kan

Ayrıca bakınız: kán

Türkçe

Haftanın sözcüğü – 2007, 51. hafta

Bir kesikten çıkan kan (1)

Köken

Osmanlı Türkçesi قان‎, Eski Türkçe qan‎ (qan)

Söyleniş

• IPA^(anahtar): /ˈcan/
• Heceleme: kan

Ad

kan (belirtme hâli kanı, çoğulu kanlar)

1. (anatomi) atardamar ve toplardamarların içinde dolaşarak hücrelerde anabolizma, katabolizma vazifelerini sağlayan plazma ve yuvarlardan oluşmuş kırmızı renkli sıvı, hun
   • Cebinden çıkardığı mendille ellerine bulaşan kanları silerek haykırdı. — Ö. Seyfettin
2. (antropoloji, mecazî) soy
   • O da benim kanımdan.
3. (botanik) Giresun yöresinde yetiştirilen bir fındık çeşidi
4. (İstanbul ağzı) mutfak

Alt kavramlar

anatomi

• ak kan (mecâzî),
• boygur kanı,
• burun kanı,
• doğum kanı,
• geyik kanı,
• hayvan kanı,
• kirli kan (mecâzî),
• saf kan (mecâzî),
• temiz kan (mecâzî)

Atasözleri

anatomi

• Akacak kan damarda durmaz
• Altın leğenin kan kusana ne faydası var?
• Az mal kan yutturur, çoğu birbirini güttürür
• Beyler buyruğu yoksula kan ağlatır
• Çıkacak kan damarda durmaz
• Her damardan kan alınmaz
• Kan, kanla yunmaz
• Kan kus, kızılcık şerbeti içtim de

Deyimler

kan

• ak kan yangısı
• aralarında kan olmak
• kan ağlamak
• kan akıtmak
• kan akmak
• kan aktarımı
• kan alacak damarı bilmek
• kan almak
• kan beynine çıkmak
• kan boğmak
• kan çanağı gibi
• kan çekmek
• kan çıkmak
• kan dere gibi akmak
• kan dökmek
• kan gelmek
• kan gitmek
• kan gövdeyi götürmek
• kan gütmek
• kan istemek
• kan kardeşi
• kan kaybetmek
• kan kusturmak
• kan kusup kızılcık şerbeti içtim demek
• kan nakli
• kan olmak
• kan otu
• kan oturmak
• kan pahası
• kan revan içinde kalmak
• kan ter içinde kalmak
• kan tere batmak
• kan tutmak
• kan vermek
• kan yürümek
• kana boyamak
• kana bulamak
• kana kan
• kana susamak
• kanı ayaklı
• kanı başına çıkmak
• kanı başına sıçramak
• kanı başına toplanmak
• kanı boynuna
• kanı bozuk
• kanı bozukluk
• kanı donmak
• kanı içine akmak
• kanı ılımak
• kanı ısıcak
• kanı ısınmak
• kanı kaynamak
• kanı kurumak
• kanı sıcak
• kanı sulanmak
• kanı temizlenmek
• kanına dokunmak
• kanına ekmek doğramak
• kanına girmek
• kanına susamak
• kanını emmek
• kanını içine akıtmak
• kanını kaynatmak
• kanını kurutmak
• kanını yerde koymak
• kanıyla ödemek
• yüzünden kan damlamak

Türetilmiş kavramlar

• kan akçesi,
• kan bankası,
• kan basıncı,
• kan bağı,
• kan bilimi,
• kan çıbanı,
• kan davası,
• kan doku,
• kan dolaşımı,
• kan grubu,
• kan kanseri,
• kan parası,
• kan plazması,
• kan portakalı,
• kan şekeri,
• kan taşı,
• kan zehirlenmesi,
• kan-beyin bariyeri,
• kanama,
• kanayaklı,
• kankırmızı,
• kanlı,
• kansız
• kardeşkanı,
• tavşankanı

Çeviriler

anatomi

• Afrikaanca: bloed (af) n
• Aiton dili: လိုတ် (luet)
• Almanca: Blut (de) n
• Arapça: دَم‎ (ar) e (dem)
• Azerice: qan (az)
• Birmanca: သွေး (my) (swe:)
• Cava dili: ꦒꦼꦠꦶꦃ (jv) (getih)
• Çekçe: krev (cs)
• Çince:

  Mandarin dili: 血 (zh) (xuè, xiě)

• Danca: blod (da)
• Ersya dili: верь (myv) ( veŕ )
• Estonca: veri (et)
• Farsça: خون‎ (fa) (xun)
• Felemenkçe: bloed (nl) n
• Fince: hurme (fi), suku (fi), veri (fi)
• Fransızca: sang (fr) e
• Hawaii dili: koko (haw)
• Hausaca: jini (ha)
• İngilizce: blood (en)
• İspanyolca: sangre (es)

  Yahudi İspanyolcası: sangre (lad)

• İsveççe: blod (sv) g
• Karakalpakça: qan (kaa)
• Katalanca: sang (ca) e
• Kazakça: қан (kk) (qan)
• Kırgızca: қан (ky) (қan)
• Kmer dili: ឈាម (km) (chhéam)
• Kürtçe: xûn (ku), xwîn (ku)
• Lao dili: ເລືອດ (lo) (lư̄at)
• Macarca: vér (hu)
• Mari dili: вӱр (mhr) (vür)
• Mon dili: ဆီ (mnw) (chim)
• Norveççe: blod (no)
• Özbekçe: қон (uz)
• Sarduca: sagnu (sc), sangu (sc)
• Tatarca:

  Kiril: кан (tt) (qan)

  Latin: qan (tt)

  Kırım Tatarcası: qan (crh)

• Tayca: เลือด (th) (lʉ̂ʉat)
• Ternate dili: au
• Türkçe:

  Eski Türkçe: qan‎ (otk) (qan)

  Osmanlı Türkçesi: قان‎ (ota) ،خون‎ (ota)

• Tibetçe: ཁྲག (bo) (khrag)
• Türkmence: gaan (tk), gan (tk)
• Udmurtça: вир (udm) (vir)
• Urduca: خون‎ (ur)
• Uygurca: قان‎ (ug) (qan)
• Yunanca:

  Modern Yunanca: αίμα (el) (aíma)

Kaynakça

• Türk Dil Kurumuna göre "kan" maddesi

Ek okumalar

• Vikipedi'de kan

Gagavuzca

Köken

Eski Türkçe qan‎ (qan)

Söyleniş

• Heceleme: kan

Ad

kan

1. (anatomi) hun, kan

Kaynakça

• Erdi, Seçkin (2005). Divanü Lügati't - Türk. İstanbul: Kabalcı Yayınevi. ISBN 975-997-013-9.

• Etymological Dictionaries - Andras Rajki

Zazaca

Söyleniş

• Heceleme: kan

Ad

kan

1. han