Tees
 Rzeka Tees w okolicach Low Dinsdale | |
| Kontynent | |
|---|---|
| Państwo | |
| Kraj | |
| Rzeka | |
| Długość | 110 km |
| Powierzchnia zlewni |
1834 km² |
| Źródło | |
| Miejsce | Góry Pennińskie |
| Współrzędne | |
| Ujście | |
| Recypient | Morze Północne |
| Współrzędne | |
Położenie na mapie Anglii  | |
Położenie na mapie Wielkiej Brytanii  | |
Tees – rzeka w Wielkiej Brytanii w północnej Anglii o długości 110 km[1]. Ma swoje źródło w północnej części Gór Pennińskich. Do Morza Północnego uchodzi między miejscowościami Hartlepool i Redcar, koło Middlesbrough. Powierzchnia jej dorzecza to około 1834 km².
Przebieg
[edytuj | edytuj kod]Źródła Tees znajdują się na zboczach Cross Fell w Górach Pennińskich[1]. Rzeka w całym biegu płynie w kierunku wschodnim i w większości stanowi granicę pomiędzy historycznymi hrabstwami Durham i Yorkshire[1].
W górnym biegu rzeka płynie V-kształtną doliną[2]. W miejscu gdzie twarde podłoże skalne z Whin Sill graniczy z miększym piaskowcem i łupkiem ilastym powstaje największy pod względem wolumenu wodospad w Anglii – High Force[2].
W środkowym biegu meandruje. Przepływa m.in. przez Barnard Castle[2]. W dolnym biegu przepływa m.in. przez Darlington i Yarm. W tej części biegu meandry zwiększają się i pojawiają się starorzecza[2].
Uchodzi do Morza Północnego koło Middlesbrough, tworząc rozległe estuarium z wattami i mieliznami[2]. W estuarium znajduje się obszar chroniony Seal Sands[2][3].
Historia
[edytuj | edytuj kod]Rzeka uformowała się 18 tys. lat temu[4]. W średniowieczu stanowiła ważny szlak handlowy, początkowo do Yarm, a od rewolucji przemysłowej również do Stockton i Middlesbrough[4]. W wyniku zanieczyszczeń w połowie XX wieku Tees stała się ekologicznie martwa[5].
W 1991 rozpoczęto budowę stopnia wodnego Tees Barrage. Ukończono go w 1995[4].
Wykorzystanie
[edytuj | edytuj kod]Rzeka jest żeglowna na odcinku 43 km od Worsall Weir na zachód od High Worsall do ujścia. Na tym odcinku znajduje się jedna śluza[6].
U ujścia rzeki zlokalizowany jest Teesport, szósty największy port morski w Wielkiej Brytanii[7]. Przez ponad 50 lat funkcjonowało regularne połączenie promowe pomiędzy Teesportem a Zeebrugge w Belgii, zostało jednak zlikwidowane w 2025 roku[8].
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- 1 2 3 River Tees [online], Britannica [dostęp 2026-07-14] (ang.).
- 1 2 3 4 5 6 Case study - River Tees [online], BBC Bitesize [dostęp 2026-07-14] (ang.).
- ↑ Seal Sands [online], barlow.me.uk [dostęp 2026-07-14].
- 1 2 3 Visit the Tees Barrage [online], Canal & River Trust [dostęp 2026-07-14] (ang.).
- ↑ Wildlife on the Tees [online], Canal & River Trust [dostęp 2026-07-14] (ang.).
- ↑ River Tees [online], The Inland Waterways Association [dostęp 2026-07-14] (ang.).
- ↑ Teesport [online], PD Ports [dostęp 2026-07-14] (ang.).
- ↑ Mariusz Dasiewicz, P&O Ferries zamyka połączenie Teesport-Zeebrugge [online], Portal Stoczniowy, 17 lipca 2025 [dostęp 2026-07-14].