Dominika
Dominika, resmi taýdan Dominika Arkalaşygy (Dominikan kreol adasy: Komwèl Donmnik; Antiguan kreol adasy (Kokoy dialektinde): Kamonwel a Domineeka; Karib deňzi adasy: Waitukubuli), Amerikada ýerleşýän ada we respublika, kiçi döwlet hasaplanýar we Karib deňzindäki Kiçi Antil adalarynyň bir bölegidir. Ol demirgazykda fransuzlaryň daşary ýurtlardaky territoriýalarynyň Gwadelupa bilen günortada Martinikanyň arasynda, şeýle hem Awes adasynyň (Wenesuela) gündogarynda ýerleşýär. Dominikanyň meýdany 750 km², iň beýik nokady bolsa 1447 metr beýiklikde ýerleşýän Morne Diablotinsdir. 2011-nji ýyldaky ilat ýazuwynda ilatyň sany 71293 adamdy. Ol iňlis dilinde gürleýän Karib deňzine degişlidir.
Ada 5-nji asyrda Günorta Amerikadan gelen arawak halky tarapyndan ýerleşdirilipdir. Kalinago 15-nji asyrda arawaklary gysyp çykarypdyr. Hristofor Kolumbyň 1493-nji ýylyň 3-nji noýabrynda, ýekşenbe güni adadan geçendigi aýdylýar. Soňra, 1690-njy ýyllardan 1763-nji ýyla çenli ýewropalylar, esasan fransuzlar tarapyndan ýerleşdirilipdir. Fransuzlar Günbatar Afrikadan gullary kofe plantasiýalarynda işlemek üçin Dominika getirdiler. Fransuz esasly kreol dili ösdi. Britaniýa imperiýasy ýedi ýyllyk uruşdan soň 1763-nji ýylda ony eýeledi we iňlis dilini resmi dil hökmünde kem-kemden ornaşdyrdy. Ada 1978-nji ýylda respublika hökmünde garaşsyzlygyny gazandy.
Dominika tebigy gurşawy sebäpli "Karib deňziniň tebigy adasy" diýlip atlandyrylýar. Ol Kiçi Antil adalaryndaky iň ýaş ada bolup, dünýäde ikinji uly gyzgyn çeşme bolan Gaýnaýan köl bilen subut edilýän ýaly, henizem geotermal wulkan işjeňligi sebäpli emele gelýär. Ada ýaşyl, daglyk tropiki tokaýlara eýedir we köp sanly seýrek ösümlik, haýwan we guş görnüşleriniň öýidir. Günbatar kenarýaka sebitleriniň käbirinde kserofit sebitler bar bolsa-da, içerki ýerlerde güýçli ýagyş ýagýar. Diňe Dominikada duş gelýän howp astyndaky imperial amazon (Amazona imperialis) adanyň milli guşydyr we milli baýdakda peýda bolýar, bu bolsa Dominikany resmi baýdagynda gyrmyzy reňk bolan iki özbaşdak döwletiň biri edýär. Bu ýurt Milletler Bileleşiginiň, Birleşen Milletler Guramasynyň, Amerikan Döwletleriniň Guramasynyň, Frankofoniýanyň Halkara Guramasynyň, Gündogar Karib Döwletleriniň Guramasynyň we Goşulyşmazlyk Hereketiniň agzasydyr.