Jump to content

Zambiya

Kubijyanye na Wikipedia
Repubulika ya Zambiya
Republic of Zambia
Flag of Zambiya
Flag
Coat of arms of Zambiya
Coat of arms
Location of Zambiya
CapitalLusaka
Official languagesIcyongereza
Government
• Perezida
Hakainde Hichilema
Ubwigenge
• Itangazwa ry'ubwigenge
1964
Area
• Total
752,612 km2 (290,585 sq mi)
Population
• 2026 estimate
22 445 000
CurrencyKwacha ya Zambiya

Zambiya (izina ryemewe: Repubulika ya Zambiya; mu Icyongereza: Republic of Zambia) ni igihugu cyo muri Afurika y'Amajyepfo rwagati. Ntigikora ku nyanja. Umurwa mukuru ni Lusaka.

Zambiya iri ku kibaya kinini cyo hejuru. Izina ryayo rikomoka ku ruzi rwa Zambezi. Yabonye ubwigenge mu 1964. Perezida wa Zambiya ni Hakainde Hichilema.

Isumo rya Victoria hagati ya Zambiya na Zimbabwe

Mu burengerazuba, Zambiya ifite umupaka muremure na Angola. Mu majyepfo, uruzi rwa Zambezi ruyitandukanya n'abaturanyi bayo. Mu majyepfo y'uburengerazuba, hari agace gato ka Namibiya kitwa Caprivi. Ikiyaga cya Kariba, cyakozwe n'abantu, kigize igice cy'umupaka na Zimbabwe.[1]

Abandi baturanyi ni Mozambike mu majyepfo y'uburasirazuba, Malawi mu burasirazuba, na Tanzaniya mu majyaruguru y'uburasirazuba. Umupaka muremure na Repubulika Iharanira Demokarasi ya Kongo utangirira ku Ikiyaga cya Tanganyika.[1]

Zambiya ifite ubuso bwa kilometero kare 752 612.[2]

Mbere, Zambiya yitwaga Rodeziya y'Amajyaruguru.[2] Kenneth Kaunda yayoboye Zambiya igana ku bwigenge mu 1964. Yabaye perezida wayo kugeza mu 1991.[3]

Zambiya ni repubulika ifite amashyaka menshi. Inteko ishinga amategeko ifite umutwe umwe. Perezida ni Hakainde Hichilema.[2]

Mu mwaka wa 2026, Zambiya yari ifite abaturage bagera kuri 22 445 000 (ikigereranyo). Ururimi rwemewe ni Icyongereza.[2] Ibice byinshi by'igihugu bituwe n'abantu bake. Abaturage benshi batuye mu karere kanyuramo inzira ya gari ya moshi ihuza akarere k'umuringa (Copperbelt), Lusaka na Livingstone.[1]

Ifaranga rikoreshwa ni Kwacha ya Zambiya.[2]

  1. 1 2 3 "Zambia". Encyclopædia Britannica (in Icyongereza). Retrieved 2026-11-03.
  2. 1 2 3 4 5 "Zambia: Quick Facts". Encyclopædia Britannica (in Icyongereza). Retrieved 2026-11-03.
  3. ↑ "Kenneth Kaunda". Encyclopædia Britannica (in Icyongereza). Retrieved 2026-11-03.

Ihuza ryo hanze

[Hindura | hindura inkomoko]