Przejdź do zawartości

Martin Karplus

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Martin Karplus
Ilustracja
Państwo działania

Stany Zjednoczone

Data i miejsce urodzenia

15 marca 1930
Wiedeń

Data i miejsce śmierci

28 grudnia 2024
Cambridge

Specjalność: chemia teoretyczna
Nagrody

Nagroda Nobla w dziedzinie chemii

Martin Karplus (ur. 15 marca 1930 w Wiedniu, zm. 28 grudnia 2024 w Cambridge[1]) – amerykański chemik teoretyczny pochodzenia austriackiego, laureat Nagrody Nobla w dziedzinie chemii w roku 2013 „za rozwój wieloskalowych modeli dla złożonych układów chemicznych” (wraz z Ariehem Warshelem i Michaelem Levittem)[2].

Życiorys

[edytuj | edytuj kod]

Urodził się w Wiedniu w rodzinie żydowskiej o tradycjach lekarskich[3]. W 1938 roku wraz z rodzicami i bratem Robertem(inne języki) (później fizykiem) wyjechał z Austrii przez Szwajcarię do Stanów Zjednoczonych[3]. W 1950 roku uzyskał stopień BA na Harvard University. Edukację kontynuował w California Institute of Technology, gdzie w 1953 roku uzyskał stopień doktora pod kierunkiem Linusa Paulinga. W latach 1953–1955 odbył, dzięki stypendium National Science Foundation(inne języki), staż podoktorski na Uniwersytecie Oksfordzkim, gdzie współpracował z Charlesem Coulsonem(inne języki). Po powrocie do USA pracował na University of Illinois, a od 1966 roku na Harvardzie, gdzie objął stanowisko profesora chemii. Od 1996 roku współpracuje również z Université Louis Pasteur w Strasburgu.

Jego zainteresowanie badawcze dotyczą szerokiego obszaru chemii fizycznej i teoretycznej, obejmującego chemię kwantową, dynamikę molekularną oraz wykorzystanie spektroskopii NMR.

Jego imieniem nazwano równanie Karplusa opisujące zależność między wicynalną stałą sprzężenia spinowo-spinowego J a kątem dwuściennym ϕ tworzonym przez wiązania łączące sprzężone jądra atomowe.

Kierowany przez niego zespół zainicjował oraz koordynuje użycie pakietu CHARMM, pozwalającego na symulację dynamiki molekularnej.

Wraz z Andrew McCammonem i Bruce’em Gelinem Karplus opublikował pierwszą symulację dynamiki molekularnej białka[4].

Wyróżnienia

[edytuj | edytuj kod]
  • honorowy obywatel Wiednia (2015)[5]

Przypisy

[edytuj | edytuj kod]
  1. ↑ The Multifaceted Life of a Nobel Prize Winning Theoretical Chemist, Andrew J. Magni & Son Funeral Home [zarchiwizowane 2025-01-03] (ang.).
  2. ↑ Martin Karplus. Facts, [w:] Nobel Prize in Chemistry 2013 [online], Nobel Prize Outreach, 8 października 2013 [dostęp 2013-10-09] (ang.).
  3. 1 2 Georg Markus, Die Wiener Kindheit des vertriebenen Forschers, [w:] Kurier [online], 9 października 2013 [zarchiwizowane 2013-10-11] (niem.).
  4. ↑ J. Andrew McCammon, Bruce R. Gelin, Martin Karplus, Dynamics of folded proteins, „Nature”, 267, 1977, s. 585–590, DOI: 10.1038/267585a0 (ang.).
  5. ↑ Ehrenbürgerinnen und Ehrenbürger der Stadt Wien - Statistik [online], Deutsch [dostęp 2026-11-21] (niem.).

Bibliografia

[edytuj | edytuj kod]