Kenya
Repubulika ya Kenya Jamhuri ya Kenya Republic of Kenya | |
|---|---|
| Capital | Nairobi |
| Official languages | Igiswahili n'Icyongereza |
| Government | |
• Perezida | William Ruto |
| Ubwigenge | |
• Ku Ubwongereza | 1963 |
| Area | |
• Total | 582,646 km2 (224,961 sq mi) |
| Population | |
• 2024 estimate | 51 563 000 |
| Currency | Ishilingi rya Kenya |
Kenya (izina ryemewe: Repubulika ya Kenya; mu Igiswahili: Jamhuri ya Kenya; mu Icyongereza: Republic of Kenya) ni igihugu cyo muri Afurika y'Iburasirazuba. Umurwa mukuru ni Nairobi. Indimi zemewe ni Igiswahili n'Icyongereza.
Kenya yabonye ubwigenge kuri Ubwongereza mu 1963. Jomo Kenyatta yabaye perezida wa mbere. Perezida wa Kenya ni William Ruto kuva mu 2022.
Imiterere
[Hindura | hindura inkomoko]
Kenya ihana imbibi na Sudani y’Amajyepfo na Etiyopiya mu majyaruguru. Mu burasirazuba, ihana imbibi na Somaliya n'Inyanja y'Abahinde. Mu majyepfo, ihana imbibi na Tanzaniya. Mu burengerazuba, ihana imbibi na Ubugande n'Ikiyaga cya Victoriya.[1]
Kenya ifite ubuso bwa kilometero kare 582 646.[2] Ekwateri ica hagati mu gihugu.[1]
Umusozi wa Kenya ni wo muremure kurusha iyindi mu gihugu. Ufite ubutumburuke bwa metero 5 199. Ikibaya cy'Ubutaka Bwasadutse (Rift Valley) kigabanya imisozi miremire yo hagati mu gihugu. Ikiyaga cya Victoriya kiri mu burengerazuba, ahantu hari hasi kurusha ahandi.[1]
Amateka
[Hindura | hindura inkomoko]Mbere y'ubwigenge, Kenya yari ikolonijwe n'Ubwongereza.[1] Jomo Kenyatta yabaye Minisitiri w'Intebe wa mbere wa Kenya yigenga, kuva mu 1963 kugeza mu 1964. Nyuma, yabaye perezida wa mbere wa Kenya, kuva mu 1964 kugeza mu 1978.[3]
William Ruto yatsinze amatora ya perezida yo muri Kanama 2022. Yarahiriye kuba perezida ku wa 13 Nzeri 2022.[4]
Abaturage n'imijyi
[Hindura | hindura inkomoko]Mu mwaka wa 2024, Kenya yari ifite abaturage bagera kuri 51 563 000 (ikigereranyo). Indimi zemewe ni Igiswahili n'Icyongereza.[2]
Umurwa mukuru ni Nairobi. Mombasa ni umujyi w'icyambu uri ku nkombe. Ifite kimwe mu byambu byiza kurusha ibindi muri Afurika y'Iburasirazuba.[1]
Ubukungu
[Hindura | hindura inkomoko]Ubukerarugendo ni ingenzi mu bukungu bwa Kenya. Ba mukerarugendo baza kureba inyamaswa n'ibyiza nyaburanga. Kenya ihinga kandi icyayi n'ikawa.[1] Ifaranga rikoreshwa ni Ishilingi rya Kenya.[2]
Inyandiko
[Hindura | hindura inkomoko]- 1 2 3 4 5 6 "Kenya". Encyclopædia Britannica (in Icyongereza). Retrieved 2026-11-03.
- 1 2 3 "Kenya: Facts & Stats". Encyclopædia Britannica (in Icyongereza). Retrieved 2026-11-03.
- ↑ "Jomo Kenyatta". Encyclopædia Britannica (in Icyongereza). Retrieved 2026-11-03.
- ↑ "William Ruto". Encyclopædia Britannica (in Icyongereza). Retrieved 2026-11-03.
Ihuza ryo hanze
[Hindura | hindura inkomoko]- Amafoto ya Kenya kuri Wikimedia Commons