Oman
Oman(阿曼)

u Oman sa i labu nu Ya-Cuo, itiza i 21 00 N, 57 00 E.
u ahebal nu lala' mapulung sa 309,500 sq km.
u ahebal nu lala'ay sa 309,500 sq km, u ahebal nu nanumay sa 0 sq km.
hamin nu tademaw sa 3,355,262.
kakalukan umah sa 4.70%, kilakilangan umah sa 0%, zumaay henay umah sa 95.30%.
tapang tusu nu kanatal (首都)
[mikawaway-kalumyiti | mikawaway tu kalumyiti sakatizeng bangu]u tapang tusu nu kanatal sa u Muscat (馬斯喀特).
kakinginan nu kanatal demiad (國家紀念日)
[mikawaway-kalumyiti | mikawaway tu kalumyiti sakatizeng bangu]kakinging nu kanatal demiad sa 18 bulad 11 demiad.
tabakiay a tapang nu kanatal (元首)
[mikawaway-kalumyiti | mikawaway tu kalumyiti sakatizeng bangu]u tabakiay a tapang nu kanatal (cong-tung) ayza sa ci Qaboos bin Said al Said, micakat a demiad sa i 1970 a mihca pitu bulad tusa bataan izaw ku tulu demiad.
likisi (歷史)
[mikawaway-kalumyiti | mikawaway tu kalumyiti sakatizeng bangu]
A-man u A-la-puo nu satenesay nu kanatal, kun-yen nu ayawan tu tu sep sep sep mihcan idaw ku nipisiwbay i bayu atu enelan, sakay A-la-puo subal nu tatelungan nu misangaay tu balungan. kun-yen pitu seci mala A-la-puo kanatalan. cay cay hedek misiteked. cay sip lu siw mihcaan, ina Yi-pa-de cyaw-pay tatengan mikuwan tu A-man. cay lim sep pic mihcaan midebung kina Pu-taw-ya. cay nem sip siw mihca tidaay a tademaw belinen nu heni ku Pu-taw-ya mikuwanay, patideng tu Ya-li-pa wan-caw. cay pic sip lu mihcaan Puo-se tademaw midebung. sabaw walu seci teban, bahbahen nu A-la-puo ku Pu-se tademaw, patideng tu Say-yi-de wancaw, pangangan han tu " Ma-se-ke-te-su-tan kanatal", sisa mala In-ti-yeng u saicelangay nu kanatalan.
阿曼是阿拉伯半島最古老的國家之一,公元前2000年已經廣泛進行海上和陸路貿易活動,並成為阿拉伯半島的造船中心。公元7世紀成為阿拉伯帝國的一部分。11世紀末獨立。1429年,伊巴德教派確立在阿曼的統治。1507年葡萄牙入侵。1649年當地人推翻葡萄牙人統治,建立亞里巴王朝。1742年波斯人侵入。18世紀中葉,阿拉伯人趕走波斯人,建立了賽義德王朝,取國名為「馬斯喀特蘇丹國」,使其成為印度洋上最強的國家之一。

cay wal sep nem mihcaan, Say-yi-de. E-pen. Su-e-ta mueneng i Su-dan, itida nipacukedan nu Ing-kuo demecen ku Wa-ha-pi-pay-mu-se-lin nipidebungan, sa patideng tu saicelangay nu sakakaay nu balungaan, demecen ku In-tu-yeng nu saicelangay a kanatal u Pu-taw-ya, alawen ku Pu nu Muo-san-pi-ke amisan a kakitidaan. cay wal lu sip mihcaan, ci Say-yi-de. Pen. Su-e-tan milimad tu tukay nu Sang-ci-pa, pangangan han u San-ci-pa-su-tan kanatal. ina A-man mala saicelangay tu nu In-tu-yeng, itida i Huy-cuo banawan nu pikuwanan tu kuli nu sapisiwbayan tada idaw tu ku etan, katuud ku mabulaway tayda i Sang-ci-pa. ina Ing-kuo musakamu tu nikacaay kaw tatengaay nu nipisiwbayan sa, hida satu caay ka kapah ku lemed nu A-man, malingatu tu ku A-man a caay ka kapah ku sakaudip, ibuyuay nu tademawan malingatu tu paculi, patideng satu tu A-man-yi-se-lan-cyaw kanatalan. cay siw cay lu mihcaan, i buyu'ay nu tademaw nu A-man malangatu tu paculi, sisa patideng satu " A-man-yi-se-lan-cyaw kanatal".
1806年,賽義德·伊本·蘇爾坦即位蘇丹,在英國支持下先是打敗了瓦哈比派穆斯林的入侵,後建立強大艦隊,擊敗印度洋傳統強國葡萄牙,奪取了葡屬莫三比克以北的所有據點。1834年,賽義德·本·蘇爾坦遷都桑吉巴,稱桑吉巴蘇丹國。阿曼一躍成為印度洋的霸主,在非洲的大湖地區殖民地奴隸貿易中獲利豐厚,許多家庭移居桑吉巴。英國宣布奴隸貿易非法之後,阿曼的命運開始逆轉,阿曼經濟開始崩塌,山區部落起義,成立了阿曼伊斯蘭教長國。1913年,阿曼山區部落舉行反英起義,建立「阿曼伊斯蘭教長國」。

tusa a bataan a secian, A-man kanatal pasayda i Ma-se-ta a midebung. cay siw tu sep mihcaan Ing-kuo itida i Ma-se-te maleca masasulit tu A-ma kanatalan nu kiyakuan tu "Si-pu-tyaw-ye", palutatenga tu misiteked, A-man malalawpes malatusa u Ma-se-ke-te-su-tan kanatal atu A-man-yi-se-lan kanatal. cay siw lu tu mihcaan ci Tay-mu-e malatapang nu Su-tan. cay siw sip siw mihcaan, A-man kanatal idaw ku nikaadihan tu simal, In-kuo atu Ma-se-ke-te-su-tan malecad atu A-man kanatal mabiyalaw aca. ina In-kuo saan tu A-man nipikakutkutan tu simalan, pacukel tu Su-tan-say-yi-de, itida i cay siw lim sip mihcaan caay patudu' tu A-man hitayan tu sapidebung, madebung nuheni ku Yi-pu-li atu Lu-se-ta-ke, cay siw lim lim mihcaan sabaw tusa bulad sabaw lima demiad midebung tu " Cyaw-cen kanatal" a suo-tu tu Ni-ce-wa.
20世紀初,阿曼教長國向馬斯喀特進攻。1920年英國在馬斯喀特同阿曼教長國簽訂了「西卜條約」,承認教長國獨立,阿曼就分裂為馬斯喀特蘇丹國和阿曼伊斯蘭教長國兩部分。1932年泰穆爾即位蘇丹。1949年,因阿曼教長國境內發現石油,英國和馬斯喀特蘇丹同阿曼教長國再度陷入緊張。英國人為了在阿曼內地開採石油。也支持蘇丹賽義德,並在1954年末指揮阿曼軍隊攻入內地,占領了伊卜利和魯斯塔克,1955年12月15日攻占「教長國」的首都尼茲瓦。
cay siw lim pic mihcaan sakakaay nu Cya-li-pu mililiday mibelin mademec. cay siw nem tu mihcaan, In-kuo atu Ha-kuo saan, palutatengan misiteked kina A-man kanatal sa. cay siw nem lim mihcaan timulan nu Cuo-fa-e niyaduan misakaput tu " Cuo-fa-e dadan nu tademaw", palekal tu sakalepacaw. cay siw nem pic mihcaan Su-tan ci Say-yi-de. Pen. Tay-mu-e pulungen a mihamin, ya Ma-se-ke-ta-su-dan kanatal sumad han tu Ma-se-ke-te atu A-man-su-tan kanatal. " A-man-yi-se-lan sakakaay nu kanatal" pacukelay misakaput tu " A-man-hitayan", atu "A-man atu Puo-se-wan tademaw nu sapikaysangay nu kawawan. cay siw pic sep mihcaan pitu bulad lu tu demiad ci Tay-mu-e-su-tan belinen nu kun-tin, ya wawa nida tu lu siw mihcaan nanay kina milaylayay tina Ka-pu-se tu sapikuwan, tawya mihcaan tu walu bulad siwa demiad mihapu tu ngangan nu A-man-su-tan kanatal. hida satu, ina A-man idaw ku tabakiay nu nikasumadan. cay siw pic lu mihcaan miales kina In-kuo tu A-manan.1957年7月加利布教長領導的反英起義失敗。1962年,英國和法國發表聲明,承認阿曼是獨立國家。1965年南部佐法爾省組織了「佐法爾人民陣線」,發動武裝起義。1967年蘇丹賽義德·本·泰穆爾統一全境,馬斯喀特蘇丹國改名馬斯喀特和阿曼蘇丹國。「阿曼伊斯蘭教長國」支持者組成「阿曼解放軍」,以及「阿曼和波斯灣人民民主解放陣線」。1970年7月23日泰穆爾蘇丹被宮廷政變推翻,其獨生子29歲的合法繼承人卡布斯接管政權,同年8月9日宣布國名為阿曼蘇丹國。從此,阿曼發生巨大變化。1973年英軍撤出阿曼。
A-man-su-tan kanatal nu kamuan han u A-la-puo a kamuan, u igu ku sasakamuen. ina A-la-puo kamu u san-yi-si, tu wal nu sulitan. caay namin kalecad ku kamu nu payniyaniyadu', idaw ku masa Yi-la-ke a kamuan, idaw ku masaPuo-se kamuan atu In-ti kamuan tu nikalalidan.namaka Sang-ci-pa a A-ma tademaw milecad tu Se-wa-si-li kamu. mililisay tu bayu nu amisan a misiwbayay, milenemay atu namaka Nan-ya-ce-ta-lu nu hekalay a tademawan u U-e-tu ku kamu.
阿曼蘇丹國的官方語言是阿拉伯語,通用英語。阿拉伯語屬於閃語系,由28個字母組成。阿曼各部落的方言各不相同,有些部落的方言受伊拉克土語影響,有些受波斯語和印地語影響。來自桑吉巴的阿曼僑民通用斯瓦希里語。北部沿海地區的商人、水手和大量來自南亞次大陸的外籍人也講烏爾都語。

kakidaan (地理)
[mikawaway-kalumyiti | mikawaway tu kalumyiti sakatizeng bangu]kitidaan nina A-man itida i A-la-puo subal nu wali timu nu kalimucu'an, amis, wali, timul u bayu namin, micapi tu A-man bayu atu A-la-puo bayuan, tanaya' nu bayu makaala tu cay nem sep sep kun li, lala nu kitidaan han 30.95 pin-hun-kun-li, u A-la-puo suba nu sakatulu nu tabakiay a kanatalan. nutipan amis atu A-la-puo lein-he-kuo masasulaad, nutipan atu Sa-u-ti A-la-puo mababiyaw, nutipan atu Ye-men malalitin, amis idaw ku lala' makakenis atu A-la-pu-lein-he kanatal, silaad tu He-mu-ce bayu atu Yi-lang masasumelaw. ina Ti-e-puo-se-wan pasayda i In-tu buyu u kacaledesan nu likelikenan nu demiadan. misetul tu pei-huy-kuy-sin tu kanatalan, lima cacay a bataan nu buladan u caledes, demiad han makaala tu 40 tu, sabaw cacay katukuh tu sepatay a buladan banihiw ku demiad, makaala tu 10 tu. pulung nu nikasinanuman makaala tu 130 haw-mi.
阿曼位於阿拉伯半島的東南角,北、東、南三面環海,瀕臨阿曼灣和阿拉伯海,海岸線長1600公里,領土面積為30.95萬平方公里,是阿拉伯半島上的第三大國家。西北與阿拉伯聯合大公國接界,西部與沙烏地阿拉伯為鄰,西南與葉門相連,北部有一部分領土被阿拉伯聯合酋長國分開,隔荷姆茲海峽與伊朗相望。地扼波斯灣通往印度洋為熱帶沙漠氣候。北回歸線橫穿全國,5~10月為熱季,氣溫高達40℃以上;11~4月為涼季,氣溫約為10℃。年均降水量130毫米。