Martin Karplus
| Państwo działania | |
|---|---|
| Data i miejsce urodzenia |
15 marca 1930 |
| Data i miejsce śmierci |
28 grudnia 2024 |
| Specjalność: chemia teoretyczna | |
| Nagrody | |
Martin Karplus (ur. 15 marca 1930 w Wiedniu, zm. 28 grudnia 2024 w Cambridge[1]) – amerykański chemik teoretyczny pochodzenia austriackiego, laureat Nagrody Nobla w dziedzinie chemii w roku 2013 „za rozwój wieloskalowych modeli dla złożonych układów chemicznych” (wraz z Ariehem Warshelem i Michaelem Levittem)[2].
Życiorys
[edytuj | edytuj kod]Urodził się w Wiedniu w rodzinie żydowskiej o tradycjach lekarskich[3]. W 1938 roku wraz z rodzicami i bratem Robertem (później fizykiem) wyjechał z Austrii przez Szwajcarię do Stanów Zjednoczonych[3]. W 1950 roku uzyskał stopień BA na Harvard University. Edukację kontynuował w California Institute of Technology, gdzie w 1953 roku uzyskał stopień doktora pod kierunkiem Linusa Paulinga. W latach 1953–1955 odbył, dzięki stypendium National Science Foundation, staż podoktorski na Uniwersytecie Oksfordzkim, gdzie współpracował z Charlesem Coulsonem. Po powrocie do USA pracował na University of Illinois, a od 1966 roku na Harvardzie, gdzie objął stanowisko profesora chemii. Od 1996 roku współpracuje również z Université Louis Pasteur w Strasburgu.
Jego zainteresowanie badawcze dotyczą szerokiego obszaru chemii fizycznej i teoretycznej, obejmującego chemię kwantową, dynamikę molekularną oraz wykorzystanie spektroskopii NMR.
Jego imieniem nazwano równanie Karplusa opisujące zależność między wicynalną stałą sprzężenia spinowo-spinowego a kątem dwuściennym tworzonym przez wiązania łączące sprzężone jądra atomowe.
Kierowany przez niego zespół zainicjował oraz koordynuje użycie pakietu CHARMM, pozwalającego na symulację dynamiki molekularnej.
Wraz z Andrew McCammonem i Bruce’em Gelinem Karplus opublikował pierwszą symulację dynamiki molekularnej białka[4].
Wyróżnienia
[edytuj | edytuj kod]- honorowy obywatel Wiednia (2015)[5]
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ The Multifaceted Life of a Nobel Prize Winning Theoretical Chemist, Andrew J. Magni & Son Funeral Home [zarchiwizowane 2025-01-03] (ang.).
- ↑ Martin Karplus. Facts, [w:] Nobel Prize in Chemistry 2013 [online], Nobel Prize Outreach, 8 października 2013 [dostęp 2013-10-09] (ang.).
- 1 2 Georg Markus, Die Wiener Kindheit des vertriebenen Forschers, [w:] Kurier [online], 9 października 2013 [zarchiwizowane 2013-10-11] (niem.).
- ↑ J. Andrew McCammon, Bruce R. Gelin, Martin Karplus, Dynamics of folded proteins, „Nature”, 267, 1977, s. 585–590, DOI: 10.1038/267585a0 (ang.).
- ↑ Ehrenbürgerinnen und Ehrenbürger der Stadt Wien - Statistik [online], Deutsch [dostęp 2026-11-21] (niem.).
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- Martin Karplus, Harvard Department of Chemistry and Chemical Biology [zarchiwizowane 2012-12-10] (ang.).
- Short Biography of Martin Karplus [zarchiwizowane 2024-05-25] (ang.).
- ISNI: 0000000110224970
- VIAF: 22222638
- LCCN: n86129197
- GND: 13236736X
- LIBRIS: rp357v890jqlb9w
- BnF: 12381732d
- SUDOC: 032871864
- NKC: ntk20221145564
- NTA: 072375507
- BIBSYS: 90340694
- CiNii: DA02819822
- Open Library: OL2037186A
- PLWABN: 9810615161105606
- NUKAT: n01092101
- J9U: 987007451821405171
- NSK: 000023176
- CONOR: 125802851
- WorldCat: E39PBJwX6dRwjj3pBxHCmGDDv3