XIII wiek
Wygląd
| XII wiek • XIII wiek • XIV wiek | ||||||||||
| 1201 • 1202 • 1203 • 1204 • 1205 • 1206 • 1207 • 1208 • 1209 • 1210 • 1211 • 1212 • 1213 • 1214 • 1215 • 1216 • 1217 • 1218 • 1219 • 1220 • 1221 • 1222 • 1223 • 1224 • 1225 • 1226 • 1227 • 1228 • 1229 • 1230 • 1231 • 1232 • 1233 • 1234 • 1235 • 1236 • 1237 • 1238 • 1239 • 1240 • 1241 • 1242 • 1243 • 1244 • 1245 • 1246 • 1247 • 1248 • 1249 • 1250 • 1251 • 1252 • 1253 • 1254 • 1255 • 1256 • 1257 • 1258 • 1259 • 1260 • 1261 • 1262 • 1263 • 1264 • 1265 • 1266 • 1267 • 1268 • 1269 • 1270 • 1271 • 1272 • 1273 • 1274 • 1275 • 1276 • 1277 • 1278 • 1279 • 1280 • 1281 • 1282 • 1283 • 1284 • 1285 • 1286 • 1287 • 1288 • 1289 • 1290 • 1291 • 1292 • 1293 • 1294 • 1295 • 1296 • 1297 • 1298 • 1299 • 1300 |
Wydarzenia historyczne
[edytuj | edytuj kod]- 1201 – trzęsienie ziemi w austriackiej Górnej Styrii (Murau), odczuwane było w Czechach, na Morawach, w południowych i środkowych Niemczech oraz w Polsce i na Śląsku (4 maja)
- 1202 – rozpoczęło się oblężenie Zadaru przez krzyżowców IV krucjaty; po raz pierwszy katoliccy krzyżowcy zaatakowali katolickie miasto (13 listopada)
- 1203 – IV wyprawa krzyżowa: krzyżowcy zdobyli Konstantynopol. Obalony cesarz Aleksy III uciekł nocą z miasta (17 lipca)
- 1204 – Mikołaj Kanabos odmówił przyjęcia wyboru na cesarza bizantyńskiego (28 stycznia)
- 1205 – car bułgarski Kałojan pobił pod Adrianopolem wojska Cesarstwa Łacińskiego dowodzone przez Baldwina I (14 kwietnia)
- 1206 – Temudżyn (Czyngis-chan) zjednoczył Mongołów i rozpoczął podboje (pd. Syberia w 1207, pn. Chiny w 1211, wsch. Iran w 1218)
- 1207 – doszło do wielkiego pożaru Magdeburga w wyniku którego m.in. spłonęła doszczętnie miejscowa katedra (20 kwietnia)
- 1208 – zwycięstwo króla Szwecji Eryka X Knutssona nad królem Danii Swerkerem II Młodszym w bitwie pod Leną (31 stycznia)
- 1209 – Franciszek z Asyżu otrzymuje od papieża Innocentego III ustne zatwierdzenie reguły (16 kwietnia). Jest to równoznaczne z powstaniem Zakonu Braci Mniejszych
- 1210 – spłonęła doszczętnie katedra w Reims we Francji (6 maja)
- 1211 – Alfons II został królem Portugalii (26 marca)
- 1212 – wyprawa krzyżowa dzieci z Francji i Niemiec (przewiezione do Aleksandrii, zostały sprzedane w niewolę)
- 1213 – w bitwie przy porcie Damme flota angielska pokonała francuską (30 maja)
- 1214 – wojska angielskie pod wodzą króla Jana bez Ziemi przeprawiły się na kontynent i zajęły francuski port La Rochelle (16 lutego)
- 1215 – ogłoszenie Wielkiej Karty Swobód przez króla Anglii, Jana bez Ziemi (15 czerwca)
- 1216 – Ludwik VIII Lew zdobył Winchester i kontrolował ponad połowę królestwa Anglii (14 czerwca)
- 1217 – flota francuska poniosła klęskę w starciu z Anglikami w bitwie morskiej pod Sandwich (24 sierpnia)
- 1218 – św. Piotr Nolasco założył w Barcelonie Zakon Najświętszej Maryi Panny Miłosierdzia dla Odkupienia Niewolników (10 sierpnia)
- 1219 – Król Danii Waldemar II Zwycięski wygrał bitwę z Estami, zakładając na jej miejscu Rewal. Wkrótce potem Niemcy zajęli Dorpat, Narwę i wyspę Ozylię
- 1220 – król Niemiec Fryderyk II wydał przywilej Confederatio cum principibus ecclesiasticis dla niemieckiej hierarchii kościelnej (26 kwietnia)
- 1221 – wojska cesarskie próbowały położyć kres shōgunatowi (Japonia)
- 1222 – założono Uniwersytet w Padwie (29 września)
- 1223 – Mongołowie odnieśli pierwsze zwycięstwo nad wojskami europejskimi, w bitwie nad Kałką w pobliżu Morza Azowskiego pokonali armię książąt ruskich (31 maja)
- 1224 – cesarz Fryderyk II założył 5 czerwca uniwersytet w Neapolu (L'Università degli Studi di Napoli Federico II)
- 1225 – Krzyżacy, otrzymawszy nadania w Siedmiogrodzie, zaczęli zabiegać tam o stworzenie własnego państwa
- 1226 – sprowadzenie Krzyżaków do Polski
- 1227 – Czyngis-chan (przed śmiercią) podzielił imperium mongolskie pomiędzy 4 synów
- 1228 – Franciszek z Asyżu ogłoszony świętym (16 lipca)
- 1229 – podpisano Traktat paryski (12 kwietnia)
- 1230 – Bułgarzy zwyciężyli w bitwie pod Kłokotnicą, klęska Teodora Angelosa (9 marca)
- 1231 – utworzenie inkwizycji przez papieża Grzegorza IX
- 1232
- japoński ród Hōjō wydał kodeks okresu Kamakura zawierający przepisy prawne i administracyjne oraz Kodeks Jōei
- najazd Mongołów na koreańskie państwo Korjo
- 1233 – Hermann von Salza dokonał lokacji Chełmna i Torunia na prawie magdeburskim (28 grudnia). Lokacja Torunia dotyczy części Starówki zwanej Stare Miasto
- 1234 – północne Chiny uległy całkowicie podbojowi mongolskiemu
- 1235 – Fryderyk II wydaje przywilej, tzw. Landfrieden, który potwierdza dawne i dodaje nowe prawa książętom niemieckim (15 sierpnia)
- 1236 – krucjaty północne: klęska kawalerów mieczowych w bitwie pod Szawlami na Litwie (22 września). Krzyżacy wzmocnieni byli dodatkowo posiłkami udzielonymi im przez ruski Psków
- 1237 – w bitwie pod Cortenuova cesarz Fryderyk II rozbił wojska Ligi Lombardzkiej (27 listopada)
- 1238 – wojska mongolskie po wodzą Batu-chana zdobyły Moskwę (2 lutego)
- 1239 – francuski inkwizytor Robert le Bougre wysłał na stos 183 katarów (13 maja)
- 1240 – wojska nowogrodzkie pokonały Szwedów w bitwie nad Newą (15 lipca)
- 1241 – największy zasięg najazdów mongolskich w Europie
- 1242 – na zamarzniętych wodach jeziora Pejpus doszło do bitwy między kawalerami mieczowymi a wojskami księcia nowogrodzkiego Aleksandra Newskiego, która powstrzymała ekspansję zakonu na ziemie ruskie (5 kwietnia)
- 1243 – powstanie Złotej Ordy, państwa Tatarów we wsch. Europie, zach. Syberii i Azji Środkowej
- 1244 – po 10 miesiącach oblężenia krzyżowcy zdobyli Montségur w Pirenejach, ostatnią twierdzę katarów (16 marca). Około 200 obrońców zostało spalonych na stosach
- 1245 – odbył się Sobór lyoński I zwołany przez papieża Innocentego IV (26 czerwca - 17 lipca)
- 1246 – król węgierski Bela IV pokonał wojska księcia austriackiego Fryderyka Babenberga pod Litawą (15 czerwca)
- 1247 – Lyon: Jan di Piano Carpini i Benedykt Polak powrócili z wyprawy do Imperium Mongolskiego (18 listopada)
- 1248 – zwycięstwo obrońców Parmy nad wojskami cesarza Fryderyka II Hohenstaufa w bitwie pod Victorią (18 lutego)
- 1249 – Koszyce otrzymały prawa miejskie (13 kwietnia)
- 1250
- 1251 – zagrożony przez koalicję Krzyżaków i Rusi oraz przez bunt wewnętrzny władca litewski Mendog przyjął chrzest
- 1252 – papież Innocenty IV wydał bullę Ad extirpanda, w której zezwolił na stosowanie tortur wobec heretyków (15 maja)
- 1253 – flamandzki franciszkanin, misjonarz i podróżnik Wilhelm z Rubruk dotarł z misją od króla Francji Ludwika IX na dwór wielkiego chana mongolskiego Mongke (27 grudnia)
- 1254 – w Budzie został zawarty pokój między królem Węgier Belą IV a królem Czech Przemysłem Ottokarem II (3 kwietnia)
- 1255 – król czeski Przemysł Ottokar II przybył Krzyżakom z pomocą. Wspólna wyprawa dotarła do ujścia Pregoły, a postawiony tam gród nazwano Królewcem
- 1256 – Mongołowie pod wodzą Hulagu-chana zdobyli należącą do Asasynów górską twierdzę Alamut w dzisiejszym Iranie (15 grudnia)
- 1257 – na Uniwersytecie Paryskim Robert de Sorbon utworzył Collège de Sorbonne
- 1258 – bitwa morska pod Akką między Genuą i Wenecją o wpływy w Ziemi Świętej (24 czerwca)
- 1259 – podpisano Traktat paryski (4 grudnia)
- 1260 – Mongołowie pod wodzą Hulagu-chana zdobyli i splądrowali syryjskie miasto Aleppo (25 stycznia)
- 1261 – ludność Grenlandii zgodziła się na zwierzchnictwo króla Norwegii, zachowując jednak własny system prawa
- 1262 – Islandia straciła niepodległość i stała się częścią Norwegii
- 1263 – bitwa pod Largs między Norwegami a Szkotami (2 października)
- 1264 – papież Urban IV ustanowił święto Bożego Ciała (11 sierpnia)
- 1265 – rozpoczął obrady parlament angielski, zwołany przez Simona de Montfort, po raz pierwszy w historii złożony z wybieranych, a nie nominowanych przedstawicieli ludności (20 stycznia)
- 1266 – wojska Manfreda Hohenstaufa, króla Sycylii, i Karola I Andegaweńskiego stoczyły bitwę pod Benewentem zakończoną klęską i śmiercią Manfreda (26 lutego)
- 1267 – we włoskim Viterbo papież Klemens IV kanonizował Jadwigę Śląską, patronkę Polski i Śląska (26 marca)
- 1268 – Mamelucy zdobyli Antiochię (18 maja)
- 1269 – Marynidzki sułtan Abu Jusuf Jakub zajął Marrakesz i ostatecznie odsunął od władzy w Maroku dynastię Almohadów
- 1270 – siódma wyprawa krzyżowa pod wodzą króla Ludwika IX oblega Tunis (epidemia dżumy położyła kres wyprawie)
- 1271 – Kubilaj (wnuk Czyngis-chana) został ogłoszony w Pekinie cesarzem Chin
- 1272 – Karol I Andegaweński utworzył Regnum Albaniae, uznając je za integralną część korony neapolitańskich Andegawenów
- 1273 – w obawie przed potęgą królestwa Czech, Niemcy na zjeździe we Ratyzbonie obrali na swego króla Rudolfa I Habsburga (29 września); wybór ten zakończył, trwające ćwierć wieku, „Wielkie bezkrólewie”
- 1274 i 1281 – armia mongolska 2-krotnie usiłowała podbić Japonię
- 1275 – pierwsza pisemna wzmianka o Amsterdamie (27 października)
- 1276 – Augsburg stał się wolnym miastem Rzeszy (9 marca)
- 1277 – biskup Paryża Étienne Tempier potępił 219 tez awerroizmu (7 marca)
- 1278 – bitwa pod Suchymi Krutami, koniec prosperity czeskich Przemyślidów (26 sierpnia). Rudolf z Habsburga triumfował
- 1279 – upadek narodowej dynastii Song na południu Chin, obalonej przez feudałów mongolskich pod wodzą Kubilaja (19 marca)
- 1280 – pierwsze wzmianki o broni palnej i armacie (Chiny)
- 1281 – w bitwie pod Himsem armia sułtana mameluków Kalawuna pokonała armię mongolskich Ilchanidów pod dowództwem Mongkego Temura i sprzymierzonych chrześcijan (29 października)
- 1282 – na Sycylii wybuchło powstanie ludowe, tzw. Nieszpory sycylijskie, przeciwko rządom Andegawenów (30 marca)
- 1283 – Bitwa morska koło Malty (8 lipca)
- 1284 – wydano Statut z Rhuddlan ogłaszający przyłączenie Walii do Korony Angielskiej (3 marca)
- 1285 – na tron Francji wstąpił Filip IV Piękny (5 października). Zasłynął jako ten, który zlikwidował zakon templariuszy
- 1286 – król Szkocji Aleksander III zginął spadając wraz z koniem ze skały (19 marca)
- 1287 – Powódź św. Łucji (14 grudnia): w Niderlandach miała miejsce katastrofalna powódź; fale Morza Północnego przerwały tamy, a na zalanych terenach powstało Zuiderzee
- 1288 – wojna o sukcesję w Limburgii: bitwa pod Worringen (5 czerwca)
- 1289 – Mamelucy zdobyli Trypolis
- 1290 – Andrzej III został koronowany na króla Węgier (13 lipca)
- 1291 – Mamelucy zdobyli Akkę (18 maja), ostatnią posiadłość krzyżowców na Bliskim Wschodzie
- 1292 – Adolf z Nassau został wybrany na króla niemieckiego (5 maja)
- 1293 – szwedzki możnowładca Tyrgils Knuttsson przyłączył księstwo Karjala do Królestwa Szwecji i założył miasto Viipuri
- 1294 – rozpoczęto budowę kościoła Santa Croce we Florencji (3 maja)
- 1295 – Francja i Szkocja zawarły w Paryżu tzw. Stare Przymierze, skierowane przeciw Anglii (23 października)
- 1296
- powrót Marco Polo z Chin do Wenecji
- pierwszy bieg uliczny dla kobiet (Wiedeń)
- 1297 – powstanie Księstwa Monako (8 stycznia)
- 1298 – wojna Wenecji z Genuą: Bitwa morska pod Curzolą (8 września)
- 1299 – wojska sułtana Maroka Abu Jakuba Jusufa rozpoczęły 8-letnie oblężenie Tilimsan (6 maja), stolicy kraju Abdalwadydów w dzisiejszej Algierii
- 1300 – stworzono jeden z najstarszych portolanów (tzw. Mapa z Cortony)
Władcy Polski w XIII wieku
[edytuj | edytuj kod]- 1194-1202 : Leszek Biały (książę krakowski)
- 1202-1206 : Władysław Laskonogi
- 1202-1210 : Leszek Biały (książę krakowski)
- 1210-1211 : Mieszko Plątonogi
- 1211-1227 : Leszek Biały
- 1227-1229 : Władysław Laskonogi
- 1229-1232 : Konrad I mazowiecki
- 1232-1238 : Henryk I Brodaty (książę krakowski)
- 1238-1241 : Henryk II Pobożny (książę krakowski)
- 1241 : Bolesław II Rogatka
- 1241-1243 : Konrad I mazowiecki (książę krakowski)
- 1243-1279 : Bolesław V Wstydliwy (książę krakowski)
- 1279-1288 : Leszek Czarny
- 1288 i 1289 : Bolesław II mazowiecki
- 1288-1290 : Henryk IV Probus (książę krakowski)
- 1289 : Władysław I Łokietek
- 1291-1296 : Przemysł II (książę krakowski, od 1295 – król)
- 1291-1305 : Wacław II
A
[edytuj | edytuj kod]F
[edytuj | edytuj kod]T
[edytuj | edytuj kod]V
[edytuj | edytuj kod]- Villard de Honnecourt – francuski architekt