3Ariketen eta problemen soluzioak

Or. 1

ORRIALDEA 76

K ontzeptuak erabili
1 Kubo txikia dado horiekin eginda dago. Kubo handia egiteko, aurreko
kuboa dado gorriz inguratu dugu.

Kubo handiko dadoen zenbateko frakzioa da horia? Eta zenbatekoa da gorria?

27 de los dados del cubo grande son amarillos y 98 son rojos.
125 125
• Cubo pequeño: 33 = 27 dados, todos amarillos.
• Cubo grande: 53 = 125 dados en total:
°• 27 de 125 dados son amarillos 8 — 27
§
§ 125
¢
98
§• resto: 125 – 27 = 98 de 125 son rojos 8 —
§ de dados rojos
£ 125

2 Kalkulatu buruz.

a) 60ren 2 b) 90en 1 c) 120ren 3

3 10 4
d) 35en 2 e) 18ren 5 f ) 100en 3
7 9 5

a) 2 de 60 = 40 b) 1 de 90 = 9 c) 3 de 120 = 90
3 10 4

d) 2 de 35 = 10 e) 5 de 18 = 10 f ) 3 de 100 = 60
7 9 5

3 Zenbat gramo dira?

a) 3 kilo b) 3 kilo c) 7 kilo
4 5 20

a) 3 de kilo = 750 g b) 3 de kilo = 600 g c) 7 de kilo = 350 g

4 5 20
3Ariketen eta problemen soluzioak
Or. 2
4 Zenbat minutu dira?
a) 5 ordu b) 3 ordu c) 4 ordu
6 12 5

a) 5 de hora = 50 min b) 3 de hora = 15 min c) 4 de hora = 48 min

6 12 5

5 Ordu baten zenbateko frakzioak dira?

a) 5 minutu b) 24 minutu c) 360 segundo

a) 5 min = 5 de h = 1 de hora
60 12

b) 24 min = 24 de h = 2 de hora
60 5

c) 360 s = 360 de h = 1 de hora

3 600 10

F rakzioak eta dezimalak

6 Adierazi dezimal eran.
a) 7 b) 27 c) 13
2 50 125

d) 7 e) 4 f) 5
6 9 11

a) 7 = 3,5 b) 27 = 0,54 c) 13 = 0,104

2 50 125

d) 7 = 1,16 e) 4 = 0,4 f ) 5 = 0,45

) ) )
6 9 11

7 Idatzi frakzio eran.

a) 1,1 b) 0,13 c) 0,008
) ) )
d) 0,8 e) 1,8 f ) 2,8
) ) )
g) 0,24 h)0,02 i) 0,13

a) 1,1 = 11 b) 0,13 = 13 c) 0,008 = 8

10 100 1 000

d) 0,8 = 8 e) 1,8 = 17 f ) 2,8 = 26

) ) )
9 9 9

g) 0,24 = 24 h) 0,02 = 1 i) 0,13 = 2

) ) )
99 45 15
3Ariketen eta problemen soluzioak
Or. 3
F rakzioen arteko baliokidetasunak
8 Idatzi:
a) 4/10-en frakzio baliokide bat, zenbakitzailean 6 duena.
b) 15/45-en frakzio baliokide bat, izendatzailean 12 duena.
c) 25/45-en frakzio baliokide bat, zenbakitzailean 91 duena.

a) 6 , ya que 6 = 3 · 2 = 2
15 15 3 · 5 5

b) 4 , ya que 4 = 4 · 1 = 1
12 12 4 · 3 3

c) 91 , ya que 91 = 13 · 7 = 7
117 117 13 · 9 9

9 Kalkulatu x kasu hauetako bakoitzean:

a) 6 = 15 b) 21 = x c) 13 = 11 d) x = 91
22 x 49 35 x 99 78 169

a) 6 = 15 8 x = 55 b) 21 = x 8 x = 15
22 x 49 35

c) 13 = 11 8 x = 117 d) x = 91 8 x = 42
x 99 78 169

10 Laburtu izendatzaile komunera.

a) 1, 5 , 3 , 7 b) 1 , 1 , 1 , 2
6 8 12 3 5 6 15

a) 1, 5 , 3 , 7 8 24 , 20 , 9 , 14 b) 1 , 1 , 1 , 2 8 10 , 6 , 5 , 4
6 8 12 24 24 24 24 3 5 6 15 30 30 30 30

11 Ordenatu txikienetik handienera.

a) 9 ; 0,6; 3 ; 7 ; 1,1 b) 2 ; 3 ; 3 ; 7
)
10 2 5 3 5 2 6

a) 0,6 < 9 < 1,1 < 7 < 3

)
10 5 2

( ) ( ) (
ya que 0,6 < 0,9 = 9 < 1,1 < 1,4 = 7 < 1,5 = 3
10 5 2 )
b) 3 < 2 < 7 < 3
5 3 6 2

ya que 3 = 18 ; 2 = 20 ; 7 = 35 ; 3 = 45
5 30 3 30 6 30 2 30
3Ariketen eta problemen soluzioak
Or. 4
F rakzioen arteko batuketak eta kenketak
12 Kalkulatu buruz.
a) 1 – 1 b) 1 + 1 c) 1 – 1
10 10 5 10

d) 1 – 1 e) 1 + 1 f) 1 – 1
3 3 3 6

g) 1 – 1 h) 1 – 1 i) 1 + 1
2 3 4 8 4 8

a) 1 – 1 = 9 b) 1 + 1 = 11 c) 1 – 1 = 1
10 10 10 10 5 10 10

d) 1 – 1 = 2 e) 1 + 1 = 4 f) 1 – 1 = 1
3 3 3 3 3 6 6

g) 1 – 1 = 1 h) 1 – 1 = 1 i) 1 + 1 = 3
2 3 6 4 8 8 4 8 8

13 Kalkulatu eta sinplifikatu.

a) 1 – 1 + 1 b) 1 + 1 – 2
2 5 10 3 5 15

c) 1 – 5 + 1 d) 4 – 2 + 3 – 5
6 9 2 3 2 6

a) 1 – 1 + 1 = 4 = 2 b) 1 + 1 – 2 = 6 = 2
2 5 10 10 5 3 5 15 15 5

c) 1 – 5 + 1 = 2 = 1 d) 4 – 2 + 3 – 5 = 0 = 0
6 9 2 18 9 3 2 6 6

14 Kalkulatu eta sinplifikatu.

a) 11 – 5 + 4 – 7 b) 13 – 5 + 17 – 7
36 12 9 24 32 24 48 12

c) 17 – 11 + 13 – 9 d) 21 – 31 – 13 + 11
40 30 20 8 44 66 22 12

e) 2 – 1 – 4 – 2 f ) 23 – 5 + 23 – 25
3 5 27 15 78 26 78 117

a) 11 – 5 + 4 – 7 = 22 – 30 + 32 – 21 = 3 = 1
36 12 9 24 72 72 24

b) 13 – 5 + 17 – 7 = 39 – 20 + 34 – 56 = – 3 = – 1
32 24 48 12 96 96 32

c) 17 – 11 + 13 – 9 = 51 – 44 + 78 – 135 = – 50 = – 5
40 30 20 8 120 120 12
3Ariketen eta problemen soluzioak
Or. 5

d) 21 – 31 – 13 + 11 = 63 – 62 – 78 + 121 = 44 = 1
44 66 22 12 132 132 3

e) 2 – 1 – 4 – 2 = 90 – 27 – 20 – 18 = 25 = 5
3 5 27 15 135 135 27

f ) 23 – 5 + 23 – 25 = 69 – 45 + 69 – 50 = 43
78 26 78 117 234 234

ORRIALDEA 77
15 Egin eragiketak.

( )
a) 2 – 1 + 3
5 ( 4) ( 4)
b) 1 – 3 – 2 – 5

(7 3) (7 3)
c) 5 – 1 – 3 – 2
( 3 ) ( 4 5 ) (10 20)
d) 3 – 1 – 3 – 3 + 1 – 7

6 [ ( 2 3 ]) [ ( 4 6 )] [ ( 6 8 )]
e) 7 – 2 – 3 – 1 f) 3 – 3 – 1 – 2 – 1 + 1

[ 3 ( 8 6 )] [ 5 ( 8 6 )]
g) 4 – 3 – 1 – 2 – 7 – 5

12 [ 20 ( 5 15)] [ 30 ( 2 30)]
h) 7 – 13 – 1 + 8 – 17 + 1 – 23

( 5) 5 5 5
a) 2 – 1 + 3 = 2 – 8 = 10 – 8 = 2

( 4) ( 4) 4 4 4 4 4 2
b) 1 – 3 – 2 – 5 = 4 – 3 – 8 – 5 = 1 – 3 = – 2 = – 1

( 7 3 ) ( 7 3 ) 21 21 21 21 21 21
c) 5 – 1 – 3 – 2 = 15 – 7 – 9 – 14 = 8 – –5 = 8 + 5 = 13

( 3 ) ( 4 5 ) (10 20) 3 20 20 60 60 15
d) 3 – 1 – 3 – 3 + 1 – 7 = 8 – 3 + –5 = 160 – 9 – 15 = 136 = 34

6 [ ( 2 3 )] 6 [ 6 ] 6 6 6 6 3
e) 7 – 2 – 3 – 1 = 7 – 2 – 7 = 7 – 2 + 7 = 7 – 12 + 7 = 2 = 1

[ ( 4 6 )] [ ( 6 8 )] [ 12] [ 24] 12 24 24 24
f ) 3 – 3 – 1 – 2 – 1 + 1 = 3 – 7 – 2 – 7 = 29 – 41 = 58 – 41 = 17

[ 3 ( 8 6 )] [ 5 ( 8 6 )] [ 3 24] [ 5 24] 24 120

g) 4 – 3 – 1 – 2 – 7 – 5 = 4 – 5 – 2 – 1 = 27 – 43 =

= 135 – 43 = 92 = 23
120 120 30

[ (
h) 7 – 13 – 1 + 8
12 20 5 15 )] – [1730 + ( 12 – 2330)] = 127 – [1320 – 1115] – [1730 + –830] =
= 7 – –5 – 9 = 7 + 5 – 9 = 22 = 11
12 60 30 12 60 30 60 30
3Ariketen eta problemen soluzioak
Or. 6
F rakzioen biderketak eta zatiketak
16 Kalkulatu eta sinplifikatu.
a) 3 · 14 b) 2 : 4 c) 7 · 4
7 5 2 (–7)

d) 3 : (–5) e) 2 · 9 f) 4 : 2
11 11 3 20 15 5

g) 6 · (–77) h) (– 48) : 12 i) –3 : 28
35 36 55 11 8 (–9)

a) 3 · 14 = 42 b) 2 : 4 = 2 = 1 c) 7 · 4 = – 4 = –2
7 7 5 20 10 2 (–7) 2

d) 3 : (–5) = – 3 e) 2 · 9 = 18 = 3 f ) 4 : 2 = 20 = 2
11 11 5 3 20 60 10 15 5 30 3

g) 6 · (–77) = –396 = –11 h) (–48) : 12 = –528 = –4

35 36 1 260 30 55 11 660 5

i) –3 : 28 = 27
8 (–9) 224

17 Ariketa ebatzia

18 Kalkulatu eta laburtu.

1 2
— —
1 6
a) b) c) 10 d) 5
1 2 1 4
— — — —
6 3 5 3
1 6
a) =1: 1 =6 b) = 6 : 2 = 18 = 9
1 6 2 3 2
— —
6 3
1 2
— —
c) 10 = 1 : 1 = 5 = 1 d) 5 = 2 : 4 = 6 = 3
1 10 5 10 2 4 5 3 20 10
— —
5 3

19 Egin eragiketak eta laburtu.

11 (
a) 5 · 3 · 22
15 ) (
b) 7 : 5 : 10
2 21 )
9 ( 26 13 ) ( )
c) 8 · 15 : 20 d) 7 : 14 · 4
20 15 9

11 ( 15 ) 165 ( )
a) 5 · 3 · 22 = 330 = 2 b) 7 : 5 : 10 = 7 : 105 = 70 = 1
2 21 2 10 210 3
3Ariketen eta problemen soluzioak
Or. 7

( )
c) 8 · 15 : 20 = 8 · 195 = 1 560 = 1
9 26 13 9 520 4 680 3

( )
d) 7 : 14 · 4 = 105 · 4 = 420 = 1
20 15 9 280 9 2 520 6

E ragiketa konbinatuak
20 Kalkulatu.
a) 7 – 6 · 1 b) 3 · 7 – 3 c) 5 – 3 · 5
3 20 20 4 4 6

d) 2 · 5 – 2
3 7 7
e) 3 · 8 – 2
4 15 5 (
f) 3 · 8 – 2
4 15 5 )
a) 7 – 6 · 1 = 7 – 2 = 5 b) 3 · 7 – 3 = 21 – 3 = 18 = 9
3 20 20 20 20 20 10

c) 5 – 3 · 5 = 5 – 15 = 15 = 5 d) 2 · 5 – 2 = 10 – 2 = 4
4 4 6 4 24 24 8 3 7 7 21 7 21

e) 3 · 8 – 2 = 24 – 2 = 0
4 15 5 60 5 ( )
f) 3 · 8 – 2 = 3 · 2 = 6 = 1
4 15 5 4 15 60 10

21 Kalkulatu, eta konparatu lau ataletako emaitzak.

a) 1 · 4 – 1 · 3
2 3 6 4 ( )
b) 1 · 4 – 1 · 3
2 3 6 4

(
c) 1 · 4 – 1 · 3
2 3 6 4 ) 2 (3 6 4)
d) 1 · 4 – 1 · 3

a) 1 · 4 – 1 · 3 = 4 – 3 = 13
2 3 6 4 6 24 24

( )
b) 1 · 4 – 1 · 3 = 1 · 7 · 3 = 21 = 7
2 3 6 4 2 6 4 48 16

(2 3 6) 4 (6 6) 4 6 4 8
c) 1 · 4 – 1 · 3 = 4 – 1 · 3 = 3 · 3 = 3

2 ( 3 6 4 ) 2 ( 3 24 ) 2 24 48
d) 1 · 4 – 1 · 3 = 1 · 4 – 3 = 1 · 29 = 29

Los resultados son diferentes. La situación de los paréntesis altera el resultado de la

operación.

22 Eragin eta laburtu.

( )( )
a) 1 – 5 · 2 – 3
7 5 ( )( )
b) 1 – 1 : 1 + 1
4 8

(3 5) ( 3)
c) 2 – 3 · 1 + 2
(5 2) (4 5)
d) 3 – 1 : 1 + 2
3Ariketen eta problemen soluzioak
Or. 8

( )( )
e) 5 – 3 – 1 · 2 + 7
12 11 2 5 10 (7 5) (4 5)
f) 1 + 2 – 1 : 1 – 2

(10 15) ( 4 8 ) 11
g) 7 – 3 – 3 + 5 · 3
( 4 3 ) ( 4 5 ) 10
h) 1 – 1 + 3 – 2 : 7

( 7 ) ( 5 ) 7 5 35 5
a) 1 – 5 · 2 – 3 = 2 · 7 = 14 = 2

( 4 ) ( 8 ) 4 8 36 3
b) 1 – 1 : 1 + 1 = 3 : 9 = 24 = 2

( 3 5 ) ( 3 ) 15 3 45 9
c) 2 – 3 · 1 + 2 = 1 · 5 = 5 = 1

( 5 2 ) ( 4 5 ) 10 20 130 13
d) 3 – 1 : 1 + 2 = 1 : 13 = 20 = 2

12 ( 11 2 ) ( 5 10 ) 12 ( 22 ) ( 10 ) 12 220 660 3
e) 5 – 3 – 1 · 2 + 7 = 5 – –5 · 11 = 5 + 55 = 440 = 2

( 7 5 ) ( 4 5 ) ( 35) ( 20) 105 105 7

f ) 1 + 2 – 1 : 1 – 2 = 1 + 3 : –3 = 1 – 60 = 45 = 3

( 10 15) ( 4 8 ) 11 30 8 11 30 88 1 320 8
g) 7 – 3 – 3 + 5 · 3 = 15 – 11 · 3 = 15 – 33 = 165 = 1

( 4 3 ) ( 4 5 ) 10 12 20 10 12 140 420 420 12

h) 1 – 1 + 3 – 2 : 7 = – 1 + 7 : 7 = – 1 + 70 = –35 + 210 = 175 = 5

23 Ariketa ebatzia.

ORRIALDEA 78
24 Egin eragiketak urratsez urrats.

[ ( ) ]
a) 4 · 1 – 1 – 1 : 3
8 2 [( ) ]
b) 5 – 1 : 7 + 1 · 2
3 2 3

[ ( ) ]
c) 5 · 3 + 2 – 2 : 3
10 5 2 ( ) [ ( ) ( )]
d) 1 + 1 · 3 – 5 – 3 : 2 – 1
3 2 5 6 4 3 4

( )[ ( 4 5) ( 7 )]
e) 1 – 2 · 2 – 3 – 2 · 1 + 3
5 3 [ 7 ( 4 5 ) ( 10 )] ( 2 14)
f) 2 – 1 – 2 : 3 – 1 : 1 – 3

[ ( ) ]
8 2 [ 8 2 ] [ ]
a) 4 · 1 – 1 – 1 : 3 = 4 · 7 – 1 : 3 = 7 – 1 : 3 = 3 : 3 = 1
2 2

b)
[( ) ]
3 2 3 6 [3 ] [ ]
5 – 1 :7+ 1 ·2= 7 :7+ 1 ·2= 1 + 1 ·2= 1 ·2=1
6 3 2

[ ( ) ] 2 10 [ 2] [ ]
c) 5 · 3 + 2 – 2 : 3 = 5 · 7 – 2 : 3 = 7 – 2 : 3 = 3 : 3 = 1
10 5 2 2 2 2
3Ariketen eta problemen soluzioak
Or. 9

( ) [ ( ) ( )] = 56 · [ 35 – ( 121 ) : ( 125 )] = 56 · [ 35 – 15 ] =
d) 1 + 1 · 3 – 5 – 3 : 2 – 1
3 2 5 6 4 3 4

=5·2=1
6 5 3

( ) [ ( ) ( )] = 35 · [ 23 – 207 · 107 ] = 35 · [ 23 – 12 ] =
e) 1 – 2 · 2 – 3 – 2 · 1 + 3
5 3 4 5 7

=3·1= 1
5 6 10

[ ( )(4 5 10 )] (
2 14 7 20) [ ( ) ( )] : 144 =
f ) 2 – 1 – 2 : 3 – 1 : 1 – 3 = 2 – –3 : –7
7 10

[ ]
= 2– 3 : 4 = 1 : 4 =1
7 14 14 14 14 4

25 Ariketa ebatzia.

26 Egin eragiketak eta laburtu.

a)
1–—
3
10
1 1
—–—
b) 3 4
(— + —) —
1 1 3
c) 2 3 5 d) 5 3 5
(— – —) : —
2 1 1

3 2
—–—
4 5
1
1–—
6 (—12 + —41 ) —34 (—45 – —32 ) : —37
3 7
1–— —
a) 10 = 10 = 7 : 7 = 2
3 2 7 10 20
—–— —
4 5 20
1 1 1
—–— —
b) 3 4 = 12 = 1 : 5 = 6 = 1
1 5 12 6 60 10
1–— —
6 6

( — + —) —
1 1 3 5 3
—·—
c) 2 3 5 = 6 5 = 1/2 = 1
(—21 + —41 ) —34 —34 · —34 1 2
d)
(— – —) : — — : — —
5
2 1 1
3 5 =
1 1
15 5 =
1
3 =1:1=4
(—54 – —32 ) : —37 —127 : —37 —14 3 4 3
3Ariketen eta problemen soluzioak
Or. 10
B erreketak eta frakzioak
27 Kalkulatu zenbatekoak diren honako berreketa hauen balioak, eta adie-
razi emaitza frakzio eran edo, tokatzen denean, zenbaki oso baten bitartez:

()
a) 1
2
2
()
b) 1
4
2
c) 3
4
0
()
( 4)
d) 3
–1
( 3)
e) 1
–2
( 10 )
f) 1
–1

(2) 2 4
a) 1 = 1 = 1
2
2 ( 4) 4 16
b) 1 = 1 = 1
2
2 (4) 0
c) 3 = 1

(4) 3
d) 3 = 4
–1
(3) –2
e) 1 = 3 = 9 2
( 10 ) = 10
f) 1
–1

28 Kalkulatu.
a) 2–2 b) (–2)–2

()
c) 1
2
–2
( )
d) – 1
2
–2

e) 2–3 f ) (–2)–3

()
g) 1
2
–3
( )
h) – 1
2
–3

a) 2–2 = 12 = 1 b) (–2)–2 = 1 =1
2 4 (–2)2 4

()
c) 1
2
–2
= 22 = 4
( )
d) – 1
2
–2
= (–2)2 = 4

e) 2–3 = 13 = 1 f ) (–2)–3 = 1 =–1

2 8 (–2)3 8

()
g) 1
2
–3
= 23 = 8
( )
h) – 1
2
–3
= (–2)3 = –8

29 Adierazi, berreketa negatiborik erabili gabe.

a) x –2 b) x –3 c) x – 4
d) 1–2 e) 1–3 f ) 1–4
x x x

a) x –2 = 12 b) x –3 = 13 c) x – 4 = 14
x x x

d) 1–2 = x 2 e) 1–3 = x 3 f ) 1–4 = x 3

x x x
3Ariketen eta problemen soluzioak
Or. 11
30 Laburtu berreketa bakarrera.
a) a5 · a2 b) a · a2 · a3 c) x 5 · x –3
d) x –2 · x 5 e) a2 · 1–2 f ) 1–2 · a–3
a a
a3 · a4
g) x 3 · x –2 · x h)x –2 · x –2 · x –2 i)
a5
a · a4 x 2 · x –4 x –1
j) k) l)
a3 · a5 x–3 x 2 · x –4

a) a5 · a2 = a7 b) a · a2 · a3 = a6 c) x 5 · x –3 = x 2
d) x –2 · x 5 = x 3 e) a2 · 1–2 = a2 · a2 = a4 f ) 1–2 · a–3 = a2 · a–3 = a–1
a a
a3 · a4 a7
g) x 3 · x –2 · x = x 2 h) x –2 · x –2 · x –2 = x – 6 i) = 5 = a2
a5 a
a · a4 a5 x 2 · x –4 x –2 x –1 x –1
j) = = a–3 k) = –3 = x l) = =x
a3 · a5 a8 x –3 x x 2 · x –4 x –2

31 Sinplifikatu.
a) x 3 · 1
x()
5
()
b) x 3 : 1
x
5
( ) ·b
c) a
b
4 4

( ) :a
d) a
b
3 3
( a)
e) (a ) · 1
2 3 7
(a ) (a )
f) 1 : 1
2
3
3
3

( x ) xx ( ) =x ·x =x
5 3 5
a) x · 1 = = x
3
5
–2 b) x 3 : 1 3 5 8
x

( b ) a b· b = a ()
4 4 4 3 a3
c) a · b = 4
4
4 d) a : a3 = 3 3
= b –3
b b ·a

( a ) aa ( a ) ( a ) a a aa
6 9
f) 1 : 1 = 1 : 1 = = a
7 3 3
e) (a ) · 1 = = a
2 3
7
–1
2 3 6 9 6
3

32 Idatzi honako kantitate hauek zifra guztiekin:

a) 37 · 107 b) 64 · 1011
c) 3,5 · 1013 d) 26 · 10–5
e) 5 · 10–7 f ) 2,3 · 10–8
a) 37 · 107 = 370 000 000 b) 64 · 1011 = 6 400 000 000 000
c) 3,5 · 1013 = 35 000 000 000 000 d) 26 · 10–5 = 0,00026
e) 5 · 10–7 = 0,0000005 f ) 2,3 · 10–8 = 0,000000023
3Ariketen eta problemen soluzioak
Or. 12
33 Adierazi era laburtuan, adibidean egin den bezala:
• 5 300 000 000 = 53 · 108
• 0,00013 = 13 · 10–5
a) 8 400 000 b) 61 000 000 000
c) 0,0007 d) 0,00000025
a) 8 400 000 = 84 · 105 b) 61 000 000 000 = 61 · 109
c) 0,0007 = 7 · 10– 4 d) 0,00000025 = 25 · 10–8

P roblemak zenbaki frakzionarioekin

34 Itsasontzi batek 1 700 miliako bidaia baten hiru hamarren egin du.
Zenbat milia egin behar ditu oraindik, bidea amaitzeko?
Le faltan por recorrer 1 190 millas.
• Recorridas: 3 8 Faltan: 7 de 1 700 = 7 · 1 700 = 1 190 millas.
10 10 10

35 Hiru kilo laurden gerezi 1,80 € kostatu zaigu. Zenbatean dago kiloa?
El kilo de cerezas está a 2,40 €.
1,80
• 3 de kg son 1,80 € 8 1 de kg son = 0,60 €
4 4 3

• 1 kg = 4 de kg son 4 · 0,60 = 2,40 €

4

36 Julenek test bateko 35 galderari erantzun die ondo, hau da, galderen
7/12-i. Zenbat galdera ditu testak?
El test tiene 60 preguntas.
• 7 son 35 preguntas 8 1 son 35 = 5 preguntas.
12 12 7

• El total son 12 8 12 · 5 = 60 preguntas.

12

37 Amaiak aurreztuta zuen diruaren 3/8 gastatu du 90 €-ko telefono mu-

gikorra erosteko. Zenbat diru geratzen zaio oraindik?
Le quedan 150 €.
90
• 3 son 90 € 8 1 son = 30 €
8 8 3

• Le quedan 5 , que son 5 · 30 € = 150 €

8
3Ariketen eta problemen soluzioak
Or. 13

ORRIALDEA 79
38 Itzalaldi batean, argizarizko kandela baten hiru hamarren urtu zaigu.
Geratzen den zatiak 21 cm-ko luzera badu, zenbateko neurria zuen kandela osoak?
La longitud de la vela era de 30 cm.
• Consume 3 8 quedan 7 , que son 21 cm.
10 10

• 1 es 21 = 3 cm, y el total es 10 8 10 · 3 = 30 cm
10 7 10

39 Malguki batek hasieran duen luzeraren 5/3 har-tzen ditu guztiz luzatuta
dagoenean. Luzatuta dagoela 4,5 cm-ko luzera badu, zenbateko neurria izan-
go du pausagunean dagoenean?
El resorte en reposo mide 2,7 cm.
• 5 de la longitud son 4,5 cm 8 1 es 4,5 = 0,9 cm
3 3 5

• El total, 3 , es 3 · 0,9 = 2,7 cm

3

40 Hegazkin batean doazen 240 bidaztien herenak europarrak dira, eta 2/5,
afrikarrak. Gainerakoak amerikarrak dira. Zenbat amerikar doaz hegazkine-
an?
Viajan 64 americanos.
• Europeos y africanos: 1 + 2 = 11 de 240 pasajeros.
3 5 15

• El resto serán 4 de 240 8 4 · 240 = 64 americanos.

15 15

41 Beñatek 1 500 € zituen kontuan, baina 2/5 musika-kate bat erosteko gas-
tatu du, eta geratu zaionaren laurdena, disko-bilduma bat erosteko. Hasieran zuen
dirutik zenbateko frakzioa geratzen zaio? Zenbat geratzen zaio?
Le queda 9 del dinero, que son 675 €.
20

1 del resto, discos

—
4

Quedan —9 de 1500 8 —9 · 1500 = 675 €

20 20

2 cadena
—
5
3Ariketen eta problemen soluzioak
Or. 14
42 Abeltzain batek maiatzaren amaieran 2 800 kg pentsu du gordeta, abereei
jaten emateko. Ekainean, pentsu horren 3/7 erabiliko du abereei jaten emateko,
eta uztailean, geratu zaionaren 3/4. Zenbat kilo pentsu izango ditu abuztuaren
hasieran?
Tiene 400 kg de pienso.

3
— resto
4

4 1 1
Quedan — = — del total 8 — · 2 800 = 400 kg
28 7 7
3
— Julio
7

43 Antzeko bi problema.
a) 5 kg-ko pisua duen garbigarri-ontzi batetik 3 kg erabili ditugu. Hasierako
edukiaren zenbateko frakzioa geratzen zaigu?
b) 5 kg-ko pisua duen garbigarri-ontzi batetik bi kilo eta hiru laurden erabili
ditugu. Hasierako edukiaren zenbateko frakzioa geratzen zaigu?
a) Quedan 2 del tambor.
5
5 kg

Quedan —2 del total

5
3 del total
Gasta 3 kg, —
5

b) Quedan 9 del tambor.

20

9
Quedan — del total
20

2 kg 3 3
— de kg 8 Gasta 2 y — kg
4 4
3Ariketen eta problemen soluzioak
Or. 15
44 Lurrun-ontzi batek 1/20 litroko edukiera du. Zenbat ontzi bete ahal izan-
go ditugu hiru litro eta erdiko edukiera duen bidoi batekin?
Se pueden llenar 70 frascos.

( )
• 3,5 l = 3 + 1 l = 7 l en el bidón.
2 2

• 7 : 1 = 70 8 70 frascos.
2 20

45 Enpresa batek xaboi likidoa egiten du, eta 3/5 litroko edukierako botile-
tan ontziratzen du. Zenbat litro xaboi behar dira 100 botila betetzeko?
Se necesitan 60 l.

( )
• (100 envases) · 3 l cada envase = 100 · 3 = 60 l
5 5

46 Amonak bi kilo eta laurden marmelada egin du, eta kantitate horrekin sei
poto berdin bete ditu. Kiloaren zenbateko frakzioa du poto bakoitzak?
Cada tarro contiene 3 de kg.
8

4 ( )
• 2 kg y cuarto 8 2 + 1 kg = 9 kg
4

( )
• 9 kg : (6 tarros) = 9 = 3 de kg cada tarro.
4 4·6 8

47 Begoñari disko sorta bat oparitu diote Gabonetan. Lehenengo astean, dis-
koen 2/5 entzun du, eta bigarrenean, entzun gabe zituen diskoen 4/5. Oraindik
entzuteko hiru baditu, zenbat disko zeuden guztira sortan?
Había 25 discos.

2 del total
1.ª semana: —
5

4 del resto
2.ª semana: —
5

3 que son 3 discos 8 Había 25 discos

8 Quedan —,
25
3Ariketen eta problemen soluzioak
Or. 16
48 Lorezain batek, astelehenean, arrosondoen 2/7 inausi ditu; asteartean, beste
guztien 3/5 inausi ditu, eta asteazkenean, lana osorik amaitu du, falta zitzaizkion 20
arrosondoak inausita. Zenbat arrosondo ditu guztira lorategian?
El jardín tiene 70 rosales.

2
Lunes, —
7

3 del resto
Martes, —
5

10 que son 20 rosales 8 —

Miércoles, —; 1 serán —
20 = 2 rosales
35 35 10

8 total, 35 ; que son 35 · 2 = 70 rosales.

35

49 Familia batek bere aurrekontuaren 2/5 etxea ordaintzeko erabiltzen du,

eta 1/3, janaria erosteko. Gastu horiek kenduta, hilean 400 € geratzen zaiz-
kio. Zenbat irabazten du familia horrek hilean?
Los ingresos mensuales son de 1 500 €.
• Vivienda y comida: 2 + 1 = 11
5 3 15
400
• Quedan 1 – 11 = 4 , que son 400 € 8 1 serán = 100 €
15 15 15 4

• El total, 15 , son 15 · 100 = 1 500 €.

15

50 Lagun batek lan bat ordenagailuan idazteko eskatu dit. Lehenengo egu-
nean, lan osoaren 1/4 idatzi dut; bigarren egunean, geratu zaidanaren 1/3; hi-
rugarrenean, oraindik geratu zaidanaren 1/6, eta laugarren egunean, lana amai-
tu dut, 30 orrialde idatziz. Badakizu lan osoak zenbat orrialde dituen?
El escrito tenía 72 folios.

1 del resto
2.º día, —
3
1 6
1.er día, —
4
1 del resto
6 6 8 3.er día, —
6
6 6 6 8 Quedan 30 folios, — 30 = 6 folios cada cuadro 8
5
8 Total = 6 · 12 = 72 folios
3Ariketen eta problemen soluzioak
Or. 17
B este problema batzuk

51 Mirenek otzara bete sagar batu du baratzean. Etxerantz doala, Saioa to-
patu du, eta otzarako sagarren erdiak eta sagar erdi bat gehiago eman dizkio.
Gero Errose izeba ikustera joan da, eta hari ere geratzen zaizkion sagarren er-
diak eta sagar erdi bat gehiago eman dizkio. Azkenik, Patxi laguna ikusi du, eta
berriro ere gauza bera egin du: sagarren erdiak eta sagar erdi bat gehiago eman.
Orduan, berriro baratzera itzuli behar duela konturatu da, ez zaio-eta sagar bat
bera ere geratu. Zenbat sagar batu zituen, bat bera ere zatitu ez duela kontuan har-
tuta?
Cogió 7 manzanas.
Comprobamos:
° 1 7 + 1 = 4 manzanas 8 sobran 3
§ • Sara recibe:
§ 2 2
§
§ • Rosa recibe: 1 3 + 1 = 2 manzanas 8 sobra 1
¢ 2 2
§
§
§ • Francisco recibe: 1 1 + 1 = 1 manzana 8 sobra 0
§ 2 2
£
52 Dantzaldian, gizonezkoen hiru laurdenak emakumezkoen hiru bostene-
kin ari dira dantzan. Joan direnen zenbateko frakzioa ez dago dantzan?
No bailan 1 de los asistentes.
3

BAILAN (*)

3 de hombres bailan
HOMBRES —
4
3 de mujeres bailan
MUJERES —
5

6 del total bailan 3 =—

1 del total no bailan
— —
9 9 3

(*) Teniendo en cuenta que el n.° de hombres y mujeres que baila ha de ser igual, ya
que bailan por parejas.
3Ariketen eta problemen soluzioak
Or. 18
53 Nekazari batek mando bat, asto bat eta zaldi bat ditu ukuiluan. Lanerako
mandoa eta zaldia ateratzen dituenean, zamaren 3/5 mandoari jartzen dio, eta
2/5, zaldiari. Baina, zaldia eta astoa ateratzen dituenean, zamaren 3/5 zaldiari
jartzen dio, eta 2/5, astoari.
Nola banatuko du zama gaur, lanerako hiru animaliak atera baditu eta 190 kg-
ko zama eraman behar badu?
La mula llevará 90 kg, el burro, 40 kg, y el caballo, 60 kg.

• Si el burro lleva una carga de 1:

2 (
— Carga del caballo, 3 carga del burro 3 = 3 · 2 8 3
5 2 5 2 )
— Carga de la mula, 3 carga del caballo 8 9
2 4
La proporción es: burro 4, caballo 6, mula 9.
Total: 4 + 6 + 9 = 19 8 burro 4 , caballo 6 , mula 9 .
19 19 19
°
§ • Mula: 9 de la carga = 9 · 190 = 90 kg
§ 19 19
§
§ 6 de la carga = 6 · 190 = 60 kg
¢ • Caballo:
§ 19 19
§
§ 4 de la carga = 4 · 190 = 40 kg
§ • Burro:
£ 19 19