Jump to content

Aligeriya

Kubijyanye na Wikipedia
Repubulika ya Rubanda ya Demokarasi ya Aligeriya
الجمهورية الجزائرية الديمقراطية الشعبية
Flag of Aligeriya
Flag
Coat of arms of Aligeriya
Coat of arms
Location of Aligeriya
CapitalAlger
Official languagesIcyarabu n'Igitamazight
Government
• Perezida
Abdelmadjid Tebboune
• Minisitiri w'Intebe
Sifi Ghrieb
Ubwigenge
• Ku Ubufaransa
5 Nyakanga 1962
Area
• Total
2,381,741 km2 (919,595 sq mi)
Population
• 2026 estimate
48 472 000
CurrencyIdinari ya Aligeriya

Aligeriya (mu Icyarabu: الجزائر; mu Gitamazight: ⴷⵣⴰⵢⴻⵔ) ni igihugu cyo muri Afurika y'Amajyaruguru. Ni cyo gihugu kinini kurusha ibindi muri Afurika. Umurwa mukuru ni Alger.

Aligeriya yakolonijwe n'Ubufaransa imyaka 132. Yabonye ubwigenge mu 1962. Indimi zemewe ni Icyarabu n'Igitamazight. Perezida w'igihugu ni Abdelmadjid Tebboune.

Umujyi wa Annaba

Aligeriya ifite ubuso bwa kilometero kare 2 381 741. Ni cyo gihugu gifite ubuso bunini muri Afurika.[1]

Mu majyaruguru, Aligeriya ikora ku Nyanja ya Mediterane. Iburasirazuba, ihana imbibi na Tunisiya na Libiya. Mu majyepfo, ihana imbibi na Nigeri, Mali na Moritaniya. Iburengerazuba, ihana imbibi na Maroke na Sahara y'Iburengerazuba.[2]

Ubutayu bwa Sahara bufite ibirenga bine bya gatanu by'ubuso bw'igihugu.[2] Mu majyaruguru, hari imisozi ya Atlas. Umusozi muremure ni Chélia. Ufite ubutumburuke bwa metero 2 328.[1]

Mu ntangiriro z'ikinyagihumbi cya mbere mbere ya Yezu, abacuruzi b'Abafenisiya batuye muri ako karere. Mu mwaka wa 40, Abaroma bategekaga inkombe ya Mediterane.[1] Mu kinyejana cya 7, Abarabu bazanye Islamu.[1]

Mu 1830, Abafaransa binjiye muri Aligeriya. Mu 1847, ingabo z'Abafaransa zategekaga igice kinini cy'igihugu.[1] Intambara y'ubwigenge yabaye kuva mu 1954 kugeza mu 1962.[1]

Ku wa 1 Nyakanga 1962, Abanyaligeriya batoye ubwigenge muri referendumu. Ubufaransa bwemeye ubwo bwigenge ku wa 3 Nyakanga. Abanyaligeriya babwizihije ku wa 5 Nyakanga 1962. Ubwo bwigenge bwarangije imyaka 132 y'ubutegetsi bw'Abafaransa.[3]

Mu ntangiriro z'imyaka ya 1990, habaye imirwano hagati y'ingabo n'imitwe y'intagondwa z'Abayisilamu.[1]

Abdelmadjid Tebboune yongeye gutorwa ku wa 7 Nzeri 2024. Yabonye amajwi 84,3%. Ni manda ye ya kabiri.[4]

Ku wa 14 Nzeri 2025, Sifi Ghrieb yagizwe Minisitiri w'Intebe.[5]

Mu 2026, abaturage ba Aligeriya bagereranywaga na 48 472 000. Ururimi rwemewe ni Icyarabu. Igitamazight ni ururimi rw'igihugu. Igifaransa na cyo kirakoreshwa.[1]

Ubukungu bwa Aligeriya bushingiye cyane kuri peteroli na gaze. Igihugu kirabicukura kandi kikabyohereza mu mahanga.[1] Ifaranga rikoreshwa ni Idinari ya Aligeriya.[1]

  1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 "Algeria summary". Encyclopædia Britannica (in Icyongereza). Retrieved 2026-11-03.
  2. 1 2 "Algeria". Encyclopædia Britannica (in Icyongereza). Retrieved 2026-11-03.
  3. ↑ "Independent Algeria (1962)". Musée de l'Armée (in Icyongereza). Retrieved 2026-11-03.
  4. ↑ "Présidentielles en Algérie : la Cour constitutionnelle annonce les résultats définitifs". TSA (in Igifaransa). 2024-09-14. Retrieved 2026-11-03.
  5. ↑ "Le Président Abdelmadjid Tebboune nomme Sifi Ghrib Premier ministre". La Presse de Tunisie (in Igifaransa). 2025-09-14. Retrieved 2026-11-03.

Ihuza ryo hanze

[Hindura | hindura inkomoko]