ma Mewika

ma Mewika
United States of America
ma Mewika United States of America
len ma	sitelen lawa
kalama musi ma
	The Star-Spangled Banner; (len sitelen pi mun suno);
ma tomo lawa	ma tomo Wasinton
ma tomo pi mute jan nanpa wan	ma tomo Nujo
ma suli	ma Amelika lete
toki lawa	ala (lon lipu lawa); toki Inli (lon)
toki ante	toki Epanja; toki Sonko
mute jan	jan tu wan ale mute luka luka tu ale mute mute mute mute luka ale mute mute luka tu ale luka luka luka tu tu[nnp] (tenpo suno nanpa 6 pi tenpo mun nanpa 7 pi tenpo sike nanpa 2022)
jan lawa	jan Tana Tan
mani	mani Mewika ($) (USD)
ISO 3166	US

ma Mewika (toki Inli la: United States of America) anu ma Juwese (toki Inli la: USA /ˌju ˌɛs ˈeɪ/) li ma lawa suli lon ma Amelika. ona li lon poka pi ma Kanata pi ma Mesiko pi telo Alansi pi telo Pasipi. ona li jo e ma kipisi mute e ma tomo lawa wan e ma lili weka mute e ma lili mute pi kulupu nanpa wan pi ma Mewika. ma tomo Sisi li ma tomo lawa. mute jan la ma tomo Nujo li nanpa wan.

ma en kulupu en mani en wawa la ona li suli mute a. tenpo ni la, ona li ma wawa suli nanpa wan lon ma ali. jan pi ma Mewika li ken wile e jan lawa pi ma Mewika. ma Mewika li wawa mute li lawa e ijo mute. kulupu mute en nasin mute li lon ma Mewika. jan mute li kama tawa ma Mewika tan ma ante.^[2] taso, jan li ante tawa jan pi kulupu ante. ike mute li kama tan ni. jan mute li jo e mani mute. taso jan mute li jo e mani lili.^[3]

nimi

toki Inli la, nimi suli pi ma Mewika li "United States of America" (wan pi ma mute pi ma Mewika). taso, toki Inli la, nimi lili pi ma Mewika li sama ma Amelika (America). ni li tan ni: nimi pi ma lawa Mewika li kama tan ma suli ona. tenpo mute la, jan li kepeken nimi lili lili tan sitelen open pi nimi suli pi ma Mewika: US anu USA. toki pona la, nimi "Juwese" li kama tan nimi lili ni.

tenpo pini

tenpo pi pini mute la kulupu nanpa wan pi ma Amelika li kama lon ma Amelika tan ma Sipi. tenpo pi pini lili la kulupu Elopa li kama. ma mute pi ma Elopa li wile lanpan ma lon ma Amelika. ma Juke li pali e ma sin lon ma Amelika lon poka pi telo Alansi. ni li ma Mewika sin. taso jan pi kama tawa ma Mewika la ma Juke li lawa ike e ma sin. kulupu Mewika li wile weka tan ma Juke li utala e ona. tenpo sike 1776 la, jan pi ma Mewika li toki e ni: ona li lawa e ma ona. mama pi ma Mewika li pali e lipu lawa suli e lawa pi ken jan.

kulupu Mewika li kama suli li tawa e telo Pasipi li weka e kulupu Mewika Insijan tan tomo ona. tenpo sike 1861 la, ma Mewika li kama tu. ni li tan ni: jan li ken poki e jan ante. jan mute li pilin ike tawa ni. taso jan mute li pilin pona tawa ni. kulupu tu li utala. ma pi poki ala li anpa e ma poki. jan li ken ala poki e jan. taso lawa li awen ken e poki jan li awen ken e lawa pi pali ona.

ma Mewika li utala lon utala suli nanpa wan. tenpo open pi utala suli nanpa tu la ma Mewika li utala ala. taso ma Nijon li pakala e ma tomo utala ona Pearl Harbor. tan ni la, ma Mewika li utala e ma Nijon e ma Tosi e ma Italija. ma Mewika en ma ante li anpa e ma Nijon e ma Tosi e ma Italija.

kulupu Mewika li pilin ike mute tawa ma Sesesele. utala lete la ona li utala e ona. taso ona li kepeken ala ilo utala. ona li lawa e ma ante. ma ni li utala ilo. ma Mewika li utala lon ma Anku li lon ma Wije tan ni. jan pi ma Mewika li tawa kon mun tawa mun poka. kulupu utala pi ma Mewika li kama suli mute li kama wawa mute li utala e ma ante. utala lete li pini lon tenpo sike nanpa 1991 tan ni: ma Sesesele li pakala.

nasin lawa

ma Mewika li jo e kulupu suli tu pi nasin lawa. ona li kulupu Temokasi (Democratic Party) li kulupu Wepalikan (Republican Party). jan lawa pi ma Mewika li jan Tana Tan li tan kulupu Wepalikan. tenpo pini la jan So Paten li tan kulupu Temoka.

esun en mani

mani Tala (nimi pi toki Inli: dollar; sitelen: $; nimi pi ISO-4217: USD) li mani suli taso lon ma Mewika. ona li kama lon tan lipu lawa pi sike mani pi tenpo sike 1972. jan li kipisi e mani Tala tawa mani lili Sen (toki Inli la: cent). mani lili Sen 100 li mani Tala 1. lipu lawa ni li toki kin e nasin ni: seme la, jan li pali e sike mani pi mani pi ma Mewika? lipu pi mani pi ma Mewika li tan kulupu mani suli pi ma Mewika. tenpo meso^[nimi] la, jan li kepeken nimi "monsi laso" (toki Inli la: greenback) tawa lipu pi mani Tala tan ni: ona li laso a.

jan

ma Mewika li jo e jan mute. kulupu nanpa wan pi ma Mewika li lon ma Mewika tan tenpo pini suli. ona mute li kama tan ma Asija. tenpo poka la ona mute li suli ala. jan pi selo walo li kama sona e ma Amelika la jan pi selo walo en jan pi selo pimeja li kama. jan mute li kama tan ma Elopa. nanpa jan la kulupu nanpa tu pi ma Mewika li jan Mewika Apika. tenpo poka la jan pi ma Asija en jan pi ma Sulamelika en jan pi ma Apika li kama lon ni.

toki Inli li toki nanpa wan pi ma Mewika. jan mute toki e toki Epanja kin.

jan mute mute lon ma Mewika li alasa e nasin sewi Kolisu.

jan lawa

jan lawa pi ma Mewika
#	jan lawa	nimi mama	tenpo sike	kulupu	jan lawa nanpa tu
1	jan So Wasinton	George Washington	1789 - 1797	kulupu ala	jan Son Atan John Adams
2	jan Son Atan	John Adams	1797 - 1801	kulupu Petewali	jan Toma Sepison Thomas Jefferson
3	jan Toma Sepison	Thomas Jefferson	1801 - 1809	kulupu Temoka-Wepalikan	jan Ewan Pa Aaron Burr en jan So Linton George Clinton
4	jan Sen Masison	James Madison	1809 - 1817	kulupu Temoka-Wepalikan	jan So Linton George Clinton en jan Epi Kewi Elbridge Gerry
5	jan Sen Mono	James Monroe	1817 - 1825	kulupu Temoka-Wepalikan	jan Tanije Tonkin Daniel D. Tompkins
6	jan Son Kinsi Atan	John Quincy Adams	1825 - 1829	kulupu Temoka-Wepalikan en kulupu Nasona-Wepalikan	jan Son Kalun John C. Calhoun
7	jan Antu Sason	Andrew Jackson	1829 - 1837	kulupu Temoka	jan Son Kalun John C. Calhoun en jan Masin Wan Puwen Martin Van Buren
8	jan Masin Wan Puwen	Martin Van Buren	1837 - 1841	kulupu Temoka	jan Wisa Mento Sonson Richard Mentor Johnson
9	jan Wilijan Enwi Ewison	William Henry Harrison	1841	kulupu Wi	jan Son Tala John Tyler
10	jan Son Tala	John Tyler	1841 - 1845	kulupu Wi	jan ala
11	jan Sen Po	James K. Polk	1845 - 1849	kulupu Temoka	jan So Tala George M. Dallas
12	jan Sakawi Telo	Zachary Taylor	1849 - 1850	kulupu Wi	jan Mila Pimo Millard Fillmore
13	jan Mila Pimo	Millard Fillmore	1850 - 1853	kulupu Wi	jan ala
14	jan Wanlin Pisa	Franklin Pierce	1853 - 1857	kulupu Temoka	jan Wilijan Kin William R. King
15	jan Sen Pukanan	James Buchanan	1857 - 1861	kulupu Temoka	jan Son Wekenwi John C. Breckinridge
16	jan Epajan Linkon	Abraham Lincoln	1861 - 1865	kulupu Wepalikan en kulupu Nasona-Junjon	jan Anipa Anlin Hannibal Hamlin en jan Antu Sonson Andrew Johnson
17	jan Antu Sonson	Andrew Johnson	1865 - 1869	kulupu Nasona-Junjon en kulupu Temoka	jan ala
18	jan Julisi Wen	Ulysses S. Grant	1869 - 1877	kulupu Wepalikan	jan Kala Kopa Schuyler Colfax en jan Enwi Wison Henry Wilson
19	jan Usapo E	Rutherford B. Hayes	1877 - 1881	kulupu Wepalikan	jan Wilijan Wila William A. Wheeler
20	jan Sen Kapi	James A. Garfield	1881	kulupu Wepalikan	jan Sesa Asa Chester A. Arthur
21	jan Sesa Asa	Chester A. Arthur	1881 - 1885	kulupu Wepalikan	jan ala
22	jan Owa Lilan	Grover Cleveland	1885 - 1889	kulupu Temoka	jan Toma Enwi Thomas A. Hendricks
23	jan Pensamin Ewison	Benjamin Harrison	1889 - 1893	kulupu Wepalikan	jan Liwa Moton Levi P. Morton
24	jan Owa Lilan	Grover Cleveland	1893 - 1897	kulupu Temoka	jan Ale Siwenson nanpa wan Adlai Stevenson I
25	jan Wilijan Makinli	William McKinley	1897 - 1901	kulupu Wepalikan	jan Kewe Opa Garret Hobart en jan Sijoto Osewe Theodore Roosevelt
26	jan Sijoto Osewe	Theodore Roosevelt	1901 - 1909	kulupu Wepalikan	jan Sa Pepen Charles W. Fairbanks
27	jan Wilijan Awa Ta	William Howard Taft	1909 - 1913	kulupu Wepalikan	jan Sen Seman James S. Sherman
28	jan Oto Wison	Woodrow Wilson	1913 - 1921	kulupu Temoka	jan Toma Masa Thomas R. Marshall
29	jan Owen Asin	Warren G. Harding	1921 - 1923	kulupu Wepalikan	jan Kawin Kuwi Calvin Coolidge
30	jan Kawin Kuwi	Calvin Coolidge	1923 - 1929	kulupu Wepalikan	jan Sa To Charles G. Dawes
31	jan Apa Uwa	Herbert Hoover	1929 - 1933	kulupu Wepalikan	jan Sa Kasi Charles Curtis
32	jan Wanlin Osewe	Franklin D. Roosevelt	1933 - 1945	kulupu Temoka	jan Son Nan Kana John Nance Garner en jan Enwi Wale Henry A. Wallace en jan Ewi Tuman Harry S. Truman
33	jan Ewi Tuman	Harry S. Truman	1945 - 1953	kulupu Temoka	jan Apen Pali Alben W. Barkley
34	jan Tuwa Asenawa	Dwight D. Eisenhower	1953 - 1961	kulupu Wepalikan	jan Wisa Nison Richard Nixon
35	jan Son Kenisi	John F. Kennedy	1961 - 1963	kulupu Temoka	jan Linton Sonson Lyndon B. Johnson
36	jan Linton Sonson	Lyndon B. Johnson	1963 - 1969	kulupu Temoka	jan Upa Anpi Hubert Humphrey
37	jan Wisa Nison	Richard Nixon	1969 - 1974	kulupu Wepalikan	jan Sipo Anku Spiro Agnew en jan Sewa Po Gerald Ford
38	jan Sele Po	Gerald Ford	1974 - 1977	kulupu Wepalikan	jan Neson Okepela Nelson Rockefeller
39	jan Simi Kata	Jimmy Carter	1977 - 1981	kulupu Temoka	jan Wata Monte Walter Mondale
40	jan Ona Wekan	Ronald Reagan	1981 - 1989	kulupu Wepalikan	jan So Apa Waka Pu George Herbert Walker Bush
41	jan So Apa Waka Pu	George H. W. Bush	1989 - 1993	kulupu Wepalikan	jan Ten Kuwejo Dan Quayle
42	jan Pi Linton	Bill Clinton	1993 - 2001	kulupu Temoka	jan A Ko Al Gore
43	jan So Waka Pu	George W. Bush	2001 - 2009	kulupu Wepalikan	jan Si Seni Dick Cheney
44	jan Pawa Opama	Barack Obama	2009 - 2017	kulupu Temoka	jan So Paten Joe Biden
45	jan Tana Tan	Donald Trump	2017 - 2021	kulupu Wepalikan	jan Maki Pen Mike Pence
46	jan So Paten	Joe Biden	2021 - 2025	kulupu Temoka	jan Kamala Ewi Kamala Harris
47	jan Tana Tan	Donald Trump	2025 - tenpo ni	kulupu Wepalikan	jan Sesi Wan J.D. Vance

ma kipisi

ma Mewika la ma kipisi mute li lon. ma kipisi li ken lawa la, ma kipisi ni li lon. ni li nasin kipisi pi suli nanpa wan.

nasin kipisi pi suli nanpa wan

ma Ajowa (IA)
ma Akanso (AR)
ma Alaka (AK)
ma Alapama (AL)
ma Atajo (ID)
ma Awawi (HI)
ma Ewisona (AZ)
ma Ilino (IL)
ma Insijena (IN)
ma Juta (UT)
ma Kaliponja (CA)
ma Kanesika (CT)
ma Kense (KS)
ma Kentaki (KY)
ma Kalowato (CO)
ma Lowita (FL)
ma Luwisijana (LA)
ma Masasusi (MA)
ma Men (ME)
ma Mewilan (MD)
ma Minesota (MN)
ma Misikan (MI)
ma Misisipi (MS)
ma Misuwi (MO)
ma Montana (MT)
ma Nepaka (NE)
ma Niwata (NV)
ma Nokewalana (NC)
ma Notakota (ND)
ma Nujo (NY)
ma Numesiko (NM)
ma Nusesi (NJ)
ma Nuwanse (NH)
ma Okajoma (OK)
ma Otalan (RI)
ma Owajo (OH)
ma Owekan (OR)
ma Pensiwenja (PA)
ma Sakewalana (SC)
ma Satakota (SD)
ma Sosa (GA)
ma Telawe (DE)
ma Tenasi (TN)
ma Tesa (TX)
ma Wajomin (WY)
ma Wasintan (WA)
ma Wemon (VT)
ma Wesinja (VA)
ma Wewesinja (WV)
ma Wikonsin (WI)

ma ante

ma tomo suli

ma tomo suli pi ma Mewika^[4]
#	ma tomo	nimi mama	ma lili	nanpa jan
1	ma tomo Nujo	New York	ma Nujo	8 258 035
2	ma tomo Losansele anu ma tomo Ele	Los Angeles "LA"	ma Kaliponija	3 820 914
3	ma tomo Sikako	Chicago	ma Ilino	2 664 452
4	ma tomo Juson	Houston	ma Tesa	2 314 157
5	ma tomo Pinisi	Phoenix	ma Ewisona	1 650 070
6	ma tomo Pilatepija anu ma tomo Pili	Philadelphia "Philly"	ma Pensiwenija	1 550 542
7	ma tomo San Antonijo	San Antonio	ma Tesa	1 495 295
8	ma tomo San Sijeko	San Diego	ma Kaliponija	1 388 320
9	ma tomo Tala	Dallas	ma Tesa	1 302 868
10	ma tomo Sesonwi	Jacksonville	ma Lowita	985 843
11	ma tomo Osin	Austin	ma Tesa	979 882
12	ma tomo Poto	Fort Worth	ma Tesa	978 468
13	ma tomo San Ose	San Jose	ma Kaliponija	969 655
14	ma tomo Kolanpa	Columbus	ma Owajo	913 175
15	ma tomo Sale	Charlotte	ma Nokewalana	911 311
16	ma tomo Insijanepoli anu ma tomo Insi	Indianapolis	ma Insijena	879 293
17	ma tomo San Pansiko	San Francisco	ma Kaliponija	808 988
18	ma tomo Sijato	Seattle	ma Wasintan	755 078
19	ma tomo Tenwa	Denver	ma Kalowato	716 577
20	ma tomo Okajoma	Oklahoma City	ma Okajoma	702 767