İçeriğe atla

Ulan Batur

Bağlantıları değiştir
Vikipedi, özgür ansiklopedi
Ulan Batur
Улаанбаатар
ᠤᠯᠠᠭᠠᠨᠪᠠᠭᠠᠲᠤᠷ
Başkent
Ulan Batur şehri
Ulan Batur bayrağı
Bayrak
Ulan Batur arması
Arma
Moğolistan üzerinde Ulan Batur
Ulan Batur
Ulan Batur
Ulan Batur'un Moğolistan'daki konumu
Koordinatlar: 47°55′17″N 106°54′20″E / 47.92136°K 106.90552°D / 47.92136; 106.90552
Ülke Moğolistan
Kuruluş1639
İdare
 • Belediye başkanıKhishgeegiin Nyambaatar (MAN)
Yüzölçümü
 • Toplam4704.4 km²
Rakım1350 m
Nüfus
 (2018)
 • Toplam1.444.669[1]
 • Yoğunlukoto/km²
Zaman dilimiUTC+08.00 (UTC+8)
Posta kodu
210 xxx
Alan kodu+976 (0)11

Ulan Batur (Moğolca: Улаанбаатар, Ulaanbaatar), Moğolistan'ın başkenti ve en kalabalık şehridir.[2] 1,67 milyonluk nüfusuyla, ortalama yıllık sıcaklık bakımından dünyanın en soğuk başkentidir. Belediye, Moğolistan'ın kuzey orta kesiminde, Tula Nehri üzerindeki bir vadide, yaklaşık 1.300 metre (4.300 ft) rakımda yer almaktadır. Şehir, 1639 yılında göçebe bir Budist manastır merkezi olarak kurulmuş, 29 kez yer değiştirmiş ve 1778 yılında modern yerine kalıcı olarak yerleşmiştir.

Örgöö (İngilizceleştirilmiş haliyle Urga) olarak ilk yıllarında, Moğolistan'ın en önemli dini merkezi ve Moğolistan'daki Tibet Budizminin Gelug soyunun ruhani lideri Jebtsundamba Khutuktu'nun merkezi haline gelmiştir. 1727'de Kyakhta Antlaşması ile Qing-Rus ticaretinin düzenlenmesinin ardından, Pekin ve Kyakhta arasında bir kervan yolu açılmış ve şehir sonunda bu yol üzerinde kurulmuştur. 1911'de Çing Hanedanlığı'nın çöküşüyle ​​birlikte şehir, bağımsızlık çabalarının odak noktası haline geldi ve bu durum, 1911'de 8. Jebtsundamba Khutuktu veya Bogd Han önderliğinde Bogd Hanlığı'nın ilanına ve 1921'deki komünist devrim sırasında da tekrar gündeme geldi.

1924'te Moğol Halk Cumhuriyeti'nin ilanıyla birlikte şehir resmen Ulaanbaatar olarak yeniden adlandırıldı ve ülkenin başkenti ilan edildi. Modern şehir planlaması 1950'lerde başladı ve eski çadır mahallelerinin çoğu Sovyet tarzı apartmanlarla değiştirildi. 1990'da Ulaanbaatar, Moğolistan'ın demokrasiye ve piyasa ekonomisine geçişine yol açan büyük gösterilere sahne oldu. 1990'dan beri, ülkenin geri kalanından gelen göçmen akını, nüfusunda patlayıcı bir artışa yol açtı ve bu nüfusun büyük bir kısmı çadır mahallelerinde yaşıyor; bu da kış aylarında zararlı hava kirliliğine katkıda bulunuyor. Ulaanbaatar'daki aşırı kömür üretimi ve tüketimi, şehri dünyanın en kirli şehirlerinden biri haline getiriyor ve bu da çocuklarda zatürre ve diğer solunum yolu hastalıklarının görülme sıklığının artmasına neden oluyor.

Bağımsız bir belediye olarak yönetilen Ulaanbaatar, başkenti Zunmod'un şehrin 43 kilometre (27 mil) güneyinde yer aldığı Tuv eyaleti ile çevrilidir. Aralık 2022 itibarıyla 1,6 milyondan biraz fazla nüfusuyla, ülkenin toplam nüfusunun neredeyse yarısını barındırıyor. Ülkenin en büyük şehri olarak, kültürel, endüstriyel ve finansal kalbi ve ulaşım ağının merkezi konumundadır.

Tarihçe

[değiştir | kaynağı değiştir]

Şehir, 1639 yılında bir göçebe Budist manastırı merkezi olarak kurulmuştur. 1778 yılında bugünkü konumu olan Tuul ve Elbe nehirlerinin birleştiği yere taşınmıştır. 1911 yılında Çing Hanedanı'nın yıkılmasının ardından Moğolistan'ın bağımsızlığını ilan etmesinden sonra 1924 yılında ülkenin başkenti ilan edildi. Ulan Batur, 20. yüzyılda önemli bir üretim merkezi haline geldi.[3]

Coğrafya

[değiştir | kaynağı değiştir]

Ulan Batur, Moğolistan'ın biraz doğusunda, deniz seviyesinden 1,310 metre yükseklikte, Tuul Nehri üzerinde, Bogd Han Dağı'nın eteğindeki vadide yer almaktadır. Ormanlarla kaplı olan Bogd Han Dağı şehrin güneyinde bulunmaktadır ve 2250 metre yüksekliği Ulan Batur'un en yüksek noktasıdır.

Ulan Batur, muson etkisinde soğuk yarı kurak iklime (Köppen BSk) sahiptir. Ulan Batur, yüksek rakımı, nispeten yüksek enlemi, herhangi bir kıyıya yüzlerce kilometre uzakta olması ve Sibirya antisiklonunun etkileri nedeniyle dünyanın en soğuk ulusal başkentidir.[4] Şehirde yazlar kısa ve sıcak, kışlar ise oldukça uzun, soğuk ve kuru geçmektedir.

Şehir görünümü

Yönetim

[değiştir | kaynağı değiştir]
Ulan Batur'un ilçeleri

Ulan Batur, başkent statüsüne sahip doğrudan yönetilen bir şehir olup dokuz ilçeye (дүүрэг, düreg) ayrılmaktadır. Bu ilçeler Baganur, Bagahangay, Bayangol, Bayanzürh, Çingeltey, Han-Ul, Nalayh, Songinohayrhan ve Sühbatur'dur. Her ilçe mahallelere (хороо, horo) ayrılmakta olup toplam 121 adettir.[4]

Ulan Batur, 5 yılda bir seçilen 40 üyeli bir şehir meclisi tarafından yönetilmektedir. Belediye başkanı şehir meclisi tarafından atanmaktadır.

Ulaşım

[değiştir | kaynağı değiştir]
Ulan Batur metrosu planı

Cengiz Han Uluslararası Havalimanı şehrin 18 km güneybatısında yer almakta olup[5] ülkenin tek uluslararası havalimanıdır. Ulan Batur'un Trans-Sibirya demiryolu ile Çin demiryolu sistemine bağlantıları bulunmaktadır. Ulan Batur'u diğer şehirlere bağlayan karayolların büyük bir bölümünde asfalt bulunmamaktadır.

Ulan Batur'da büyük bir şehiriçi otobüs ağı bulunmaktadır. Bunun yanında şehir içi ulaşım troleybüs, dolmuş ve taksiler ile de sağlanmaktadır. Şehirde aynı zamanda metro hattı inşa edilmesi planlanmaktadır.

Kültür

[değiştir | kaynağı değiştir]
Devlet opera tiyatrosu Tiyatro tiyatrosu Ulusal Galeri

Kardeş şehirler

[değiştir | kaynağı değiştir]

Kardeş şehirleri arasında Türkiye, Çekya, Hindistan, Çin, Tayvan, Tayland, Vietnam ve Avustralya'dan birer; İngiltere, Güney Kore ve ABD'den ikişer; Japonya'dan üç; Rusya'dan beş şehir vardır.

Galeriler

[değiştir | kaynağı değiştir]

Kaynakça

[değiştir | kaynağı değiştir]
  1. ↑ ": Нийслэлийн статистикийн газар – Нийслэлийн хүн ам" (PDF). ubstat.mn. 24 Haziran 2020 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 30 Eylül 2019.
  2. ↑ ": Нийслэлийн статистикийн газар - Статистик үзүүлэлт - 01. Хүн амын тоо, хүйсээр, оны эхэнд, мянган хүн :" (Moğolca). Statis.ub.gov.mn. 2 Aralık 2013 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 23 Mart 2016.
  3. ↑ "Ulaanbaatar Official Web Portal". Ulaanbaatar.mn. 11 Haziran 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 23 Mart 2016.
  4. 1 2 Montsame News Agency. Mongolia. 2006, ISBN 99929-0-627-8, p. 35
  5. ↑ Kohn, p. 88
  6. 1 2 3 4 5 "Улаанбаатар хотын ах, дүү хотууд" (Moğolca). ub.gov.mn. Erişim tarihi: 23 Mart 2016.[ölü/kırık bağlantı]
  7. ↑ "Business Gold Coast. Gold Coast Business News . Business Events . Business Resources - Sister Cities & International Partnerships". BusinessGC. 1 Kasım 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 23 Mart 2016.
  8. ↑ 26 Aralık 2008 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. Arşiv kopyası; Wayback Machine
  9. ↑ "Внешние связи - Контакты с иностранными городами - Официальный сайт администрации города Красноярска". Admkrsk.ru. 30 Mayıs 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 23 Mart 2016.
  10. ↑ "Chairman of the Committee for External Relations of St. Petersburg". Translate.google.com. 9 Ocak 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 23 Mart 2016.
  11. ↑ "Taipei - International Sister Cities". Taipei City Council. 2 Kasım 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 23 Mart 2016.
  12. ↑ 11 Mayıs 2015 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. Arşiv kopyası; Wayback Machine
  13. ↑ "10 things you didn't know about Wolverhampton. Daily Telegraph". Daily Telegraph. 23 Mart 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 23 Mart 2016.
  14. ↑ "Delhi to London, it's a sister act". The Times Of India. 7 Temmuz 2002. 4 Şubat 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 23 Mart 2016.

Dış bağlantılar

[değiştir | kaynağı değiştir]
"https://tr.wikipedia.org/w/index.php?title=Ulan_Batur&oldid=36867166" sayfasından alınmıştır