Bước tới nội dung

Mogadishu

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Mogadishu
Muqdisho (tiếng Somalia)
مقديشو (tiếng Ả Rập)

Xamar (tiếng Somalia)
حمر (tiếng Ả Rập)
Mogadiscio (tiếng Ý)
—  Thủ đô  —

Hiệu kỳ
Huy hiệu của Mogadishu
Huy hiệu
Vị trí của Mogadishu
Mogadishu trên bản đồ Somalia
Mogadishu
Mogadishu
Mogadishu trên bản đồ châu Phi
Mogadishu
Mogadishu
Vị trí tại Somalia##Vị trí tại Sừng châu Phi##Vị trí tại châu Phi
Quốc giaSomalia
VùngBanaadir
Thành lập720[1]
Chính quyền
 • Thị trưởngHassan Mohamed Hussein[2]
Diện tích
 • Đất liền370 km2 (140 mi2)
Dân số (2025)[3]
 • Tổng cộng3,262,129
 • Mật độ8.600/km2 (22.000/mi2)
 • Xếp hạng1
Tên cư dânMogadishan[4]
Maqdishawi[5]
Thành phố kết nghĩaIstanbul, Almaty, Ankara
Khí hậuBSh
Chỉ số phát triển con người (2021)0.459[6]
low 1st
Websitebra.gov.so

Mogadishu,[a] tên gọi địa phương là Hamar, là thủ đô và thành phố lớn nhất Somalia. Nằm ở ven biển Ấn Độ Dương ở vùng Banaadir, thành phố là một hải cảng quan trọng từ lâu.[10] Tính đến năm 2017, dân số thành phố ước tính là 2.425.000 người.[11]

Truyền thống và những ghi chép cổ cho thấy rằng miền nam Somalia, gồm cả vùng Mogadishu, từng là nơi cư ngụ của các bộ lạc săn bắt và hái lượm. Sau đó là sự xuất hiện của các tộc người mục súc nói ngôn ngữ Cush. Vào thời Trung cổ, Mogadishu được cai trị bởi triều Muzaffar của Hồi quốc Mogadishu, một chư hầu của Hồi quốc Ajuran. Dần dần thành phố rơi nào tay một vài Hồi quốc và chính quyền địa phương, đáng chú ý nhất là Hồi quốc Geledi. Mogadishu sau đó trở thành thủ phủ của Somaliland thuộc Ý (1889–1936) trong thời kỳ thuộc địa. Sau khi Cộng hòa Somalia độc lập năm 1960, Mogadishu được biết và nhắc đến như Hòn ngọc châu của Ấn Độ Dương. Sau sự trục xuất của chính quyền Siad Barre năm 1991 và cuộc Nội chiến Somalia đang tiếp diễn, nhiều thế lực đã giành quyền kiểm soát thành phố.

Lịch sử

[sửa | sửa mã nguồn]

Địa lý

[sửa | sửa mã nguồn]
Mogadishu seen from space, 2020

Mogadishu nằm trên bờ biển Ấn Độ Dương của vùng Sừng châu Phi, thuộc vùng hành chính (gobol) Banaadir ở phía đông nam Somalia.[12]

Khí hậu

[sửa | sửa mã nguồn]

Mogadishu có khí hậu bán khô hạn (phân loại khí hậu Köppen BSh), giống như phần lớn miền đông nam Somalia.

Dữ liệu khí hậu của Mogadishu
Tháng 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 Năm
Cao kỷ lục °C (°F) 39.5
(103.1)
39.5
(103.1)
37.3
(99.1)
39.8
(103.6)
34.9
(94.8)
33.0
(91.4)
34.3
(93.7)
36.0
(96.8)
36.0
(96.8)
37.0
(98.6)
39.0
(102.2)
37.3
(99.1)
39.8
(103.6)
Trung bình ngày tối đa °C (°F) 30.2
(86.4)
30.2
(86.4)
30.9
(87.6)
32.2
(90.0)
31.2
(88.2)
29.6
(85.3)
28.6
(83.5)
28.6
(83.5)
29.4
(84.9)
30.2
(86.4)
30.6
(87.1)
30.8
(87.4)
30.2
(86.4)
Trung bình ngày °C (°F) 26.6
(79.9)
26.9
(80.4)
28.0
(82.4)
28.9
(84.0)
28.2
(82.8)
26.7
(80.1)
25.4
(77.7)
25.9
(78.6)
26.5
(79.7)
27.3
(81.1)
27.5
(81.5)
26.9
(80.4)
27.1
(80.8)
Trung bình ngày tối thiểu °C (°F) 23.0
(73.4)
23.4
(74.1)
24.9
(76.8)
25.6
(78.1)
24.9
(76.8)
23.7
(74.7)
23.1
(73.6)
23.0
(73.4)
23.4
(74.1)
24.3
(75.7)
24.2
(75.6)
23.5
(74.3)
23.9
(75.0)
Thấp kỷ lục °C (°F) 19.0
(66.2)
19.2
(66.6)
19.4
(66.9)
18.0
(64.4)
18.4
(65.1)
18.0
(64.4)
16.8
(62.2)
18.0
(64.4)
18.0
(64.4)
17.5
(63.5)
16.2
(61.2)
16.5
(61.7)
16.2
(61.2)
Lượng Giáng thủy trung bình mm (inches) 0
(0)
0
(0)
8
(0.3)
61
(2.4)
61
(2.4)
82
(3.2)
64
(2.5)
44
(1.7)
25
(1.0)
32
(1.3)
43
(1.7)
9
(0.4)
428
(16.9)
Số ngày giáng thủy trung bình (≥ 0.1 mm) 0.3 0.1 0.6 4.8 6.7 12.7 13.3 10.2 4.9 3.9 4.1 1.5 63.0
Độ ẩm tương đối trung bình (%) 78 78 77 77 80 80 81 81 81 80 79 79 79
Số giờ nắng trung bình tháng 266.6 251.4 282.1 261.0 272.8 219.0 226.3 254.2 264.0 266.6 261.0 257.3 3.082,3
Số giờ nắng trung bình ngày 8.6 8.9 9.1 8.7 8.8 7.3 7.3 8.2 8.8 8.6 8.7 8.3 8.4
Phần trăm nắng có thể 72 74 73 71 72 59 59 67 72 72 72 70 69
Nguồn 1: Deutscher Wetterdienst[13]
Nguồn 2: Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp[14]

Chính trị

[sửa | sửa mã nguồn]

Phân cấp hành chính

[sửa | sửa mã nguồn]

Địa giới vùng Banaadir trùng khớp với thành phố và nhỏ hơn so với tỉnh Benadir cũ. Thành phố được chia thành 18 quận: Abdiaziz, Bondhere, Daynile, Dharkenley, Hamar-Jajab, Hamar-Weyne, Heliwa, Hodan, Howl-Wadag, Karan, Shangani, Shibis, Waberi, Wadajir, Wardhigley và Yaqshid.[15] Những điểm nổi bật của thành phố bao gồm phố cổ Hamarwein, Chợ Bakaara và Bãi biển Gezira. Những bãi biển cát trắng của Mogadishu có những rạn san hô rực rỡ và là địa điểm lý tưởng cho các khu nghỉ dưỡng du lịch đầu tiên sau nhiều năm.[16]

Nhân khẩu

[sửa | sửa mã nguồn]
Lịch sử dân số
NămSố dân±%
193650.000—    
194172.000+44.0%
194472.000+0.0%
194773.000+1.4%
195055.000−24.7%
195363.000+14.5%
195675.000+19.0%
1959104.332+39.1%
1962116.222+11.4%
1965171.312+47.4%
1968172.700+0.8%
1972230.000+33.2%
1982500.000+117.4%
1984570.000+14.0%
19911,1−100.0%
20172,425,000—    
Nguồn: ước tính và điều tra dân số của Somaliland thuộc Ý, British Military Administration, Liên Hợp Quốc và chính quyền Mogadishu; quy mô dân số có thể biến đổi theo thay đổi địa giới hành chính.[17][18]

Thành phố kết nghĩa

[sửa | sửa mã nguồn]

Mogadishu kết nghĩa với:

  1. ↑ /ˌmɒɡəˈdiːʃuː, -ˈdɪʃ-/, also US: /ˌmoʊɡ-, ˌmɔːɡ-/;[7][8][9] tiếng Somalia: Muqdisho, Wadaad: مُقْدِشو‎ [muq'diʃo] or Xamar, Wadaad: حَمَرْ‎ [ħamar]; tiếng Ả Rập: مقديشو, Italian: Mogadiscio

Tham khảo

[sửa | sửa mã nguồn]
  1. ↑ Insoll, Timothy (ngày 3 tháng 7 năm 2003). The Archaeology of Islam in Sub-Saharan Africa. Cambridge University Press. tr. 62. ISBN 9780521657020. Lưu trữ bản gốc ngày 3 tháng 10 năm 2024. Truy cập ngày 13 tháng 8 năm 2024. Conflicting dates as to the foundation of the city exists. I.M Lewis suggests that along with Brawa Mogadishu was founded in the tenth century. [...] However Jama discounts this tradition on the basis of epigraphic evidence, namely a tombstone of a woman which was found in Mogadishu that was dated to 720CE.
  2. ↑ "Appointed as Banaadir Region Governor and Mogadishu Mayor | sonna.so". sonna.so – Latest Somali News & Analysis (bằng tiếng Anh). ngày 29 tháng 5 năm 2025.
  3. ↑ "OCHA Somalia – Subnational Population Statistics".
  4. ↑ African Affairs (bằng tiếng Anh). Royal African Society. 1947. tr. 98.
  5. ↑ Forbes, Andrew (2004). The Maldives: Kingdom of a Thousand Isles (bằng tiếng Anh). Odyssey Publications, Limited. tr. 64. ISBN 978-962-217-710-9.
  6. ↑ "Sub-national HDI – Area Database – Global Data Lab". hdi.globaldatalab.org (bằng tiếng Anh). Lưu trữ bản gốc ngày 23 tháng 9 năm 2018. Truy cập ngày 3 tháng 12 năm 2020.
  7. ↑ Upton, Clive; Kretzschmar, William A. Jr. (2017). The Routledge Dictionary of Pronunciation for Current English (ấn bản thứ 2). Routledge. tr. 854. ISBN 978-1-138-12566-7.
  8. ↑ "Mogadishu". The American Heritage Dictionary of the English Language (ấn bản thứ 5). Boston: Houghton Mifflin Harcourt. 2014. Truy cập ngày 19 tháng 8 năm 2019.
  9. ↑ "Mogadishu". Lexico UK English Dictionary. Oxford University Press. Bản gốc lưu trữ ngày 22 tháng 3 năm 2020.
  10. ↑ Termentin, Fernando (ngày 13 tháng 5 năm 2005). "Somalia, una nazione che non esiste" (bằng tiếng Ý). Pagine di Difesa. Bản gốc lưu trữ ngày 5 tháng 11 năm 2013. Truy cập ngày 2 tháng 1 năm 2014.
  11. ↑ Lỗi chú thích: Thẻ <ref> không hợp lệ; không có nội dung trong ref có tên "Dwua"
  12. ↑ "Somalia", The World Factbook (bằng tiếng Anh), Central Intelligence Agency, ngày 11 tháng 1 năm 2023, Bản gốc lưu trữ ngày 1 tháng 7 năm 2014, truy cập ngày 19 tháng 1 năm 2023 Bản mẫu:Usgovpd
  13. ↑ "Klimatafel von Mogadischu (Mogadiscio) / Somalia" (PDF). Baseline climate means (1961–1990) from stations all over the world (bằng tiếng Đức). Deutscher Wetterdienst. Truy cập ngày 22 tháng 10 năm 2016.
  14. ↑ "Long term mean monthly sunshine fraction in Somalia". Food and Agriculture Organization. Bản gốc lưu trữ ngày 5 tháng 10 năm 2016. Truy cập ngày 4 tháng 11 năm 2016.
  15. ↑ "Districts of Somalia". Statoids.com. Lưu trữ bản gốc ngày 18 tháng 12 năm 2015. Truy cập ngày 25 tháng 5 năm 2012.
  16. ↑ Ali, Laila (ngày 11 tháng 1 năm 2013). "'Mogadishu is like Manhattan': Somalis return home to accelerate progress". The Guardian. Lưu trữ bản gốc ngày 5 tháng 10 năm 2013. Truy cập ngày 14 tháng 6 năm 2013.
  17. ↑ "Somalia". Populstat. Bản gốc lưu trữ ngày 23 tháng 2 năm 2015. Truy cập ngày 24 tháng 2 năm 2015.
  18. ↑ "Italian arquitecture in Somalia (in Italian)" (PDF). Lưu trữ (PDF) bản gốc ngày 24 tháng 9 năm 2015. Truy cập ngày 1 tháng 1 năm 2014.
  19. ↑ USSR and Third World, Volume 3. Central Asian Research Centre. 1973. tr. 209.
  20. ↑ "Twin Cities of Ankara". Greater Municipality of Ankara. Bản gốc lưu trữ ngày 16 tháng 11 năm 2018. Truy cập ngày 12 tháng 10 năm 2014.
  21. ↑ "Twin Cities of Minnesota".

Thư mục

[sửa | sửa mã nguồn]
  • Marc-Antoine Pérouse de Montclos, Villes en guerre en Somalie : Mogadiscio et Hargeisa, CEPED, Paris, 2000, 65 p. ISBN 2-87762-127-8.
  • (bằng tiếng Anh) Mogadishu rising ?: conflict and governance dynamics in the Somali capital, Saferworld, Londres, 2012, 27 p. ISBN 978-1-904833-93-2.

Liên kết ngoài

[sửa | sửa mã nguồn]