Jump to content

Nigeri

Kubijyanye na Wikipedia
Repubulika ya Nigeri
République du Niger
Flag of Nigeri
Flag
Coat of arms of Nigeri
Coat of arms
Location of Nigeri
CapitalNiamey
Government
• Perezida w'inzibacyuho
Abdourahamane Tchiani
• Minisitiri w'Intebe
Ali Mahaman Lamine Zène
Ubwigenge
• Ku Ubufaransa
3 Kanama 1960
Area
• Total
1,267,000 km2 (489,000 sq mi)
Population
• 2026 estimate
29 312 000
CurrencyIfaranga rya CFA

Nigeri (izina ryemewe: Repubulika ya Nigeri; mu Igifaransa: République du Niger; mu Igihawusa: Jamhuriyar Nijar) ni igihugu cyo muri Afurika y'Iburengerazuba. Ntigikora ku nyanja. Umurwa mukuru ni Niamey.

Izina ry'igihugu rikomoka ku ruzi rwa Nigeri. Nigeri yabonye ubwigenge ku Ubufaransa mu 1960. Kuva mu 2023, iyobowe n'abasirikare.

Nigeri ihana imbibi na Aligeriya mu majyaruguru y'uburengerazuba. Mu majyaruguru y'uburasirazuba, ihana imbibi na Libiya. Mu burasirazuba, ihana imbibi na Cade. Mu majyepfo, ihana imbibi na Nijeriya na Bene. Mu burengerazuba, ihana imbibi na Burukina Faso na Mali.[1]

Nigeri ifite ubuso bwa kilometero kare 1 267 000.[2] Uruzi rwa Nigeri runyura mu majyepfo y'uburengerazuba bw'igihugu. Izina Nigeri rikomoka ku magambo yo mu rurimi rw'Igitamashek, asobanura « uruzi mu zindi nzuzi ».[1]

Igihugu kigabanyijemo uturere dutatu. Mu majyaruguru ni ubutayu. Hagati, aborozi bimuka borora inka. Mu majyepfo, imvura iragwa kurushaho.[1]

Nigeri yabonye ubwigenge ku Bufaransa ku wa 3 Kanama 1960. Hamani Diori yabaye perezida wa mbere, kuva mu 1960 kugeza mu 1974.[3]

Ku wa 26 Nyakanga 2023, Perezida Mohamed Bazoum yakuwe ku butegetsi n'abasirikare. Abasirikare bahagaritse itegeko nshinga. Jenerali Abdourahamane Tchiani yabaye umuyobozi w'inama ya gisirikare. Ku wa 26 Werurwe 2025, Tchiani yarahiriye kuba perezida w'igihe cy'inzibacyuho cy'imyaka itanu.[2]

Nigeri iyobowe na guverinoma ya gisirikare y'inzibacyuho. Perezida ni Jenerali Abdourahamane Tchiani. Minisitiri w'Intebe ni Ali Mahaman Lamine Zène.[2]

Mu mwaka wa 2026, Nigeri yari ifite abaturage bagera kuri 29 312 000 (ikigereranyo).[2] Abahawusa ni bo bwoko bunini bushingiye ku rurimi.[1] Mu 2025, Igihawusa cyagizwe ururimi rw'igihugu. Icyongereza n'Igifaransa byagizwe indimi z'akazi.[2]

Nigeri ifite ubutare bwa uranium. Kubera ivumburwa rya uranium, umujyi wa Agadez warakuze cyane.[1] Ifaranga rikoreshwa ni Ifaranga rya CFA.[2]

  1. 1 2 3 4 5 "Niger". Encyclopædia Britannica (in Icyongereza). Retrieved 2026-11-03.
  2. 1 2 3 4 5 6 "Niger: Quick Facts". Encyclopædia Britannica (in Icyongereza). Retrieved 2026-11-03.
  3. ↑ "Hamani Diori". Encyclopædia Britannica (in Icyongereza). Retrieved 2026-11-03.

Ihuza ryo hanze

[Hindura | hindura inkomoko]