İçeriğe atla

Nice

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Nice
Coast of Nice
Palais Caïs de Pierlas
Promenade du Paillon
Masséna Square
Night view of Nice
Harbour of Nice
EDHEC Business School
Avenue Jean Medecin
Nice bayrağı
Bayrak
Nice arması
Arma
Fransa üzerinde Nice
Nice
Nice
ÜlkeFransa Fransa
BölgeProvence-Alpes-Côte d'Azur
İlAlpes-Maritimes
ArrondissementNice
İdare
  Belediye BaşkanıÉric Ciotti (LR)
Yüzölçümü
  Prefektörlük ve belediye71,92 km²
Nüfus
 (2018)[1]
  Prefektörlük ve belediye342.669
  Yoğunluk4.700/km²
  Kent
944.321
Zaman dilimiUTC+01.00 (OAS)
  Yaz (YSU)UTC+02.00 (OAYS)
Posta kodu
06000 06100 06200 06300
Resmî site
www.nice.fr
Resmî adNice: Riviera'nın Güzel, Kış Tatil Beldesi
TürKültürel
Kriterii
Belirleme2021 (44. oturum)
Referans no.1635
Ülke Fransa
BölgeAvrupa ve Kuzey Amerika

Nice ([nis]) (Oksitanca: Nissa / Niça, İtalyanca: Nizza), Fransa'nın Alpes-Maritimes departmanının idari bölgesinde yer alan bir şehirdir. Nice yerleşim bölgesi, idari şehir sınırlarının ötesine uzanır ve yaklaşık 744 km2 (287 sq mi) veya Singapur büyüklüğünde bir alana yayılmış, yaklaşık bir milyonluk bir nüfusa sahiptir. Fransız Rivierası'nda, Akdeniz'in güneydoğu kıyısında, Fransız Alpleri'nin eteklerinde yer alan Nice, Akdeniz kıyısındaki ikinci büyük Fransız şehri ve Marsilya'dan sonra Provence-Alpes-Côte d'Azur bölgesindeki ikinci büyük şehirdir. Monako Prensliği'ne yaklaşık 13 kilometre (8 mil) ve Fransız-İtalyan sınırına 30 kilometre (19 mil) uzaklıktadır. Nice Havalimanı, bölgeye açılan bir kapı görevi görmektedir.

Şehir, "Güzel Nice" anlamına gelen Nice la Belle (Niçardca Nissa La Bella) lakabıyla anılır; bu aynı zamanda Menica Rondelly tarafından yazılan Nice'in gayri resmi marşının da adıdır. Nice yerleşim bölgesinde, 380.000 yıl öncesine ait ateş kullanımına dair kanıtlar sergileyen bir arkeolojik alan olan Terra Amata bulunmaktadır. MÖ 350 civarında, Marsilya'lı Yunanlar kalıcı bir yerleşim yeri kurmuş ve zafer tanrıçası Nike'nin adını vererek buraya Nikaia adını vermişlerdir. Şehir birçok kez el değiştirmiştir. Stratejik konumu ve limanı, denizcilik gücüne önemli ölçüde katkıda bulunmuştur. 1388'den itibaren Savoy'un bir dominyonuydu, daha sonra 1792 ile 1815 yılları arasında Birinci Fransız Cumhuriyeti'nin bir parçası oldu ve ardından İtalya Krallığı'nın yasal öncülü olan Piyemonte-Sardinya Krallığı'na geri döndü ve 1860'ta Fransa tarafından ilhak edilene kadar bu konumunu korudu.

Nice bölgesinin doğal ortamı ve ılıman Akdeniz iklimi, 18. yüzyılın ikinci yarısında, giderek artan sayıda aristokrat ailenin kışlarını burada geçirmeye başlamasıyla İngiliz üst sınıflarının dikkatini çekti. 1931'de, yenilenmesinin ardından, şehrin ana gezinti yolu olan Promenade des Anglais ("İngilizlerin Yürüyüş Yolu"), Connaught Dükü Prens Arthur tarafından açıldı; adını bu tatil beldesini ziyaret edenlerden almaktadır. Bunlar arasında, kışlarını burada geçiren Kraliçe Victoria ve oğlu VII. Edward da vardı.

Berrak hava ve yumuşak ışık, Marc Chagall, Henri Matisse, Niki de Saint Phalle ve Arman gibi önemli ressamları cezbetmiştir. Eserleri, Musée Marc Chagall, Musée Matisse ve Musée des Beaux-Arts dahil olmak üzere şehrin müzelerinde anılmaktadır. Frank Harris, otobiyografisi Hayatım ve Aşklarım da dahil olmak üzere birçok kitabını Nice'te yazmıştır. Friedrich Nietzsche, Nice'te altı ardışık kış geçirmiş ve orada Böyle Buyurdu Zarathustra'yı yazmıştır. Rus yazar Anton Çehov, Nice'te yaşarken Üç Kız Kardeş adlı oyununu tamamlamıştır. Nice'in cazibesi Rus üst sınıflarına da uzanmıştır. Rusya İmparatorluğu'nun veliahtı Prens Nikolaos Aleksandroviç Nice'te ölmüş ve Rus Ortodoks Mezarlığı'nın hamisi olmuştur; burada Rus Çarı II. Aleksandr'ın morganatik eşi Prenses Catherine Dolgorukova gömülüdür. Ayrıca burada, anti-komünist Beyaz Hareket'in liderleri General Dmitry Şçerbaçov ve General Nikolai Yudenich de gömülüdür. Cimetière du Château'da defnedilenler arasında ünlü kuyumcu Alfred Van Cleef, Mercedes otomobil şirketinin kurucusu Emil Jellinek-Mercedes, şair Agathe-Sophie Sasserno, Asterix çizgi romanlarının yaratıcısı René Goscinny, Operadaki Hayalet'in yazarı Gaston Leroux, Fransız başbakanı Léon Gambetta ve Uluslararası Adalet Divanı'nın ilk başkanı José Gustavo Guerrero bulunmaktadır.

Avrupa aristokrasisi için bir kış tatil beldesi olarak tarihi önemi ve bunun sonucunda ortaya çıkan kültür karışımı nedeniyle UNESCO, Nice'i 2021 yılında Dünya Mirası Alanı ilan etti. Şehir, ülkenin en büyük ikinci otel kapasitesine sahip ve her yıl dört milyon turist ağırlayan Fransa'nın en çok ziyaret edilen ikinci metropolüdür. Nice Kontluğu'nun (Fransızca: Comté de Nice, Niçard: Countèa de Nissa) tarihi başkentidir.

Nice, birkaç yüzyıl boyunca Fransa ve İtalya'daki hanedanların egemenliğinde gidip geldi. Nihayet 1861'de Fransa'nın kontrolüne geçti. Ancak bu tarihe kadar bir dönem Provence'in bir dönem Savoy hanedanının, bir dönem de III. Napoleon'un ordularının kontrolüne girdi. Tüm bu dönemler boyunca salgın hastalıklara, düşman ordular tarafından yağmalara ve doğal afetlere maruz kaldı.

Nice'de bulunan ilk insan yerleşimleri 400.000 yıl öncesine gider.Terra Amata kültürüne ait arkeolojik site ateşin ilk kullanıldığı yerlerden biridir, yine aynı yerde ev yapımına ve 230.000 yıl önce tarihlenen çakmak taşı kalıntılarına rastlanmıştır.[2] Nice, muhtemelen Marsilyalı Yunanlar tarafından M.Ö. 350 yılında kurulmuş ve Liguryalılar karşısında kazanılan bir zaferin anısına, antik Yunan zafer tanrıçası Nike'nin adı şehre verilmiştir. Şehir kısa zamanda Ligurya sahillerinin en yoğun ticaret merkezlerinden biri haline geldi.

Şehir erken Orta Çağ'da 729'da Sarazen'lerin saldırısını püskürttü, ancak 859 ve 880'da yağmalandı ve yakıldı. Bölgede egemen olan hanedanlar arasında sürekli el değiştirdi. 1399'de Savoy hanedanının kontrolüne girdi ve 1860'a kadar Savoyların kontrolünde kaldı.

Nice Kuşatması 1543.

16. yüzyılda I. François ile Şarlken arasında süren savaşlarda Provence bölgesini işgal eden orduların geçiş yolu olduğu için büyük hasar gördü, ardından da salgın hastalıklar ve açlık baş gösterdi. 1536-38 yıllarındaki İtalya Savaşı'ndan sonra 1538'de yapılan Nice Anlaşması ile iki monarşi saldırmazlık imzaladılar. Ancak 1543'te Fransa-Osmanlı ittifakı Barbaros Hayrettin Paşa komutasındaki donanma ile Nice'i kuşattı. Barbaros şehrin yağmalanmasına izin verdi ve bir kısmını ateşe verdi, ayrıca 5.000 civarında esir aldı.[3]

1550 ve 1580'de şehirde tekrar veba salgını baş gösterdi. 1600'de kısa süre Guise hanedanlığına geçti, 1626'da kapılarını tüm ülkelere açarak ticaret serbestisi olan bir şehir oldu ve hızla gelişmeye başladı. 1691'de Nicolas Catinat'ın kontrolüne, 1696'da tekrar Savoy hanedanına geçti, 1705'te tekrar Fransızlar tarafından işgal edildi. 1713'teki Utrecht Anlaşması ile tekrar Savoy hanedanına verildi, yine birkaç el değiştirmenin sonunda 1792'de Birinci Fransa Cumhuriyeti orduları tarafından işgal edildi, ancak 1814'e kadar Fransa'nın bir parçası olabildi, fakat bu tarihte Sardinya Krallığı'na geçti.

Spot Satellite'tan Nice’in görünüşü

Nice iki büyük koydan oluşuyor. Villefranche-sur-Mer kapalı bir koyda yer alırken, şehrin ana alanı eski liman kenti ile Aeroport de Côte d'Azur arasında, hafif kıvrımlı bir körfezin karşısındadır. Şehir, düz kumsaldan hafifçe tepelere doğru yükselir, ardından Ligurya Alpleri'nin güney ve neredeyse batı uzantısını temsil eden çevredeki dağlarla sınırlanır.

Nice, batısında Var nehri, doğusunda Boron Dağı ile çevrili bir alanda kurulmuştur. Monaco Prensliği'ne 10 km. İtalya sınırına 30 km. mesafededir.

Dil ve Etnik yapı

[değiştir | kaynağı değiştir]

Nice halkı Nisliler (Fransızca Niçois) diye anılır. Bölgede kısmen Provensal dilinin bir lehçesi olan Nissart dili kullanılır. Bu dil şu anda ölmüş olan liguryan dili ile işgalci Romalıların Latincesinin karışımından oluşan bir dildir.

Korunaklı yapısından dolayı Fransız Riviera'sında kışların en ılık olduğu yer Nice'dir. Temmuz ve Ağustos ayları oldukça sıcak geçer. Kışın ise Nice'de nadiren don görülür. Bu yüzden şehir 19. yüzyılda İngilizler ve Ruslar -tabii çarlık ailesinin de- tarafından sevilen bir kış tatil yeri idi. Şehirdeki büyük oteller ve bahçeler ile Rus Ortodoks katedralinin varlığı o dönemlerini izlerini bugüne taşır.[4] Sahilleri kumlu değil, taşlıdır. Yumuşak iklim bölgede şarap yapımcılığına olanak sunar.

Kardeş şehirler

[değiştir | kaynağı değiştir]

Nice şehrinin, aşağıdaki şehirlerle kardeş şehir bağları vardır:[5]

Ayrıca bakınız

[değiştir | kaynağı değiştir]
  1. Comparateur de territoire: Aire d'attraction des villes 2020 de Nice (017), Unité urbaine 2020 de Nice (06701), Commune de Nice (06088) 16 Haziran 2022 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., INSEE, retrieved 20 June 2022.
  2. "Thermoluminescende dating of burnt flint: Application to a lower paleolithic site, Terra Amata". 17 Ağustos 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Temmuz 2016.
  3. Society for the Diffusion of Useful Knowledge, sf. 428
  4. Frankreich: Eine russische Kathedrale in Nizza 21 Eylül 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., www.dw.com, 28.06.2016 tarihinde erişildi.
  5. Villes jumelées avec la Ville de Nice 29 Ekim 2012 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., site municipal. Consulté le 12 février 2011.
  6. « Jumelage entre Nice la méditerranéenne et Papeete la pacifique »[ölü/kırık bağlantı], Tahitipresse, 20