Jump to content

Somaliya

Kubijyanye na Wikipedia
Repubulika ya Leta Zunze Ubumwe ya Somaliya
Jamhuuriyadda Federaalka ee Soomaaliya
جمهورية الصومال الفيدرالية
Flag of Somaliya
Flag
Coat of arms of Somaliya
Coat of arms
Location of Somaliya
CapitalMogadishu
Official languagesIgisomali n'Icyarabu
Government
• Perezida
Hassan Sheikh Mohamud
• Minisitiri w'Intebe
Hamza Abdi Barre
Ishingwa
• Repubulika ya Somaliya
1960
Area
• Total
637,657 km2 (246,201 sq mi)
Population
• 2026 estimate
22 326 000
CurrencyIshilingi rya Somaliya

Somaliya (izina ryemewe: Repubulika ya Leta Zunze Ubumwe ya Somaliya; mu Gisomali: Soomaaliya; mu Icyarabu: الصومال) ni igihugu cyo mu burasirazuba bwa kure bwa Afurika, mu Ihembe rya Afurika. Umurwa mukuru ni Mogadishu. Indimi zemewe ni Igisomali n'Icyarabu.

Repubulika ya Somaliya yashinzwe mu 1960. Kuva mu 1991, igihugu cyagize intambara n'ibibazo by'ubutegetsi. Perezida wa Somaliya ni Hassan Sheikh Mohamud.

Umujyi wa Mogadishu mu 2017

Somaliya ikora ku Kigobe cya Aden mu majyaruguru. Mu burasirazuba, ikora ku Nyanja y'Abahinde. Mu burengerazuba, ihana imbibi na Kenya na Etiyopiya. Mu majyaruguru y'uburengerazuba, ihana imbibi na Jibuti.[1]

Somaliya ifite ubuso bwa kilometero kare 637 657.[2] Ikirere ahanini kirumye kandi gishyushye. Uretse akarere k'imisozi ko ku nkombe y'amajyaruguru n'ibibaya by'inzuzi, igice kinini cy'igihugu kirashashe cyane.[1]

Umupaka w'iburengerazuba washyizweho n'abakoloni. Ugabanya ubutaka abasomali bari batuyeho kuva kera. Ni yo mpamvu abasomali baboneka no muri Jibuti, Etiyopiya na Kenya.[1]

Repubulika ya Somaliya yashinzwe mu 1960. Yavutse ku kwihuza kwa koloni yahoze ari iy'Ubutaliyani n'ubutaka bwari burinzwe n'Ubwongereza.[1]

Mohamed Siad Barre yategetse igihugu nk'umunyagitugu kuva mu Kwakira 1969 kugeza mu Mutarama 1991. Yahiritswe n'intambara y'abenegihugu yarwanywe n'inyeshyamba zishingiye ku moko. Nyuma yaho, intambara yarakomeje, kandi igihugu nticyagira guverinoma ikomeye.[1]

Mu 1991, mu majyaruguru hatangajwe Repubulika ya Somaliland yigenga. Mu 1998, akarere ka Puntland kiyise akarere kigenga ka Somaliya.[1]

Somaliya ni repubulika ya leta zunze ubumwe. Inteko ishinga amategeko ifite imitwe ibiri. Perezida ni Hassan Sheikh Mohamud. Minisitiri w'Intebe ni Hamza Abdi Barre.[2]

Mu mwaka wa 2026, Somaliya yari ifite abaturage bagera kuri 22 326 000 (ikigereranyo). Indimi zemewe ni Igisomali n'Icyarabu. Idini rya Leta ni Islamu.[2] Abasomali ni Abayisilamu bashingiye ku miryango. Hafi bitatu bya gatanu byabo babaho bimuka, borora amatungo.[1]

Intambara zimaze imyaka myinshi zasenye ubukungu bwa Somaliya.[1] Ifaranga rikoreshwa ni Ishilingi rya Somaliya.[2]

  1. 1 2 3 4 5 6 7 8 "Somalia". Encyclopædia Britannica (in Icyongereza). Retrieved 2026-11-03.
  2. 1 2 3 4 "Somalia: Quick Facts". Encyclopædia Britannica (in Icyongereza). Retrieved 2026-11-03.

Ihuza ryo hanze

[Hindura | hindura inkomoko]