Siyera Lewone
Repubulika ya Siyera Lewone Republic of Sierra Leone | |
|---|---|
| Capital | Freetown |
| Official languages | Icyongereza |
| Government | |
• Perezida | Julius Maada Bio |
| Ubwigenge | |
• Ku Ubwongereza | 1961 |
| Area | |
• Total | 72,929 km2 (28,158 sq mi) |
| Population | |
• 2026 estimate | 7 914 000 |
| Currency | Leone |
Siyera Lewone (izina ryemewe: Repubulika ya Siyera Lewone; mu Icyongereza: Republic of Sierra Leone) ni igihugu cyo muri Afurika y'Iburengerazuba. Umurwa mukuru ni Freetown. Ururimi rwemewe ni Icyongereza.
Siyera Lewone yabonye ubwigenge mu 1961. Kuva mu 1991 kugeza mu 2002, habaye intambara y'abenegihugu ikomeye. Perezida wa Siyera Lewone ni Julius Maada Bio.
Imiterere
[Hindura | hindura inkomoko]
Siyera Lewone ihana imbibi na Gineya mu majyaruguru no mu burasirazuba. Mu majyepfo, ihana imbibi na Liberiya. Mu burengerazuba, ikora ku Nyanja ya Atalantika.[1]
Siyera Lewone ifite ubuso bwa kilometero kare 72 929.[2] Igihugu kigabanyijemo uturere tune: ibishanga byo ku nkombe, umwigimbakirwa wa Siyera Lewone, ibibaya byo imbere mu gihugu, n'ikibaya cyo hejuru n'imisozi. Umusozi muremure kurusha iyindi ni Loma Mansa (Bintimani). Ufite ubutumburuke bwa metero 1 948.[1]
Freetown ifite kimwe mu byambu kamere binini ku isi.[1]
Amateka
[Hindura | hindura inkomoko]Izina ry'igihugu rikomoka ku mushakashatsi w'Umunyaporutugali Pedro de Sintra, wo mu kinyejana cya 15. Ni we Munyaburayi wa mbere wabonye icyambu cya Freetown. Izina ry'Igiporutigali Serra Lyoa risobanura « Imisozi y'Intare ».[1]
Mu 1959, Milton Margai yayoboye ibiganiro i Londres byo gusaba ubwigenge. Ubwigenge bwatanzwe mu 1961.[3]
Kuva mu mpera z'imyaka ya 1980, amakimbirane y'imbere yashegeshe igihugu. Byavuyemo intambara y'abenegihugu ikaze kuva mu 1991 kugeza mu 2002. Nyuma y'intambara, guverinoma yatangiye kongera kubaka igihugu no guteza imbere ubwiyunge.[1]
Politiki
[Hindura | hindura inkomoko]Siyera Lewone ni repubulika. Inteko ishinga amategeko ifite umutwe umwe. Perezida ni Julius Maada Bio.[2]
Abaturage
[Hindura | hindura inkomoko]Mu mwaka wa 2026, Siyera Lewone yari ifite abaturage bagera kuri 7 914 000 (ikigereranyo). Ururimi rwemewe ni Icyongereza.[2]
Ubukungu
[Hindura | hindura inkomoko]Abaturage benshi batunzwe n'ubuhinzi bwo kwitunga. Siyera Lewone ni kandi igihugu gicukura amabuye y'agaciro. Ubutaka bwayo burimo diyama, zahabu, bokisite na rutile.[1] Ifaranga rikoreshwa ni Leone.[2]
Inyandiko
[Hindura | hindura inkomoko]- 1 2 3 4 5 6 "Sierra Leone". Encyclopædia Britannica (in Icyongereza). Retrieved 2026-11-03.
- 1 2 3 4 "Sierra Leone: Quick Facts". Encyclopædia Britannica (in Icyongereza). Retrieved 2026-11-03.
- ↑ "Sir Milton Margai". Encyclopædia Britannica (in Icyongereza). Retrieved 2026-11-03.
Ihuza ryo hanze
[Hindura | hindura inkomoko]- Amafoto ya Siyera Lewone kuri Wikimedia Commons