Bomba

Na bomba a l'é na caria esplosiva progetà për esse butà o lansà për causé dëstrussion grassie a n'esplosion, solitaman causà da na detonassion controlà. A l'é n'arma poderosa dovrà ant la guèra, ant ël terorism, e, an forma nen letaj, ant ël contròl ëd le manifestassion e 'nt j'atività 'd demolission sivil.

Part prinsipaj

Na bomba a l'é generalment formà da:

Caria esplosiva: Ël material che, an detonand, a lìbera n'onda dë shock e 'd calor.
Inesch (fuze o detonator): Ël mecanism ch'a fa ancaminé l'esplosion.
Invlup (casing): Ël contenitor ch'a ten tut ansema.

Sòrt prinsipaj

Bombe da guèra

Bombe a caduta lìbera: Lansà da avion, sensa sistema 'd guida (es. Mk 82).
Bombe guidà: Con ale e sistema 'd guida (laser, GPS, infra-ross) për precision (es. JDAM, Paveway).
Bombe a cadùa (cluster bomb): Ch'a lìbera vàire sota-munission.
Bombe penetrante: Për colpì bërsaj soterà o rinforzà (es. "bunker buster").
Bombe termobàriche: Ch'a crea n'esplosion ch'a consuma l'ossìgen anviron, causand d'onde 'd pression devastante.

Bombe d'assedi e ingegnerìa

Bombe a tampon (satchel charge): Pachet esplosiv portàbil për demolission.
Bombe a arlògi (time bomb): Con inesch a temp.
Bombe a pression (pressure bomb): Ch'a esplòd quand as campa 'd pèis.
Bombe a comand (remote-controlled bomb): Ativà a distansa (via radio, celular).

Bombe nen-letaj

Bombe assordante (flashbang): Ch'a produv na lus intensa e 'n rumor fòrt për dësorienté.
Bombe 'd fum (smoke bomb): Për creé na cortin-a 'd fum.
Bombe a làgrima (tear gas grenade): Për ël contròl dle manifestassion.

Material esplosiv

Ij material pì dovrà a comprendo:

TNT (Trinitrotoluen)
RDX (Ciclotrimetilentrinitramin-a)
PETN (Pentaeritritol tetranitrat)
ANFO (Nitrat d'amòni con combustìbil)
Semtex (plàstich esplosiv)
C4 (plàstich esplosiv)

Inesch

Mecànich: Luminel, percussor.
Eletrònich: Circùit, sensor (pression, luminosità, moviment).
Chìmich: Sostanse ch'a reagisso.
Pneumàtich: Variassion ëd pression.

Efet dl'esplosion

Na detonassion a causa:

Onda dë shock: Compression violenta dl'aria ch'a dëstruv tut.
Schege: Part dl'invlup ch'a s-ciòpa an projétij letaj.
Calor e feu: L'esplosion a genera na bola 'd feu.
Sot-pression: Ël veuid ch'as crea dòp l'onda dë shock a càusa 'd pì ëd dànn.

Contromisure e deminament

Robòt deminator: Për esaminé e neutralisé.
Càmere 'd détonassion: Për fé esplòde an sigurëssa.
Dispositiv ëd disturb dij signal: Për bloché le bombe a comand.
Unità cinòfile: Can për trové l'esplosiv.

Stòria

L'utilisassion dj'esplosiv militar a l'ha soe orìgin ant la pover nèira (Sécol XIII), ma a l'é con la Prima guèra mondial che la bomba moderna a l'ha ancaminà sò dësvlup. La Sconda guèra mondial a l'ha vëddù n'arsàut ant la tecnològìa, con le prime bombe guidà e, a la fin, le bombe atòmiche.

Bombe atòmiche e termonuclear

Ste sòrt ëd bombe a baso soa energìa an sij prinsipi dla fission nuclear (bomba A) o dla fusion nuclear (bomba H). A l'han un podèj dëstrutiv sensa precedent e a son arme dë strage ëd massa.

Bombe ant la coltura 'd massa

La figura dël deminator o dël terorista ch'a buta bombe a l'é motobin present ant la literatura, ant ël cine e ant le serie televisive. La bomba a l'é 'dcò dventà un sìmbol ëd tension polìtica e 'd perìcol.

Vos corelà

Arferiment