Apostila - Obaluaiye
OBALUAYE
Obaluaye é um dos (quatrocentos e um) Ironmole que desceram de Ikole
Orun (céu) para Ikole Aiye (terra). Ele é um grande amigo de Osanyin.
Obaluaye e Sonponna são os nomes pelos quais é mais conhecido. Ele é
deus da varíola e das doenças contagiosas. Seu nome jamais deve ser
pronunciado a qualquer hora por ser aquele que pune os malfeitores e insolentes
enviando-lhes a varíola. É por isso que o seu assentamento é feito fora de casa.
Diversidade dos nomes:
Sonponna
Obaluaye
Olode
Baba-Agba
Igbona
Obaluaye como Sango que virou rei de Oyo também se tornou rei do Tapa
onde é contada uma lenda de Ifá que confirma a sua chegada na Terra através do
Odu Obara Otura:
OBARA OTURA
| |
|| ||
| ||
| ||
-1-
Apostila - Obaluaiye
Igbo igi male saga
A difa fun Odidere
Ni ojo ti nre oko Iwaje
O um ejii kun eta
O kori si oko iwaje
Ti oun yoo re ni Ile Aiye
Bawo ni oun ko se nii
Ra si Ibe
Ogbo riru ebo oru
O se arubo si eni as Oogun
Odidere kii ku si oko Iwaje
Dede nii se Iyun
Dede nii se abo
Ma a yun Ma abo
Igba olu odide
Tradução
I go Igi male saga (palavra de fundamento)
Este é um jogo que sai para odidere (pássaro)
Quando ele está à procura de trabalho
Ele pega 2 juntando com três
Procura um Babalawo e pergunta-lhe:
Para onde estou indo, na Terra?
Qual a maneira de não se atrapalhar por lá
Ele ouve o pedido de sacrifício e o obedece
Faz tudo o que pode e também feitiço
Odide recebeu-o em sua chegada a Terra.
Eu quero me acalmar como Iyun (colar)
Eu quero me acalmar com abo (prato)
-2-
Apostila - Obaluaiye
Sanpon ouve e faz o sacrifício
Ele chega na Terra, pega seu povo e cuida dele.
Mas para sua surpresa, toda a ajuda que ele oferecera
Foi-lhe devolvida com o mal.
Ele ficou triste e nada o fazia contente na Terra
Ele procurou o amigo Osanyin que lhe sugeriu
não parar de praticar o bem para os outros
Mas precisaria procurar Orunmila para esclarecer
Quais as razões de seu problema
Sonpona juntamente a Osanyin foi à procura de Orunmila
Que fez um jogo para ele
O odu que saiu no jogo é OSÁTURUPON
Eni ti a ba ki
A ko a o kii
Eni ti a ba yin
Oun ni a ko ti a ko yin
Aake ti a ba yin
N ni omo araiye
N fi meu re gbungi
A difa fun Obaluaye
Ti yoo se igba oore
Ti eni kan kan ko mi mo
-3-
Apostila - Obaluaiye
TRADUÇÃO
Quem você cumprimenta
Nós cumprimentamos
Quem você respeita
Nós respeitamos
Machado bom é o que o povo
usa para cortar árvore
Este é um jogo que sai para Obaluaiye
Que vai fazer 200 boas
Que ninguém vai restituir
Quando Orunmila terminou o jogo, mandou Sanpona fazer ebo, utilizando:
- um short dele
- uma blusa dele
- 200 cabaças (ado)
- Folha de Ifá
- Osun (pó vermelho)
Sanpona procurou tudo o que lhe foi ordenado por Orunmila.
Orunmila misturou o Ewe Ifá com o Osun e passou no short e na blusa dele.
Colocou 100 cabaças no short e 100 cabaças na blusa.
Orunmila mando Sonponna usar este short e a blusa, preparados por ele, para
passar no meio da cidade. Quando Sonponna terminou a viagem, voltou para
Orunmila, que havia mandado esperar para ver o que aconteceria.
No Segundo dia, todos aqueles que ele havia ajudado anteriormente, e que
não reconheceram na sua volta, apresentavam-se doentes. Estes foram à procura
-4-
Apostila - Obaluaiye
de Orunmila, que os mandou a quem os havia ajudado e tinham faltado com o
reconhecimento.
Orunmila então, respondeu-lhes o porque da doença tê-los abatido e
explicou-lhes que se tratava de Igbona (varíola) mandada a eles por Olode (aquele
que passa no meio da cidade).
Orunmila ordenou que procurassem Sonponna e lhe agradecessem toda a
ajuda que haviam recebido dele, caso contrário jamais seriam curados da doença.
O povo foi à procura de Sonponna com dinheiro e agradeceram-lhe tudo de
bom que havia feito por eles. Todos se recuperaram e colocaram-se a cantar:
Bi mo pa eku
N o fi sin o o
Owo Obaluaye owo
Bi mo ba pa eja
N o fi sin o o
Owo Obaluaiye owo
Tradução
Se eu matei um preá
Eu vou usá-lo para agradecer
Respeito a Obaluaiye, eu respeito
Se eu matei um peixe
Eu o uso para agradecer
Respeito a Obaluaiye, eu respeito
Foi assim que Orunmila ajudou Sonponna e ele obteve respeito e temor do povo.
-5-
Apostila - Obaluaiye
SÍMBOLO DE SONPONNA
Ose (feito com ferro)
Blusa pequena (com osun e muitos búzios)
Short pequeno (com osun e muitos búzios)
Kerense (um Oyo com muitos búzios)
-6-
Apostila - Obaluaiye
ASSENTAMENTO DE SONPONNA
Como já foi mencionado o assentamento do Sonponna é feito atrás da casa
e nunca no interior, porque ele é uma entidade muito séria além de que alguns dos
materiais utilizados em seu assentamento são perigosos.
MATERIAL
Laba
Cabaça com tampa
Awe (pote) para água
Eta Sonponna (ota)
Ere Sonponna
-7-