Agrega

10 mm derecelendirilmiş agrega

Agrega, betonun ham maddelerini oluşturan kum ve çakıl (veya kırmataş) karışımıdır. Su ve çimentoyla uygun oranda karıştırıldığında beton elde edilir. Genellikle büyüklüğü 1 ila 4 mm arasında olan agrega kum, 8-31,5 mm arasında olan agrega çakıl, 31,5–64 mm arasında olan agrega ise balast olarak adlandırılır ve belirtilen ölçülerin aralığındaki malzemenin tümünün bir arada harmanlanması ile oluşur. Agrega dolgu malzemesi veya yapay taş beton oluşturmak amacıyla diğer malzemeler ile birlikte belirli ölçülerde kullanılan bir elemandır. Doğal agrega, kum ocaklarından, dere yataklarından ya da deniz kıyısından elde edilir. Yapay agrega ise taşların, bu iş için üretilmiş araçlar (konkasör) ile kırılmasıyla mekanik olarak üretilir. İnşaat mühendisliğinde beton harcından yol kaplamasına (tüenan agrega) kadar çok geniş bir kullanım alanı vardır.

Doğal süreçler sonucunda oluşan ve doğada hazır bulunan taneli malzemeler tane büyüklüklerine göre kum veya çakıl olarak adlandırılır. Kayaların mekanik yöntemlerle kırılmasıyla elde edilen agregalar ise kırma taş olarak adlandırılır.

Ayrıca, doğal taşların yanı sıra uygun fiziksel özelliklere sahip bazı sanayi ürünleri ve geri dönüştürülmüş malzemeler de agrega olarak kullanılabilir. Agregalar, çimento, bitüm veya benzeri bağlayıcılarla bir araya getirilerek beton, harç, asfalt ve benzeri yapı malzemelerinin üretiminde kullanılır.