Ho Chi Minh City

	Vos an lenga piemontèisa
	Për amprende a dovré 'l sistema dle parlà locaj ch'a varda sì.

Ho Chi Minh City (an vietnamita: Thành phố Hồ Chí Minh), conossùa stòricament coma Saigon, a l'é la sità pì popolà dël Vietnam. A resta ant ël sud dël pais, ant la region dël Delta dël Mecong, a anviron 1.730 km a sud ëd Hanoi (la capital dël Vietnam). A conta anviron 9 milion d'abitant (stima 2023), con n'àrea metropolitan-a ch'a riva a 13 milion, fasendne un dij sènter econòmich e colturaj pì amportant dël Sud-est asiàtich.

Stòria

La sità a l'ha soe orìgin an na citadin-a khmer ciamà Prey Nokor, ch'a l'é dventà 'n pòrt comersial amportant. A l'ancamin dël sécol XVII, ij vietnamita a l'han ancaminà a stabilisse ampressa. Sota la dominassion fransèisa (mità sécol XIX - 1954), la sità a l'é dësvlupasse e a l'é stàita batesà Saigon, dventand la capital dla colònia fransèisa d'Indocina. Dal 1956 al 1975, a l'é stàita la capital dël Vietnam dël Sud, durant la guèra dël Vietnam. Dòp la fin dla guèra (1975) e la riunificassion dël Vietnam, la sità a l'ha pijà 'l nòm ufissial ëd Ho Chi Minh City, an onor dël leader comunista Hồ Chí Minh, bele che 'l nòm "Saigon" a sia ancor dovrà comunement, dzortut për ël sènter stòrich.

Geografìa e clima

La sità a së stend an s'na surfassa 'd 2.095 km², an sla riva dël fium Saigon, ch'a l'é navigàbil. A l'ha un clima tropical ùmid e sech, con doe stagion ëstàbij: la stagion ëd la pieuva (da magg a novèmber) e cola sëcca (da dzèmber a avril). Le temperadure a resto àute tut l'ann.

Aministrassion

Ho Chi Minh City a l'é na sità a livel provinsial, con statù ëd provinsa. A l'é dividùa an 24 quarté (distret), con 19 distret urban e 5 ruraj. Ël govern local a l'é formà da un Comità Popolar e da un Consèj Popolar.

Econòmia

La sità a l'é 'l motor econòmich dël Vietnam, ch'a contribuiss squasi un ters dël PIL nassional. Ij setor prinsipaj a son:

Finansa e comersi: a l'ha la Borsa, banche e 'd società multinassionaj.
Industria: tèssij, causse, eletrònica, assemblagi ëd prodòt tecnològich.
Turism: grassie a sò patrimòni stòrich colonial, a soa vita noturna e a soa gastronomìa.
Traspòrt e pòrt: ël Pòrt ëd Saigon a l'é un dij pì ativ dël Sud-est asiàtich.

Monument e pòst d'antëresse

Palass ëd la Riunificassion: antich Palass Presidensial dël Vietnam dël Sud.
Catedral ëd Nòstra Sgnora 'd Saigon: costrussion neogòtica dël sécol XIX.
Ufissi Postal Sentral: un palass stòrich progetà da Gustave Eiffel.
Musé dj'Arman-e: ch'a conta la stòria dla guèra dël Vietnam.
Distret 1 (Dong Khoi): ël sènter finansiari e comercial.
Mercà Binh Tay: un dij mercà pì grand e colorà.
Tunnel ëd Cu Chi: na rej ëd galarìe sotran-e dovrà dai guerijé durant la guèra, a cheich ore dla sità.

Coltura

La sità a l'ha na vita coltural viva, con teàter, musé, galerìe d'art e festival. La cusin-a 'd stra a l'é famosa, con piat com ël phở (sopa ëd ris), bánh mì (panin vietnamita) e cà phê sữa đá (cafè con làit e giassa). La mùsica e l'art a son na mës-cia 'd tradission local e influense cinèise, fransèise e american-e.

Traspòrt

Reopòrt antërnassional Tan Son Nhat: as treuva a 6 km a nòrd dël sènter sità. A l'é 'l reopòrt pì grand dël Vietnam për tràfich ëd passeger.
Autostrade: a colega la sità a Hanoi e a d'àutre sità prinsipaj.
Pòrt fluvial: essensial për ël comersi.
Traspòrt pùblich: autobus, taxi, moto-taxi (xe ôm). Na linia 'd metrò (metro) a l'é an costrussion.

Demografìa

La pì part ëd la popolassion a l'é d'etnia Kinh (vietnamita), ma a-i son 'dcò 'd comunità cinèise, khmer e d'àutri minoranse. A l'é na sità motobin giovo, con n'età media d'anviron 30 agn.

Vardé 'dcò