‚ ! [u‚ !
(hu ! rþh Ëtxu ™xðh™u ðheyu-yu Zt¤)
hu ! [uíÞtu íÞtkÚte nrh„wý „tsu,
fu Ë{Þ ™ yu ¤ u òðt Œu s u ,
hu ! [uíÞtu íÞtkÚte nrh„wý „tsu. hu ! [uíÞtu0
hu ! ƒu Œ hfthe ™t Wh ytðu ,
hu ! Ëtð[u‚e fkE ht¾wk ‚tu Vtðu,
fu ™rn‚h „tzw k ™rn [t÷u . hu ! [u í Þtu 0
hu ! Ët[e rþ¾t{ý rŒ÷ ‚wk Ähsu,
hu ! rððu f e ÚtE r™íÞ Vhsu ,
fu rŒ÷ {tu x w k ht¾e™u hu ’su . hu ! [u í Þtu 0
hu ! rðhtu Ä ðntu h e ™rn ÷u ‚w k ,
hu ! {™ ™ Œw ¼ ð ðze÷tu ™ w k ‚w k ,
fu ‘fhýeÚte r«Þ ƒ™wk’ yu{ hu’ ‚wk. hu ! [uíÞtu0
hu ! „w h w s ™ Ëu ð t {™ Ähsu ,
hu ! ¾tu x e …k r z‚tE ™ð fhsu ,
fu {Œ{nª ™ð ‚wk zqƒe {hsu. hu ! [uíÞtu0
hu ! Ëh¤ ‚w k he‚Úte Ëk [ hsu ,
hu ! Œw „ w o ý , Œtu » t Útfe zhsu ,
fu ßÞtk íÞtkÚte „wý ÷u‚tu Vhsu. hu ! [uíÞtu0
¦

2 • yt‚o…tufth
 (3) Œun™e ËtÚtof‚t
(hu ! rþh Ëtxu ™xðh™u ðheyu-yu Zt¤)
hu ! {éÞtu {nt{q Õ Þu , {™{tu s u !
hu ! yu ¤ u „w { tðe ‚w k ™t Œu s u ,
fu rð[the ƒnw ‚wk z„ ¼hsu. hu ! {éÞtu0
hu ! {{‚t, {™™u {the™u ,
hu ! WhÚte ynk ‚ t Œq h fhe™u ,
fu Q÷x ytýe ¼s ‚wk nrh™u. hu ! {éÞtu0
hu ! su ƒ™u, „ýsu ‘‚u Ëw¾Y… Au’,
hu ! Wîu„, þtuf fÞuo þwk ð¤u Au ?
fu ®[‚t ‚S þhýu Z¤su . hu ! {éÞtu 0
hu ! Mð¼tð þtk ‚ fhe hu ’su ,
hu ! Ënw ™ e Ëk „ u {¤e™u Vhsu ,
fu ®…z…ezt ‚S nrh ¼ssu. hu ! {éÞtu0
hu ! ÷tu f i » týt {tx ™ð Sðsu ,
hu ! Ët[Úte hu’‚tk ‚wk r«Þ Úttþu,
fu Ënw ÷tuf ‚™u WhÚte [tnþu. hu ! {éÞtu0
¦

yt‚o…tufth • 3
 (4) y™k‚ Ëw¾™e Þt[™t
(Ä{o rð[thtu hu Äh Útfe, ‚S f…x ‚{t{-yu Zt¤)
f]»ý ! f]…tr™rÄ ! ðe™ðwk, ¼tk„tu ¼ez ¼„ðt™ ! (xuf)
y™tÚt ƒt¤ Œe™ òýe™u, y…™tðòu ƒt… !
{rn{t òýe nwk ‚tu ZéÞtu, ‚thu þhýu Œw¾ ft…. f]»ý0
‚w k „w ý Ät{, rðht{ Au , {™u xt¤u ftk htk f ?
«u { u «ý{e …tÞu …zw k , f] … tÚte ÕÞtu ™ u yk f . f] » ý0
{™, ƒwrØ, rð[th, fÕ…™t, ynk, r[¥t ™u «tý,
WhÚte Ÿzwk yu Ëti Þt[‚tk, ðe™ðwk ytðtu ¼„ðt™ ! f]»ý0
yk‚ ð„h™wk Ëw¾ nwk nrh ! ƒt¤ {t„wk Awk, ‚t‚ !
fh„he {t„wk ‚u fts fu, æÞt™u ÕÞtu {ws ðt‚. f]»ý0
¦

4 • yt‚o…tufth
 (5) r™ù÷ ¼Âõ‚
(«u{÷ ßÞtur‚ ‚thtu Œt¾ðe-suðtu Zt¤)
hu ! {ws hkf Sð™ ytÄth ! «¼w ! ‚™u Wh™t fturx «ýt{.
©eðÕ÷¼ ! nu «¼w ! f]…tr™rÄ ! nu ™tÚt ! nu Ëe‚tht{ !
ÓŒÞu …w r ™‚ ðËu ‚w s ™t{ ‚u , yu ð w k fhtu ¼„ðt™ !
«¼w0
sL{u sL{u …Œ…k f s™w k ‚ð, f] … tÚte hu ’ Wh ¼t™,
{tÚtwk ™{tðe nwk ƒt¤ {t„e ÷ô, yux÷wk Œtu nrh ! Œt™.
«¼w0
Ä{o{tk, Ä™ ¼u¤wk fhðt{tk, ¼tu„ ¼tu„ððt{tk, ™tÚt !
ytMÚtt ™, f{to™wËth ¼÷u Úttytu, r™¼oÞ ‚u ðt‚u ‚t‚ !
«¼w0
sL{ sL{tk ‚ h{tk …Œhs{tk , r™ù÷ ¼Âõ‚ hu ’ ™tÚt !
yu s {n¥ð™e «tÚto™t ƒt¤™e, ðnt÷ ytýe ÕÞtu æÞt™.
«¼w0
Mð„o, …]Úðe, ™fo{tk ¼÷u ntuÞu, ðtË {thtu íÞtk ‚t‚ !
{] í Þw Ë{u …Œ®[‚ð™ ®f‚w, fhw k yu ð w k fhtu ƒt… !
«¼w0
{]íÞw Ë{u ßÞtk y™uf W…trÄÚte, …è± „qk[tþu, ƒt… !
M{hý fu { fhe Úttþu ‚u ftsu , yts ðËtu {™ yt….
«¼w0
¦

yt‚o…tufth • 5
 (6) {™™u Xthtu
({the ™tz ‚{thu ntÚt-yu Zt¤)
Atu yt rðï‚ýt «¼w ! f‚to , ¼‚to , n‚to ‚{u hu ,
[hýu ‚t‚ ! …zâtu Awk ‚thu ytþt, ‚wk {ws ytu nrh ! hu.
Atu yt0
Œwü, Œwh{r‚, Œw:Ëk„e Awk, Œtu»t‚ýtu ð¤e nwk ŒrhÞtu Awk,
«ËL™ Úttytu nwk ðe™ðwk Awk, ðËtu heÍe Whu hu.
Atu yt0
f]…t fhe fh òuze fnwk Awk, ÄLÞ fhtu ÓŒ{tk ‚÷Ëwk Awk,
nhr™þ nrh ! [hýu nwk hzwk Awk, «¼wS ! ‚tnhu hu.
Atu yt0
«…k[ «er‚ WhÚte íÞòðe, M™un¼Âõ‚ ŒE ¼s™ fhtðe,
«u{u Œtu {ws™u ™ðhtðe, ŒtË „ýe ƒt¤™u hu.
Atu yt0
{™, f{o, ðtýe, ƒwrØÚte, nrh ! Þt[wk nwk «tý, ÓŒÞÚte,
ƒt¤ ðt‚ ÕÞtu «¼wS ! {™Úte, òýe þhýu {™u hu.
Atu yt0
Ÿzwk WhÚte «¼w ! «tÚtwO nwk, nu «¼w ! òu ‚wk, fh„he {hwk nwk,
nu‚u Wh ÕÞtu ƒt¤ fnwk nwk, {ws {™ ‚tu Xhu hu.
Atu yt0
¦

6 • yt‚o…tufth
 (7) ðËtu Whu Ëtûtt‚ T
(«u{÷ ßÞtur‚ ‚thtu Œt¾ðe-suðtu Zt¤)
hu ! {ws hkf Sð™ ytÄth «¼w ! ‚™u Wh™t fturx «ýt{.
«u{u «ý{e ÷t„wk …tÞ, {t„wk rð¼w ! ÄLÞ fhtu {ws Ät{. «¼w0
ËtÄ™Y… Ëðo { tk ƒt¤™u , yu f {tºt ‚w s …tŒ,
ytuÚt {tuxe Au ‚the yu ƒt¤™u, ‚uÚte hu’ðtÞu Au ËtÚt. «¼w0
Ÿzt yk‚hÚte ©Øt Útfe nwk, ¼tðu Þt[wk Awk ™tÚt !
Œe™™t ¼tð{tk Qý… ntuÞ ‚tu, …qýo fhe ÕÞtu ƒtÚt. «¼w0
ƒ„ze ƒtS ntuÞ òu htkf™e, Atu nrh ! yt… Ë{Úto,
©ef] » ý fhf{¤ M…þu o Ú te, ÚtEþ ƒt¤ f] ‚ tÚto . «¼w 0
ðe™ðwk ÷¤e ÷¤e rð™ÞÚte nwk, «u{u «ý{e ƒt… !
Þ®ífr[‚ T {q h ¾™t Þí™u , f] … t ð»tto ð òu ‚t‚. «¼w 0
¼tð™t Ët„hu ƒt¤™u y…eo, ¼Âõ‚fuhwk ÓŒ ™tð,
™trðf ÚtE ‚u …¤…¤ [÷ðtu, ‚tu ‚tu Vtðu {ws Œtð. «¼w0
ytËÂõ‚ ‚ws «r‚ Au, ÓŒ{tk nrh ! ht¾e hkf ÕÞtu ËtÚt,
ûtý ûtý Þkºte hne™u ©enrh ! Œtuhðsu Þkºt™u ™tÚt ! «¼w0
hË™t Ët„h ©enrh ! …tu‚u, {t„wk Awk ®ƒŒw yuf,
Œt™tu Œt‚th òýe™u ytÔÞtu, ht¾su ‚wk ‚ws xuf. «¼w0
{tun™ ! {¤ðt {™ {ws {t„‚wk, yuf ytþt Wh ƒt¤,
«u{u «e‚{S ! «ý{e «tÚtwO, ƒt¤™e ÷tu Wh ¼t¤. «¼w0
f¤þ ÓŒÞÚte, «u{ðtrhyu, ©Øt yk„wr÷Úte, ‚t‚ !
rþhu yr¼»tuf fhe nwk ðe™ðwk, ðËtu Whu Ëtûtt‚ .T «¼w0
¦
yt‚o…tufth • 7
 (8) yuf s ftuz
(Äeht ¼„‚™e ftVe)
¼Yk Ë tu {™u Au ‚thtu hu , ftu f rŒ™ {¤þu «¼tu !
{k „ ¤fthe ‚w s þhýw k hu , òýe nw k þhýu ZéÞtu .
¼YkËtu0
{tÞt-{tun ƒtÄf Au ¼the, ™t ËqÍu {th„ ‚ws Ät{,
{™ {thwk yuf r[¥tu ™ Útt‚wk, nrh ! Œu™u ‚wk ÓŒu ƒ¤nt{,
ƒt¤f r™s™tu ‚wk Ë{S hu, rðËthe Œusu Œtu»t «¼tu !
¼YkËtu0
®[‚t-W…trÄ ftk E ™ ð¤„u , ‚w s Äq ™ u hnu {™ {M‚,
¼Âõ‚ ‚the ‚tu «u{Úte ÚttÞu, yuðwk ƒ™tð ÓŒÞ ‚wk {M‚,
…tE «u{hË ÃÞt÷e hu, ‚wk hËƒË fhsu «¼tu !
¼YkËtu0
ÔÞðnth-f{tu o ¼÷u ¼w ÷ tÞu , ¼w ÷ tÞu s„‚ ‚{t{,
…ý rn‚fh ‚tht ™t{™wk ‚tu, {™, r[‚, ÓŒu hnu æÞt™,
ŒÞt y{es¤ Atkxe hu, {tøÞwk Œusu ŒtË «¼tu !
¼YkËtu0
ËtÄ™ ¾qx‚tk ŒeË‚tk Ëðuo, „Þtu „ðo „¤e nrh ! yts,
niÞwk yr‚þu ™{ú ƒ™e, nrh ! ‚™u yk‚hÚte ðe™ðu Au hts !
ƒËqhtu Ëqh {thtu hu, r{÷tðe yuf fhsu «¼tu !
¼YkËtu0
M™t™ fhw k ‚w s «u { ðtrh{tk [k Œ ™ y[to ‚w s ™t{,
‚hƒtu¤ ƒ™wk nwk ‚ws ¼tðtu{tk, yuðt ftuz …qhe™u ‚wk ~Þt{ !
ËV¤ sL{thtu fhsu hu, {xfwk yuðwk ŒE™u «¼tu !
¼YkËtu0
¦
8 • yt‚o…tufth
 (9) fxthe ¼tUfe Œtu
(Äeht ¼„‚™e ftVe)
ӌނýt {k r Œheyu hu , f] … t fhe ytðtu «¼tu !
{nuh fhe nrh ! ytðtu hu, Œw¾ztk òÞ x¤e ‚tu «¼tu !
ÓŒÞ0
yðh ftuE™wk ft{ ™ {thu, {thu ft{ ‚{thwk s ~Þt{ !
yt©Þu {tuxt s™™t òu hneyu, ht¾e r™ù¤‚t ÓŒu nt{,
Œw:¾ ËV¤ ÚttÞu hu, òýe ytÔÞtu þhýu «¼tu !
ÓŒÞ0
y¿tt™r‚r{hu yxðt‚tu ’ ‚tu , «u { «ftþu òøÞtu ~Þt{ !
þt{¤t ! nðu ‚ð «e‚ ™ Atuzwk, ¼÷u Aqxe òÞu {ws «tý !
ði»ýðs™he‚ ‚tu ht¾e hu, ¼sðt Au {thu ‚{™u «¼tu !
ÓŒÞ0
r[‚zwk [tuÞto™e rðãt{tk «¼w ! ¾qƒ «ðeý Atu ‚{u ~Þt{ !
r[‚ nrh ! {thwk ‚{ …h {tunu, VUftu f]…tfxtût ÓŒu ~Þt{ !
hk„e÷t ! hk„ ÷„tze hu, {™zwk ðþ fhsu «¼tu !
ÓŒÞ0
{ws Ëk„u nrh ! {™ {u÷e™u, òu «e‚ze ƒtkÄtu ‚{u ~Þt{ !
ft{fts {qfwk, Ät{ s {qfwk, nwk Ë{hwk ytXu …ntuh ~Þt{ !
fxthe «u{™e ¼tUfe hu, ÷nu ÷t„u yuðwk fhsu «¼tu !
ÓŒÞ0
‚ws …hu ntu‚ [t÷‚wk {thwk, ht¾e, {tus {týwk, {krŒh,
ÓŒÞÚte sht ™ð y¤„t fhwk nwk, ƒtkÄe ht¾wk nizt‚ýu neh,
…ý yu rŒ™ yuðt õÞtkÚte hu, fu Œu¾u f]…t hkf «¼tu !
ÓŒÞ0
¦
yt‚o…tufth • 9
 (10) Ä{o „ýe ntðtk Ätòu
({the ™tz ‚{thu ntÚt nrh ! Ëk¼t¤òu hu !-yu Zt¤)
ftu ™ e …tË fnw k Wh ft’ýe, nrh ! nw k {he hÌttu hu !
fhwýtðtrh ®Ë[e «u{u, Whðu÷ …tu»tòu hu.
ftu™e …tË0
rð¼tu ! ðe™ð‚tk þU s rðËthtu, ÓŒu ðËe «e‚…tk¾ …Ëthtu,
ÄLÞ ÚttÞ sL{thtu, nu‚u nrh ! ÍqÍtu hu.
ftu™e …tË0
f]‚Ιe, fwrx÷, fwf{eo nwk Awk, …ý þhýt„‚ ðíË÷ Au ‚wk,
«e‚ [hý{tk òuzwk, ™tÚt ! r™¼tðòu hu.
ftu™e …tË0
Äýe {tÚtu ºtt‚t nrh suðtu, ‚tuÞ Wh Œw:¾ WŒrÄ Ënuðtu !
ðe™ðwk hË{tk zqƒðtu, ŒÞt «¼w ! ytýòu hu.
ftu™e …tË0
Ët{ÚÞuo ƒesu ƒnw „tòu, ƒt¤ {hu hze ‚tuÞ ™ ÷tòu,
Ä{o „ýe ntðtk Ätòu, «e‚ ð»ttoðòu hu.
ftu™e …tË0
¦

10 • yt‚o…tufth
 (11) ™tUÄtht™tu ytÄth
({the ™tz ‚{thu ntÚt-yu Zt¤)
Ë„…ý nrhðh™w k Au Ët[w k , òýe™u rŒ÷{tk hu ,
‚thu þhý …zâtu Awk ƒt… ! ðt‚ ÕÞtu æÞt™{tk hu.
Ë„…ý0
™thtÞý ™tUÄtht™tu ‚wk, ytÄth s, nwk Œe™ ÚtE Þt[wk,
Œtðtu …Œhs {t„wk, nrh ! ÕÞtu ntÚt{tk hu.
Ë„…ý0
«u{Úte ðþ ÚtE Úttytu htS, Ë{swk ™ «e‚™e he‚ nwk ÍtÍe,
ƒt¤¼t¤ ÕÞtu «eAe, ZéÞtu «¼w…tŒ{tk hu.
Ë„…ý0
ÄLÞ ÚtE nrh„wý ™ð „tÞt, ðuþ ftZât su{ ntuÞ ¼ðtÞt,
‚tuÞ r™{kºtwk nwk rð¼whtÞt ! rðh{tu Wh{tk hu.
Ë„…ý0
ðnt÷t ! ðe™ðwk òu ‚wk ò„e, ¼qÄh ! ¼ð¼tðx ™ð ¼tk„e,
Ähýe Z¤e, ÷ô {t„e, [tk…e ÷u ƒtÚt{tk hu.
Ë„…ý0
¦

yt‚o…tufth • 11
 (12) nðu ‚tu yk‚ ytý !
(Äeht ¼„‚™e ftVe)
ÓŒ¼tð …w » …tk s r÷Úte hu , Ÿzw k M‚ðw k Aw k rŒ÷, «¼tu !
fhe™u …qhtu ‚wk y™w„ún hu, Mðefthe ÷u™u {ws™u «¼tu !
ÓŒ¼tð0
òu …wºt™e ¾tuz òuÞt ‚wk fhþu, ƒt… ! ‚u™tu ™ ytðu …th,
÷¤e ÷¤e ðe™ðw k Aw k Ÿzw k , htk f ™tk f{tu o ‚w k rðŒth,
yu s Ÿze Wh™e rð™k‚e hu, ft™u ‚wk Ähsu, «¼tu !
ÓŒ¼tð0
yk‚Þto{e Au Wfu÷e ӌޙu, Œu¾u òu ‚wk íÞtk Ÿztu ¼tð,
Au yá~Þ™w k …z ht¾tu z e™w k , ‚u Œq h fhe ƒt¤ r™¼tð,
Þt[ðt™wk ntðtk rVxtze hu, yk‚ ‚u™tu ‚wk ytý, «¼tu !
ÓŒ¼tð0
fu{ fhe htkf y¿tt™ «týe, þwk heÍðe þfu ‚™u, ™tÚt !
¼tðtu ¾qxe òÞu íÞtk ˽¤t, hnwk Awk ½Ë‚tu nwk ‚tu ntÚt !
‚wk neýtu nwk hnwk ™rn hu, Œu ‚wk yuðwk ¿tt™, «¼tu !
ÓŒ¼tð0
«ýÞe «ýÞe™u, r…‚t …wºt™u su{ r{ºt fhu ût{t r{ºt,
{tV fhe ‚u { ðtk f ‚w k {tht fhsu y{e¼he ‚w k áü,
WhÚte M‚ðe nwk ðe™ðwk hu, ‚wk ŒÞt yk‚h Ähsu, «¼tu !
ÓŒ¼tð0
¦
12 • yt‚o…tufth
 (13) {™™u rþ¾t{ý
(1)
(M™unÄt{ Ëq™tk Ëq™tk-yu Zt¤)
$rÿÞtu™wk „w÷t{
ðthu ðthu ð¤e ðthw k Aw k hu ,
A‚tk ft™u Ähu ™rn ðt‚ hu ,
xu ð þe ytðe ytðe hu !
ËhŒth $rÿÞtu ‚ ýw k hu ,
…ý ð‚o ™ ™ Œu ¾ w k ‚u { hu ,
xu ð þe ytðe ytðe hu !
‚™u $rÿÞ fu ð e Au ‚ hu !
fhu ‚w k ™t Mð‚k º t rð[th hu ,
xu ð þe ytðe ytðe hu !
ò¤u $rÿÞtu ™ e ‚w k VËu hu ,
fnu {týe yu { tk þe {tu s hu ,
xu ð þe ytðe ytðe hu !
¼q ÷ u ‚the ftk ò‚™u hu ?
ƒ™‚w k hu ’ ‚w k ftk ŒtË hu ?
xu ð þe ytðe ytðe hu !
fth¼thw k ‚thu ™t{u [t÷‚w k hu ,
A‚tk fhe þfu ™ð ftk E hu ,
xu ð þe ytðe ytðe hu !
¦
yt‚o…tufth • 13
 {™™u rþ¾t{ý
(2)
$rÿÞtu™e Au‚h®…ze
ðtk r A‚ $rÿÞtu ‚ ýw k hu ,
fŒe òÛÞwk Au ‚U ‚u {¤u÷ hu ?
xu ð þe ytðe ytðe hu !
ÄtÞw O Út‚w k ntu ‚ yu { ™w k hu ,
‚tu ‚tu ¼uŒ õÞ{ htÞ ™u hkf hu !
xu ð þe ytðe ytðe hu !
Œw : ¾ su $rÿÞ {t™‚e hu ,
‚u ™ u ht¾‚u Œq h ‚u ËŒtÞ hu ,
xu ð þe ytðe ytðe hu !
ytËÂõ‚ ßÞtk yu ht¾‚e,
íÞtk y™w ¼ ÔÞtk þtk Ëw ¾ hu ?
xu ð þe ytðe ytðe hu !
‘…tu ‚ t™tk ’ su ™ u yu {t™‚e hu ,
ÚtÞtk yu™tk fŒe, yu rð[th hu,
xu ð þe ytðe ytðe hu !
¦

14 • yt‚o…tufth
 {™™u rþ¾t{ý
(3)
…tu‚t™e ¼ú{ò¤
yt™k Œ , Ëw ¾ , Ëk ‚ tu » t™u hu ,
‚U {tÛÞtk þtk, fux÷tk, rð[th hu !
xu ð þe ytðe ytðe hu !
MðtÚto ™ t Ëk ƒ k Ä tu yt s„u hu
þw k y™w ¼ ÔÞw k ™Úte ‚u Þ hu ?
xu ð þe ytðe ytðe hu !
ßÞtk ßÞtk …tu‚t™wk {t™e ½qË‚wk hu,
íÞtkÚte {u¤ðe þtkr‚ þeÞ hu ?
xu ð þe ytðe ytðe hu !
ftk x tðt¤w k ½tË Ÿx™u hu ,
÷tu n e ™ef¤u ¼tðu ‚tu Þ hu ,
xu ð þe ytðe ytðe hu !
¼{e ¼{e™u ‚w k Úttf‚w k hu ,
{u ¤ ÔÞtu ™ yt™k Œ õÞtk Þ hu ,
xu ð þe ytðe ytðe hu !
¦

yt‚o…tufth • 15
 {™™u rþ¾t{ý
(4)
nðu ‚tu ™t{™u 𤄠!
«u{ ðnt÷ ð»ttoðe ‚wk hÌtwk hu,
‚tht ytÂs™ W…h ¾q ƒ hu ,
xu ð þe ytðe ytðe hu !
ftu E yu ‚™u ™ð òrýÞw k hu ,
yuf ytÂs™™e su{ ‚tuÞ hu,
xu ð þe ytðe ytðe hu !
ò‚u {tu x tE ‚w k {t™‚w k hu ,
‚thw k [t÷u sht ™ð ftk E hu ,
xu ð þe ytðe ytðe hu !
{thw k fÌtw k {t™e ‚tu nðu hu ,
𤄠™t{, su {tºt Au Ëth hu,
xu ð þe ytðe ytðe hu !
¦

16 • yt‚o…tufth
 {™™u rþ¾t{ý
(5)
$rÿÞsÞ™e f¤t
$rÿÞtu ¼÷u ™ u Œtu z ‚e hu ,
yu ™ u fhðt Œu s u r™s fts hu ,
xu ð þe ytðe ytðe hu !
‚w k ‚thu ËtðÄ ‚tu hne hu ,
÷u s u ÂMÚth r[¥tu yu ™t{ hu ,
xu ð þe ytðe ytðe hu !
$rÿÞtu ™ t {tu n {tk ‚w k VËe hu ,
fuðwk Útt‚wk’‚wk yufr[¥t íÞtkÞ hu !
xu ð þe ytðe ytðe hu !
nu‚w{tk rðhtuÄ ‚tu ƒnw nþu hu,
‚u Ú te $rÿÞtu …sðþu ¾q ƒ hu ,
xu ð þe ytðe ytðe hu !
æÞt™ …h ðt‚ ™ð ÷tð‚w k hu ,
yu ‚tu ytðþu yu™e {u¤ ½uh hu,
xu ð þe ytðe ytðe hu !
‚thu ‚tƒu yu ‚tu ÚtE sþu hu,
òu hu ’ þu æÞu Þ u ‚w k yu f t„ú hu ,
xu ð þe ytðe ytðe hu !
¦

yt‚o…tufth • 17
 {™™u rþ¾t{ý
(6)
ytx÷wk ‚tu fhe òu !
yt „heƒ ŒtË™wk {t™e nðu hu,
ð¤„e òu ™ u yt …k Ú t hu ,
xu ð þe ytðe ytðe hu !
«Þtu„ ytx÷tu þwk ™t fhu hu ?
òu ‚tu ¾hwk, {Ít þe …zuÞ hu !
xu ð þe ytðe ytðe hu !
hk „ tþu ‚w k su ð t hk „ Úte hu ,
ƒu Ë u «týtrŒ™u ‚u ð tu hk „ hu ,
xu ð þe ytðe ytðe hu !
÷„™e ÷t„u òu ‚™u ™rn hu ,
™u òu {M‚e ™ ytðu Wh hu ,
xu ð þe ytðe ytðe hu !
‚tu ‚tu {thw k ™rn {t™su hu ,
òsu ‚w k ‚thu {t„o hu ,
xu ð þe ytðe ytðe hu !
¦

18 • yt‚o…tufth
 (14) yt¼ ‚qxâu
(Ä{o rð[thtu hu Äh Útfe-yu Zt¤)
f]»ý ! f]…tr™rÄ ! ðe™ðwk, h¾u {qftu hkf ntÚt ! (xuf)
ƒt¤ A‚tk nw k Ëq E hnw k , ½t÷e …„ nw k …u x ,
‚t‚‚ýwk yr¼{t™ þU, {qfe ¼q÷tu Atu nu‚ ? f]»ý0
Ët„h {¤ðt™e ytþÚte, Atuzâwk ‚ð «r‚ ðnuý,
ftuf Œe yk‚h Vexþu, ðe™ðwk hË Wh hu’ý. f]»ý0
{nuh fÞto rðý yuf Œe ™Úte Aqxftu òu, ƒt… !
þt™u ƒt¤ Œw:¾e fhtu ? f]…t ð»ttoðtu ‚t‚ ! f]»ý0
hkòze, …sðe, hkf™u ftZtu Wh þe ÷ntý ?
Ëk‚t…ðt{tk þe {Ít …zu ? Wh ŒÞt ytý. f]»ý0
Œe™™tu ytÄth yt¼-‚wk, ‚qxâu õÞtk Q¼tu hneþ ?
MÚtt™ rºt÷tuf{tk ™t {¤u Xhwk ßÞtk sE Eþ ! f]»ý0
Ët„h Atu hË™t nrh ! Œtu ™ e ®ƒŒw Þ yu f ,
hkf ™ {t„u ðÄw fþwk, ™tÚt ! ™{uht þwk Auf ! f]»ý0
ƒtu h ËÕ÷e™w k …w » … ‚u , fŒe {q f u ™rn ðtË,
nhr™þ Ëw¾ yuðwk rŒ÷ ðËu, …qhtu hkf™e ytþ. f]»ý0
¾tuxtu ÷ðthtu õÞtk ËwÄe …zþu fhðtu ? ƒt… !
hkf™u fféÞu þwk ð¤u ? f{uo Mðt{e Atu yt…. f]»ý0
r™r{»t* {tºt{tk Œw:¾ Vexu, fÞuo ‚ð árü…t‚,
rðïtË nizu Ÿztu ðMÞtu, ‚uÚte Sðwk Awk ‚t‚ ! f]»ý0
f]»ý ! f]…tr™rÄ ! fh„hwk, …tÞu …ze ‚ws ™tÚt !
ntÚt „úne ykfu ÷E, ¼t™ ¼w÷tðtu, ƒt… ! f]»ý0
*
…¤ ¦
yt‚o…tufth • 19
 (15) …Ae {thu ®[‚t þe hu !
(ft[ƒt-ft[ƒe™tu Zt¤)
ðtkf {thtu ™Úte, Œu¾wk, A‚tk þU hðztðwk Awk ƒt¤ ?
‚wk fh‚tu nEþ þw¼ s {thwk, …ý yt {qh¾ ƒt¤,
W‚tð¤tu, ‚uÚte ƒƒzu, Ätýe su{ ‚t…u ‚‚zu.
ÂMÚt‚«¿t yt™kŒ ytí{MðY…u, su{tk ðËe {týu Wh,
‚u ðu¤ Ëðo MÚt¤u ¼tËu ‘‚wk, ‚wk’ hu’ yuðwk …¤…¤ þqh,
«¼w ! yux÷wk nwk Þt[wk, ŒÞt fhu ‚tu nwk ht[wk.
÷qý…q‚¤e su{ Ët„h{tk „¤u, ¼u¤ðe ‚u{ ‚wk ƒt¤
-‚tht{tk ‘nwk’ ‘‚wk’™tu ¼uŒ™u ¼q÷ðe, ðË ‘‚wk’ Wh f]…t¤,
fŒe fÞwO {U ™Úte ºtt„wk, [nu÷wk «¼w ! ntðtk {t„wk.
‚t…u Äefu ÷ e Äh‚e™u su { , {u n w ÷ tu …tzu þtk ‚ ,
‚uðe f]…t ƒt¤ …h ð»ttoðe, s÷Œe ytý ‚wk yk‚.
Ë{Úto yuðt ƒt… ! ‚wk rþhu, …Ae {thu ®[‚t þe hu !
¦

20 • yt‚o…tufth
 (16) ®ËÄw™e ÷nhe
(Ä{o rð[thtu hu Äh Útfe-yu Zt¤)
«u{u «ý{e «tÚtwO «¼w ! f]…t fhe Vuztu Œw:¾. (xuf)
hkf ƒt¤ hze fne [qõÞtu, ‚ð [hýu rŒ÷ ðt‚,
‚𠄤u …ý Q‚hu ™rn, f{o ƒr÷nthe ‚t‚ ! «u{u0
Vuhððt f{o™e „r‚, yt… s Ë{Úto ™tÚt !
¼tð{tk Qý… ntuÞ ‚tu, …qýo fhe, ÕÞtu ƒtÚt. «u{u0
y™k‚ y¾kz Ëw¾™wk ÓŒu, su ntuÞ rðhtuÄe yk„,
{t„wk f]…t, fhtu Œqh ‚u, ‚tu ‚tu ò{u …qhtu hk„. «u{u0
®ËÄw ÷nhe™t «fthÚte, Wh ¼uxðt™wk {™,
{M‚ hËu nwk …zâtu hnwk, yuðwk fhtu ÚtE «ËL™. «u{u0
ŒÞt¤w Œuðuþ ! ŒÞt ŒtË™u, fhe Wh ÷E …t¤,
[hýu ytþ Ähe hÌttu, ÄLÞ fhtu yt ƒt¤. «u{u0
¦

yt‚o…tufth • 21
 (17) …Œ-hÂõ‚
(„Í÷)
{™u ðt¤e ÷E …tAtu, fhe Œu hõ‚ ‚ws …Œ{tk. (xuf)
¼Þto ¼kzth þÂõ‚™t, «¼tu ! Œhƒth{tk ‚tht,
A‚tk fý ftk ™ ‚wk Œu‚tu ? yhu ! þt ¾u÷ yt ? ÃÞtht ! {™u0
¼÷u ¾t÷e {™u ht¾u, {™u ‚u™e ™ fkE …hðt,
{™u ytf»to‚wk òŒw, hÌtt fhòu s ‚tht{tk. {™u0
Útòu ®[‚ð™ ËŒt ‚thwk, Útðtòu ÷e™ ‚tht{tk,
Útðtòu {ø™ ‚ws «u{u, hËtòu ¼Âõ‚™t hË{tk. {™u0
[hý y{]‚ ËŒt ‚thwk, r…ðt‚wk {wsÚte hu’òu,
¾w{the {M‚eÚte ‚the, «¼w ! {ws hõ‚ hk„tòu. {™u0
™eh¾e ði¼ð fŒt ‚tht, «¼w ! {™ {thwk ÷tu¼t‚tk
-{™u ðt¤e ÷E …tAtu, fhe Œu hõ‚ ‚ws …Œ{tk. {™u0
¦

22 • yt‚o…tufth
 (18) $rÿÞ {wÂõ‚
(Ä{o rð[thtu hu Äh Útfe-yu Zt¤)
xt¤tu «r‚ƒkÄ ƒt¤™t, „wý „tðwk „tu…t¤. (xuf)
Ëtð …qhtu ƒwrØne™ su, yuðtu ò[wk nwk Ät{,
ŒÞt Œt{tuŒh Œt¾ðtu, ‚tu ‚tu V¤u {ws ft{. xt¤tu0
»tkZ* Ëtu¤u yt™e nwk ™Úte, «¼tu ! Þí™u ãtu ËntÞ !
ƒt¤ ytSS fhe fh„hwk, WhÚte ðe™ðwk rð¼whtÞ ! xt¤tu0
yt‚wh‚t …k„w Útðt, {thu rŒ÷ ðËe ™tÚt !
f]…t ð»ttoðe «¼w ! y…oòu, ƒt¤™u {tøÞwk ‚t‚ ! xt¤tu0
ykÄ hu’ðtÞu …¤u …¤u, ÂMÚtr‚ {t„wk yu ƒt… !
òýe™u ƒt¤f r™s™tu, ytþ …qhtu yu yt…. xt¤tu0
nhr™þ nh½ze nwk hnwk, ƒ™e ƒrÄh þtu ‚t‚ !
«u{u «ý{e «tÚtwO «¼w ! æÞt™u ÷tu ƒt¤ ðt‚. xt¤tu0
ûtý ûtý ™ð nwk hne þfwk, {wøÄ r¼ûtwf ƒt¤,
WhÚte ðe™ðwk Awk ‚u {tx nwk, f]…táüu ‚wk LÞt¤. xt¤tu0
¦

*
™…wkËf
yt‚o…tufth • 23
 (19) ƒnw ÚtÞwk !
({the ™tz ‚{thu ntÚt nrh ! Ëk¼t¤òu hu !-yu Zt¤)
fu ð e he‚u fhw k nw k rð™k ‚ e, fu ‚w k Ëtk ¼ ¤u hu ?
«tÚto™t fh‚tk rŒ÷Úte {ws™u, fI ™t ytðzu hu.
fuðe he‚u0
„heƒr™ðts ‚™u nrh ! òýe, þhý …zâtu …ý WhŒw:¾ft’ýe
ðÛÞuo ‚u ™rn ytðu ðýeo, ƒnw ÚtÞwk, ¼t¤su hu.
fuðe he‚u0
òu {ws fhýe Ët{wk òuþu, hkf ƒt¤ õÞ{ fhe Ëk‚tu»tu ?
‚ws rðý ytkËw ftu ÷tunþu ? fh rþh {qfòu hu !
fuðe he‚u0
Ëk‚tÞt nrh ! yt{ hne™u, þt™u niÞwk {ws ‚wk ƒt¤u ?
Ët{wk fu{ ™rn ‚wk LÞt¤u ? hkf fh„he {hu hu.
fuðe he‚u0
ƒt¤ nwk ‚thtu, fXý ™ Úttytu, f]…tr™rÄ ! ftk ƒt¤ hztðtu ?
ðe™ðwk y{]‚ …tytu, ƒt¤ ÍkÏÞt fhu hu.
fuðe he‚u0
¦

24 • yt‚o…tufth
 (20) ‚thu þhýu
(«nT÷tŒ™e …txe™tu Zt¤)
{qh¾™tu ËhŒth
nrh ! nw k ‚tu {q h ¾™tu ËhŒth hu , nrh nrh0
fu { fhe ‚he sEþ ¼ð…th hu ! nrh nrh0
{™ {thw k [k [ ¤ {tk f zt su ð w k hu , nrh nrh0
‚u ™ u ðþ fu { fhe™u nw k ht¾w k hu ? nrh nrh0
{™ s nrh ! fthý {tu û t-™hf hu , nrh nrh0
yu ‚tu {thu ƒtÄf yu f Au yk „ hu . nrh nrh0
r[‚™u ‚tu yu [„ztu ¤ u s [Ztðu hu , nrh nrh0
¼s™{tkne ¼k„ s yu ‚tu …ztðu hu. nrh nrh0
yu f r[¥tu ¼s™ ‚tu ™ð Útt‚w k hu , nrh nrh0
nrh ! nwk ‚tu ™ƒ¤tu yuðtu ½ýtu AwkÞ hu. nrh nrh0
r™s ƒ¤ {ws{tk shtÞu ™ð AuÞ hu, nrh nrh0
™u ‚w k nrh ! {™ðþ fhðt™u Þ hu , nrh nrh0
[u ‚ ™þÂõ‚ òu ‚w k {™u ™ð Œu Þ hu , nrh nrh0
‚tu {ws …t{h Útfe yu þwk ÚttÞ hu ? nrh nrh0
íÞthu nrh ! ƒt™wk ‚thwk þwk òþu hu ? nrh nrh0
nrh ! íÞthu {thwk ‚tu fkE ™ð òþu hu. nrh nrh0
{txu nrh ! rƒhw Œ rð[the òu s u hu , nrh nrh0
rƒhwŒ òuE f]…t nrh ! ftkE fhsu hu. nrh nrh0
yt‚o…tufth • 25
 …r‚‚…tð™
‘…r‚‚…tð™’ ™t{ ‚thwk ‚tu fnuðtÞ hu, nrh nrh0
òýe nwk ‚tu ytÔÞtu Awk ‚thu þhýu hu. nrh nrh0
y™u f Ëk ‚ , ¼õ‚tu ™ t y™w ¼ ðu Ú te hu , nrh nrh0
‘…r‚‚…tð™’ ÚtÞwk Au ™t{ ËtÚtof hu. nrh nrh0
Ëw h ŒtË ytÔÞtu ™u þhýu ÷eÄtu hu , nrh nrh0
…t…e yòr{÷™u ‚the ‚t’htu feÄtu hu. nrh nrh0
…t…e yuðe „wrýft ‚thu þhý ytðe hu, nrh nrh0
‚u™u ‚U ‚tu ‚the ‚t’he fhe ÷eÄe hu. nrh nrh0
ytðt …t…e ½ýt ‚thu þhýu ytÔÞt hu, nrh nrh0
‚u { ™u ‚U ðth ÷„tze ™, ‚tÞto hu . nrh nrh0
Wífx ¼Âõ‚
yt sL{™t …t…e ‚uytu ¼÷u ntuÞ hu, nrh nrh0
…q ð o ™ t …ý «ƒ¤ Ëk M fth ntu Þ hu . nrh nrh0
…ùt¥tt… fh‚t ‚u y tu rŒ÷{tk Þ hu , nrh nrh0
htu‚t ‚uytu ‚ws …tË „ŒT„Œ fkXu hu. nrh nrh0
Œe™, ne™, ™{ú ƒ™e™u ‚u hu’‚t hu, nrh nrh0
÷¤e ÷¤e ni Þ u ‚™u ‚u Þt[u hu . nrh nrh0
{™u, r[¥tu, niÞu fhu ‚the ¼Âõ‚ hu, nrh nrh0
‚thu {txu Vhu ‚u „tk z t ™u ½u ÷ t hu . nrh nrh0

26 • yt‚o…tufth
 rðhnŒþtÚte yuf‚t
‚L{Þ Úti ‚the ËtÚtu yu f hu ’ ‚t hu , nrh nrh0
rðhne™tk Œw : ¾ Ënu ‚u fu ð tk hu ! nrh nrh0
ƒtðhtk ™u rðnT𤠃™e™u ‚u htu‚tk hu, nrh nrh0
‘nrh ! nrh ! Œþo™ Œu’ yu …tufthu hu. nrh nrh0
yu f u ½ze ‚the M{] r ‚ ™ð [q f u hu , nrh nrh0
yuðe he‚u ‚ws …tË ‚u {™ ht¾u hu. nrh nrh0
yu ð e he‚u yu f ‚the ËtÚtu ÚttÞ hu , nrh nrh0
…Ae fuðtk {M‚e ™u yt™kŒ ytðu hu ! nrh nrh0
yuf s ytþt
ytðtu ytðtu, rðïtË niÞu Au fIf hu, nrh nrh0
ƒw r Ø {the ytðw k s {t™‚e fI f hu . nrh nrh0
…ý nrh ! {™ ‚tu {thwk ™ð {t™u hu, nrh nrh0
fu ð e he‚u yu ™ u nw k ht¾w k Xu f týu hu ? nrh nrh0
{txu ðe™ðw k ‚™u nw k ðthk ð th hu , nrh nrh0
ƒ¤ yu ð w k {™u ‚w k Œu rfh‚th hu ! nrh nrh0
ƒeswk ftkE {t„wk ™ nwk ‚the …tË hu, nrh nrh0
ytÔÞtu Awk nwk ‚thu þhýu íÞS ytþ hu. nrh nrh0

yt‚o…tufth • 27
 (21) yuf ‚the ytþt
(«u{÷ ßÞtur‚ ‚thtu Œt¾ðe-suðtu Zt¤)
hu ! {ws hkf Sð™ ytÄth ! «¼w ! ‚™u Wh™t fturx «ýt{ !
«u{u «ý{e ÷t„wk …tÞ, {t„wk rð¼w ! ÄLÞ fhtu hkf Ät{.«¼w0
ŒÞt¤ Œe™™tu Atuze õÞtk òô ?[hýu ðËe {ws ytþ,
ƒt¤ Œw:¾e™e ŒtŒ ™ Ëtk¼¤tu, sEþ ftu™e nwk …tË ? «¼w0
‚t‚™e AtÞt{tk hnuðt {t„‚tu, Wh ™ ÷tÄu Ëw¾,
‚thu Œhƒthu ¾tux …ze þe ? f]…t fhe Vuztu Œw:¾. «¼w0
nu‚u r™¼tÔÞtu yts ËwÄe ‚U, „ýe {™u r™s ƒt¤,
‚u{ ntðtk Wh «u{ ‚wk ÷tðe, …tËu ht¾e™u …t¤. «¼w0
yt©Þ Ÿztu ÓŒÞ Au ‚thtu, „So ‚uÚte ƒtu÷wk ðuý,
ftu Œe rðËthe ƒt¤ ™t òþtu, huztu y{ehË huý. «¼w0
W{¤ftu yk f u ƒu Ë ðt™tu , ÓŒÞu {thu ™tÚt,
ðe™ðwk nu‚ r…‚t ! ð»ttoðe, ƒt¤ [tk…tu Wh ËtÚt. «¼w0
htkf™t ƒu÷e yuf Atu ©enrh ! VUftu f]…t{Þ áü,
fhwýt yux÷e òu rŒ÷ Œt¾ðtu, Vexe òÞu {ws fü. «¼w0
™tf÷exe ‚týe™u fh„hw k , …q h ðt™u ƒt¤ ytþ,
{wrÿ‚, ykrf‚ Sð™u ÚtE nrh ! ðËòu ÓŒÞu ¾tË. «¼w0
niÞu Au ‚u ntuXÚte Q[he™u, ¾t÷e fhwk ‚ð …tŒ,
‚ws yuf÷t™e ytþ Ähe™u, ƒt¤ nwk …tzwk ËtŒ. «¼w0
¦
28 • yt‚o…tufth
 (22) ¼tð «eAe nrh ! ytðtu
({the ™tz ‚{thu ntÚt-yu Zt¤)
«u { u «e‚{ ! «ý{e «tÚteo , WhÚte Þt[w k Aw k hu ,
©uÞ-«uÞ {ws yt… s …tu‚u, Xth rŒ÷ ðe™ðwk hu.
«u{u0
ni Þ u ƒt¤ rð™k ‚ e Äthe, ®[‚t hk f ™e ˽¤e r™ðthe,
W„the ÕÞtu r„rhÄthe ! ÷¤e …tÞu …zwk hu.
«u{u0
ƒuXtu ™ Xuftýu r™¼oÞ ÚtE, rŒ÷ ytþt ™ð Ëk‚tu»ttE,
…zâtu hnwk htuE htuE, ƒt¤ Wh ÕÞtu, Xhwk hu.
«u{u0
ƒt¤ ZéÞtu Awk [hýf{¤{tk, yrð™tþe ! yðËh [qfþtu {t !
MÚtt™ Œtu™u …Œhs{tk «¼w ! …tufthe {hwk hu.
«u{u0
yt… fhwýt®ËÄw fntðtu, {nuh …t{e …tBÞtu ™ð ÷ntðtu,
¼tð «eAe nrh ! ytðtu, Wh ð÷ð÷wk ½ýwk hu.
«u{u0
¦

yt‚o…tufth • 29
 (23) ¼ez r™ðthý ™tÚt
({the ™tz ‚{thu ntÚt-yu Zt¤)
¼ð™e ¼ez r™ðthý ™tÚt ! ƒt¤ nw k ðe™ðw k hu ,
‚ð [hýf{¤ Ähe ytþ, hkf Wh ÕÞtu rð¼w hu !
¼ð™e0
‘Ë{Úto ËnwÚte yt©Þ ‚thtu’, òýe þhýu ytÔÞtu, ‚thtu !
‚ws rðý õÞtkÞ ™ ythtu, hkf nwk x¤ð¤wk hu.
¼ð™e0
fh„he fnwk Awk f]»ý ! f]…tr™rÄ ! ƒt¤fðu÷ f]…t{]‚u ®Ë[e,
«u{u …tu»ttu {ws™u heÍe, ¼tðu nwk M{hwk hu.
¼ð™e0
fuþð ! fhwýt fhòu {ws Wh, ƒt¤f …h Úttþtu ™ð ¢qh,
{ws hkf™u Œtu nrh ! ™qh, rð¼w ! yu Þt[wk nwk hu.
¼ð™e0
ËntÞ ‚the ÷E {nt÷ðwk {thu, ƒuËðwk r™®ù‚u sE …thu,
‚uÚte yt ‚ws ƒt¤ …wfthu, ¾U[e ÷u rð¼w hu !
¼ð™e0
¦

30 • yt‚o…tufth
 (24) ykf{tk h{tztu
(Ä{o rð[thtu hu Äh Útfe-yu Zt¤)
ykf{tk h{tztu ƒt¤ ðe™ðwk, …qhtu Wh™t yr¼÷t»t.
Œe™™tu ŒÞt¤ Atuze õÞtk sðwk ? Œe™½h ‚ð …tŒ,
[tUxâtu {kftuztu ™ð Aqxþu, ‚u{ …zâtu Awk nwk …tŒ.
ykf{tk0
r™¼tÔÞtu {™u nu‚u fhe, «¼w ! òýe ‚ws ƒt¤,
nrh ! ‚u{ ŒÞt Ëti Œt¾ðe, fhe r™s™tu ‚wk …t¤.
ykf{tk0
ƒu ÷ e y™tÚt™t ™tÚt Atu , VU f tu f] … t{Þ fxtût,
ni z u ÷E {™u [tk … òu , x¤e òÞ Ëk ‚ t….
ykf{tk0
¼tðt©w yk s r÷ y…w O nw k , Þt[w k …q h tu {w s ytþ,
{w r ÿ‚, yk r f‚ ÓŒÞu ÚtE, ðËtu nhr™þ …tË.
ykf{tk0
yt©Þ Wh ‚thtu nw k Ähw k , ËŒt „sw O Aw k ™tÚt !
fŒe rðËthþtu ƒt¤ ™t, ÕÞtu ™ u yk f „ú n e ntÚt.
ykf{tk0
¦

yt‚o…tufth • 31
 (25) f]…tr™rÄ ! ntðtk [Ztu ðnthu
({the ™tz ‚{thu ntÚt-yu Zt¤)
nrh ! nwk ntðtk ntÞtuo nt{, hkf hðze {hu hu !
ÚttõÞtu, fu{ ‚hwk ƒ¤ Ëðo, {wsÚte ytuËÞwO hu !
nrh !0
hkf {Úte {Úte™u nwk ÚttõÞtu, Þí™ fÞtuo …ý ½h ™ð htÏÞtu,
nuXu nrh ! ‚U ™tÏÞtu, ðe™ðwk ÕÞtu Whu hu.
nrh !0
Œuðt Œkz òu ŒtË™u RåAtu, rð™r‚ {the ‘Wh {{ «eAtu’,
ÞtuøÞ XÞuo Wh ÷uòu, ƒt¤ fh„he {hu hu.
nrh !0
‚thu ytþhu …z‚wk {qõÞwk, þt™u yÄð[ {ws™u {qfwk ?
fu{u ™t nwk þhýwk [qfwk, «tý Aqxu ¼÷u hu.
nrh !0
þhý [hýf{¤u nwk …rzÞtu, Wh ‚ws ytÄthuÚte srzÞtu,
‚tuÞu rŒ÷ Œw:¾ŒrhÞtu, ykf ÷E xt¤su hu.
nrh !0
ðe™ðwk Awk ð¤e ðthu ðthu, f]…tr™rÄ ! ntðtk [Ztu ðnthu,
ƒeswk ftuý W„thu, ‚ws rðý htkf™u hu ?
nrh !0
¦

32 • yt‚o…tufth
 (26) Sð™Œe…f‚ýe ßÞtur‚
(„Í÷)
Sð™Œe…f‚ýe ßÞtur‚ ËŒt ÂMÚth ͤn¤e hu’òu ! (xuf)
ÓŒÞ rðïtË ©Øt™w k , f] … tÚte …q Þ w O Au ‚u ÷ ,
y™u …w h w » ttÚto ™ e ðtxu , [ztðw k ‚u ÷ ™e hu ÷ .
Sð™Œe…f0
ƒ™tðe, òu, «¼w ! fuðe, rððuf™e f¤ ð¤e yt ‚tu !
ÓŒÞ «týtrŒ ytÄthu , hnu Œe…f ËŒt s÷‚tu .
Sð™Œe…f0
rð[thtu, fÕ…™t, ¼tðtu, y™u ft{tu Út‚tk r™íÞu,
-Ë{eûtt nw k fhe ‚u ™ e, Ë{thw k ÷ûtÚte yu ™ u .
Sð™Œe…f0
Ë‚‚ ™u yu f Äthe ‚u , Œe…f™e ßÞtu ‚ s÷ðt™u
-f]…t ‚the ËŒt {t„wk, þhý ÚtE þeþ ™t{e™u.
Sð™Œe…f0
¼÷u ‚tuVt™e ðt Vqkftu ! ¼÷u ytkÄe [Ze ytðtu !
A‚tk f‚o Ô Þh‚ hu ’ ðt, y¾q x ƒ¤, nt{ «u h tðtu .
Sð™Œe…f0
¦

yt‚o…tufth • 33
 (27) „tkzwk hwŒ™
(«u{÷ ßÞtur‚ ‚thtu Œt¾ðe-suðtu Zt¤)
hu ! {ws hkf Sð™ ytÄth ! «¼w ! ‚™u Wh™t fturx «ýt{.
«u{u «ý{e ÷t„wk …tÞ, {t„wk ÄLÞ fhtu {ws Ät{ ! «¼w0
¼ðËt„h{tk zqƒe hÌttu’‚tu, ‚hýwk ytÔÞwk su ntÚt,
…fze Sððt ytþu hÌttu Awk, W„thòu ƒt¤, ™tÚt ! «¼w0
ƒt¤f yuf÷ðtÞtu «¼w ! nwk, Wh {qkÍtô Awk ¾qƒ,
Ëtuz{tk {ws™u nu‚u ÕÞtu, nwk, suÚte …t{wk ‚ws nqkV. «¼w0
ËtÚte þt{r¤Þtu Ëtkfzt™tu, Wh Ÿztu yu rðïtË,
‚uÚte {U ‚tu …z‚wk s {qõÞwk Au, Íe÷e ÷uòu yrð™tþ. «¼w0
fE rðrÄyu …t{w k fhw ý t, Ë{sw k ™t yu ™ e he‚,
rðrÄne™ ¼tðu M{he ðe™ðwk, nhr™þ ht¾tu «e‚. «¼w0
{™™tu {™tuhÚt {™{tk þ{þu, ð»ttoðtu ™rn òu hu’{,
htk f ™w k SÔÞw k yfthý òþu , ðe™ðw k hu ÷ ðtu «u { . «¼w 0
fhwýt¤w ! fhwýt fhe htkf™t, ftuz …qhtu, ntu ‚t‚ !
«u{u Wh™e yhS …tXðwk, æÞt™u ÷uòu {ws ðt‚. «¼w0
suðwk ‚uðwk ½h ‚tuÞ Au ŒtË™wk, òýe fhòu ðtË,
ŒÞt Œt{tuŒh rŒ÷{tk Œt¾ðe, y…oòu Wh rð÷tË. «¼w0
ft÷tðt÷t fhe …tÚthwk …t÷ð, ÷¤e ÷¤e ÷t„wk …tÞ,
y¾kz yt™kŒ Wh{tk hu’ yuðwk, Ëw¾ Œuòu rð¼whtÞ ! «¼w0
ÂM{‚ fhe yufðth òu ™eh¾tu, «u{u ÷E rþþw ykf,
LÞtuAtðh fhwk ÷t¾tu Sð™ nwk, ÄLÞ ÄLÞ Úttô hkf. «¼w0
«tÚto™t fh‚tk rŒ÷Úte {ws™u, ytðzu sht ™ ƒt… !
„tkzwk½u÷wk hzwk ‚ws yt„¤ nwk, ŒtË [hý™tu yt…. «¼w0
¦
34 • yt‚o…tufth
 (28) {™u ‚ws{tk Ë{tðe ÷u
(„Í÷)
{™u r™s™wk „ýe ‚thwk, «¼w ! ‚ws{tk Ë{tðe ÷u. (xuf)
ÓŒÞ su fk E Út‚t ¼tðtu , rð[thtu , MVw h ýtrŒ™u ,
-[hý ‚thu r™ðuŒwk Awk, „ýe {thwk Mðs™ ‚ws™u.
{™u0
fþw k At™w k ™ ht¾w k nw k , ƒÄe {w s „w à ‚ ðt‚tu ™ u ,
-«¼w ! {ws r{ºt òýe™u, sýtÔÞt nwk fhwk ‚ws™u.
{™u0
rð…r¥t, „q k [ {tk …z‚tk , ÓŒu Ëk ‚ t… fk E ™z‚tk ,
‚™u {t‚t, «¼w ! òýe, {qfwk {ws þeþ ¾tu¤t{tk.
{™u0
«¼w ! ÔÞt…th{tk {tht, ™zu {w~fu÷e fkE ßÞthu,
ŸÄwk[¥twk ÚtE ò‚tk, r…‚t ! ‚ws ËntÞ ÷ô íÞthu.
{™u0
r«Þt™w k MÚtt™ ‚w k {thu , ÓŒÞ «u { tu Š { Xt÷ððt,
ð¤e {ws «t™wk MÚt¤ ‚wk, «¼w ! {ws ÷ûÞ®ƒŒw ßÞtk.
{™u0
¦

yt‚o…tufth • 35
 (29) f]…t™e Þt[™t
(„Í÷)
ðze÷tu ™ e ÓŒÞfu h e, fq Œ w k ytrþ»t™u òu h u ,
ð¤e ‚u { tk ¼¤u ÷ e Au f] … t ‚the «¼tu ! ¼thu .
ðze÷tu™e0
ºtesw k …w h w » ttÚto ™ w k ƒ¤ Au , «¼w S ! Œe™™w k {thu ,
™Sðwk, ‚ý¾÷t ‚tu÷u, „ýtðwk, þu¾e þe ¼thu !
ðze÷tu™e0
Ë‚‚ ni Þ u Út‚w k hu ’ ðt, M{hý ‚w s ™t{™w k ¼tðu ,
ËnwÚte {tuxwk ËtÄ™ yt, ™ ‚tu÷u yu™e ftu ytðu.
ðze÷tu™e0
«¼w ! yu ™ t s òu h u {U , Ë{w ÿ u Ík … ÷tÔÞw k Au ,
‚he òðt ¼htu Ë u Ú te, «¼tu ! {™™u {™tÔÞw k Au.
ðze÷tu™e0
nðu ni Þ u nw k {t„w k Aw k , {™u òu ‚ tu hnu s u ‚w k ,
y™u ð»tto ð ‚tu hu ’su , f] … tð] r ü ËŒt «¼w ! ‚w k .
ðze÷tu™e0
¦

36 • yt‚o…tufth
 (30) {™u ‚ws «týþÂõ‚ Œu
(„Í÷)
™ðtkfwhtu «¼w ! Vqxðt, {™u ‚ws «týþÂõ‚ Œu. (xuf)
Q„u ÷ tk Ítk ¾ htk ƒeòk , {™u Ÿ[tu ™ ðÄðt Œu ,
ðeýe ðeýe ™ªŒe ™t¾wk, «¼w ! ‚tuÞu Vhe Q„u.
™ðtkfwhtu0
«¼w ! {ws ð]rØ{tk ™t¾u, ½ýeÞu ytz¾e÷e ‚u,
MðY… rðf]‚ Út‚wk yuÚte, ËŒt {Út‚tu nwk ƒ[ðt™u.
™ðtkfwhtu0
{Útw k ¾u z u ÷ ¾u ‚ h™u , …q h w k «¼w ! ËtV fhðt nw k ,
f] … tð] r ü Út‚tk ‚the, Sð™™w k ƒ¤ ™ðw k …t{w k .
™ðtkfwhtu0
fhe yz[ý þfu ™t ftu, ™ðtkfwhtu «¼w ! Vqx‚tk,
fhwk yu «tÚto™t ‚ws™u, «¼w ! rþh Zt¤e ‚ws …Œ{tk.
™ðtkfwhtu0
¦

yt‚o…tufth • 37
 (31) nðu ™ heƒðþtu !
(Ä{o rð[thtu hu Äh Útfe,-yu Zt¤)
f]»ý ! f]…tr™rÄ ! ðe™ðwk, h¾u {qftu hkf ntÚt ! (xuf)
sz, [u ‚ ™, «týe{tºt{tk , …tu ‚ u Atu Sð™Y…,
Œu ð trÄŒu ð ŒÞt¤w Atu , yt… ¿tt™MðY…. f] » ý0
su ™ e f] … tÚte {q „ tu ƒ™u , ƒtu ÷ ‚tu , …k „ w s ™
-r„rh ytu ¤ k „ e ‚u þfu , ™{w k ‚u ¼„ð™. f] » ý0
þeþ ÄÞw O ‚ð …tŒ{tk , Ähe Wh ‚ð ytþ,
ŒÞt ƒt¤f …h Œt¾ðe, nizu nrh ! ðt¤tu ntþ. f]»ý0
rð™Þ, rððu f , rð[thÚte, {xu yk ‚ h™t ¼u Œ ,
x¤ð¤w k Aw k ‚u {tx nw k , Wh r{xtðt ¾u Œ . f] » ý0
«Út{Úte ytþhu htk f nw k , Œtu ™ u ŒÞt fhe ntÚt,
yk f u h{ðt™t ftu z ™u , …q h tu «u { Úte ™tÚt ! f] » ý0
fu { u fhe™u hk f nw k , …t{w k ™rn ‚ð {t…,
{tÞt‚e‚ {nt™ Atu , ðe™ðw k , …tztu Wh At…. f] » ý0
r™{o ÷ Ëw ¾ Y… nw k ƒ™w k , ðËu ™rn Wh fT ÷ u þ ,
‚u s {tk ‚u s Ë{tÞ Au , ‚u { Wh ÷tu h{u þ ! f] » ý0
r™hðrÄ yŒT ¼ w ‚ Ëw ¾ ™t, Ëtk … zâw k Wh{tk Ì t,
sL{ f]‚tÚto ntðtk fhtu, ¼uxtu, …zâtu Awk nwk …tÞ. f]»ý0
sw Œ tE yËÌt Wh ÚtE, ƒt¤ ÕÞtu {™u ƒtÚt,
sqXtu fhðt™tu ƒfðtx yt, þU ™ð Atuzðtu ? ™tÚt ! f]»ý0
f]»ý ! f]…tr™rÄ ! ðe™ðwk, ÷¤e ÷¤e ‚{ …tÞ,
hk f ™u ntðtk ™ heƒðe, fhtu Mð-MðY… htÞ. f] » ý0
¦
38 • yt‚o…tufth
 (32) ©ØtÚte ™tÏÞwk {U …z‚wk
({the ™tz ‚{thu ntÚt nrh ! Ëk¼t¤òu hu !-yu Zt¤)
[hýf{¤™wk þhý Au {thu, ytuÚt ™rn ƒeS hu,
‚uÚte ‚ws rðý ftu™e …tËu, {t„wk n¬Úte hu ?
[hý0
©ØtÚte ™tÏÞwk {U …z‚wk, Œe™ŒÞt¤ ! ŒÞt fh «¼w ! ‚wk,
ƒt¤f Íe÷e ÷u™u Wh ‚wk, nu‚ Wh Œt¾ðe hu.
[hý0
ðe™ðwk ƒt¤f hkf ÓŒÞÚte, rŒ÷™u …h¾e Œu¾tu {™Úte,
ÞtuøÞ XÞuo, [tk…tu™u WhÚte, fnwk nwk ÷¤e nrh ! hu.
[hý0
fntu™e fuþð ! õÞthu fhþtu, f]…t ? Þt[w,k nrh ! õÞthu {¤þtu ?
ƒt¤ {hu Au ‚hMÞtu, ‚]»tt Ae…ðtu nrh hu !
[hý0
rðïtËu Ähe Au {™ ytþ, fuþð ! fŒe ™ð fhþtu r™htþ,
yk‚h ãtu™u «ftþ, Þt[wk «tý …tÚthe hu.
[hý0
¦

yt‚o…tufth • 39
 (33) nwk hðzwk Awk !
ZéÞtu ‚ð …tŒ, …tzw k Wh ËtŒ,
Ëqýu þU ™ ŒtŒ ? ytðtu ðnt÷t !
…tufthwk nwk ™tÚt ! „úntu þU ™ ntÚt !
ƒt¤ ÕÞtu ËtÚt, ðe™ðwk ðnt÷t !
ytÔÞtu ‚ð þýo, ¼÷u ytðtu {ýo,
™rn Atu z w k [ýo , Sð™÷t÷t !
«tÚtw O nw k ƒt¤, Atu Œe™ŒÞt¤,
r™s™tu fhe …t¤, Atu Wh ðnt÷t !
nw k hðzw k Aw k hk f , „hf Aw k …k f ,
‚t‚ ! ÕÞtu ykf, W„thtu ðnt÷t !
ƒt¤f {r‚{kŒ, VMÞtu Aw k nw k Vk Œ ,
ãtu ™ u yt™k Œ , ðe™ðw k ÃÞtht !
Wh ‚{u Äq … , zq ƒ ðtu hË fq … ,
fhtu r™s Y…, {t„w k ðnt÷t !
Atu hk f ytÄth, [Ztu ™ u ðnth,
fhtu Wh ÃÞth, ytðe ðnt÷t !
Wh hnu ¼t™, ‚¥ðu hnu ‚t™,
Úttô „w ÷ ‚t™, y…tu o ðnt÷t !
ƒt¤ ™t ‚tu ÷ , hk f þw k ƒtu ÷ ,
Wh ‚w s ¾tu ÷ , Þt[w k ðnt÷t !
Au Wh{tk ÃÞtË, fhòu {™ õÞtË,
ƒt¤ …q h tu ytþ, Sð™ÃÞtht !
¦
40 • yt‚o…tufth
 (34) yt‚o™tŒ
(Ä{o rð[thtu hu Äh Útfe, ‚S f…x ‚{t{-yu Zt¤)
…t÷ð …tÚthe ðe™ðwk, «¼w ! fhtu {™ ðtË. (xuf)
árü yk ‚ h Œtu Œe™™u , þfw k ™eh¾e nw k Y…,
¼tøÞ V¤u yt htk f ™tk , ÚttÞ Sð™ y™w Y ….
…t÷ð0
…h¾e þfwk ™ yt…™e ÷e÷t, fu{u …t{wk ™rn {t…,
ytí{ðk Œ ™ fhe nw k Z¤w k , …tztu At… ÓŒu yt….
…t÷ð0
Wh™t «tý …tÚthwk «¼w ! Œþo™ ŒE Xthtu ytk¾,
yýw Þ u yýw {tht ÓŒÞ{tk , «Ëthtu ™ u «u { …tk ¾ .
…t÷ð0
yÔÞõ‚ ‚tu Þ u ÔÞõ‚ þt ! {thu …t{ðt htÞ,
rs¿ttËw ƒt¤ ‚÷Ëe {hwk, fhtu f]‚tÚto, ©ehtÞ !
…t÷ð0
Ëu s rƒAtðw k ÓŒÞu Yze, Atk x e Ëw h r¼ nw k «u { ,
¼tð…w»… ðuhwk nwk hkf íÞtk, ytðtu ðe™ðwk Ähe hu’{.
…t÷ð0
®Ë[e f] … t{] ‚ Wh‚] » tt, rA…tðtu ™ u ! …tzw k ËtŒ,
ƒt¤ hkf™t Mðt{e ! Ëqýòu, Wh™t yu yt‚o™tŒ.
…t÷ð0
¦
yt‚o…tufth • 41
 (35) {qZ …h {nuh
(ft[ƒt-ft[ƒe™tu-Zt¤)
¼qÄh ! ¼÷tE fhe ™ òýwk, ¼s™ ‚thwk ‚t‚ !
-fk E ™ Útt‚w k Wh{tk {thu , yu ð e Au {the ò‚,
‚tuÞu «¼w ! ‚thtu nwk Awk, «¼tu ! ht¾su …tË{tk ‚wk.
ytðzu …qò yh[t fh‚tk, ftkE ™ ƒt¤™u ‚t‚ !
¼tð {¤u ™t ftkE {ws Whu, «u{u ™ ftkE ‚wk {tx,
«¼w ! yuðtu nwk y¿tt™e, f]…t fhe ÷u {™u ‚týe.
rðþt¤ rð[th-rððuf nwk «¼w ! Ë{swk ftkE ™ ƒt¤,
yð„wý „wý «¼w ! fI nwk ™ òýwk, {qh¾tu Auf nwk …t’ý,
«¼w ! ƒt… ! fhsu ŒÞt ‚wk, ƒtu÷tðsu ½uh {™u ‚wk.
Awk {nt{qZ {™u {nuh fhe™u, ¼ð™e ¼ez ‚wk ¼tk„,
y¬÷™t ytuÚt{eh™u nizu, f]…tÚte ÷u ¼„ðt™ !
‚™u ƒt… ! yux÷wk fnwk Awk, {thwk ft{ ËwÄthsu ‚wk.
¦

42 • yt‚o…tufth
 (36) ð[™ ‚tu …t¤tu
(Äeht ¼„‚™e ftVe)
ËnËú ðth ƒt¤ …tÞu hu, WhÚte Z¤e ™{u Au, «¼tu !
òýe þhýt„‚ yu ™ u hu , W„the ÷u yu ™ u , «¼tu !
ËnËú0
‘yÄ{{tk yÄ{ su …t…Þtur™, ©ØtÚte Ëuðu ‚™u, ™tÚt !
-…t{u …ht„r‚’ Au ftì÷ ‚thtu, ‚uÚte þwk ™Vx Awk, ™tÚt ?
Au ‚…ðt™wk nS þwk ƒtfe hu, fu ‚wk ™ð LÞt¤u Ët{wk ? «¼tu!
ËnËú0
Œwht[the {nt…t…e òu WhÚte, y™LÞ ¼tðu M‚ðu {™,
™ yð„wý ht¾u, ËtÄw ƒ™tðu, ©e{w¾u ðãt Atu ð[™,
‚tu yuðtu þtu „w™tu {thtu hu, fu ythtu ™t ytðu fu{u ? «¼tu !
ËnËú0
‚™u ƒÄtk f{o WhÚte Ë{…uo, ‚ws{tk …htÞý hne su s™,
yk ‚ hu Ÿzw k M‚ðu Au ‚u ™ u , zw ƒ tzu hËu ‚w k y™LÞ,
þwk yá~Þ ytzu ytðu hu ! õÞtk ËwÄe ‚u Ënuðwk ? «¼tu !
ËnËú0
su Ëf¤ Ä{tuo íÞsu ‚ws îthu, …tŒtkƒwsu Z¤u Au su s™,
‚wk ‚u™u ƒÄtk …t…Úte Atuztðu, ÓŒ ¼tðu Qý… nþu {™,
‚tu «„xtð «u{tÂø™ yuðtu hu, fu f{tuo ÚttÞu ¾t¾, «¼tu !
ËnËú0
¦
yt‚o…tufth • 43
 (37) ‚thtu s ytÄth
(Äeht ¼„‚™e ftVe)
ytÄth ‚thtu Äthe hu , M{hw k r™íÞ ni z u «¼tu !
ËŒið Œw:¾ ‚wk nh‚tu hu, òýe þtuæÞwk þhýwk «¼tu !
ytÄth0
f] … tárü rðý ƒt…™e nw k , fu { [÷ðw k ÔÞðnth ?
‚the ŒÞt rðý …¤ yuf …ý nwk, ™ ™¼e þfwk,‚wk Au ytÄth,
ÓŒu ‚u òýe ðe™ðwk hu, y™w„ún fhe ÷u ykf, «¼tu !
ytÄth0
‘rºt¼wð™ºtt‚t’ fnuðtÞ Au ‚wk, íÞtk y¬h{e yuf÷tu þwk nwk s,
fu htkf™tu fu{u …th ™ ytðu ? þwk fh{u Ënuðt™wk ÷ÏÞwk s ?
þhýt„‚ òýe {ws™u hu, ËŒt Ëk¼t¤e ÷u ‚wk, «¼tu !
ytÄth0
½ýt ¼ðtu ¼ú{ýt{tk ¼BÞtu nwk, f]…tÚte s„ÔÞtu ßÞtk ‚U ™tÚt !
Ÿzwk ¼t™ ÓŒÞu ‚U fhtÔÞwk, ntðtk þU ™ð Œu‚tu ‚wk ntÚt ?
ðe™ðe Ÿzwk {hwk Awk hu, htkf™e ðnthu Ätsu, «¼tu !
ytÄth0
…tŒth®ðŒu r™íÞ ™{w k Aw k , ÓŒÞu Ähe™u ‚thw k æÞt™,
yk ‚ h W{¤fu ¼tððtrhÚte …tŒ …¾t¤w k , ¼„ðt™ !
÷q¾e Ëqfe rŒ÷™e «tÚto™t hu, ©ðýu ‚wk Ähsu, «¼tu !
ytÄth0
¦
44 • yt‚o…tufth
 (38) …qhu…qhe ™t÷tÞfe
(Äeht ¼„‚™e ftVe)
Ëk Ë th{tÞtÚte ¼q ÷ w k hu , ¼ú t k r ‚{tk …q ý o zq ÷ w k , «¼w !
Au rðïtË ‚thtu Ët[tu hu, r[¥tuÚte ™t rðËthwk, «¼w !
ËkËth0
™ƒ¤e f]r‚™tu yuf ¾qýtu ™ Qýtu, {t„wk ût{t fu{ ? ™tÚt !
«er‚¼tðu r™¼tðe Œe™™u, nwk ðe™ðwk, fhsu ‚wk Ë™tÚt,
nwk ƒt¤™e ŒÞt òýe hu, yhS ÷usu æÞt™u, «¼w !
ËkËth0
Ëtütk„u «rý…t‚ fhe, «¼w ! ðe™ðwk rð™ÞÚte ™tÚt !
‚wk rðý õÞtkÞu Au ™ð ythtu, ‚wk …r‚‚™wk rð©t{ MÚtt™,
‚thtu s™ {ws™u òýe hu, Xuftýwk yu™wk …tz, «¼w !
ËkËth0
‚wk ˽¤e f]r‚ …è±æï™e r™nt¤wk, Au Ë{ût Ëtûte {nuþ,
þhýt„‚™tu r™Þk‚t «¼w ! ‚wk, þwk fnwk ‚™u nwk rðþu»t ?
nwk, rþþw, ÷ze™u {t„wk hu, ½x‚wk ‚u™u yt…, «¼w !
ËkËth0
fÕÞtý, þw¼, rn‚, htkf™wk su Au, ‚wk òýu ‚u …qýo he‚,
òÛÞu y òÛÞu Œtu h ðþu ËeÄtu , rðïtË Au ¼÷e he‚,
‚uÚte Ÿzwk ÓŒ «tÚtwO hu, Ëk¼t¤e ÷usu {ws™u, «¼tu !
ËkËth0
nhr™þ, nh½ze Þkºte hne ‚wk, yt Þkºt …¤…¤, ™tÚt !
-Œtu h ðe Ät{u ÷E ssu ‚w k , ðe™ðw k òu z e ƒu W ntÚt,
rðïtËu hÌttu su ð¤„e hu, ‚u ƒt¤ Ët{wk òusu, «¼tu !
ËkËth0
¦
yt‚o…tufth • 45
 (39) ‚thu [hýf{¤u
(„Í÷)
[hýf{¤u Z¤e ‚thu, Sð™ {thwk ðe‚ððwk Au. (xuf)
Sð™™e „z{Út÷ fuðe ! rðþu ‚u rŒ™ rð‚tðwk nwk,
W…trÄ fI ƒeS ™z‚tk , ‚™u Ÿzw k M‚ðw k Aw k nw k .
[hýf{¤u0
ƒ™ððw k …q h w k {thu Au , «¼w S ! Þk º t yt ‚thw k ,
[÷tÔÞw k ‚u …Ae ‚thw k sþu yt„u …Útu RåAâw k .
[hýf{¤u0
[÷ðsu {t„o ‚u {w s ™u ƒesu {thu ™Úte òðw k ,
ÓŒÞ yu ÷ûÞ{tk ht¾e, «¼tu ! ytÔÞtu Awk þhýu nwk.
[hýf{¤u0
¦

46 • yt‚o…tufth
 (40) f]…t™e Ëðo þÂõ‚
(„Í÷)
ÓŒÞ{tk òu Ähu {ws™u, ƒÄu ‚ws ËntÞ r™ùu Au. (xuf)
„{u ‚u ð t ¼÷u Atu ™ u , ÓŒÞ{tk ½t …zu ¼thu ,
Ënu ð t Ëßs nw k Q¼tu , «‚t…u «u { ™u ‚thu .
ÓŒÞ{tk0
yfÚt ƒ¤ «u { {tk ‚tht, ™ su ™ tu Ët{™tu ftu Ú te
-ÚtE þfþu s„u, ƒt…w ! hÌttu r™®ù‚ nwk ‚uÚte.
ÓŒÞ{tk0
«¼tu ! ‚ws «u{ ¾U[u Au, ËŒt ‚the «r‚ {ws™u,
nðu ‚tft‚ ftu ™ e Au , {™u …Út htu f e þfðt™u ?
ÓŒÞ{tk0
Q¼u÷t …ntz Atu …Út{tk, MVwÞwO ™ð òu{ ÓŒÞu Au,
Qze ytu ¤ k „ ðt™u ‚u , ntðtk ®n{‚ …q h e hu ’ Au .
ÓŒÞ{tk0
f]…t òu {tºt ‚the ntu, ƒeòk™u …ntU[e ð¤ðt™u,
…zeþ …qhtu nwk ‚tu, ƒt…w ! ÓŒÞ{tk òu Ähu {ws™u.
ÓŒÞ{tk0
¦

yt‚o…tufth • 47
 (41) niÞt™e yt„
(„Í÷)
ÓŒÞ{tk yt„ su ƒ¤‚e, ƒwÍtðwk þe he‚u «¼w ! nwk ? (xuf)
ÓŒÞ{tk yt„ su ƒ¤‚e, ƒwÍtðwk þe he‚u «¼w ! nwk ?
sýtðwk ‚u «¼w ! ftu™u ? ™Úte ftuE Mðs™ {thwk.
ÓŒÞ{tk0
swŒt yt ŒŒo™e ftu™u, ™Úte „{ yt s„u, ƒt…w !
s„u ™t ftuE MÚt¤ yuðwk, ðht¤tu ßÞtk sE ftZwk.
ÓŒÞ{tk0
rƒzt‚tk ™u rþzt‚tk nwk, rŒðË ßÞ{íÞ{ rð‚tðwk Awk,
‚{t[tu {the™u {tu Z w k , Vhw k Aw k ht¾e ht‚w k nw k .
ÓŒÞ{tk0
Út‚e su ðu Œ ™t ¼thu , {™u nw k yu f ÷tu òýw k ,
Äehs ÓŒÞu ™Úte {ws™u, ƒeò ftu™u nwk ƒtu÷tðwk ?
ÓŒÞ{tk0
Ëne Ëne™u «¼w ! {thwk, ƒLÞwk Au yt ÓŒÞ yt¤wk,
ÓŒÞ ‚thw k s Au ‚u Ú te, Ënu ð tÞu «¼w ! ˽¤w k .
ÓŒÞ{tk0

48 • yt‚o…tufth
 (42) nt{ ò‚tk Ëk¼t¤ {the ht¾su hu !
(÷t÷ ! ðnthu ytðu ‚tu ðnu÷tu ytðsu hu,
ËtÚtu rºtf{ Atu„t¤t™u ÷tðsu hu-yu Zt¤)
nu ™tÚt ! ðnthu ytðu ‚tu ðnu÷tu ytðsu hu,
¾he yýe™u ðu ¤ u Œtu z e ytðsu hu . ™tÚt !
yt„ ÷t„þu ™u Ëðo ¼M{ ÚtE sþu hu,
…Ae fq ð tu ¾tu Œ tðu Ú te þw k Útþu hu ? ™tÚt !
htu „ ÚttÞu ™u htu „ e {hðt …zu hu ,
{q y t fu z u Œðt™tu þtu ¾… Au hu ? ™tÚt !
[tu h ytðþu ™u Ëðo {t÷ ÷E sþu hu ,
…Ae Œeðtu ˤ„tÔÞtÚte þw k Útþu hu ? ™tÚt !
…t¤ ‚q x þu ™u …týe ‚tu ðne sþu hu ,
…Ae ƒk Ä ƒtk Ä u Ú te þw k Útþu hu ? ™tÚt !
Ät™ ðtðu ™u ð»tto ytðu ™rn hu ,
‚t… ÷t„u ™u ƒe ‚tu ƒ¤e sþu hu ? ™tÚt !
‚÷… ÷t„u ™u ËtÄ™ ™rn {¤u hu ,
yu ð tu ytÔÞtu yðËh yu ¤ u sþu hu . ™tÚt !
‚hË ÷t„u ™u fk X «tý ytðþu hu ,
…týe {¤u ™t, SÔÞw k yV¤ sþu hu . ™tÚt !
ftu E …k Ú te y½tu h sk „ ÷ rðþu hu ,
hM‚t rð™t ¼q ÷ tu yxðE {hu hu . ™tÚt !
yt‚o…tufth • 49
…k Ú t ÷tk ƒ tu y™u {w ~ fu ÷ Au hu ,
ËtÚte y™w ¼ ðe ™t ftu E ËtÚt{tk hu . ™tÚt !
hM‚u ò‚tk fŒt[ hý ytðþu hu ,
nt{ ntheþ ™u ®n{‚ ¾q x þu hu . ™tÚt !
¼tÚtw k ¾q x þu ™u …týe ™rn nþu hu ,
…Ae {] „ s¤tu fI f ÷÷[tðþu hu . ™tÚt !
{¤u …tu ‚ t™w k ƒ¤ {w s {tk ™rn hu ,
ƒw r Ø Ëth yËth òu þ u ™rn hu . ™tÚt !
™tÚt ! ËntÞ òu ‚u ðu ¤ ™rn fhu hu ,
…Ae ‚hðt™u W…tÞ ™rn hnu hu . ™tÚt !
{txu Ëtk ¼ ¤e rð™k ‚ e yt ŒtË™e hu ,
nt{ ò‚tk Ëk ¼ t¤ {the ht¾su hu . ™tÚt !

50 • yt‚o…tufth
 (43) Œtu yuðwk yk‚™wk Œt™
(Ä{o rð[thtu hu Äh Útfe ‚S f…x ‚{t{-yu Zt¤)
f]»ý ! f]…tr™rÄ ! ðe™ðwk, Wh ÕÞtu, ƒnw ÚtÞwk, ƒt¤. (xuf)
þhý …zâtu [hýu, nrh ! Ëqýtu yhS ntu ƒt… !
Œe™ŒÞt¤ ! ŒÞtr™rÄ ! Ík ¾ u ƒt¤ ÕÞtu yt….
f]»ý0
[hý™e ËntÞ Œu htkf™u, ƒeS ytuÚt ™ ™tÚt !
‚ws rð™t ftu™e …tË nwk ƒt¤ {t„wk fI ? ‚t‚ !
f]»ý0
ƒt¤™u y¼ÞŒt™ yt…‚tk, ð¤u ‚{™u þtu …t’z ?
Wh M{he [tnw k [hý™u , …q h tu yu {w s ÷tz.
f]»ý0
nizu [tk…e ƒt¤ ! ‚U fŒe, ™Úte Œt¾ÔÞwk ðnt÷,
{eXwk y{e¼ÞwO ™ð [qBÞtu, ðe™ðe {hwk, òu ! ƒt¤.
f]»ý0
WhÚte ËkƒkÄ Atuzâtu Ëðo™tu, y…tuo MðY…™wk ¿tt™,
{t„ðt™wk Vhe Vhe ™t hnu, Œtu yuðwk yk‚™wk Œt™.
f]»ý0
¦

yt‚o…tufth • 51
 (44) Ët[wk Ë„…ý
(Ä{o rð[thtu hu Äh Útfe ‚S f…x ‚{t{-yu Zt¤)
f]»ý ! f]…tr™rÄ ! ðe™ðwk, «u{u ÷tu™u ƒt¤ ¼t¤. (xuf)
‚{Úte ðu „ ¤tu …hŒu þ nw k , ðu X e füu ftZw k rŒ™,
M™unu ÍkÏÞt fhwk rŒ÷ nwk, ‚tuÞu hntu fu{ r¼L™ ?
f]»ý0
Ët[wk Ë„…ý Mðt{e ! Wh™wk, ¼tðu y™w¼ÔÞwk …tŒ,
Auz÷tu Atu„t¤t nðu þU {qfwk ? …Œ{tk ht¾tu r[hft¤.
f]»ý0
Ëw¾™t Ët„h ðu„¤u hÌtu, ÷tÄu Wh õÞtkÚte Ëw¾ ?
ðe™ðe ðe™ðe Úttfw k nw k ‚™u , Vu z ðt fnw k Œw : ¾.
f]»ý0
r™¼oÞ …zâtu Awk ƒt¤ nwk, ™t¾e ‚ð rþh ¼th,
Ë{Œþeo ™t{ ‚tnhw k , fhtu [tne Wh …th.
f]»ý0
¦

52 • yt‚o…tufth
 (45) rð™k‚e
({the ™tz ‚{thu ntÚt nrh ! Ëk¼t¤òu hu !-yu Zt¤)
nrh ! nw k ðe™ðw k yk f u ÷E™u ƒt¤™u «u { Úte hu ,
{eXwk y{e¼ÞwO [q{e ÄLÞ fhtu™u ¼tðÚte hu.
nrh ! nwk0
yÄ{ WØthý fntðtu ©enrh ! {qZ yÄ{‚h {wsÚte ftu ™rn,
f]…t fhe ÕÞtu W„the, «tÚtwO nwk fh„he hu.
nrh ! nwk0
™thtÞý™wk Y… ™ òÛÞwk, yðh rð»tÞ{tk {™ ÷…xtýwk,
ytðþu yt…™wk ‚tÛÞwk, ht¾tu [hýu nrh ! hu.
nrh ! nwk0
ƒt¤f nwk {r‚{kŒ «¼w ! Aw k , Œw „ w o ý tu Ú te ¼hu ÷ tu nw k Aw k ,
«er‚ n¬u nwk ðe™ðwk Awk, ÓŒu ðËòu nrh ! hu.
nrh ! nwk0
ðthuðthu ð¤e ðe™ðwk rð¼w ! ƒnw fÌtu {tU½tu þwk Út‚tu ‚wk ?
rVxtze Œ¤Œh Œu ‚wk, ¼tð «eAe nrh ! hu.
nrh ! nwk0
ytþt Wh Ähe Ähýe ZéÞtu Awk, ‘Œu þt¾ ӌޒnwk ðe™ðe {hwk Awk,
rðïtËu yu nwk Sðwk Awk, r™{kºtwk nu‚Úte hu.
nrh ! nwk0
¦

yt‚o…tufth • 53
 (46) xtZf ðt¤tu
(hu ! rþh Ëtxu ™xðh™u ðheyu-yu Zt¤)
hu ! nrh ! ntðtk niÞu xtZf ðt¤tu,
fu rð™r‚ Œe™™e Wh Äthtu ,
hu ! nrh ! ntðtk niÞu xtZf ðt¤tu. (xuf)
hu ! nrh ! fh„he, fh„he fneyu,
hu ! ÔÞÚtt yk‚hu ‚u õÞ{ Ëneyu,
fu nrh ! ‚{ rðý òu ! {heyu. hu ! nrh !0
hu ! ŒÞt Œt{tu Œ h ! rŒ÷ Œt¾e,
hu ! y{eárü htk f ™e …h ™t¾e,
fu Wh ÕÞtu, rhƒtô ‚{ …t¾e. hu ! nrh !0
hu ! ™ð ËnuðtÞwk íÞthu {U ¼tÏÞwk,
hu ! ‚™, {™, Ä™ ðthe ™tÏÞwk,
fu ‚tuÞu f]…t{]‚ ™ð [tÏÞwk. hu ! nrh !0
hu ! nrh rðý yk‚h ™ð ÷neyu,
hu ! fnu ð tÞu ™ð, ŒtÍe {heyu ,
fu nrh ! y{u þh{u {he sEyu. hu ! nrh !0
hu ! ût{t fhòu nrh ! ð¤e ƒtu÷wk,
hu ! ™ð hu’ðtÞu íÞthu rŒ÷ ¾tu÷wk,
fu nrh ! þU ‚wk Œw:¾ ŒE™u ‚tu÷wk ? hu ! nrh !0
¦

54 • yt‚o…tufth
 (47) f{o™tu s Œtu»t
({the ™tz ‚{thu ntÚt nrh ! Ëk¼t¤òu hu !-yu Zt¤)
f]»ý ! f]…tr™rÄ ! ÷¤e ÷¤e ðe™ðwk, ƒt¤ nwk fh„he hu,
«tÚtO nwk ƒt¤, Atu Œe™ŒÞt¤, «u{u …t¤tu nrh ! hu.
f]»ý0
þhý …zâtu Au ƒt¤f ‚thtu, [tÌt ‚tu {thtu fu W„thtu,
Útþu ÷ðthtu Vtu„x {thtu ? Sðwk nwk füÚte hu.
f]»ý0
«u{ nrh ! Wh ‚U «„xtÔÞtu, ™xðh ! {thu {™ ‚wk ¼tÔÞtu,
‚tuÞ ™ {thtu Œtðtu VtÔÞtu, nwk {hwk Íqhe hu.
f]»ý0
Œtu»t ftZwk ™ð nwk Œ…oý™tu, ðtkf nþu {ws f{o fXý™tu,
‚tuÞu ƒt¤ nwk òýe r™s™tu, W„thtu f{oÚte hu.
f]»ý0
Œe™ Œþt™u {ws ™ ÷ntu þwk ? ÚtE yk‚Þto{e Œqh hntu þwk ?
Œtuztu ™t ftk rn‚ fhðt þwk ? «tÚtwO «u{Úte hu.
f]»ý0
‚t‚ ÚtE þU {ws™u ‚tu÷tu ? fh„hwk ‚tuÞu þU ™ð ƒtu÷tu ?
ytýe ŒÞt ™u niÞwk ¾tu÷tu, ÓŒ ÷tu nu‚Úte hu.
f]»ý0
¦
yt‚o…tufth • 55
 (48) Œw:¾Œ «er‚Œtuhe
({the ™tz ‚{thu ntÚt nrh ! Ëk¼t¤òu hu-yu Zt¤)
ntðtk nŒ ÚtE ƒt¤ ™ ‚tu ÷ tu , ðe™ðw k Whu hu ,
Œw:¾Œ Au «er‚Œtuhe ‚the, rŒ÷ ™ð õÞtkÞu Xhu hu.
ntðtk0
‚ð ytÄthu Sð™ rð‚tðwk, ‚ws ntÚtu Au yu Œw¾ Vexðwk,
{thu [hýf{¤{tk {exðwk, ŒÞt Wh ÷tðsu hu.
ntðtk0
õÞtk sE™u nrh ! {thu Xhðwk ? ËqÍ …zu ™ð Wh þwk fhðwk,
‚thu ykfu ƒt¤™u h{ðwk, ytþ {ws …qhsu hu.
ntðtk0
ƒt¤ A‚tk þwk {™u rðËthtu ? ‚ws rðý {thtu õÞtkÞ ™ ythtu,
ŒÞt fhe™u {™u W„thtu, ƒt¤ fh„he Íqhu hu.
ntðtk0
ƒtS ˽¤e Œqh hne Œu¾tu, ƒt¤…ezt ‚tu þU ™ð …u¾tu ?
Au yk‚h yt QXâtu ‚ý¾tu, y{es¤ Atkxsu hu.
ntðtk0
÷÷[tðe þU Œqh ¾Ëe òytu ? …ezt{tk þwk {týtu ÷ntðtu ?
ðÄw ™rn ƒt¤ Ë‚tðtu, Y… rVxtzsu hu.
ntðtk0
¦

56 • yt‚o…tufth
 (49) yuf s ðtkA™t
(„Í÷)
[hýf{¤u Z¤wk ‚thu, ™ ƒeS ðtkA™t {™ Au. (xuf)
«¼wS ! «u{{tk ‚tht, Ë‚‚ {™ {ø™ {ws hu’òu !
ËŒtÞu ®[‚ð™u ‚tht, «¼w ! {™ ÷e™ {ws hu’òu !
[hýf{¤u0
«¼wS ! ¼tð™t ò„tu ! ™ QXtu ƒeswk fI {™{tk !
M{hý ‚thwk Út‚wk hu’òu, …¤u…¤ {tnht rŒ÷{tk !
[hýf{¤u0
«¼w ! ‚tht rð™t ƒeò, rð[thtu r[¥t ™ð Úttòu !
Ë{…oý ÚtE …qhwk {thwk, swŒwk yÂM‚íð {ws {exòu !
[hýf{¤u0
Ë{…o ý ™e ‚{L™t{tk , «¼w ! Ëðo M ð ¼w ÷ tòu !
¼w÷tòu ò‚ …ý {the, M{hý{tk {tºt ‚wk hu’òu !
[hýf{¤u0
‚™u yu «tÚto ™ t {the, «¼w ! {tøÞw k {™u Œu s u ,
[hýf{¤u Z¤w k ‚thu , ™ ƒeS ðtk A ™t {™ Au .
[hýf{¤u0
¦

yt‚o…tufth • 57
 (50) ÷usu ¼÷t ! fI ¾ƒh ‚wk
(nrh„e‚)
nu ‚t‚ ! yuðt ƒt¤™e ÷usu ¼÷t ! fI ¾ƒh ‚wk. (xuf)
rŒ÷{tk Út‚e {qkÍðý ƒÄe, ‚tht rð™t ftu™u fnwk ?
su { tk „ýu ‚u { tk {™u Au , yu f ÷tu ™u yu f ‚w k .
nu ‚t‚ !0
[hýf{¤u ‚tnhu , rŒ÷™e ðht¤tu ftZw k nw k ,
r™íÞ™w k yu ft{ {thw k , «¼w ! ‚™u s Ëw ý tððw k .
nu ‚t‚ !0
Atu™u ¼÷u ™t Ëtk¼¤u, y{eárü Atu ™t ‚wk fhu,
‚tu Þ u ™ Atu z tþu nw k Ú te, yt¤tu x ðw k ‚w s …Œ …hu .
nu ‚t‚ !0
Atu ntMÞ ‚wk ™ð ðuhþu, …ý ÷t‚ òu {thu fŒt,
‚tu Þ u fheþ «u { u M{Þto , ‚w s ™t{ ÃÞthw k Ëðo Œ t.
nu ‚t‚ !0
¦

58 • yt‚o…tufth
 (51) ƒt¤™tu …wfth
(Äeht ¼„‚™e ftVe)
ƒt¤ ‚™u …tufthu hu, hu’òu {the ËntÞu «¼w ! (xuf)
½qkxýeyu ßÞtk þeÏÞtu [t÷ðt, …z‚tu yt¾z‚tu nwk ‚t‚ !
{™u ðt„‚tk …Útu fŒe nwk, òuô Awk ‚the ¼ýe ™tÚt !
ytþhtu ƒt¤™tu {t™tu hu, yuðtu {thu ‚wk yuf, «¼tu !
ƒt¤0
{™{tk ntUþ ½ýe Au {ws™u, …ntU[e sðt™u {ws Xt{,
Ëk„e ƒtÄf {r¤Þt {ws™u, ƒ™tðu {™u ‚u ƒuVt{,
yÚtztðe {thu {ws™u hu, ƒ‚tðe «¼w ! htn ŸÄtu.
ƒt¤0
ßÞtk íÞtk ƒt¤™wk {™ ÷tu¼tÞu, ‚tuÞu Ähwk ‚ws{tk r[¥t,
r™íÞ ™ðe {Útt{ý Útt‚tk, Úttu¼e rð[thwk ™ðe he‚,
ßÞtk íÞtk yu{ fhe™u hu, ¼hwk Awk z„ Äe{u, «¼tu !
ƒt¤0
Úttfe ò‚tk rðËt{tu ÷ô nwk, Ëk½hwk ™ðwk ƒ¤, ‚t‚ !
‘Auf „r¤Þwk ÚtE ƒuËe sðt‚tk, [÷tðþu „úne {ws ntÚt’,
¼htuËtu yuðtu Ÿztu hu, niÞu {thu ‚thtu, «¼tu !
ƒt¤0
¦

yt‚o…tufth • 59
 (52) xt¤tu Wh¼uŒ ‚t‚ !
(Ä{o rð[thtu hu Äh Útfe ‚S f…x ‚{t{-yu Zt¤)
f]»ý ! f]…tr™rÄ ! ðe™ðwk, h¾u {qftu {ws ntÚt. (xuf)
™h‚™ W¥t{ ytÞw yt, yu ¤ u ðne òÞ ™tÚt !
Wîu „ Wh ËÌttu ™t s‚tu , ‚u Ú te …tzw k Aw k ËtŒ. f] » ý0
Ëðo ËtÄ™Y… htk f ™u , nrh ! Au ‚{ …tŒ,
Ëth yðh ™ð òýwk nwk, …zâtu þhýu ‚ws ‚t‚! f]»ý0
¼tðtu MVw h u ÓŒÞu Ÿzt, yk ‚ h Œu ‚ð Ët¾,
hkf™tk ¼tøÞ ytzu ™zâtk, ðe™ðwk, ÷ts ‚wk ht¾. f]»ý0
yk ‚ h y™w ¼ ð rŒ÷™tu W…òðu ™rn Ëw ¾ ,
fu þ ð ! fhw ý t fÞto rð™t, Vexu ™ð Wh Œw : ¾. f] » ý0
‚¥ðu ‚t™ hnu ËŒt, Wh{tk hnu ‚ð ¼t™,
niÞt™e „tkX ‚tu ¿tt™Úte, „¤u, fhtu f]…t yu ‚t‚ ! f]»ý0
r™ð] r ¥t {™ Xh‚e ™rn, «ð] r ¥t{tk þe ntÞ !
õÞtkÞu Xhwk ™rn Œe™ nwk, þU ŒtŒ ÷u ™ð htÞ ? f]»ý0
˽¤e r¢Þtytu nrh ! …zu , ƒk Ä Wh{tk ™tÚt !
¿tt™ yt…tu y t… Q…su , fhðw k ‚u ‚w s ntÚt ! f] » ý0
f]»ý ! f]…tr™rÄ ! ðe™ðwk, ƒt¤ ‚thtu nwk ™tÚt !
ÓŒÞu ðËe ntðtk htk f ™u , xt¤tu Wh¼u Œ ‚t‚. f] » ý0
¦

60 • yt‚o…tufth
 (53) ÷„™e
(„Í÷)
{™u ‚tu {tºt ƒË ÷„™e, ƒ™ððt {ws ‚™u ÃÞtht. (xuf)
«¼tu ! ytþt r{÷™fuhe, ÓŒÞ{tk QŠ{ytu s„ðu,
{™u Œu [u ‚ ™tþÂõ‚, y™u …w h w » ttÚto { tk [„ðu .
{™u ‚tu0
™Œe ßÞ{ ðnuý Sð™™wk, ËŒt ‚the «r‚ ðntðt,
„¤e òðt™u ‚w s [hýu , {™u ‚÷Ëtx ni Þ t{tk .
{™u ‚tu0
‚÷Ëðwk ‚™{™txu ‚u, Sð™™tu yuf þtu ÷ntðtu !
A‚tk ™t sk… ð¤ðt Œu, yÄqhe ytþ™tk MðÙtu.
{™u ‚tu0
«¼tu ! ftk {qÕÞ ykftðu ? fËtuxeyu [Ztðu ftk ?
¼÷u ! ‚u …ý {wƒthf ntu, ‚wkÚte ¼thu ðÄw fkE ™t.
{™u ‚tu0
Sð™ Atu™u ¾…e ò‚wk, «¼tu ! yu Þí™{tk {tht,
{™u ‚tu {tºt ƒË ÷„™e, ƒ™ððt {ws ‚™u ÃÞtht !
{™u ‚tu0
¦

yt‚o…tufth • 61
 (54) Œw:¾ Ënuðt™e ‚iÞthe
(÷tðýe)
÷¤e ÷¤e nw k r™íÞu fhw k , «tÚto ™ t ‚the,
«tÚto™t ‚the,
nrh ! ftk ™ Ëqý‚tu ŒtŒ, htkf™e {the ?
nrh ! {™ ÷tðe fkE Œtu»t, htu»t ™ð fhþtu,
htu»t ™ð fhþtu,
òýe nrh ! r™s™tu ƒt¤, «u{ Wh Ähþtu.
fh òu z e ÷t„w k Aw k …tÞ, nw k ƒt¤ y™tÚt,
nwk ƒt¤ y™tÚt,
fhwýt¤w ! f]…t fhe ‚t‚ ! {qftu rþh ntÚt.
yýw yýw { tk [u ‚ ™Y…, ÔÞt Atu yt…,
ÔÞt Atu yt…,
fh„he nw k ðe™ðw k ‚u { , ÓŒu ðËtu yt….
yk ‚ Þto { e ðËu ÷ t ‚t‚ ! òýtu Wh {{o ,
òýtu Wh {{o,
õÞ{ Œqh fhtu ™ð ŒŒo ? …ntýu fqxwk f{o.
{w ¾ zw k ðtk f w k , õÞtk ftZw k , Œtu » t Œ…o ý ™tu ?
Œtu»t Œ…oý™tu ?
yuðtu Awk nwk {q¾tuo ‚tuÞ, fhwk n¬ r™s™tu.

62 • yt‚o…tufth
su fnw k {thu ‚w k yt…, Ëðo { nª ‚t‚ !
Ëðo{nª ‚t‚ !
nðu Wh ÷tu ™ u yt ƒt¤, ft™u Ähe ðt‚.
nrh ! ytðe îth ‚ws ƒt¤, fh„he ðe™ðwk,
fh„he ðe™ðwk,
™ð [hýÚte fhþtu Œq h ,yu s ƒË {t„w k .
Ënw Œw : ¾ ntU þ u nw k Ëneþ, «u { ð»tto ð w k ,
«u{ ð»ttoðwk,
nrh ! {™ Vtðu ‚u fhtu, fkE ™rn ƒƒzwk.
yr¼÷t»t hk f nw k Ähw k , [hý™u [q { ðt,
[hý™u [q{ðt,
ðe™ðwk ytðtu Wh ! ‚t‚ ! ftuz {ws …qhðt.
¦

yt‚o…tufth • 63
 (55) ‚÷Ëtx
(hu ! rþh Ëtxu ™xðh™u ðheyu-yu Zt¤)
hu ! ™rn {q f w k Au z ÷tu Atu „ t¤t !
fu ðhe [q f e yh…e nw k ðh{t¤t,
hu ! ™rn {qfwk Auz÷tu Atu„t¤t ! hu ! ™rn0
hu ! «u { ™e …eXe rŒ÷ [tu ¤ e,
hu ! ©Øt-yk s ™ ™u ý u ytk S ,
fu ƒ™e yt‚wh ¼uxðt ð™{t¤e. hu ! ™rn0
hu ! ‚týtðtýt ytÄthu ƒ™ÔÞw k ,
hu ! ¼Âõ‚{tk ‚hƒtu¤ fhe hkøÞwk,
fu yu ð w k …t™u ‚ h «¼w ™ w k …nu Þ w O . hu ! ™rn0
hu ! nrh yk ‚ h W{¤ftu ytýe,
hu ! ™ti ‚ { ¼tðtu ÓŒ s„ðe,
fu ƒtkæÞwk {tun™™wk {ªZ¤ {tune. hu ! ™rn0
hu ! rð[th „tkÄeztu ƒnw ðe™ðe,
hu ! rððu f ÓŒu Ú te {U ytýe,
fu ði h tøÞ fk f ýu f] » ý ðhe. hu ! ™rn0
hu ! [q z „h »txT Ë k … r¥t ½hÚte,
hu ! ‚eðú t ftk û tt [q z ÷tu …nu h e,
fu ðh yrð[¤ Ëk„ «e‚ òuze. hu ! ™rn0
hu ! ÓŒÞ ðtrxftÚte {U [q x e,

64 • yt‚o…tufth
hu ! ¼tð…w » …tu ™ e nu ‚ u ƒtk Ä e,
fu ðh{t¤t rðê÷„ú e ð y…eo . hu ! ™rn0
hu ! òuze y¾kz ðh™e {u¤ðe,
hu ! …eðt [hýt{]‚ ytþ Ähe,
fu nðu ‚hAtuze õÞtk òþtu? nrh! hu ! ™rn0
þwk yk‚h ¼tðtu ™rn «eAþu ?
þwk ‚™u ðhe ‚tuÞ hzðwk …zþu ?
fu Wh ‚÷Ëwk nwk õÞthu {¤þu ? hu ! ™rn0
¦

yt‚o…tufth • 65
 (56) {q¤ ËtÚtu s «e‚
(hu ! rþh Ëtxu ™xðh™u ðheyu-yu Zt¤)
hu ! ftuE ™ {éÞwk hu Mðs™ {thwk,
fu Xhe ßÞtk fhwk n¤ðwk rŒ÷ {thwk. hu ! ftuE0
hu ! Mðs™ W…h «er‚ su Ztu¤wk,
‚u ÔÞÚto s‚e, hnu þU ¼tu¤wk ?
fu ftuEyu ™ rŒ÷Úte rŒ÷ {u¤ÔÞwk. hu ! ftuE0
hu ! yk ‚ h¼tð MVw h u rŒ÷{tk ,
hu ! M™une ftsu su Ÿzt {™{tk,
fu y™w¼ÔÞwk, òuÞwk ™t ðnt÷ ftuE{tk. hu ! ftuE0
hu ! fu{ Wh yuf fhe™u hneyu !
hu ! yk‚hu swŒtE ™ð „ýeyu !
fu Sð‚tk ‚tu ‚u ð w k ™ rsðtÞu . hu ! ftu E 0
hu ! …z½tu ™ «u{‚ýtu õÞtkÞ …z‚tu,
hu ! fhðt yt rŒ÷ yuf ƒnw fh‚tu,
fu õÞtkÞu ™ rŒ÷ {éÞwk, {he {Út‚tu. hu ! ftuE0
hu ! hzthtu¤ fhe ËtŒ nwk …tzwk,
hu ! rŒ÷™t [qht fhe nwk ðe™ðwk,
fu Œtu ËqÍ ÓŒ {thu þwk fhðwk ? hu ! ftuE0
þwk M™un™e ðt‚tu sqXe …zþu ?
þwk Wh ftu™tu «u{ ™t fŒe {¤þu ?
fu rŒ÷ ‚tu ðýtE yuf ™t ƒ™þu ? hu ! ftuE0
hu ! ð]ût™t {q¤{tk s¤ ®Ë[tu,
su {¤u …t™u …t™u ‚u Wh «eAtu,
fu ‚u{ Útt‚tk hË {¤u Wh …tAtu. hu ! ftuE0
¦
66 • yt‚o…tufth
 (57) ntðtk AuÕ÷tu r™ft÷ Œu ‚wk
(ft[ƒt-ft[ƒe™tu Zt¤)
«¼w ! ft™u yhs Äh ‚wk, ntðtk AuÕ÷tu r™ft÷ Œu ‚wk.
‚wk yt …xk‚htu …tze Œu ‚tuze, ¼tk„™e «¼w ! ƒt… !
yr‚ Ëqû{Œþof ytk¾ {™u ‚wk, f]…t fhe «¼w ! yt… ,
ŒÞt yux÷e «¼w ! fh ‚wk, ƒeswk ™ð Þt[wk fþwk nwk.
y™w ¼ ÔÞtu Au ‚thtu ¼htu Ë tu , ÓŒÞu ðthk ð th,
Au z tu „ú n e ‚thtu , y©w ™Þýu , ‚™u fhw k …tu f th,
ft™u ŒŒo ðt‚ ‚wk Ähsu, «¼w ! ƒt¤™u nizu ÷usu.
‚wk {thtu Awk ‚uÚte ‚the f™u, fhwk {t„ýe ‚wk yt…,
ƒt¤™u ƒt…u fŒe ‚hAtu z âtu s„u òÛÞw k õÞtk Þ ?
‚thtu «¼w ! ytþhtu ¼thu, ht¾u {™u õÞtk ËwÄe ¼thu ?
r™htþt{tk ÷t¾tu ðth zqçÞtu nwk, íÞtk ‚U …fze ƒtkÞ,
W…h ƒt¤™u ‚U ytÛÞtu Au, Ëðu¤t ŒE™u ËntÞ,
«¼w ! ft™u yhs Äh ‚wk, ntðtk AuÕ÷tu r™ft÷ Œu ‚wk.
‚uÚte ƒt… ! nwk Sðwk Awk, ntðtk AuÕ÷tu r™ft÷ Œu ‚wk.
¦

yt‚o…tufth • 67
 (58) «¼w ! ÷u™e Ëtuz{tk ‚the
(ft[ƒt-ft[ƒe™tu Zt¤)
‚the «¼w ! nwk …tË ytÔÞtu Awk, ht¾e Wh{tk ytþ,
‚thtu fuztu nwk fu{u ™ {qfwk, ‚wk þwk rðËthu ŒtË ?
¾tu¤t{tk «¼w ! h{ðwk Au, …qht Ëw¾{tk zqƒðwk Au.
™Úte {wft‚e ÷t÷[ ‚the, ‚uÚte nwk ƒƒzwk ™tÚt !
ËnuðtÞ, hu’ðtÞ fu{u ™ Wh{tk, f]…t fhe ÷u ƒtÚt,
«¼w ! fh ðtkA™t …qhe, nwk ƒt¤ «¼w ! {hwk Íqhe.
yðkf* ÚtE nwk yt{ hzwk Awk, {the ðu¤tyu, ™tÚt !
™„wýtu yt{ þt™u ‚wk ÚttÞu ? ðÄw fnwk þwk ƒt¤ ?
{tøÞwk ™ {¤u ‚uÚte fu’‚tu, h¾u ! «¼w ! heË ‚wk Äh‚tu.
{eXwk fhe ƒt… ! ƒt¤™wk {t™su, fzðwk ð¾ su ðuý,
nu‚™tk ð[™ yu Wh òýe, fhsu {tV ‚wk fu’ý.
ŒŒeo ßÞthu ŒŒo …tufthu, «¼w ! ƒt… ! {hze þU {thu ?
ŒÞt ytýe ƒt¤™e {the, «¼w ! ÷u™e Ëtuz{tk ‚the.
¦

*
ðtkfwk ™rn yuðwk
68 • yt‚o…tufth
 (59) ÷ts ‚tu nrh™t ntÚt{tk
(Äeht ¼„‚™e ftVe)
…tŒth®ðŒu nrh™t hu ! {q f u ƒt¤ þeþ, «¼w !
nhr™þ ¼s™ M‚ð™{tk hu, {™ð]r¥t ÂMÚth ht¾, «¼w !
…tŒth®ðŒu0
‚wk rðý «¼w ! ™Úte ftu ºtt‚t, ‚wk s r…‚t, ‚wk s {t‚,
‚thu ¼htuËu ÓŒnt{ ht¾wk, ðe™ðwk òuze™u nrh ! ntÚt.
nwk …tÞu …r‚‚ …zâtu Awk hu, Au nrh ntÚt ÷ts, «¼w !
…tŒth®ðŒu0
ût{t «¼w ! fhw ý t fhsu , «tÚtw O Ÿzw k ntðtk ‚w k LÞt¤,
Ëðto L ‚„o ‚ ¿tt‚t Atu Mðt{e ! òýu Au hk f ™t ‚w k nt÷,
Ëw‚ðtíËÕÞ Mð¼tðu hu, Œt¾ðsu Ÿzwk ðnt÷, «¼w !
…tŒth®ðŒu0
su ð e ÂMÚtr‚{tk ht¾u {™u ‚w k , ‚u { r™¼tðw k Aw k , ™tÚt !
‚w k { tk «tý «tu E hÌttu Aw k , ÷tÄu ™ Ëw ¾ …q h w k ntÚt !
Œe™™tu Œe™ hÌttu Awk hu ! ˃¤ fhðtu ‚ws ntÚt, «¼w!
…tŒth®ðŒu0
Ëq ý e «tÚto ™ t Wh™e Ÿze, …t…e™u fhsu …w r ™‚,
ÄiÞo ™ hnu ‚uÚte {™ …tufthu, Ätsu ðnt÷t ‚wk íðrh‚,
hkf™wk {™ ‚wk …h¾e hu ! {™zu ðËsu r™íÞ, «¼w!
…tŒth®ðŒu0
¦
yt‚o…tufth • 69
 (60) fu{ fhe heÍðeyu !
(hu ! rþh Ëtxu ™xðh™u ðheyu-yu Zt¤)
‘hu ! «¼w ! ‚™u fu{ fhe heÍðeyu !’
fu yr¼÷t»t Wh y{u yu Äheyu,
hu «¼w ! ‚™u fu{ fhe heÍðeyu ! (xuf)
hu ! ò… sÃÞu {w¾u ™ð heÍ‚t,
hu ! {t¤t VuhÔÞu Wh ™ð {¤‚t,
fu fu{ fheyu nrh ! Úttytu r™s™t. hu ! «¼w !0
hu ! ‚™, {™, Ä™ nrh™u ŒEyu,
hu ! þhýu hne f{tu o fheyu ,
fu ‚wk heÍu ‚tu y{u {he {exeyu. hu ! «¼w !0
hu ! RåAt yðh ™ð Wh Äheyu,
hu ! ÔÞðnthu ftkE {™ ™ð ŒEyu,
fu „wý „tðt nhr™þ {™ fheyu. hu ! «¼w !0
hu Wh ™t{Y… {™™ fheyu ,
hu ! ¼Âõ‚ ð¤e {™ fkE Äheyu,
fu ¼tøÞ ™t ntuÞ ‚u õÞ{ ðheyu ? hu ! «¼w !0
hu ! ‘«¼w f‚to’ òýe {™ Xheyu,
hu ! ‚uÚte Wîu„ ™ð rŒ÷ Äheyu,
fu nrh ytÄthu s„{tk hneyu. hu ! «¼w !0
¦

70 • yt‚o…tufth
 (61) ™{ú‚t
(hu ! rþh Ëtxu ™xðh™u ðheyu-yu Zt¤)
hu ! ‚] ý Úte ™e[t ÚtE™u hneyu ,
hu ! Þ®ífr[‚ T ftk E ¼÷w k fheyu ,
fu …h{tÚtuo hne Sð™ ŒEyu. hu ! ‚]ýÚte !0
hu ! Œw:¾, htu„, ¼q¾ ¼÷u ™z‚tk,
hu ! ‚u ðth {™, ðtýe áZ fhðtk,
fu y¤„t ™ {™Úte nrh fhðt. hu ! ‚]ýÚte !0
hu ! yr¼{t™, ynkfth ™ð Äheyu,
hu ! Œe™‚t ÓŒÞ ht¾e™u M{heyu,
fu ƒw r Ø [hýf{¤u ŒEyu . hu ! ‚] ý Úte !0
hu ! yƒtu ÷ t nrh™w k Œw : ¾ ÚttÞu ,
hu ! At‚e{tk yÂø™ òýu ƒt¤u ,
fu ft{ftsu ™ð õÞtkÞ Sð òÞu. hu ! ‚]ýÚte !0
hu yu ð e ÂMÚtr‚ …è±™e fheyu ,
hu ! «¼w ŒÞt Ähu ‚tu Q„heyu ,
fu Wh ‚uÚte Ÿzwk M{hý fheyu. hu ! ‚]ýÚte !0
hu ! nrh {éÞu Wh xtZf ð¤þu ,
hu ! …è±™e yþtk r ‚ Ënw x¤þu ,
fu …t{e …ŒthÚt …è± Xhþu. hu ! ‚]ýÚte !0
¦

yt‚o…tufth • 71
 (62) nizu [tk…tu
(Ä{o rð[thtu hu Äh Útfe ‚S f…x ‚{t{-yu Zt¤)
f]»ý ! f]…tr™rÄ ! ðe™ðwk, [Ztu r™ƒo¤™e ðnth. (xuf)
[hýf{¤u þhýu …zw k , ftu ™ e Ähw k ™ð ytþ,
ð] r ¥t, {r‚ {w s {tk h{u , ƒesw k {t„w k ™ ¾tË.
f]»ý0
f{¤Œ¤ ðtrh™u M…þo ‚ w k , yzu ™t ðtË™t …tË,
ËŒi ð æÞt™ ÓŒu hnu , su { …w » …{tk ðtË.
f]»ý0
ËŒTr ð[thu „ú n w k Þw  õ‚™u , ‚tu Þ u r™s™w k hu ’ ¼t™,
{he {Útw k Aw k Œe™ nw k , ™t’ðu Ëw ¾ ™w k r™Œt™.
f]»ý0
÷÷[tðe ŒqhÚte htkf™u, þt™u Axftu Atu ? ™tÚt !
ƒtkÞ „úÌtt ‚fu ™tË‚t, þe ytðe ‚{ he‚¼t‚ ?
f]»ý0
ÓŒÞu su su Út‚w k Œe™™u , hze fnw k ‚w s …tË,
f]»ý ! f]…tr™rÄ ! fh„hwk, [tk…e …qhtu {ws ytþ.
f]»ý0
¦

72 • yt‚o…tufth
 (63) ™Úte Ënuðt‚wk
(hu ! rþh Ëtxu ™xðh™u ðheyu-yu Zt¤)
hu ! nrh ! ntðtk ËnuðtÞ ™ð Wh{tk,
fu ƒnw ÚtÞwk, Wh ÷tu Ë{tô ‚{{tk,
hu ! nrh ! ntðtk ËnuðtÞ ™ð Wh{tk. (xuf)
hu ! hze hze Úttfe ‚ð [hýu ,
hu ! y{e Ztu¤u ™ð þU nwk-þhýu ?
fu fh™u f]‚tÚto ‚wk Wh ÷E™u. hu ! nrh !0
hu ! Ëq ‚ tu þU Ëtu z ‚w k ‚týe™u ?
hu ! ƒrÄh ƒLÞtu þwk òýe òuE™u ?
fu …ez òýe ytð nrh ! ÄtE™u. hu ! nrh !0
hu ! Ëqýe h˼h ‚t™ {tuh÷e™e,
hu ! ftuý {tuÌtwk ™Úte {™ ‚u fu’™e !
fu {™ òýu Œe™ ðe‚f fÚt™e. hu ! nrh !0
hu ! Œw:¾™e {the ytsu nwk fnwk Awk,
hu ! y™w ¼ ð™e ðt‚ nw k ðŒw k Aw k ,
fu „tk z e½u ÷ e hË{tk Vhw k Aw k . hu ! nrh !0
hu ! Ët™¼t™ Ëðu o „Þtk ™tËe,
hu ! …tufthwk ‘nrh’, ‘nrh’ ƒ™e ÃÞtËe,
fu Œw:¾ Œtu þt™u ŒE VkŒ VtkËe ? hu ! nrh !0

yt‚o…tufth • 73
hu ! s„™t ÷tuf™u htkf nwk [u‚ðwk,
hu ! {tu h ÷e{tk ftu E yu ™t VËðw k ,
fu {tuntþtu ‚tu f{uo hnu hzðwk. hu ! nrh !0
hu ! ™ð ftkE Wh „{ Au …z‚e,
hu ! ™t¾e r™ËtËt rŒ™ ftZ‚e,
fu ntðtk nrh ! ŒtËe Íqhe {h‚e. hu ! nrh !0
hu ! fI r¢Þt fhðe ™t {™ „{‚e,
hu ! ƒuËe hÌtu ¾tðt ÄtÞ Äh‚e,
fu ƒ¤‚e niÞu ntuô yu{ Vh‚e. hu ! nrh !0
hu ! r™ð] r ¥t{tk {™ ™ð [tU x u ,
hu ! «ð] r ¥t nrh rðý ™ð „tu X u ,
fu ƒntðhe Vh‚e nw k W[txu . hu ! nrh !0
¦

74 • yt‚o…tufth
 (64) WíËwf™e ytþt
(«u{÷ ßÞtur‚ ‚thtu Œt¾ðe-suðtu Zt¤)
hu ! {ws hkf Sð™ ytÄth ! «¼w ! ‚™u Wh™t fturx «ýt{.
«u{u «ý{e ÷t„wk …tÞ, {t„wk rð¼w ! ÄLÞ fhtu {ws Ät{. «¼w0
ƒt¤f r™s™tu òýe «¼wS ! òu‚t h¾u {ws Œtu»t !
òu‚tk ‚tu yð„wýu ¼hu÷tu, niÞu ™ ÷tðþtu htu»t. «¼w0
Œw r ™Þt™tu Au z tu ½h ‚w k ‚tu , ½h yu ðËðt ftu z ,
òýe îthu ytðe …tufthwk nwk, nu‚u …qhtu {ws ntuz. «¼w0
‚thu rþhu Ënw ytþ ht¾e™u, s„‚ Sðu Au ƒt… !
þhýu Z¤u÷t htkf™e ‚tu ‚wk, fh„hwk, ÷tu ¼t¤ ËtÚt. «¼w0
ytþt™wk ytÄth yt¼ ‚wk {thu, ‚qxâu õÞtk Q¼tu hneþ ?
rºt÷tuf{tk yuðwk MÚtt™ {¤u ™t, fu ßÞtk sE Xhwk, Eþ ! «¼w0
M{hýtksr÷ rŒ÷Úte Ÿzt ¼tðu, nhr™þ y…wO nwk hkf,
‚hƒtu¤ hË{tk ¼ªsðtu ! ðe™ðwk, nu‚u ÷E ƒt¤ ykf. «¼w0
Ÿzt yk‚hÚte Þt[wk nwk y…eo, y©w yksr÷ ™tÚt !
Wh¼tðs¤Úte …tŒ …¾t¤wk, nizu [tk…tu „úne ntÚt. «¼w0
suðe ¼tð™t ÓŒÞu ht¾u, ‚u™u {¤u ‚uðwk, ‚t‚ !
ytþt ‚the rŒ÷u ðËe Ÿze Au, VUftu y{e árü…t‚. «¼w0
ËqkZ sð ¼h ƒnth hne íÞthu, „su …tuftÞto ™tÚt,
‚u{ yt‚o™tŒu ¼tðÚte «tÚtwO, Ëqýsu htkf™tu ËtŒ. «¼w0
f]»ý ! f]…tr™rÄ ! f]…t fhe™u, ƒkËhe Auztu òu ‚t‚ !
Qæðo„r‚ Þ{w™t‚ýe ÚttÞu, æÞt™u ÷tu, ðe™ðwk ðt‚. «¼w0
…t™th y{ehË ‚ws rð™t nrh ! ftuE ™ rðï{tk ™tÚt !
WíËwf™e ÓŒ™e ytþ …qhe™u, ƒt¤™u ht¾òu ËtÚt. «¼w0
¦
yt‚o…tufth • 75
 (65) nrh ytþhu
(Ä{o rð[thtu hu Äh Útfe,-yu Zt¤)
f]»ý ! f]…tr™rÄ ! ðe™ðwk, h¾u {qftu hkf ntÚt ! (xuf)
fntðtu ƒu÷e Œe™™t nrh ! {ws Ë{ ftu ™ð Œe™,
‚thu þhýu …zâtu htk f nw k , ht¾tu …tË r™þrŒ™.
f]»ý0
rþhu Atu „ts‚t nrh ! ‚{u, {thu Äýe™tu ytÄth,
nrh ytþhu Sð‚tu hnw k , ƒeòu òýw k ™ð Ëth.
f]»ý0
‚t‚ Atk Þ {tk hu ’ ðt {t„‚tu , Wh {¤u ™ð Ëw ¾ ,
‚thu Œhƒthu þe ¾tu x Au ? f] … t fhe Vu z Œw : ¾.
f]»ý0
rðïtËu ð¤„e nw k hÌttu , ‚tu Þ u {xâtu ™ð ¾u Œ ,
«¼w ! yt ‚f ™ð [qfþtu, ht¾tu þt™u ntðtk ¼uŒ ?
f]»ý0
W{¤ftu nrhyk f ƒu Ë ðt, {thu ni z u Au , ™tÚt !
Wh™e ytþtytu ‚wk …qhe, ðe™ðwk ÕÞtu ƒt¤ ËtÚt.
f]»ý0
¦

76 • yt‚o…tufth
 (66) yfthý f]…t
(÷tðýe)
nw k su ð tu ‚u ð tu ‚w s ƒt¤, ZéÞtu Aw k þhýu ,
ZéÞtu Awk þhýu,
fu ðth™tu …tzw k ËtŒ, ytðe Wh Äh™u .
‚ws hBÞ {qŠ‚ nu ‚t‚ ! ÓŒÞ ™ð Xh‚e,
ÓŒÞ ™ð Xh‚e,
‚u ftsu Ík ¾ k w rŒ÷, ƒ¤‚ht ƒ¤‚e.
nw k LÞt¤w k nËk ‚ e {q Š ‚, ðtÞw { tk LÞthe,
ðtÞw{tk LÞthe,
ð¤e ¼t¤w k ftk r ‚ rŒÔÞ, ðtrh{tk ÃÞthe.
nrh ! ytË…tË ™u Œq h , {q Š ‚ Au ÔÞt…e,
{qŠ‚ Au ÔÞt…e,
MÚttðh sk „ {{tk Y…, ‚u ð e he‚ ÔÞt…e.
nw k Œu ¾ e ŒtÍw k Aw k ƒt¤, ytðe ÷u yk f u ,
ytðe ÷u ykfu,
{eXwk y{e¼ÞwO [q{e ƒt¤, ÄLÞ nrh ! fh™u.
nu ‚t‚ ! ƒ‚tðtu nu ‚ , Œq h Œq h hne™u ,
Œqh Œqh hne™u,
™ð h{tzâtu ykfu ƒt¤, ðnt÷ fhe {ws™u.
yt‚o…tufth • 77
yu ytþ Ähe Au Wh, yk f h{ðt™u ,
ykf h{ðt™u,
fh„he ðe™ðw k ƒt¤, «u { fhðt™u .
nu ‚t‚ ! Úttytu þwk yt{, ƒt¤™e …h ‚u ?
ƒt¤™e …h ‚u ?
h{tze yk f u ƒt¤, fhtu r™s Y…u .
™ð {tøÞw k fŒe {U , ‚t‚ ! W{¤fu ƒt¤u ,
W{¤fu ƒt¤u,
ytsu Þt[wk Œe™ ÚtE ‚t‚ ! «u{u ÷u ykfu.
fŒe nw k ™ð ÷tÞf ƒt¤, yt… Ë{Úto ,
yt… Ë{Úto,
[tk … e ni z u nu ‚ u htk f , fhtu ™ u f] ‚ tÚto .
¦

78 • yt‚o…tufth
 (67) ƒt¤nX
(Ä{o rð[thtu hu Äh Útfe ‚S f…x ‚{t{-yu Zt¤)
f]»ý ! f]…tr™rÄ ! ðe™ðwk, ntðtk Wh ÕÞtu™u ƒt¤. (xuf)
[hýf{¤ þhýu ZéÞtu , htk f nw k ‚thu , ™tÚt !
ytðu ™ ‚t„ fu { u fhe, ½Ëe {hw k nw k ntÚt. f] » ý0
‚k „ Wîu „ u ni Þ w k hnu , su { ¼tU õ Þtk ntu Þ ‚eh,
M™t™ fhw k ytk Ë w ™eh{tk , þfw k Ähe þU Äeh ? f] » ý0
«u { …k Ú tu Ú te nXâtu n‚u , féÞw k n‚ ™ Y…,
«ßð¤e ytx÷tu ò‚ ™t, Ënuðtu …z‚ ™ Äq…. f]»ý0
Mðs™ {xe þºtw ƒ™tu , fhw k VrhÞtŒ õÞtk Þ ?
…ux …tõÞwk ntu íÞtkÞ ‚u, ƒtkÄwk …txtu nwk õÞtkÞ ? f]»ý0
yxðtE òuE Œe™ ƒt¤™u, Úttytu htS þwk ? ƒt… !
ð‚o ™ ™t ytðw k ½xu , ðÄw ƒ¤‚tu nw k , ‚t‚ ! f] » ý0
ƒt… rð™t ftu™e …tËÚte, ht¾wk ƒt¤ nwk ytþ ?
½uh ytÔÞu ÷t‚ {thþtu, õÞtk nwk Xhwk ? fhtu õÞtË. f]»ý0
Œw : ¾™tu {tÞtu o ð¤e ƒtu ÷ w k nw k , fŒe ytfhtk ðu ý ,
{tXw k h¾u Wh {t™‚t, Zt¤tu y{e¼ÞtO ™u ý . f] » ý0
ƒt¤nX nrh ! ntðtk nwk fhwk, òu heÍtu ™ð ‚t‚ !
«tý ntu{e Œô nwk, nrh ! fhòu Vtðu Wh ðt‚. f]»ý0
¦

yt‚o…tufth • 79
 (68) Ëh¤ ðn™
(„Í÷)
Sð™Íhýwk ðnuðt Œu, Ëh¤ {thwk «¼w ! r™íÞu (xuf)
™ðt «§tu «¼tu ! QXe, {™u yÂMÚth fhu ßÞthu,
rƒ[tht™u ÓŒÞ ò„u , «¼w S ! „z{Út÷ ¼thu .
Sð™Íhýwk0
™Úte fk E ‚fo ™ e þÂõ‚, ™Úte ƒw r Ø ð¤e ÍtÍe,
{™u ®[‚t fhtðu ‚u, «¼w ! yt ‚u W…trÄ þe !
Sð™Íhýwk0
yhu ! {ws þÂõ‚™wk ‚ws™u, …qhwk Au ¼t™ ßÞtk ‚tuÞu,
«¼w ! ‚tuVt™ {M‚e™tk, ƒnw ½{Ëtý ftk {[ðu ?
Sð™Íhýwk0
ðÄthu ‚tý‚tk ‚q x e sþu , ‚u òýsu ƒt…w !
Äehu , Äe{u ‚w k fu ¤ ðsu , ™ yt…e ‚w s þfw k Œt…w k .
Sð™Íhýwk0
M{hý™e Äq™ {M‚e{tk, rŒðË {thtu ðe‚e òòu,
Ë‚‚ {™™e Œþt yuðe, «¼w ! {the …qhe fhòu.
Sð™Íhýwk0
¦

80 • yt‚o…tufth
 (69) Œk¼e rV÷ËqVe
(r[‚ ! ‚wk þeŒ™u ®[‚t Ähu ? f]»ý™u fhðwk ntuÞ ‚u fhu-yuðtu Zt¤)
{™ðt ! ftk rV÷ËqVe fhu ? hu {™ðt ! ftk rV÷ËqVe fhu ? (xuf)
¼e‚hÚte rð»tÞtu ™ u Ëu ð u , hËð] r ¥t Wh Ähu ,
W…hÚte ztÌttz{ht™tu , ¾t÷e ztu ¤ ‚w k fhu .
hu {™ðt0
znt…ý{tk Œe ftk ‚ws QXâtu ! õÞtk ‚ws ð]r¥t Vhu ?
Œ¤e Œ¤e fw ÷ ze{tk ðt¤u , þeŒ™u yu ð w k fhu ?
hu {™ðt0
Xu h ™w k Xu h hnu ™t ftk ‚w k ? Œtu z tŒtu z e fhu ,
‚the …tA¤ ytðe {thu, ðt¤ðwk Vhe Vhe …zu !
hu {™ðt0
þtýt™u þt [tu f e …nu h t ? þt™u ðthu ðthu ,
-‚™u ð¤e ð¤e [ªÄe [ªÄe, htufðwk …z‚wk {thu ?
hu {™ðt0
{t™u ÷ w k , ™u ð¤e Xhu ÷ w k , ftk …tAw k Q¼¤u ?
nw k Þ u ò„‚tu ƒu X tu ntðtk , [ntÞ fhu Ëtu ¼÷u .
hu {™ðt0
¦

yt‚o…tufth • 81
 (70) r™htþt{tkÞu {Ít
(„Í÷)
{Ít {t™eþ íÞtkÞu nwk r™htþt{tk, r™htþt{tk, (xuf)
{™u zq ƒ ‚tu ƒ[tðe ÷u , r™htþt Ët„hu Ú te ‚w k ,
ƒnw ƒtÚtturzÞtk {thwk, «¼w ! ‚h‚tk ™ òýwk nwk.
{Ít0
r™htÄthe y™w ¼ ðw k nw k , Sð™ ¾tu Þ w k ŒeËu {thw k ,
nw k ‚tu yk Ä th ½u Þ tu o Aw k , {™u ¼tËu ƒÄw k LÞthw k .
{Ít0
«¼w ! {t™u÷ …tu‚t™tk, Ëhfðt yts ‚u ÷tøÞtk,
{qfe ŒeÄtu {™u ðnu‚tu, «¼tu ! yt Vt™e Œwr™Þt{tk.
{Ít0
hÌtwk …„ {qfðt™wk ™t, s„u MÚt¤ õÞtkÞ hu ! {thu,
hðzðt™w k hÌtw k f{u o , {w ƒ thf ‚u ¼÷u íÞthu .
{Ít0
«¼w r«Þ ! su „BÞwk ‚ws™u, {™u ‚u «týÚte ÃÞthwk,
r™htþt{tk , r™htþt{tk , {Ít {t™eþ íÞtk Þ u nw k .
{Ít0
¦

82 • yt‚o…tufth
 (71) yuf s Ë„…ý-©enrh
(«u{÷ ßÞtur‚ ‚thtu Œt¾ðe-suðtu Zt¤)
hu ! {ws hkf Sð™ ytÄth, «¼w ! ‚™u Wh™t fturx «ýt{.
«u{u «ý{e ÷t„wk …tÞ, {t„wk «¼w ! ÄLÞ fhtu {ws Ät{. «¼w0
suðtu ‚uðtu nwk ƒt¤f ‚thtu, þhý …zâtu ‚ws …tŒ,
ntÚt ŒE ™ð WXtzu ßÞtk ËwÄe, Vtuzât fhwk ‚ws ft™. «¼w0
‚wk heÍu yuðwk ™ y…eo þõÞtu nwk, „{‚tk feÄtk ™t ft{,
Ët{„úe hË Wh …ehËe þõÞtu ™t, ƒt¤ yuðtu ÷tu Ät{. «¼w0
hËËt„h{tk yt… þt Íq÷‚t ! ®ƒŒw ™ {ws {™ yuf ?
fu{ yuðwk Wh …wü fhu nrh ! ™tÏÞtk …ntU[u fu{ Auf ! «¼w0
Mðs™ ‚ws Ë{ ftu ™rn s„{tk, hzwk nwk [hýu ƒt¤,
Xhðt Wh ðht¤ nwk ftZwk, fhòu f]…t ©ef]…t¤ ! «¼w0
Ë„tkËntuŒh Ëðo{tk ©enrh ! ƒt¤™u Atu yuf yt…,
Sð™Œtuhe ytþ ‚wk {the, ðe™ðwk Wh fü ft…. «¼w0
«e‚™e he‚ fþe ™ð Ë{swk, ƒt¤ þtu nwk {r‚{kŒ !
‚tuÞu n¬ fhe™u fnwk Awk fu, ŒÞt fhe, Œtu yt™kŒ. «¼w0
yhS Ëtk¼¤òu y™tÚt ƒt¤™e, ©ðýu ©ehýAtuz !
ntUþ¼Þtuo nqkV …t{ðt ytÔÞtu, ÷uòu ƒt¤™u Ëtuz. «¼w0
fh„he fnwk Awk f]»ý ! f]…tr™rÄ ! …qhòu Wh yr¼÷t»t,
…t™tk …zâtk htkf™tk ‚{ Ëk„u, ™e¼ðòu yrð™tþ ! «¼w0
¦

yt‚o…tufth • 83
 (72) …qhtu rðïtË
(Ä{o rð[thtu hu Äh Útfe ‚S f…x ‚{t{-yu Zt¤)
f]»ý ! f]…tr™rÄ ! ðe™ðwk, h¾u {qftu hkf ntÚt. (xuf)
‚thu ytÄthu nw k Sðw k , ‚thtu s yt©Þ, ‚t‚ !
õÞtk hu ! sE™u Xheþ nwk, {thþu òu ‚wk ÷t‚ ? f]»ý0
ntU þ ¼Þtu o ƒt¤ ytrðÞtu , yk f u ƒu Ë ðt ™tÚt !
…h¾e W{¤ftu rŒ÷™tu, „úne ÷u þU ™ð ntÚt ? f]»ý0
‚ð rŒ÷ heÍððt nrh ! ½zw k ƒnw nw k rð[th,
«Þí™ ‚u ð t nw k fhw k , heÍe ™ð fhtu ðnt÷. f] » ý0
nrh{™ „{u ‚uðtk f{o nwk, fhwk nhr™þ, ™tÚt !
‚tu Þ ™ rŒ÷zu nw k „{w k , ½Ëe {hw k Aw k ntÚt. f] » ý0
‚thw k y…u o ÷ w k Œe™™u , n‚w k su ƒt¤ …tË,
˽¤w k Ë{…eo ‚u ŒeÄw k , fhsu Vtðu ‚u õÞtË. f] » ý0
‚ð ÷tÞf ftk E rŒ÷Úte, ™Úte yh…tÞw k , ™tÚt !
¼thu fhe ‚w å A ¼u x ™u , ÷u s u ½ýe Wh ðt‚. f] » ý0
{tu n ™ ! {™ {q f e™u ƒÄe, fne hze rŒ÷ ðt‚,
Ëq Í u ‚u fhòu ntðtk , yt… Mð‚k º t s ‚t‚ ! f] » ý0
ythk ¼ u ÷ w k þw ¼ nu ‚ w Ú te, ft{ r™»V¤ ™ð òÞ,
ÓŒÞu ðËe ©Øt Ÿze, …qhþtu Wh ytþ htÞ ! f]»ý0
ftk E r™htþt ÷t¾{tk , ðËu y{h ‚u ytþ,
…q h tu rðïtË Au htk f ™u , nrh ðt¤þu ntþ. f] » ý0
f] » ý ! f] … tr™rÄ ðe™ðw k , fnw k fh„he ƒt¤,
‚thu þhýu Aw k …zâtu , ht¾e …tË ‚w k …t¤. f] » ý0
¦
84 • yt‚o…tufth
 (73) W„the ÷u !
(hu ! rþh Ëtxu ™xðh™u ðheyu-yu Zt¤)
hu ! nrh ! htkf W„the ÷u ðe™ðwk,
fu ÚttõÞtu ntðtk {thu õÞ{ ‚hðwk,
hu ! nrh ! htkf W„the ÷u ðe™ðwk. (xuf)
hu ! …è±-™tð™t ™trðf ÚtE™u ,
hu ! ntuzfwk ‚hðwk þU ? …th ™t ÷u,
fu „¼htô ƒt¤ nwk ¼hŒrhÞu. hu ! nrh !0
hu ! ËntÞ rð™t yxðtE {h‚tu,
hu ! Wh ®[‚t fhe nrh ! Vh‚tu,
yu ‚t…u ƒ¤e ‚™u ðe™ð‚tu. hu ! nrh !0
hu ! htkf ™ð rn‚ yrn‚ Ë{swk,
hu ! ŒÞt Ähtu Wh nw k …ez …t{w k ,
fu Wh Ÿzwk Ëw¾ Œu heÍâtu òu ntuô. hu ! nrh !0
hu ! ƒ¤ ™ð {¤u, fu{ fhe QXwk nwk ?
hu ! Ësðtu ËtÄ™u ©uc, ‚tu ‚hwk nwk,
fu nrh ! Wh ŒÞt Ähtu ‚tu Xhwk nwk. hu ! nrh !0
hu ! Wh™w k Œw : ¾ Wh{tk þ{‚w k ,
hu ! …tBÞwk ™ RÂåA‚, ÓŒ ƒ¤‚wk,
fu nrh ! ‚{ rðý rŒ÷ ™ð Xh‚wk. hu ! nrh !0

yt‚o…tufth • 85
hu ! Ëq Í u ™ þw k fhw k rŒ÷ {thu ,
hu ! ûtý{tk Vu z u Œw : ¾, ‚w k Äthu ,
fu fh„hwk nrh ! ntðtk [Z ðnthu. hu ! nrh !0
hu ! Œþt nrh ! {tXe fhe {the,
hu ! fþe ™ð …tBÞtu f] … t ‚the,
fu ™ð ËnuðtÞu, Wh ÕÞtu Xthe. hu ! nrh !0
¦

86 • yt‚o…tufth
 (74) y{h ytþt-rðïtË
(„Í÷)
…qhtu rðïtË ‚tht{tk, Ähe Q¼tu yz„ hu’su. (xuf)
r™htþtÚte zhu þt™u ? yhu ! ftk ntÚt ‚ws rþhu ?
r™htþt{tk s ytþt™e, Í÷f Aq … e hnu ÷ e Au .
…qhtu rðïtË0
¼÷u [tu { u h yk Ä thw k , hÌtw k ntu Þ u ‚™u ½u h e,
A‚tk rðfËtððt ‚ws™u, «¼w ntsh, rfhý «uhe.
…qhtu rðïtË0
¼÷u ‚w k zq ƒ ftk ¾t‚tu , Sð™™tu yk ‚ …ý ¼tËu ,
fq k ¤ e fq k … ¤ Vq x u ÷ e Au , y{h Sð™‚ýe íÞtk Þ u .
…qhtu rðïtË0
¼÷u™u …t…™t ƒtusu, ÷ŒtÞu÷tu ‚wk ntu, zh ™t !
Ÿ[t Sð™‚ýtk {qr¤Þtk, hnu÷tk Au A‚tk …ý íÞtk.
…qhtu rðïtË0
‚™u …w h w » ttÚto { tk ‚tht, …q h e ©Øt y™u ®n{‚
-{¤u ys{tðe òuðt™e, „w{tðu ftk ¼÷t ! ‚u ‚f ?
…qhtu rðïtË0
¼Þk f h ðt ¼÷u ðt‚tu , ¼Þk f h ð] r ü Atu Útt‚e,
¾[e‚ ‚tu…ý …Ae ‚u™t, sYh Au þtkr‚ Úttðt™e.
…qhtu rðïtË0
…AeÚte ftk ¼÷t ! ‚thu, ÓŒÞ{tk „z{Út÷ yt su ?
…q h tu rðïtË ‚tht{tk , Ähe Q¼tu yz„ hu ’su .
…qhtu rðïtË0
¦
yt‚o…tufth • 87
 (75) «u{™e ßðt÷t
(«u{÷ ßÞtur‚ ‚thtu Œt¾ðe-suðtu Zt¤)
hu ! {tht Wh Wîu„™tu ‚t…, «¼w ! ‚™u ðe™ðwk {exðtu, hts !
ƒ¤e yk‚h …tzwk ËtŒ, ðËtu ytðe ÓŒÞu ©e{nthts ! ðËtu0
yk ‚ h M{hý Ÿzw k s„ð‚w k , ‚tu Þ ™ ÷tÄu Ëw ¾ ,
rþhu …tztu Atu su su nrh ! ‚u, yýƒtuÕÞtk Ënw Œw:¾. ðËtu0
«u { …k Ú tu Ú te nXe n‚u nw k , féÞw k ™ ntu ‚ s Y…,
«ßð¤e Wh ytx÷e ò‚ ™t, Ënuðtu …z‚ ™ Äq…. ðËtu0
AtuztÔÞt nðu fu{u ™ Aqxtu, ðeËÞto ™ð ðeËhtÞ,
Ët…u AAqkŒh su{ „éÞwk ntuÞ, ‚uðe …t{e Awk ŒþtÞ. ðËtu0
Wh-…Þ Q¼ÞwO yÂø™ Útfe ‚u, fu{u ™ òuÞu Ë{tÞ,
þe‚¤ s¤ Y… nrh ! ƒ™e òu, ðhËu, ‚tu Ëw¾ ÚttÞ. ðËtu0
½™½tu h ½u h t‚tk ðtŒ¤ òýu , ‚q x þu ƒthu {u n ,
‚u{ ytþt Wh ‚wk «„xtðe, Axfe sE Œu Aun. ðËtu0
‚t¤e yt…e yt…e hkf™u ðnt÷t ! Axfe þU òytu ? ™tÚt !
rðïtË Ÿztu niÞu Au ŒeÄtu, ntðtk h¾u {qftu ntÚt ! ðËtu0
ðË{w k ðË{w k Wh{tk ÷t„‚w k , yu f ÷zw k ½h{tk Þ ,
{nuh fhe nrh ! rŒ÷ ðËu ‚tu, niÞu nh¾ ™ {tÞ. ðËtu0
þwk ÷t„wk yt‚wh ™t nwk «¼w ! fu Œþtoðtu ™t «u{ ?
÷¤e ÷¤e WhÚte ðe™ðwk nwk, fhòu ŒtËe …h hu’{. ðËtu0
¼tð…w » …tu nu ‚ u WhÚte [q k x e, …htu ð e ©Øt ‚k ‚ ,
y…wO W{¤fu nrh„úeðu nwk, {¤þtu õÞthu ¼„ðk‚ ? ðËtu0
¦
88 • yt‚o…tufth
 (76) «er‚™tu n¬
({the ™tz ‚{thu ntÚt nrh ! Ëk¼t¤òu hu !-yu Zt¤)
f] » ý ! f] … tr™rÄ ! ƒt¤ nw k ðe™ðw k , nu ‚ u WhÚte hu ,
fu ðth™tu ƒt¤ …w f thw k ‚™u nw k , fh„he hu .
f]»ý0
{™{tun™ ! õÞ{ fhe ½h ÷tðwk ? Wh™t þt ¼tðtuÚte [tnwk
-fu ðý‚uzâtu Íx ‚wk ytðwk ? {krŒheyu nu‚Úte hu.
f]»ý0
rðãt, rð™Þ, rð[thÚte ne™ nw,k rðf÷,rðht„e, rðnTð¤ hnwk nw,k
ŒÞt Ähu ‚tu Q„hw k , ƒt¤ ‚w s òu h Úte hu .
f]»ý0
rð™r‚ Ëqýtu {™Úte Ÿzwk Þt[wk, {kŒ {r‚ heÍðe fu{ þfwk ?
Wh ÷u ð t ‚tu Þ ðe™ðw k , «er‚™t n¬Úte hu .
f]»ý0
™trðf Au su™tu ‚ws Ëh¾tu, hðz‚tu ‚u™u þU nrh ! …u¾tu ?
yu ¤ u òÞ Au {™¾tu , [tk … e ÕÞtu WhÚte hu .
f]»ý0
Ëtkðhe Ëqh‚ ™eh¾ðe ™shu, yu s Wh Q÷x Au {ws hu,
ðe™ðw k Œþo ™ Œu ‚w k ÃÞthu ! ƒt¤™u hk „ Úte hu .
f]»ý0
¦

yt‚o…tufth • 89
 (77) …zeþ …qhtu nwk ‚tu Ënw™u
(„Í÷)
…zeþ …qhtu nwk ‚tu Ënw™u, ÓŒÞ òu ‚wk Ähu {ws™u. (xuf)
„{u ‚u ð t ¼÷u Atu ™ u , ÓŒÞ{tk ½t …zu ¼thu ,
Ënu ð t Ëßs nw k Q¼tu , «‚t…u «u { ™u ‚thu .
…zeþ0
yfÚt ƒ¤ «u{{tk ‚tht, Útðtþu Ët{wk ftu™tÚte ?
™ ftu E Úte s„u , ƒt…w ! hÌttu r™®ù‚ su ™ tÚte.
…zeþ0
«¼tu ! ‚ws «u{ ¾U[u Au, ËŒt ‚tht «r‚ {ws™u,
nðu ‚tft‚ ftu ™ e Au , {™u …Út htu f e þfðt™u ?
…zeþ0
Q¼u ÷ t …ntz Ëti …Út{tk , Qze ytu ¤ k „ ðt™u ‚u ,
ÓŒÞ ™ð òu{ MVwÞwO Au, ntðtk ®n{‚ {™u hu’ Au.
…zeþ0
f]…t òu {tºt ‚the ntu, ƒeòk™u …ntU[e ð¤ðt™u,
…zeþ …qhtu nwk ‚tu ƒt…w ! ÓŒu òu ‚wk Ähu {ws™u.
…zeþ0
¦

90 • yt‚o…tufth
 (78) r™ðuztu ÷tðe Œu
(„Í÷)
[Ze ‚ws ƒt¤™e ðnthu, r™ðuztu ÷tðe ‚wk Œu™u. (xuf)
…r‚‚…tð™ ‚™u òýe, «¼tu ! þtuæÞwk þhý ‚thwk,
f] … tËtu … t™ ‚theÚte, W…h [Zðt™w k {™ Äthw k .
[Ze0
÷…Ëýtu {t„o Au ¼thu , sht ƒu æ Þt™ òu Útt‚tu ,
…zwk ÷Útze nwk ‚tu, ytðwk, f]…tÚte þwrØ{tk íÞtk ‚tu.
[Ze0
ð¤e …tAtu «¼w ! {kzwk, y™u ßÞtk ntuô íÞtk ytðwk,
…„rÚtÞtk nwk W…h™tk íÞtk, ™ òu‚tk rŒ÷ {qkÍtô.
[Ze0
Q‚h[Z™e rð{tËý™e, Út‚e Wh ðu Œ ™t ¼thu ,
÷¤e ÷¤e rþh ™t{e™u , ‚™u …q A ât fhw k íÞthu .
[Ze0
{Útt{ý ytðe ™u ytðe, {nª rŒ™ Ëti ðne [tÕÞt,
{™u yu ™ tu Þ ni Þ u Au , ysk … tu Wh fhu ËtÕÞt.
[Ze0
yðrÄ ytðe hnuþu ‚u, «¼w ! yt™e nðu õÞthu ?
r™ðu z tu ÷tðe ‚w k Œu s u , [Ze ‚w s ƒt¤™e ðnthu .
[Ze0
¦
yt‚o…tufth • 91
 (79) r™®ù‚‚t
(„Í÷)
r¼¾the nwk hðz‚tu Awk, «¼w ! {ws ¼t¤ ‚wk ÷usu. (xuf)
«¼w ! nwk ¼e¾ ÷uðt™u, h¾z‚tu ƒthýu ytÔÞtu,
‚™u …tu f th …tzw k Aw k , A‚tk nsw Þ u ™Úte VtÔÞtu .
r¼¾the nwk0
VÞwO …tAwk ™ ftu òÛÞwk, «¼w ! ‚ws îthÚte fŒeÞu,
ÓŒÞ ytïtË™u yuðt, «¼w ! ytÔÞtu nwk ‚ws þhýu.
r¼¾the nwk0
¼÷u ¼q ¾ u {he ò‚tu , ¼÷u ytðu {hý ‚tu Þ u ,
[hý ‚thu …zu ÷ tu Aw k , {™u Ëk ‚ tu » t ¼thu yu .
r¼¾the nwk0
ÓŒÞ{tk Œw:¾™e þq¤tu, Ÿze «¼w ! Ët÷‚e íÞthu,
nòhtu ntÚt ‚wk Œuþu, …Ae íÞtk þe Vefh {thu ?
ÓŒÞ þt‚t ‚wk Œu™thtu,
r¼¾the nwk0
¦

92 • yt‚o…tufth
 (80) nrh ! nizu …qhtu {ws ytþ
(÷tðýe)
nrh ! nizu …qhtu {ws ytþ, f]…tr™rÄ ! ðe™ðwk,
f]…tr™rÄ ! ðe™ðwk,
s„™tu Au z tu ‚w k ƒt… ! {thu íÞtk Xhðw k .
nw k ‚thtu ƒt¤ Aw k ‚t‚ ! Œtu » t ™ð òu þ tu ,
Œtu»t ™ð òuþtu,
fhw ý t¤w f] … tÚte Ëðo , Œw „ w o ý tu Ätu þ tu .
«¼w ! {qfe rþhu r™s ntÚt, «u{ Wh ytýe,
«u{ Wh ytýe,
÷E ƒt¤ h{tztu ykf, yu s Wh fntýe.
™ð ytþ yðh Ähwk ftuE, ƒeswk ™ð {t„wk,
ƒeswk ™ð {t„wk,
‚ð [hýf{¤{tk þeþ, y…eo nw k ¼t¾w k .
Ëtk ¼ ¤su Œe™™e ðt‚, fh„he fnw k Aw k ,
fh„he fnwk Awk,
{thu ™ð ftu E ™e ytu Ú t, «u { ‚w s {t„w k .
{t„ý ƒ™e™u yt ƒt¤, ytrðÞtu îthu ,
ytrðÞtu îthu,
¼he Œu ™ e f] … tÚte …tºt, [Ze Íx ðnthu .
yt‚o…tufth • 93
Ähe ytþ rð™t ‚ws ƒt¤, ZéÞtu nwk þhýu,
ZéÞtu nwk þhýu,
Ëk ¼ the ftu E f rŒ™, ÷u , ™{w k [hýu .
nrh ! Wh ™eh¾‚wk ðtx, frX™ rŒ™ òÞu,
frX™ rŒ™ òÞu,
fh„he fnw k Aw k , ‘Œw : ¾, fu { ™ð Vu z u ?’
¦

94 • yt‚o…tufth
 (81) ¾t÷e r¼ûtt…tºt
(Äeht ¼„‚™e ftVe)
Ë„…ý r™s™w k ‚tu Ë{S hu , Whu {™u ÷u s u «¼tu !
ntÚt Ít÷e nwk-hkf™u hu, ‚wk rðý ftuý ‚thu ? «¼tu !
Ë„…ý0
¼ðtxðe{tk ¼xõÞtu ½ýt ¼ð, ™t feÄtu ¼sðt rððuf,
y©Øtyu {™ „hf ÚtE ò‚wk, nðu ‚thtu Au nizu yu™u xuf,
yðËh ytÔÞtu ‚wk òýe hu, r™¼tðsu yt ŒtË, «¼tu !
Ë„…ý0
ò„ú ‚ {tk ™u MðÙ{tk nrh ! nS hu ’ ‚w k ™rn ‚ð æÞt™,
ðthe ðthe nw k Úttfw k , ‚tu Þ u …ý, rð»tÞu hu ’ ‚w k {™ Ëu ‚ t™,
Ët{ÚÞone™ nwk yuðtu hu, ƒ¤ Œuðwk ‚thu ntÚt, «¼tu !
Ë„…ý0
ÿüt ™u á~Þ™tu ¼uŒ ™ð …t{wk, yu f¤™e …z‚e ™ð òý,
yÕ…¿t …è± nwk yxfe™u ƒuËwk, ‚wk yuf s [‚wh, Ëwòý,
‚ws rðý yÚto ftu Ëthu hu ? {thu Au ‚the ytþ, «¼tu !
Ë„…ý0
ytfw ¤ ÔÞtfw ¤ ni z w k ‚tu Útt‚w k , {™ ™ð …t{u Xhe ntþ,
Œw:¾ ‚tu r[¥tzu Útt‚wk s hu’‚wk, nrh ! ‚wk ™ð …qh‚tu ytþ,
Œe™ s™ {ws™u òýe hu, f]…t ‚tu ftkE fhsu, «¼tu !
Ë„…ý0

yt‚o…tufth • 95
‘r¼ûtt ËŒt {¤u nrh ! ‚ws îthu’ òýe ytÔÞtu ‚ws …tË,
‚ws ™t{™e nwk ynt÷uf s„ðe, ytÔÞtu þhýu ƒ™e ŒtË,
r¼ûtt…tºt s Au ¾t÷e hu, Œt™tu ÚtE ‚wk ‚thsu, «¼tu !
Ë„…ý0
Þ®ífr[‚ T su rŒ÷zwk yŠ…Þwk, ½ýwk {t™e n÷ftu fhsu ¼th,
rŒ÷™e Ÿze ŒŒo¼he ðtýeÚte, ‚™u ðe™ðwk Awk rfh‚th,
ytþt {the ‚wk …qhsu hu, þhýu ÷E yt ŒtË, «¼tu !
Ë„…ý0
¦

96 • yt‚o…tufth
 (82) áZ ¼htuËtu
(«u{÷ ßÞtur‚ ‚thtu Œt¾ðe-yuðtu Zt¤)
hu ! {ws hkf Sð™ ytÄth ! «¼w ! ‚™u Wh™t fturx «ýt{.
«u{u «ý{e ÷t„wk …tÞ, {t„wk «¼w ! ÄLÞ fhtu {ws Ät{. «¼w0
…qht ¼htuËuÚte ƒt¤u {qõÞwk Au, ‚ð ¾tu¤u òu ! rþh,
Vtðu ‚u fhòu „{‚wk ©enrh ! Ëneþ Ëti Ähe Äeh. «¼w0
rðï Ë{M‚{tk r«Þ‚{ nrh ! ntUþ Ähe „ÛÞt Wh,
Ëífthtu fu r‚hMfthtu Atu ntðtk, nXeþ ™rn ‚÷…qh. «¼w0
Sð™Œtuhe ËtU…e zhwk þU nwk ? f]…t‚ýt ‚u «‚t…,
Œtu»t fŒe ÚttÞ …t{h ƒt¤™tu, ût{t ‚tu fhòu ƒt… ! «¼w0
ðuh¼tðu ð‚eo fŒe ©enrh ! ™hfu ™t¾tu yt ƒt¤,
ntr™ ™ ƒt¤™u, …hðt ™Úte, {tÚtu „òuo Atu f]…t¤. «¼w0
f[he Œ¤e …t‚t¤u VUftu fŒe, íÞtkÞu ðËtu yrð™tþ !
‘y™tãk‚* yuf s Ët[t’ yu yt…™tu Au rðïtË. «¼w0
hkf ƒt¤f nwk «u{Úte ðe™ðe, «ý{e fnwk Awk, ™tÚt !
rðïtË ƒt¤™e ðt‚™tu ÷tðe, ys{tðe swytu, ‚t‚ ! «¼w0
hkf ƒt¤ fu{ fhe ‚ws «u{™wk, y…eo þfwk nwk {q÷ !
Sð™ LÞtuAtðh ÷t¾ fhwk nwk, ‚tuÞ hnu yý{q÷. «¼w0
yuðt ‚tht «u{™tu «týtÄth ! nwk yr¼÷t»te Awk, ƒt… !
‚u{ A‚tk ÓŒ, yk‚Þto{e Atu, Wfu÷e swytu yt…. «¼w0
Ëwh{tu yt…™t …Œ™e hs™tu, ƒ™ðe r™íÞ nwk ™tÚt !
ytk¾{tk yks™ ¼tðu fhwk nwk, yuðe f]…t fhtu, ‚t‚ ! «¼w0
‚wk Au {t‚t {the, ‚t‚ ‚wk Au ™u, ƒkÄ,w ˾t ‚wk Au, ™tÚt !
ËðoMð, rðãt, ÷û{e, þÂõ‚ {ws, ƒt¤™tu Œuð ‚wk, ƒt…! «¼w0
¦
yt‚o…tufth • 97
 (83) ‚thu ¼htuËu
(„Í÷)
nðu ‚thu ¼htuËu Awk, «¼w ! {ws™u Mðefthe ÷u. (xuf)
Ënw y…htÄe{tkÞu nwk, «¼w ! y…htÄe Awk {tuxtu,
…r‚‚{tkÞu …r‚‚ nwk ‚tu, ™ su™tu õÞtkÞ Au òuxtu.
nðu0
«¼w ! ‚tuÞu þhý nwk ‚tu, [hý ‚thu …zu÷tu Awk,
W„thu fu ¼÷u {thu , Ähw k yu ™ e ™ ®[‚t nw k .
nðu0
{™u ‚w s {thðt{tk Þ u «¼w ! rn‚ Au Ë{tÞu ÷ w k ,
fhw k ‚fu o rð‚fu o nw k , «¼w ! ‚u Ú te ™ {™ {u ÷ w k .
nðu0
nw k ‚tu ƒË yu x ÷w k òýw k , ½hu ý w k htk f ™w k {thw k ,
ËŒt hxðt™wk Wh [tnwk, «¼wS! ™t{ r«Þ ‚thwk.
nðu0
{™u zqƒ‚t™wk ËtÄ™ ‚u, f]…tÚte ‚the Au {r¤Þwk,
«¼tu ! ‚u «týÚte ÃÞthwk, ÓŒÞ …ý ‚u {nª ðr¤Þwk.
nðu0
¦

98 • yt‚o…tufth
 (84) «ýÞ™e r™þt™e
(„Í÷)
[hý{tk ¾t¾ ÚtE {hðwk, «ýÞ™e yu r™þt™e Au. (xuf)
ÓŒÞ ËtU … e ŒeÄw k ‚w s ™u , hÌtw k ™t ntÚt {thu ‚u ,
Ëfk [ u ÷E {™u þt™u , nðu ™tnf Ë‚tðu Au ?
[hý{tk0
ÓŒÞÚte QŠ{ytu ò„e, …¤u…¤ ‚ws M{]r‚ s„ðu,
M{]r‚…x{tk ½ze ytðe, s‚tu Axfe ð¤e õÞtkÞu !
[hý{tk0
‚{thu {™ h{‚ Au , ™u ynª ‚tu ò™ hU Ë tÞu ,
‚÷Ëðt{tk A‚tk yuðt, «¼tu ! yntu¼tøÞ {thwk Au.
[hý{tk0
V™t Úttðt [nwk, ‚thtu, ÓŒÞ ‚÷Ëtx òøÞtu Au,
[hý{tk ¾t¾ ÚtE {hðwk, «ýÞ™e yu r™þt™e Au.
[hý{tk0
¦

yt‚o…tufth • 99
 (85) f[htÞu÷wk niÞwk
(„Í÷)
«¼tu ! f[htÞu ÷ w k ni Þ w k , ‚u ‚k w fh n¤ðw k . (xu f )
Wfu ÷ w k þe he‚u {the, …zu ÷ e „q k [ yt ÓŒÞu !
rðx{ýt yt {Útt{ý™e, þfwk Ë{òðe þe he‚u !
«¼tu !0
…zu ™ð „{ ƒeòk™u íÞtk, þwk ‚wkÞu ™t þfu Ë{S ?
fhwk íÞtk þwk «¼wS ! nwk ? rŒ÷u Au ¼the ƒu[u™e.
«¼tu !0
fÚtt fÚtðt s‚tk {the, Œw r ™Þt™u …ze ™t Au ,
…zât™u …txw Œu ™ the, ™ {thtu íÞtk W{¤ftu Au .
«¼tu !0
ËwÓŒ {thu «¼tu ! ‚wk Au, r™fx™tu ‚wk r™fx {thu,
ð¤e ‚w k ytí{s™ {thw k , ‚™u Ëk ¼ ¤tðw k ‚u Ú te ‚u .
«¼tu !0
…ntztu ™u …ntztu ™ t, «¼tu ! ¼thu ÷ŒtÞu ÷ w k ,
ð¤e f[htÞu ÷ w k ni Þ w k , f] … tÚte ‚u ‚w k fh n¤ðw k .
«¼tu !0
¦

100 • yt‚o…tufth
 (86) Ë‚‚ M{hý
(nrh„e‚)
ðeËhtÞ …¤ ™ð yuf ‚wk, yu Œt™ Œusu Œe™™u. (xuf)
ƒwrØ, {™, r[¥t, «tý yu, ntu{tE ™ð ‚ws{tk „Þtk,
yu Ëq h ƒËq h tu ftZ‚tk , nsw yu f fhðt™tk hÌttk .
ðeËhtÞ !0
yu {u ¤ õÞ{ ƒu Ë tzðtu ? Vtk V tk ƒnw {the {Útw k ,
{thwk fþwk ™ð íÞtk „swk, ftk ƒ÷ ÓŒÞ ™ð Œu nsw ?
ðeËhtÞ !0
{ws htkf Sð™™e «¼w ! ËtU…e ŒeÄe Œtuhe ‚™u,
þÂõ‚ rððu f ™e yt…su , «íÞu f f‚o Ô Þu {™u .
ðeËhtÞ !0
su nrh[hý Ëtne hÌtt, yt™kŒÄt{u sE ðMÞt,
{ws Þí™ ytAt fkE Út‚t, ‚ws ntÚt ‚u V¤ðt hÌtt.
ðeËhtÞ !0
yu Ëqh {ws Wh™tu Ëqýe, s¤ rðý {h‚t {e™™u,
ðeËhtÞ …¤ ™ð yu f ‚w k , yu Œt™ Œu s u Œe™™u .
ðeËhtÞ !0
¦

yt‚o…tufth • 101
 (87) fwhƒt™e™e ‚{L™t
(„Í÷)
[hý fwhƒt™e fhðt™e, nðu ‚tu ƒË ‚{L™t Au. (xuf)
rs„h ËtU…e ŒeÄt fuzu, ™ft{t ‚fo þt ¾…™t ?
nðu ‚tu ÚttÞ ‚u òu Þ t, fhe Ënu ð w k hÌtw k ‚u { tk .
[hý !0
yhu ! rfM{‚ zhu þt™u ? ¾wðthe Atu ¼÷u Útt‚e,
s„‚¼h™u ƒ‚tðe Œu , Ë{…o ý {tk {Ít fu ð e !
[hý !0
{ntu烂 {tu‚ Ëtxu Au, yhu ! ‚uÚteÞ …ý f…he,
V™t Úttðt A‚tk Þ u ‚u {¤u , r™ùu s ™t ftk E .
[hý !0
r™htþt «u{{tk ‚tht, ¼÷u Œw:¾, ‚tuÞ ÷nus‚ Au,
[hý fwhƒt™e fhðt™e, nðu ‚tu ƒË ‚{L™t Au.
[hý !0
¦

102 • yt‚o…tufth
 (88) ytí{s™™tu rðÞtu„
(„Í÷)
‚™u [tn‚tk y{u þe¾‚t, ™rn þwk ‚u „BÞwk ‚ws™u ? (xuf)
rð¾qxt ftk «¼tu ! …tzât, y{tu™u ytí{s™Úte ‚U ?
y{u yt™k Œ Úte hu ’ ‚t, yŒu ¾ tE þw k ytðe fu ?
‚™u !0
ËŒt Ëk ‚ tu » tÚte ËtÚtu , y{u Œe r™„o { ™ fh‚t,
ӌޙe ðt‚ Wfu ÷ e, …hM…h {tu s {u ¤ ð‚t.
‚™u !0
hnu ‚ t ytí{s™ ËtÚtu , y{thtk ft{{tk Þ u ™u ,
rî„wýe ntUþ ‚tu hu’‚e, «¼tu ! íÞtk AuŒ …tzâtu þU ?
‚™u !0
y÷ti r ff «u { ™e „ú k r Út, Útfe „q k Ú tu ÷ ni Þ t™u ,
-rðhnðt{tk ‚™u ytðu, «¼tu ! yt™kŒ þtu yt ‚u ?
‚™u !0
«¼tu ! yt rV÷ËqVe ‚the, ™Úte Ë{ò‚e {thtÚte,
Mðs™™u ftk sw Œ t …tze, fhu nu h t™ ‚w k ¾t÷e ?
‚™u !0
she sk … e fk E ƒu X t, «¼tu ! Wí…t‚ ‚w k s„ðu ,
Xhe ™t Xt{ hu’ðt Œu, yhu ! ‚tuƒt «¼w ! ‚ws™u.
‚™u !0
«¼tu ! Ÿzw k Ÿzw k [tne, y{u Wh yu f ƒeò™u ,
-‚™u [tn‚tk y{u þe¾‚t, ™rn þwk ‚u „BÞwk ‚ws™u ?
‚™u !0
¦
yt‚o…tufth • 103
 (89) «er‚™e {t¤t
(Äeht ¼„‚™e ftVe)
ytÔÞtu Aw k ‚w s þhýu hu , nhS ! ytðtu fu { ƒLÞtu ?
Ët{wk ‚wk ™ð òu‚tu hu, {thu ‚tu õÞtk Xhðwk ? «¼tu !
ytÔÞtu Awk0
yk ‚ h™t ftk E W{¤ft¼Þtu o , ytÔÞtu nrh ! ‚w s …tË,
ni z u nu ‚ ™ð ytýe ‚w k , …q h u ™t {™™e ytþ,
¼uŒ nwk ™ð Ë{swk hu, Wfu÷ ‚wk ™t’ýu, «¼tu !
ytÔÞtu Awk0
ût{t fhtu y…htÄ yt ŒtË™t, Whu ytýe fkE ðnt÷,
ÞtuøÞ ™Úte ‚Œr… …ý ‚thtu, nrh ! ‚u™tu ‚wk fhsu ÏÞt÷,
ÍtÍwk {thu þwk fu’ðwk hu ? òýu Au ‚wk ˽¤wk, «¼tu !
ytÔÞtu Awk0
‚™, {™ {thu ‚w s þw k ƒtk Ä ðw k , òýw k ™t «¼w ! he‚,
[u ‚ ðe r[™„the nrh«u { ™e, þe¾ð™e yu «e‚,
ßÞtu‚ yu™e «„xtðe hu, ytðsu ÓŒu ‚wk ‚tu, «¼tu !
ytÔÞtu Awk0
ytðu ‚tu nrh ! «tý …tÚthw k , fhw k LÞtu A tðh ‚™,
‚w s ™u ntu Þ u „{‚w k su su ‚u , ytýw k ht¾e™u nw k {™,
ftuf rŒ™ ytþ s …qhsu hu, Ëk¼the yt ŒtË, «¼tu !
ytÔÞtu Awk0
«er‚, W{¤ft Wh{tk Q…su su, „tkzt½u÷t ‚tuÞ, ™tÚt !
{t¤t nwk ‚tu nrh ! ‚u ‚u ¼tðtu™e, …nuhtðwk {™Úte nwk, ‚t‚ !
÷usu ‚u™u ‚wk Mðefthe hu, ŒtË™e òýe ¼ux, «¼tu !
ytÔÞtu Awk0
¦
104 • yt‚o…tufth
 (90) «u{™e …ezt
(Äeht ¼„‚™e ftVe)
™{uht nrh ! ™ð Úttþtu hu, ðe™ðe nwk fh òuzwk, «¼tu !
[‚wh …whw»t su ntuÞu hu, ÍtÍwk ‚u™u þwk fu’ðwk ? «¼tu !
™{uht0
yk‚h™t ‚{™u òýe™u nwk ‚tu, hzwk Œw:¾ niÞt™wk ‚{ …tË,
ytïtË™ nrh ! ÓŒu ™ð Œu‚t, þtu ðtkf …zâtu Au {ws ¾tË ?
òýwk ™ð {™Úte nwk ‚tu hu, ntuÞu ‚tu ût{t fhsu, «¼tu !
™{uht0
[tnwk nwk ‚tu yk‚h™t W{¤fu, «e‚u ðËu ™t ÓŒu ‚wk, ™tÚt !
õÞ{ yk‚h ƒ‚÷tðwk nwk {thwk, fu „únu ytýe ðnt÷ ntÚt ?
„{ yu™e ‚tu ÓŒu …tze hu, ƒ‚tðe Œusu …kÚt, «¼tu !
™{uht0
r™s™tu òýe òusu «u{ áüu, Œusu yt‚wh ÷t„wk ‚tu «u{,
[uxf* ÷t„u ßÞ{ r[¥t ™t Xhu, ÷u¾u ytðwk nwk ‚tuÞ ™t fu{ ?
{qkÍðý {the yu xt¤e hu, r™¼oÞ fhsu ŒtË, «¼tu !
™{uht0
Ëtk „ tu … tk „ ™eh¾ðt ‚w s ™u , yk ‚ hu {thu Au ftu z ,
{Œ™{tun™ ! ‚ð ðŒ™ òuðt™u, {tkze Au {™{tk {U ntuz,
rðnTð¤‚t Wh™e ¼t¤e hu, fu …qhý fhsu ftuz, «¼tu !
™{uht0
…ezt «u{™e ftu yt„¤ fneyu ? ÷tuf ™ð Ë{su ðt‚,
«e‚ Útt‚tk ™ð òÛÞwk’‚wk {U ‚tu, fu Úttþu ytx÷t Wí…t‚,
‚wk {{o ÓŒu™tu Ë{S hu, nizu Œusu ntþ, «¼tu !
™{uht0
*
òŒw{kºt ¦
yt‚o…tufth • 105
 (91) ӌީØt
(„Í÷)
Útþu …qhu…qhwk õÞthu, Ë{…oý ‚ws …Œu {thwk ? (xuf)
Útþu …q h u … q h w k õÞthu , Ë{…o ý ‚w s …Œu {thw k ?
«¼w ! ®[‚ð™ fhwk yu™wk, ËŒt hnu æÞt™ íÞtk {thwk.
Útþu0
Útðt‚w k þw Ø nsw ‚tu ™t, {Útw k Þí™tu fhe ƒnw Þ u ,
A‚tk hnw k Xu h ™tu Xu h , [{íf] r ‚ yu {™u ÷t„u .
Útþu0
«¼w ! ‚U fI f …t…e™u , fhe WØth ‚tÞto Au ,
{™u y…ðtŒ ht¾u ftk ? «¼w ! fhðwk þwk ÄtÞwO Au ?
Útþu0
«¼w ! ƒ™þu þwk {thtÚte, f]…t òu ‚the ™t {¤þu ?
‚ý¾÷t™eÞ ™t ‚tu ÷ u , fq Œ w k Aw k òu h Úte ‚thu .
Útþu0
A‚tk rðïtË ht¾e™u , ¼ÞtO nw k z„ fhw k r™íÞu ,
{™u ¾tu ¤ u ÷E ÷u þ u , ӌީØt Q„e Au ‚u .
Útþu0
¦

106 • yt‚o…tufth
 (92) f{o{tk «¼w¼tð
(„Í÷)
Ë‚‚ ƒtÚtturzÞtk {thwk, {ŒŒ{tk ©enrh ! hu’òu. (xuf)
Ëwýtðwk nwk ËŒt ‚ws™u, ðe‚f fÚt™e ƒÄe {the,
MVwhu ËŒTË‚ T rð[thtu su, fne fhwk nwk ÓŒÞ ¾t÷e.
Ë‚‚0
…Útu ytk x e½q k x e ¼thu , ¼w ÷ ðýe Ëðo Ú tt ¼t¤w k ,
…¤u … ¤ [u ‚ ‚w k hu ’ ðt, ™Úte {™ ò„ú r ‚ðt¤w k .
Ë‚‚0
ƒÄtu ÔÞðnth fh‚tk Þ u , ™ ¼u ¤ tòu ‚nª ð] r ¥t,
hnu {ýft rðþu Œtu h e, hntu „r‚ r[¥tð] r ¥t™e.
Ë‚‚0
¼s™™t ¼tð{tk su ð w k , hnu ð tÞu , «¼w ! ‚u ð w k
-rŒðË™tk Ëðo f{tu o { tk , Ë‚‚ hnu ‚ w k Útðt xu ð w k .
Ë‚‚0
¦

yt‚o…tufth • 107
 (93) [hýþhý
(„Í÷)
[hý ‚thu «¼w ! ytÔÞtu, þhý {ws™u nðu ÷E ÷u. (xuf)
™Úte nwk þwØ nS …qhtu, {™u Au ¼t™ ƒnw ‚u™wk,
yÄq h tu Aw k «¼w ! ‚tu Þ u , þhý ‚thu Z¤u ÷ tu Aw k .
[hý0
¼hu÷tu ðtË™tÚte ™u …r‚‚{tk nwk …r‚‚, ƒt…w !
…r‚‚…tð™ ‚™u òýe, «¼w ! ‚thwk þhý þtuæÞwk.
[hý0
[hýhs™u ™ ÷tÞf Awk, A‚tk Atuhwk «¼w ! ‚thwk,
z„u z „ nw k …Útu ¼q ÷ w k , {™u Ëk ¼ t¤e ÷u s u ‚w k .
[hý0
rð[thtu, ¼tð™t, f{tuo, y™u {™ fÕ…™t ˽¤e
-Ë‚‚ ™t ‚ws ¼ýe ðnu‚tk, ÷„tze Œu …qhe ÷„™e.
[hý0
«¼w ! {the ‚wk ™t™fze, ӌޙe «u{ Íhýe™u,
-f]…t fhe «u{Ët„h{tk, r{÷tðe Œu, r{÷tðe Œu.
[hý0
¦

108 • yt‚o…tufth
 (94) þhý™e r™®ù‚‚t
(nrh„e‚)
yu ð t þhý ‚thu Z¤u ÷ t™u ËŒt Ëk ¼ t¤su . (xu f )
yhw r [ yýw Þ u yýw { nªÚte, Œq h fhðt nw k {Útw k ,
fu su Ú te ‚w s {tk n e «¼w ! ¼¤e nw k þfw k …q h u … q h w k .
yuðt þhý0
õÞtk õÞtk Aw … tÞu ÷ tu nþu ! ‚u ™ t rð[thtu nw k fhw k ,
Ÿztu nwk ßÞ{ ßÞ{ Q‚hwk, „¼htô Awk íÞ{ nwk «¼w !
yuðt þhý0
{w s {tk hnu ÷ e þÂõ‚™tu , W…Þtu „ nw k …q h tu fhw k ,
‚tu Þ u «¼w ! nw k nth …t{w k , [u ™ ™t’ðu þw k fhw k .
yuðt þhý0
Sð Wft¤tu ƒnw Út‚tu , yf¤tE™u {q k Í tô ßÞtk ,
‚swk Ëðo {tÚttfqx ™u, ™tÏÞt ™ {tht …ntU[‚t.
yuðt þhý0
yt¾h [hý™wk þhý ÷E, ‚ws ™t{™e {t¤t s…e,
{ntÕÞt fhwk ßÞtk íÞtk ƒÄu, r™®ù‚‚tÚte nwk …Ae.
yuðt þhý0
¦

yt‚o…tufth • 109
 (95) «¼w ! …t™u …zu÷t™u
(„Í÷)
«¼w ! …t™u …zu÷t™u, {™u ‚ws ytþhtu Œusu. (xuf)
yr‚þÞ ¼th ƒtu ò Úte, ÷ŒtÞu ÷ tu rþhu , ƒt…w !
¼ht‚wk yuf …ý z„ ™t, …AeÚte …kÚt þU ft…wk ?
«¼w ! …t™u0
fÞw O [tÕÞt ƒnw Þ u {U , f…tÞtu …k Ú t ‚tu Þ u ™t,
sðt™w k fu x ÷u yt½u ! ™sh {the …ntU [ u ™t.
«¼w ! …t™u0
A‚tk …z‚tu, ÷Útz‚tu ™u, nwk ‚tu yt¤tux‚tu ytÔÞtu,
yhu ! íÞtk Œqh ftk ¼t„e, ™ft{tu ‚U {™u ‚tÔÞtu ?
«¼w ! …t™u0
[Zu ÷ tu Úttf Þw „ Þw „ ™tu , «¼w ! …tÞu …zu ÷ tu nw k ,
W‚the™u Útðt n¤ðtu , þhý ‚thu Z¤u ÷ tu Aw k .
«¼w ! …t™u0

«¼tu ! ftk ¢qh‚t ytðe ? h{u þt ¾u÷ ytðt ‚wk !

ynª ‚tu Sð hUËtÞu, y™u {™ ntkËe ‚thu þwk ?
«¼w ! …t™u0

110 • yt‚o…tufth
…sððt™w k ‚™u „{‚w k ? Ë‚tðe ÷u …q h tu {w s ™u ,
…hk ‚ w ‚w k Äe{u Äe{u , «òéÞt ™t fheþ {w s ™u .
«¼w ! …t™u0
ӌޙe ðuŒ™t Ÿze, fnwk ‚u ftu Ë{e… sE nwk ?
fnu ð t™w k n‚w k su ™ u , Vhe ftk …eX ƒu X tu ‚w k >
«¼w ! …t™u0
™Ëu™Ë, htu{uhtu{u, þe, …ezt «Ëhu÷ Au ! ƒt…w !
ÔÞÚtt™e ntu¤e «„xe Au, «¼w ! ftk hkf™u {t…wk ?
«¼w ! …t™u0
fËtuxe{tk «¼w ! ‚the, Q‚hðt þÂõ‚ ™t {the,
fhw ý t ™u f] … t {tøÞt, fhw k nw k ‚tu ËŒt ‚the.
«¼w ! …t™u0
¦

yt‚o…tufth • 111
 (96) yufr™ct
(nÍ÷)
f]…t ‚the‚ýtu {ws™u, ¼htuËtu yuf ¼thu Au. (xuf)
{™u «¼w ! ‚fo ð tŒeytu , rððu f e ƒw r Øðt¤t su ,
ƒ‚tðu {t„o sw Œ tu , ™u ½ze¼h ƒw r Ø ¼ú { ò„u .
f]…t0
‘ƒÄe ƒtƒ‚ rðþu ‚thu , rð[thtu òu E yu fhðt,
fq ð t™t Œu z ft su ð e, Œþt ™rn ‚tu Útþu ynªÞtk .
f]…t0
Útþu árü rðþt¤e ™t, ™rn WŒth {‚ Úttþu ,
ð¤e ð]r¥t Útþu xqkfe, Ën™þe÷ ‚wk ™rn ƒ™þu.’
f]…t0
rð[the yt rðþu òu‚tk, ™ Ë{swk ftkE fuðtu Aw k ,
f]…tÚte ‚the nsw ‚u{tk, hne ò„ú‚ þõÞtu Awk nwk.
f]…t0

112 • yt‚o…tufth
QXâu ð] r ¥t sw Œ e …tze, ‚…tËw k {q ¤ ‚u ™ w k nw k ,
sýt‚tk Œtu » t íÞtk ˽¤t, {Útw k ‚u Œq h fhðt nw k .
f]…t0
rðfthtu ð] r ¥t{tk ƒeò, ™ ò„u yu { fhðt nw k
-Ë‚‚ ‚thwk M{hý r™íÞu, fÞto fhðt™wk òýwk Awk.
f]…t0
þhý™e ßÞtk ÷Zý ÷t„e, Út‚e ÂMÚth ð]r¥t íÞtk Œu¾wk,
y™u yu he‚Úte {thw k , Sð™ rð‚tððt Ík ¾ w k .
f]…t0
rð[thtu ‚tu Þ rðhtu Ä e, {™™{tk ò„‚t ßÞthu ,
M{hý{tk rŒ÷ …htuðe™u, ¼q÷ððt ‚u {Útwk íÞthu.
f]…t0
¦

yt‚o…tufth • 113
 (97) y™w¼ð™t òuhu
(„Í÷)
Sð™{tk fux÷e ðthu f]…tárü ƒ‚tðe Au ! (xuf)
Sð™™tu ¼th þU Q…zu ! «¼w ! ƒnw ytfhwk ÷t„u,
{hý ytÚte ¼÷wk ¼tËu, ½ze¼h yu{ {™ {t„u.
Sð™{tk0
Äehs, ËtnË y™u ©Øt, „wýtu …whw»ttÚto™t ƒeò
-hnu ÷ t ‚u s‚t ŒeËu , hÌttu hË Sððt{tk ™t.
Sð™{tk0
Sð™{tk ytðe …¤ ßÞthu, {™u ytðe n‚e íÞthu,
fhw ý tð] r ü™e Ízeytu , «¼tu ! ð»tto ð e ‚U ¼thu .
Sð™{tk0
y™w ¼ ð ‚u W…h {tht, Sð™{tk ™tð ntk f w k Aw k ,
h¾u òusu ! s‚wk ¼tk„e, …ze …tÞu nwk ðe™ðwk Awk.
Sð™{tk0
¦

114 • yt‚o…tufth
 (98) ©ef]»ý: þhýk {{
(«u{÷ ßÞtur‚ ‚thtu Œt¾ðe-suðtu Zt¤)
hu ! {ws hkf Sð™ ytÄth ! «¼w ! ‚™u Wh™t fturx «ýt{.
«u{u «ý{e ÷t„wk …tÞ, {t„wk «¼tu ! ÄLÞ fhtu {ws Ät{.
«¼w0
Ëðo Ët{ÚÞo Ërn‚ Ëðo MÚt¤u , Ëðo yÚto y…o ™ th,
þhý …zu÷t™tu WØth fh™tht, ©ef]»ý ! yuðt Atu Ëth.
«¼w0
rððuf, ÄiÞo, ¼Âõ‚ hrn‚ nwk, …t…{tk ytËõ‚, ƒt… !
ËtÄ™ne™ yuðt Œe™ ƒt¤™e, ©ef]»ý ! „r‚ ntu yt… !
«¼w0
Ä{o ð ] r ¥t ðtŒ-‚fo ðzu Ú te, r™{q o ¤ ÚtE Au , ƒt… !
«Þí™ {tºt …t¾kz™u …tu»tðt, yu ft¤u „r‚ ntu yt… !
«¼w0

yt‚o…tufth • 115
fe‚o ™ -«tÚto ™ t ¼tðu fhu ‚u ™ tk , ™tþ fhtu Atu …t…,
y™w¼ð{tk yt… yuðt hnu÷t, ƒt¤™e „r‚ ntu yt… !
«¼w0
yt©Þ Œe™™u yuf Au ‚thtu, yuf÷e ytþ Au, ƒt… !
su ¼tð™t ðzu rËØ ¼tð ÚttÞ, {t„wk, ‚u ËtÄ™ yt….
«¼w0
y™tÚt™t yt… ytÄth, ©enrh ! «u{ fhtu ƒt¤ ËtÚt,
Mð‚kºt Atu yt… ‚u{ A‚tk nwk, ðe™ðwk Wh ÕÞtu, ™tÚt !
«¼w0
füu {nt fhe þhýu ytÔÞtu , ™ {q f w k , Atu Œu n òÞ,
[hýt{] ‚ ÄhtE™u …eþ nw k , íÞtk Ëw Ä e Atu z w k ™ htÞ !
«¼w0
{tu n ™ ! {q f e™u {™Úte {U , fhe Au rŒ÷™e ðt‚,
Ëq Í u ‚u fhòu ntðtk ©enrh ! hzâu ð¤u þw k ? ‚t‚ !
«¼w0
>> nrh:H >>
¦

116 • yt‚o…tufth
 M{hý¼tð™t
(nrh„e‚)
r«Þ ™t{™u Wh{tk M{ÞtO fhþwk y{u ƒnw «u{Úte,
r«Þ ™t{™u Wh{tk M{ÞtO fhþwk y{u ƒnw he‚Úte,
r«Þ ™t{™u Wh{tk M{ÞtO fhþwk y{u ƒnw ¾k‚Úte,
‚ws ™t{™tu «¼w ‚k‚ she ™t Atuzþwk nhr„s fŒe.... 1
Sð™‚ýt yr‚þÞ fXý Œthwý ÍkÍtðt‚{tk,
fuu Ënw rŒþu ËqÍu ™rn yuðt Sð™ykÄth{tk,
Sð™‚ýe [Z‚e y™u …z‚e{nª …¤…¤ ËŒt,
‚ws ™t{™wk r«Þ M{hý ‚u ËtÚte hntu {™ÓŒÞ{tk.... 2
Ëk Ë th™tk f‚o Ô Þ{tk , ÔÞðntheytu ™ e ËtÚt{tk ,
Ënw ft{{tk, ¾t‚tk, …e‚tk, QX‚tk y™u ð¤e ƒtu÷‚tk,
su su fk E fh‚tk , ƒÄtk ™ e ËtÚt ð‚O ‚ tk ËŒt,
‚ws ™t{™wk r«Þ M{hý ‚u ËtÚte hntu {™ÓŒÞ{tk.... 3
{w ~ fu ÷ e{tk ™z‚e y{tu ™ u ™u W…trÄ{tk s„u ,
ͽzt y™u fkftË{tk, rŒ÷{tk Út‚tk Ënw ŒŒo{tk,
rŒ÷™e y{qkÍý{tk y™u ytðe …zu÷e „qk[{tk,
‚ws ™t{™wk r«Þ M{hý ‚u ËtÚte hntu {™ÓŒÞ{tk.... 4
{™™t rð[thtu{tk y™u {™™e ƒÄeÞu ð]Â¥t{tk,
{™ ðtË™t{tk, …t…{tk, r[‚™t ƒÄt ËkMfth{tk,
{™™e h{‚ ™u „{‚{tk, {™™t h{ý ™u ð÷ý{tk,
‚ws ™t{™wk r«Þ M{hý ‚u ËtÚte hntu {™ÓŒÞ{tk.... 5
y{ þhehÚte ƒ™‚e r¢Þt{tk, $rÿÞtu™t rð»tÞ{tk,
y{ þhehfu h t htu { htu { u , ÓŒÞfu h t ÷tu n e{tk ,
h„ h„{nª, ™¾rþ¾{nª,™u þheh™t ™ð îth{tk,
‚ws ™t{™wk r«Þ M{hý ‚u ËtÚte hntu {™ÓŒÞ{tk.... 6
yt‚o…tufth • 117
 ¾x hË‚ýt Ënw MðtŒ{tk, {eXe {eXe ƒÄe ðtË{tk,
Wh [u‚™t{tk, ƒwÂØ{tk, r[‚ «uhýt{nª, «tý{tk,
y{ ÷t„ýe{tk, ¼tð™t{tk, «u{{tk, hË{tk ƒÄt,
‚ws ™t{™wk r«Þ M{hý ‚u ËtÚte hntu {™ÓŒÞ{tk.... 7
ytÄth Ëti r™s™tu ËŒt {t™e W…h su Äth‚wk,
{t™u yr‚þÞ ðTnt÷Úte ßÞ{ ƒt÷wzwk …tufth‚wk,
rð¾qxwk …zu÷wk {tzeÚte nh…¤ fhu þwk ythzâtk !
‚uðe he‚u ‚ws ™t{ «¼w ! ‚thwk M{htòu ‚t™{tk.... 8
Sð™‚ýt Ënw ¼k„{tk, Sð™‚ýt Ëti hk„{tk,
Sð™‚ýt yu yx…xt ytzt Q¼t Ëti ‚th{tk,
{the „{u ‚u ð e ¼÷u ntu Ëðo Sð™¼t‚{tk ,
hËe÷wk ðýtÞtk íÞtk fhtu r«Þ ™t{ ‚thwk ¼tð{tk.... 9
ËkƒkÄeytu ™u Mðs™™e Ënw ðt‚{tk ™u [e‚{tk,
ËkËth™t ÔÞðnth{tk ™u su Út‚tk Ënw ftÞo{tk,
…í™e y™u …rhðth{tk Atu ™ u …htu ð tÞu ÷ ntu ,
‚u ‚u Œþt{tknu «¼tu ! ‚ws ™t{ r«Þ niÞu ðËtu....10
r«Þ ™t{ - ËqÞo QøÞt Útfe Vexu Sð™ykÄth Ëti,
yuðwk f]…tÚte Sð™{tk y{™u Vq÷ðòu, V¤ðòu,
[t™f y{tu™u ÷t„òu ‚ws rŒÔÞ su r«Þ ™t{™e,
«„xe hntu y{ Sð™ ‚u AtÞt Y…u ‚ws «u{™e....11
ËthtÞ Sð™…x‚ýt ‚týt y™u ðtýt rðþu,
¼ªòÞu ÷ t ntu h„h„u ‚w s «u { Úte hk „ tÞu ÷ t,
‚ws ™t{™t r«Þ M{hý™t Xtufu ËŒt XtuftÞu÷t,
yuðwk «¼w…Œ ntu Ë{Š…‚ yt Sð™, ntu ‚ws f]…t...12
‚ws ™t{™tu {rn{t Ér»tytu fIf ¼õ‚ frð fÚtu,
nwk ‚tu rƒ[thwk htkfzwk ‚u þwk fÚte fÚte™u fÚtu ?
ßÞ{ ËqÞo yt„¤ ytr„Þtu, ŒrhÞt f™u ¾tƒtur[Þwk.
neht f™u ßÞ{ ft[ yuðtu Ëtð nwk ™tŒt™ Awk....13
‘©e„k„t[hýu’, …]. 29 Úte 32 - ©e{tuxt
118 • yt‚o…tufth
 ËtÄ™t{{o
1. {w¾Úte fu {™{tk ò„]‚…ýu s…, ËtÚtu ËtÚtu ӌޫŒuþu æÞt™ ‚Útt
[u‚™™t ®[‚™ Ën ¼tðtí{f ¼tð™wk hxý.
2. «íÞuf …¤u Ë‚‚ Ë{…oý, Ëthwk ‚u{ s ™hËwk-ƒk™u™wk.
3. Ëtûte¼tð, ò„]r‚, rð[thtu™e Ëtkf¤ ™ òuztu.
4. ƒ™u ‚ux÷wk ðÄw ðtr[f y™u {t™rËf {ti™ ht¾tu, fu¤ðtu y™u ¾qƒ¾qƒ
þhý¼tð Sð™{tk [u‚™t…qðof™e ò„]r‚Úte fu¤ÔÞt fhtu.
5. ¥æxæíãæï--«¼w®[‚™ rËðtÞ™t Ëðo yt„úntu Atuztu, ™{ú‚t fu¤ðtu,
þqLÞ Útðt™wk æÞuÞ ht¾tu.
6. ¾qƒ ¼tð…qðof ÓŒÞMÚt hne™u ytÿo y™u yt‚o¼tðÚte «tÚto™t
fhtu, ¼„ðt™™u Ëðo Ëw¾Œw:¾ sýtð‚t hntu, ‚u™e ËtÚtu
ytí{r™ðuŒ™ îtht yk„‚ ¾qƒ „tZtu ËkƒkÄ ƒtkÄtu, {™{tk fþwkÞu
½tu¤tðt ™ Œtu. ¾t÷e hntu.
7. ytðe …z‚tk ft{tu «¼w™tk Ë{òu, shtÞu f[ðtx rð™t ¾qƒ
«u{…qðof ‚u fhtu. «íÞuf «Ëk„-ƒ™tð yt…ýt fÕÞtý yÚtuo s Au
y™u «íÞuf «ð]Â¥t yt…ýt …tu‚t™t s rðftËtÚtuo Útðe ½xu. «íÞuf
«Ëk„ …tA¤ «¼w™tu „qZ, þw¼ Ëkfu‚ hnu÷tu Au.
8. ytí{÷ûte-yk‚{wo¾e Úttytu, {tºt …tu‚t™e Œwr™Þt{tk ðËtu. òýe-
òuE™u ò‚™u Ëkztuððt Œtu ™rn.
9. …h (…thftk™e) Ëuðt «¼w™e Ëuðt Ë{òu, Ëuðt ÷u™th, Ëuðt
Œu™th W…h, Ëuðt fhðt™e ‚f yt…e™u W…fth fhu Au. ht{u ytÃÞwk
Au y™u ht{™u ŒEyu Aeyu, íÞtk ‘{thwk {thwk ’ õÞtk hÌtwk ? ‚thwk yt
s„‚{tk Au þwk ?
10. «íÞuf ftÞo, «íÞuf ðt‚[e‚, ÔÞðnth yt…ýt æÞuÞ™u ðu„ yt…u
yuðt ¾tË nu‚wËh, nu‚w™wk ÷ût Sð‚wk ht¾e™u fhðtk. ðtk[‚e-
÷¾‚e ð¾‚u y™u «íÞuf f{o fh‚e …¤u ¼tð™e M{hý Äthýt™tu
yÇÞtË fu¤ÔÞt fhtu.
11. ð]Â¥t™wk {q¤ þtuÄtu, ‚u™wk …]Út¬hý fhtu. ‚u{tk ¼u¤ðtÞt rð™t ‚u™u
‚xMÚt‚t…qðof y™u MðMÚt‚t…qðof r™nt¤tu.
12. «¼w™e «íÞuf f¤t, ËtIŒÞo, hBÞ‚t, rðþwØ‚t ytrŒ «ËtŒeytu{tk
yt‚o…tufth • 119
 hnu÷t ¼tð™w,k ‚u™u ‚u™u y™wY… ¼tð™w,k yt…ýt{tk íÞthu yð‚hý
Útðt «tÚto™t fhðe.
13. QŠ{, ytðuþ y™u ÷t„ýe™u yu{ ™u yu{ ðne sðt ™ Œtu, ‚u{ s ‚u{tk
¼u¤ðtE …ý ™ òytu. ‚u™tu ËtÄ™t{tk W…Þtu„ fhtu, ‚txMÚÞ fu¤ðtu.
14. s{‚e ð¾‚u y™u …týe …e‚e ð¾‚u Sð™{tk [u‚™þÂõ‚™t
yð‚hý-¼tð™e «tÚto™t fhðe, þti[, …uþtƒ ytrŒ r¢Þtytu Ë{Þu
rðfthtu, ™ƒ¤tEytu RíÞtrŒ™t rðËso™¼tð™e «tÚto™t fhðe.
15. MÚtq¤™tu ÏÞt÷ íÞS™u Ëqû{‚¥ð™u ™sh Ët{u ht¾tu. ð]Â¥t™e þwÂØ
fhtu, ¼tð™e ð]ÂØ fhtu.
16. «¼w Ë[ht[h Au. ¥æy}æ±„ì ¨±ü|æê„ï¯é™e ¼tð™t fu¤ðtu.
17. «íÞuf ÔÞÂõ‚ y™u ðM‚w™e Qs¤e ƒtsw swytu. ftuE™tÞ ftS ™
Úttytu, fþtÞ W…h Íx yr¼«tÞ ™ yt…tu, ðtŒrððtŒ ™t fhtu,
…tu‚t™tu yt„ún ™ ht¾tu, ƒeòytu{tk þw¼ nu‚wytu™wk ythtu…ý fhtu,
{t™rËf y™u Ëtðorºtf WŒth‚t Sð™{tk «„xtðtu, ¾qƒ «u{¼tð
fu¤ðtu, «f]r‚™wk Y…tk‚h fhðt™wk Au, ‚u ÷ût{tk ht¾e™u «f]r‚ðþ ™
Út‚tk f{tuo™e W…hðx ð‚tuo. V¤™e ytËÂõ‚ Atuztu. …tu‚t™u Út‚t
yLÞtÞtu-ytðe …z‚tk Œw:¾tu-ytrŒ™wk {q¤ …tu‚t{tk s Au yu{ áZtðtu,
„whw{tk «u{¼Âõ‚¼tð áZ‚h fÞto fhtu. y¼eÃËt, RLfth y™u
Ë{…oý™tu rºtðuýeËk„{ WŒT¼ðtðtu, ËŒtÞ «ËL™‚t «ð‚toðtu,
f]]…t y™u …whw»ttÚto™t Þw„÷™u Sð™{tk W‚thtu, «íÞuf f{o™t ytrŒ,
{æÞ y™u yk‚{tk «¼w™e M{]r‚ «„xtðtu, {™ r™:M…kŒ fhtu, ht„îu»t
r™{qo¤ fhðt™e ò„]r‚ ht¾tu, ÚtÞu÷t ytæÞtÂí{f y™w¼ðtu «íÞût
htu®sŒt ðnuðth{tk Sð‚t fhtu, õÞtkÞu fþt{tkÚte ¼t„ðt™wk ™t ntuÞ,
ÞáåAt su ytðe {¤u ‚u «¼w«ËtŒe „ýe™u ‚u™u ðÄtðe ÷tu. õÞtkÞ
ftuE™e Ëh¾t{ýe ™t fhtu, y™wfq¤ «r‚fq¤ …rhÂMÚtr‚ yu {™™e
¼ú{ýt Au, Sð™ËtÄ™t Ëthw Ëðo fkE Ët™wfq¤ s ntuÞ Au, «¼w{Þ-
‚u™t {qf Þkºt-Útðt™e s ƒË yuf W¥tus™t nðu Sð™{tk ht¾tu.
18. f{o{tk, f{o™wk {n¥ð ™Úte, …hk‚w Sð™™t ¼tð™wk Ë‚‚ yufÄthwk,
Sð‚wk ®[‚™ hÌtt fhu yu Ërðþu»t…ýu {n¥ð™wk Au. ‚uðtu Sð‚tu
yÇÞtË f{o fh‚e …¤u fu¤ððtu. - ©e{tuxt

120 • yt‚o…tufth
 >> nrh:H >>
…qßÞ ©e{tuxt™t Sð™™e {n¥ð™e ‚ðthe¾
sL{ : ‚t. 4-9-1898, ¼tŒhðt ðŒ [tuÚt, Ëkð‚ 1954
MÚt¤ : Ëtð÷e, rs. ðztuŒht, ™t{ : [q™e÷t÷,
{t‚t : Ëqhsƒt, r…‚t: ytþtht{, yxf : ¼tðËth.
1916 : r…‚t™wk yðËt™.
1905 Úte 1918 : ‚qxf yÇÞtË-ËtÚtu ytfhe {sqhe.
1919 : {ìrxÙf …tË.
1919-20: ðztuŒht ftì÷us{tk.
‚t. 6-4-1921: ftì÷us íÞt„.
1921 : „qsht‚ rðãt…eX.
1921 : rðãt…eX™tu íÞt„. nrhs™ Ëuðt™tu ythk¼.
1922 : VuVhwk™t htu„Úte fkxt¤e™u „hwzuïh™e ¼u¾z W…hÚte ytí{níÞt™tu
«ÞtË, Œiðe ƒ[tð, ‘nrh:H’ s…Úte htu„ {xtzðt™tu ËV¤ «Þtu„.
1923 : ‘‚ws [hýu’ ‚Útt ‘{™™u’™e h[™t.
1923 : ðËk‚…k[{eyu …q. ©eƒt¤Þtu„eS îtht Œeûtt. ©efuþðt™kŒ
Äqýeðt¤t ŒtŒt™tk Œþo™u - ËtkE¾uzt „Þt. htºtu M{þt™{tk ËtÄ™t
y™u rŒð˼h «¼w«eíÞÚtuo nrhs™ Ëuðt.
1926 : ÷ø™-nM‚{u¤t… ð¾‚u Ë{trÄ™tu y™w¼ð.
1927 : nrhs™ yt©{, ƒtuŒt÷{tk Ë…oŒkþ-…rhýt{u ‘nrh:H’ s… y¾kz
ÚtÞtu.
1928 : ‘‚ws [hýu’ ™e «Út{ ytð]Â¥t™wk «ftþ™.
1928 : …nu÷e rn{t÷Þ Þtºtt.
1928 : Ëtftuhe™t …q. ©eW…tË™e ƒtƒt™wk ™rzÞtŒ{tk yt„{™, yu{™t
ytŒuþ {wsƒ Ëtftuhe sðwk-íÞtk {¤{qºt™e …Útthe{tk Ët‚ rŒðË.
1930 : {™™e ™ehð‚t™tu Ëtûttífth.
1930 Úte ’32 Œhr{Þt™ Ëtƒh{‚e, ðeËt…wh, ™trËf y™u Þhðzt su÷{tk.
nu‚w-ŒuþËuðt™tu ™rn, ËtÄ™t™tu. ˾‚ …rh©{ y™u ÷tXe{th
Œhr{Þt™ «¼wM{hý-{ti™. rðãtÚteoytu™u Ë{òððt ðeËt…wh su÷{tk
Ëh¤ ¼t»tt{tk ©e{ŒT ¼„ðŒT„e‚t™wk rððhý ÷ÏÞwk-‘Sð™„e‚t’
1934 : Ë„wý ƒúñ™tu Ëtûttífth.
yt‚o…tufth • 121
1934Úte 1939 Œhr{Þt™ rn{t÷Þ{tk y½tuhe ƒtðt …tËu sðt™wk ƒLÞwk,
ÄwkðtÄth™t ÄtuÄ™e …tA¤™e „wVt{tk ËtÄ™t. [iºt {tË{tk 21
Atýtk™e 21 Äqýe ľtðe ™{oŒtrf™thu ¾wÕ÷t{tk rþ÷t W…h ™ø™
ƒuËe™u ËtÄ™t, þehze™t ËtkEƒtƒt™wk «íÞût Œþo™-ytŒuþ-
ËtÄ™t™t ykr‚{ ‚ƒ¬t™wk {t„oŒþo™.
1939 : ‚t. 29-3-1939 : ht{™ð{e, Ëkð‚ : 1995 ftþe{tk r™„woý
ƒúñ™tu Ëtûttífth. nrhs™ Ëuðf Ëk½{tkÚte htS™t{wk. ‘{™™u’™e
«Út{ ytð]Â¥t™wk «ftþ™.
1940 : (‚t. 9-9-1940) rð{t™{t„uo y{ŒtðtŒÚte fhtk[e sðt™tu
„qZ nwf{.
1941 : {t‚t™wk yðËt™.
1942 : nrhs™ Ëuðf Ëk½{tkÚte Aqxt ÚtÞu÷t, A‚tk nrhs™ fLÞtAtºtt÷Þ
{txu {wkƒE{tk Vt¤tu W½htÔÞtu. ƒu 𾂠˾‚ …tu÷eË{th-Œunt‚e‚
yðMÚtt™t …whtðt.
1943 : 24, Vuƒúwythe{tk „tkÄeS™t …uþtƒ™t Íuhe sk‚wytu™wk …tu‚t™t
…uþtƒ{tk Œþo™. ™ir{Â¥tf ‚tŒtíBÞ™tu y™w¼ð.
1945 : rn{t÷Þ™e Þtºtt-yŒT¼w‚ y™w¼ðtu.
1946 : nrhs™ yt©{, y{ŒtðtŒ {ehtkfrw xh{tk {ti™yuftk‚™tu ythk¼.
1950 : ŒÂûtý ¼th‚™t fwk¼ftuý{T{tk ftðuhe ™Œe™u rf™thu nrh:H yt©{™e
MÚtt…™t.
1954 Úte Ëwh‚™t fwhwûtuºt{tk yuf ytuhze{tk {ti™yuftk‚™tu ythk¼.
1955 : (‚t. 28-5-1955) ™rzÞtŒ, þuZe ™Œe™u rf™thu nrh:H yt©{™e
MÚtt…™t.
1956 : (‚t. 23-4-1956) Ëwh‚, fwhwûtuºt{tk nrh:H yt©{™e MÚtt…™t.
1962Úte 1975 : þheh™t y™uf htu„tu-Ë‚‚ «ðtË ËtÚtu 36 yæÞtí{-
y™w¼ð „úkÚttu™wk ÷u¾™-«ftþ™.
1976 : Vts÷…wh-{ne™Œe™t rf™thu ©e h{ý¼tE y{e™™t Vt{o ntWË{tk
‚t. 23-7-1976™t htus {tºt A sý™e ntshe{tk yt™kŒ…qðfo
ŒuníÞt„. …tu‚t™wk ‘#x-[q™t™wk M{thf ™ fhðt™tu ytŒuþ’ y™u yt
r™r{¥tu {¤u÷e hf{™tu W…Þtu„ Œqh „wsht‚™tk …At‚ „t{tu{tk «tÚtr{f
þt¤t™t ytuhztytu ƒkÄtððt™t ÷tufVt¤t{tk fhðt™e Ëq[™t.
>> nrh:H >>

122 • yt‚o…tufth
 >> nrh:H >>
yth‚e
H þhý[hý ÷u ò u , «¼w þhý[hý ÷u ò u ,
…r‚‚ W„the ÷uòu (2) fh „úne Wh ÷uòu. ...H þhý.
{™ðtýe™t ¼tðtu , f{o rð»tu Q‚htu , «¼w (2)
{™, ðtýe ™u rŒ÷™u (2) f]…tÚte yuf fhtu. ...H þhý.
Ëðo {¤u÷tk ËtÚtu, rŒ÷ ËŒT¼tð Q„tu, «¼w (2)
Atu y…{t™ ÚtÞtk ntu (2) íÞtkÞu ¼tð ƒZtu. ...H þhý.
r™B™ «fth™e ð]Â¥t, Qæðo„{™ fhðt, «¼w (2)
«¼wf]…tÚte {Úttòu (2) [hýþhý „únðt. ...H þhý.
{™™t Ëf¤ rð[thtu, «tý‚ýe ð]Â¥t, «¼w (2)
ƒwÂØ‚ýe Ëti þkft (2) [hýf{¤ „¤òu. ...H þhý.
suðt rŒ÷ ntuEyu «¼w, ‚uðt Œu¾tðt, «¼w (2)
{r‚ {ws ¾wÕ÷e hu’òu (2) M…ü s …h¾tðt. ...H þhý.
rŒ÷{tk fkEf ¼ÞwO ntu, ‚u Útfe ƒeswk Q÷xwk, «¼w (2)
fŒe …ý {wsÚte ™ ƒ™òu (2) yuðe {r‚ Œuòu. ...H þhý.
ßÞtk ßÞtk „wý ™u ¼tð, rŒ÷ íÞtk {ws Xhòu, «¼w (2)
„wý ™u ¼tð™e ¼Âõ‚ (2) rŒ÷ {ws Ëk[hòu. ...H þhý.
{™,{r‚,«tý «¼w ! ‚ws ¼tð Útfe „¤òu, «¼w (2)
rŒ÷{tk ‚ws ¼Âõ‚™e (2) Atu¤tu QA¤òu. ...H þhý.
-©e{tuxt
yt‚o…tufth • 123
 …qßÞ ©e{tuxt™tk …wM‚ftu
1. {™™u (…ã) 22. Sð™…tufth (…ºttu) 44. Sð™Ëtih¼ (…ã) 67. f{oW…tË™t (…ã)
2. ‚ws [hýu (…ã) 23. yt‚o…tufth («tÚto™t) 45. Sð™M{hý ËtÄ™t (…ã) 68. {ti™yuftk‚™e fuzeyu («ð[™)
3. ӌޅtufth (…ã) 24. nrhs™ Ëk‚tu („ã-…ã) 46. Sð™hk„‚ (…ã) 69. {ti™{krŒh™wk nrhîth («ð[™)
4. Sð™…„÷u (…ã) 25. Life’s Struggle 47. Sð™{Útt{ý (…ã) 70. {ti™{krŒh™tu {{o («ð[™)
5. ©e„k„t[hýu (…ã) (‘Sð™Ëk„út{‘™tu y™wðtŒ) 48. f]…t (…ã) 71. {ti™{krŒh{tk «¼w («ð[™)
6. fuþð[hýf{¤u (…ã) 26. Sð™{kÚt™ (…ºttu) 49. MðtÚto (…ã) 72. {ti™{krŒh{tk «tý«r‚ct(«ð[™)
7. f{o„tÚtt (…ã) 27. Sð™ËkþtuÄ™ (…ºttu) 50. ©eËŒT„whw (…ã) 73. þu»t-rðþu»t (ËíËk„)
8. «ýt{«÷t… (…ã) 28. ™{oŒt…Œu (…ã) 51. Sð™fÚt™e (…ã) 74. sL{-…w™soL{ (ËíËk„)
9. …wr™‚ «u{„tÚtt (…ã) 29. Sð™Œþo™ (…ºttu) 52. «u{ (…ã) 75. ‚ÿq…-ËðoY… (ËíËk„)
10. Sð™Ëk„út{ (…ºttu) 30. Sð™…ht„ (ËthËk[Þ) 53. Sð™M…kŒ™ (…ã) 76. y„ú‚t-yuft„ú‚t (ËíËk„)
11. Sð™ËkŒuþ (…ºttu) 31. yÇÞtËe™u (…ã) 54. {tun (…ã) 77. òuztòuz (ËíËk„)
12. Sð™…tÚtuÞ (…ºttu) 32. rs¿ttËt (…ã) 55. „wýrð{þo (…ã) 78. yLðÞ-Ë{LðÞ (ËíËk„)
13. AT THY LOTUS FEET 33. Sð™ y™w¼ð „e‚ (…ã) 56. Sð™…„Œkze (…ã) 79. „ún„úný (ËíËk„)
(‘‚ws [hýu’™tu y™wðtŒ) 34. Sð™Í÷f (…ã) 57. Sð™fuze (…ã) 80. yufefhý-Ë{efhý (ËíËk„)

124 • yt‚o…tufth
14. Sð™«uhýt (…ºttu) 35. Sð™÷nrh (…ã) 58. Sð™[ý‚h (…ã) 81. …„÷u …„÷u «ftþ (…ºttu)
15. TO THE MIND 36. Sð™M{hý (…ã) 59. Sð™½z‚h (…ã) 82. fìLËh™e Ët{u (…ºttu)
(‘{™™u’™tu y™wðtŒ) 37. ©Øt (…ã) 60. ¼tðfrýft (…ã) 83. Ä™™tu Þtu„
16. Sð™…„hý (…ºttu) 38. ¼tð (…ã) 61. ¼tðhuýw (…ã) 84. {wõ‚tí{t™tu «u{M…þo (…ºttu)
17. Sð™…„Úte (…ºttu) 39. Sð™hËtÞý (…ã) 62. ¼tðßÞtur‚ (…ã) 85. Ëk‚ÓŒÞ (…ºttu)
18. Sð™{kztý (…ºttu) 40. r™r{¥t (…ã) 63. ¼tð…w»… (…ã) 86. Ë{Þ ËtÚtu Ë{tÄt™ (…ºttu)
19. Sð™Ëtu…t™ (…ºttu) 41. ht„îu»t (…ã) 64. ¼tðn»tto (…ã) yt W…htk‚ W…h™tk …wM‚ftu{tkÚte
20. Sð™«ðuþ (…ºttu) 42. Sð™ytnT÷tŒ (…ã) 65. Sð™«ðtn (…ã) ÚtÞu÷tk 15 Ëkf÷™tu.
21. Sð™„e‚t („ã-…ã) 43. S𙂅 (…ã) 66. S𙫼t‚ (…ã)