Beyaz Saray
White House | |
Üstte: Sütunlu revaklı kuzey cephesi Altta: Yarı dairesel portikolu güney cephesi | |
![]() | |
| Genel bilgiler | |
|---|---|
| Tür | Saray |
| Mimari tarz | Neoklasik, Palladyan |
| Konum | Washington, DC, Amerika Birleşik Devletleri |
| Koordinatlar | 38°53′52″K 77°02′12″B / 38.89778°K 77.03667°B |
| Mevcut kullanan | Donald Trump, Amerika Birleşik Devletleri başkanı ve ailesi |
| Başlama | 1792 |
| Tamamlanma | 1800 |
| Sahip | Amerika Birleşik Devletleri Federal Hükûmeti |
| Teknik ayrıntılar | |
| Zemin alanı | 5.100 m² |
| Tasarım ve inşaat | |
| Mimar(lar) | James Hoban Benjamin Henry Latrobe |
| Resmî site | whitehouse.gov |

Beyaz Saray (İngilizce: The White House), Amerika Birleşik Devletleri başkanının resmî konutu ve çalışma yeridir. Washington, D.C.'de, 1600 Pennsylvania Avenue NW adresinde bulunan yapı, ulusal başkentin Philadelphia'dan taşındığı 1800 yılından bu yana, John Adams'tan itibaren tüm ABD başkanlarına konutluk yapmıştır. Beyaz Saray aynı zamanda, Başkanlık Yürütme Ofisi'ni (Executive Office of the President) ifade etmek için kullanılan bir adlandırmadır.
Konut, İrlanda doğumlu mimar James Hoban tarafından Neoklasik tarzda tasarlanmıştır. Hoban, binayı tasarlarken Dublin'de bulunan ve günümüzde İrlanda yasama organı Oireachtas'a ev sahipliği yapan Leinster House'u örnek almıştır. 1792 ile 1800 yılları arasında inşa edilen yapının dış duvarları, beyaza boyanmış Aquia Creek kum taşından oluşmaktadır. Thomas Jefferson 1801 yılında binaya taşındığında, mimarı Benjamin Henry Latrobe ile birlikte, o dönemde ahır ve depo olarak kullanılan kısımları gizlemek amacıyla binanın her iki kanadına alçak sütunlu galeriler ekletmiştir. 1814 yılında, 1812 Savaşı sırasında, İngiliz kuvvetleri tarafından gerçekleştirilen "Washington'ın Yakılması" olayı esnasında konut ateşe verilmiş; bu olay sonucunda binanın iç kısmı tamamen yok olmuş, dış cephesinin büyük bir bölümü ise yanarak kararmıştır. Yeniden inşa çalışmaları neredeyse hemen başlamış ve Başkan James Monroe, Ekim 1817'de kısmen onarılmış olan bu başkanlık konutuna yerleşmiştir. Dış kısımdaki inşaat çalışmaları, 1824'te yarım daire şeklindeki Güney Portiko'nun ve 1829'da Kuzey Portiko'nun eklenmesiyle devam etmiştir.
Başkanlık konutundaki alan darlığı nedeniyle, Başkan Theodore Roosevelt 1902 yılında tüm çalışma ofislerini, yeni inşa edilen Batı Kanadı'na (West Wing) taşıtmıştır. Sekiz yıl sonra, 1909'da, Başkan William Howard Taft Batı Kanadı'nı genişletmiş ve daha sonra yeri değiştirilip büyütülecek olan ilk Oval Ofis'i oluşturmuştur. Başkanlık konutunun üçüncü katındaki çatı arası, 1927 yılında mevcut kırma çatının uzun çatı pencereleriyle (dormer) genişletilmesi suretiyle yaşam alanına dönüştürülmüştür. Yeni inşa edilen Doğu Kanadı (East Wing) ise sosyal etkinlikler için bir kabul alanı olarak kullanılmış; Jefferson döneminden kalma sütunlu galeriler, bu yeni kanatları birbirine bağlamıştır. Doğu Kanadı'ndaki değişiklikler 1946'da tamamlanarak ek ofis alanları oluşturuldu. 1948 yılına gelindiğinde, konutun taşıyıcı duvarlarının ve ahşap kirişlerinin çökme noktasına geldiği tespit edildi. Harry S. Truman döneminde, iç odalar tamamen söküldü ve duvarların içine yeni, çelikten bir taşıyıcı iskelet inşa edildi. Dış kısma ise "Truman Balkonu" eklendi. Yapısal çalışmalar tamamlandıktan sonra iç odalar yeniden inşa edildi. 2025 yılında Başkan Donald Trump, yeni bir balo salonu ve yer altı kompleksi inşası amacıyla orijinal Doğu Kanadı'nın yıkım sürecini yönetti.
Günümüz Beyaz Saray kompleksi; İdari Konut'u (Zemin Kat, Devlet Katı, İkinci Kat ve Üçüncü Kat olmak üzere altı seviyeden ve iki katlı bir bodrumdan oluşur), Batı Kanadı'nı, yapım aşamasındaki Doğu Kanadı'nı, daha önce Dışişleri Bakanlığı ve diğer bakanlıklara hizmet vermiş olan (günümüzde başkanlık personeli ve başkan yardımcısı için ek ofisler barındıran) Eisenhower İdari Ofis Binası'nı ve bir konuk evi olan Blair House'u kapsamaktadır. Mülk, "Başkan Parkı"nın (President's Park) bir parçası olarak Ulusal Park Hizmeti (National Park Service) tarafından korunmaktadır. 2007 yılında, Amerikan Mimarlar Enstitüsü'nün "Amerika'nın En Sevilen Mimari Yapıları" listesinde ikinci sırada yer almıştır.
Tarihçe
[değiştir | kaynağı değiştir]Amerika Birleşik Devletleri'nin federal başkenti olan Washington'daki çok sayıda resmi binanın en önemlisidir. Amerika Birleşik Devletleri'nin ilk başkanı George Washington başkentin yerini tespit edip planlar çizdirdi. Ancak yeni kurulan başkentte hiç oturamadan 1799 yılında öldü. Ölümünden bir sene sonra başkanlık binasının açılışı yapıldı. Bina baştan başa beyaza boyandı.
John Adams'dan beri bütün ABD başkanları burada oturmuştur. Geniş bir park içinde yaklaşık altı hektar büyüklüğünde bir arazide bulunmaktadır. 52,5 metre uzunluğunda ve 25,5 metre genişliğinde 2,5 katlı 5.100 m²'lik bir binadır. Binanın merkezi ve orijinal kısmı Virginia kumtaşından inşa edilmiş olup, birçok değişikliğe rağmen 18. yüzyıldaki George stilini muhafaza etmektedir. İlk banyo Beyaz Saray'a 1877'de ilave edilmiştir.
1814'te Birleşik Krallık Silahlı Kuvvetleri tarafından Washington'daki bütün amme binaları yakılmıştı. Beyaz Saray da yakılan binalar arasındaydı. James Hoban'ın nezaretinde Beyaz Saray yeniden inşa edildi ve 1817'de kullanılmaya hazır hale geldi. Başkan James Monroe tarafından Fransa'dan ithal edilen mobilya ve mefruşatla Ampir stilinde yeniden döşendi. Binanın yanık dış duvarları beyaza boyandı. Bundan dolayı binaya Beyaz Saray dendiği yanlış bir kanı olarak yayıldı. Aslında bina ilk inşa edildiği andan itibaren bu isimle anılmıştır.
1949'da Harry Truman döneminde ikâmet için emniyetsiz bulunarak yeniden inşası için bir plan hazırlandı. Dış duvarlar bırakılarak binanın bütün iç duvarları yıkıldı, çelik ve beton bir çerçeve üzerinde yeniden inşa edildi. Orijinal ahşap, mermer ve dekoratif alçı işleri gibi kısımların muhafazasına büyük ehemmiyet verildi. Orijinal kat planı korunmakla beraber modern tesisat ve yeni imkânlar ilave edildi.
Beyaz Saray'ın adı
[değiştir | kaynağı değiştir]"White House" (Beyaz Ev) ifadesinin Türkçeye "Beyaz Saray" olarak çevrilmesi, tarihsel ve kültürel nedenlere dayanır. Osmanlı döneminden itibaren devlet yönetiminin merkezini ifade etmek için "saray" kelimesi kullanılmıştır (ör. Topkapı Sarayı, Dolmabahçe Sarayı). Bu gelenek, Batı'daki liderlik merkezlerinin çevirilerinde de sürdürülmüştür. Ayrıca, "ev" kelimesi günlük hayatta daha sıradan bir mekânı ifade ederken, "saray" daha resmî ve saygın bir anlam taşıdığı için Türkiye'deki çevirilerde "Beyaz Saray" ifadesi tercih edilmiş ve zamanla kabul görmüştür.[1]
Galeri
[değiştir | kaynağı değiştir]- Beyaz Saray'ın kuzey cepheden görünümü, 2007
- Beyaz Saray'ın güney cepheden görünümü, 1987
- Oval Ofis'in de bulunduğu Batı Kanadı, 1984
- Doğu Kanadı'ndan görünüm, 1992
- Ana binada yer alan Aile Yemek Odası, 2015
- Beyaz Saray'ın birinci katındaki geniş koridor, 2000
- Oval Ofis'teki başkanlık makamı, 1978
- Batı Kanadında yer alan Beyaz Saray Basın Brifing Odası, 2023
- Obama, batı kanadında kabine toplantısı sırasında, 2009
- Biden, batı kanadında yer alan Beyaz Saray Durum Odası'nda, 2023
- Trump, Beyaz Saray bahçesinde basın toplantısı düzenliyor, 2020
Ayrıca bakınız
[değiştir | kaynağı değiştir]Kaynakça
[değiştir | kaynağı değiştir]- ↑ "'Beyaz Saray' mı denir 'Beyaz Ev' mi?". www.gazeteduvar.com.tr. 18 Ocak 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi.
Dış bağlantılar
[değiştir | kaynağı değiştir]- Beyaz Saray Resmî sitesi 12 Temmuz 2006 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
- X'te Beyaz Saray
- Facebook'ta Beyaz Saray
- Instagram'da Beyaz Saray
