Jump to content

Malawi

Kubijyanye na Wikipedia
Repubulika ya Malawi
Republic of Malawi
Flag of Malawi
Flag
Coat of arms of Malawi
Coat of arms
Location of Malawi
CapitalLilongwe
Government
• Perezida
Peter Mutharika
Ubwigenge
• Ku Ubwongereza
6 Nyakanga 1964
Area
• Total
118,760 km2 (45,850 sq mi)
Population
• 2026 estimate
21 202 000
CurrencyKwacha ya Malawi

Malawi (izina ryemewe: Repubulika ya Malawi; mu Igicewa: Malaŵi; mu Icyongereza: Republic of Malawi) ni igihugu cyo muri Afurika y'Amajyepfo y'Iburasirazuba. Ntigikora ku nyanja. Umurwa mukuru ni Lilongwe.

Mbere, Malawi yitwaga Nyasaland. Yabonye ubwigenge ku Ubwongereza mu 1964. Ikiyaga cya Malawi gifata igice kinini cy'igihugu. Perezida wa Malawi ni Peter Mutharika.

Ubwato Ilala ku Kiyaga cya Malawi

Malawi ihana imbibi na Tanzaniya mu majyaruguru. Mu burasirazuba, hari Ikiyaga cya Malawi. Mu burasirazuba no mu majyepfo, ihana imbibi na Mozambike. Mu burengerazuba, ihana imbibi na Zambiya.[1]

Malawi ifite ubuso bwa kilometero kare 118 760.[2] Ikiyaga cya Malawi gifata ibirenze igice kimwe cya gatanu cy'ubuso bw'igihugu. Igihugu gifite uburebure bwa kilometero 840 kuva mu majyaruguru kugera mu majyepfo.[1]

Ikibaya cy'Ubutaka Bwasadutse (Rift Valley) ni cyo kiranga cyane imiterere ya Malawi. Umusozi wa Mulanje ni wo muremure kurusha iyindi. Ufite ubutumburuke bwa metero 3 002.[1]

Mbere y'ubwigenge, Malawi yari koloni y'Abongereza yitwaga Nyasaland. Yabonye ubwigenge ku wa 6 Nyakanga 1964.[3]

Hastings Kamuzu Banda yabaye Minisitiri w'Intebe kuva mu 1964 kugeza mu 1966. Nyuma, yabaye perezida wa mbere wa Malawi, kuva mu 1966 kugeza mu 1994.[4]

Perezida wa Malawi ni Peter Mutharika.[2] Yarahiriye kuba perezida wa karindwi wa Malawi mu Kwakira 2025. Icyo gihe yari afite imyaka 85. Mbere, yari yarabaye perezida kuva mu 2014 kugeza mu 2020.[5]

Mu mwaka wa 2026, Malawi yari ifite abaturage bagera kuri 21 202 000 (ikigereranyo). Itegeko nshinga ntirivuga ururimi rwemewe. Icyongereza ni rwo rurimi rwigishwamo. Igicewa ni rwo rurimi rw'igihugu rukoreshwa cyane.[2] Inkiko nkuru ziri i Blantyre.[1]

Malawi yohereza mu mahanga ibikomoka ku mirima minini y'icyayi n'itabi.[1] Ifaranga rikoreshwa ni Kwacha ya Malawi.[2]

  1. 1 2 3 4 5 "Malawi". Encyclopædia Britannica (in Icyongereza). Retrieved 2026-11-03.
  2. 1 2 3 4 "Malawi: Facts & Stats". Encyclopædia Britannica (in Icyongereza). Retrieved 2026-11-03.
  3. ↑ "Malawi Independence Act (1964)". CVCE.eu (in Icyongereza). Retrieved 2026-11-03.
  4. ↑ "Hastings Kamuzu Banda". Encyclopædia Britannica (in Icyongereza). Retrieved 2026-11-03.
  5. ↑ "Malawi's Mutharika sworn in after rare comeback, vows to end 'honeymoon of looting'". Mail & Guardian (in Icyongereza). 2025-10-05. Retrieved 2026-11-03.

Ihuza ryo hanze

[Hindura | hindura inkomoko]