Przejdź do zawartości

Ian Holm

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Ian Holm
Ilustracja
Ian Holm (2008)
Imię i nazwisko

Ian Holm Cuthbert

Data i miejsce urodzenia

12 września 1931
Goodmayes

Data i miejsce śmierci

19 czerwca 2020
Londyn

Zawód

aktor

Współmałżonek

Lynn Mary Shaw
(1955–1965; rozwód)
Sophie Baker
(1982–1986; rozwód)
Penelope Wilton
(1991–2001; rozwód)
Sophie de Stempel
(2003–2020; jego śmierć)

Lata aktywności

1954–2014

Multimedia w Wikimedia Commons

Ian Holm, właśc. Sir Ian Holm Cuthbert (ur. 12 września 1931 w Goodmayes, zm. 19 czerwca 2020 w Londynie) – brytyjski aktor filmowy i teatralny.

Życiorys

[edytuj | edytuj kod]

Urodził się w Goodmayes[1] w hrabstwie Essex, w rodzinie szkockich emigrantów – Jean Wilson (z domu Holm) Cuthbert, pielęgniarki, i doktora Jamesa Harveya Cuthberta[2], psychiatry, pełniącym funkcję dyrektora szpitala psychiatrycznego i będącym jednym z pionierów terapii elektrowstrząsowej[3]. Miał starszego brata, który zmarł, gdy Ian miał 12 lat[4]. Holm kształcił się w prywatnej szkole w Chigwell w hrabstwie Essex. Jego rodzice po przejściu na emeryturę zamieszkali najpierw w Mortehoe w hrabstwie Devon, a następnie w Worthing, gdzie on sam dołączył do amatorskiego zespołu teatralnego. W 1950 rozpoczął naukę w Royal Academy of Dramatic Art. Jego studia zostały przerwane rok później w związku z powołaniem do odbycia obowiązkowej służby wojskowej w British Army; w jej trakcie stacjonował w Klagenfurcie w Austrii i uzyskał stopień starszego szeregowego (lance corporal). Kolejna przerwa w nauce nastąpiła, gdy w 1952 zgłosił się na ochotnika do udziału w tournée aktorskim po Stanach Zjednoczonych[5]. Holm ukończył Royal Academy of Dramatic Art w 1953[3].

W 1954 zadebiutował na scenie Shakespeare Memorial Theatre w Stratford-upon-Avon w roli nosiciela włóczni w inscenizacji Otello Williama Shakespeare’a[2]. W latach 1957–1967 był gwiazdą Royal Shakespeare Company[5], gdzie zagrał elfa Puka w komedii Śnie nocy letniej (1962), błazna w Królu Learze (1959), Claudio w Miarce za miarkę (1962), Gremio w Poskromieniu złośnicy (1962), Troilosa w Troilusie i Kresydzie (1962), Ariela w Burzy (1963), króla Ryszarda III w Ryszardzie III (1963), Henryka w Henryku IV, część 1 i Henryka IV, część 2 (1964), Henryka V w Henryku V (1964), Malvolio w Wieczorze Trzech Króli (1966) i Romea w Romeo i Julii (1967)[2][5]. W 1967 wystąpił na Broadwayu w roli Lenny’ego w sztuce Harolda Pintera Powrót do domu, za którą otrzymał Tony Award[6].

Po raz pierwszy trafił na mały ekran jako Granillo w dwóch odcinkach antologii brytyjskiej telewizji wyprodukowana dla sieci ITV Sztuka tygodnia (ITV Play of the Week, 1957). Na kinowym ekranie po raz pierwszy pojawił się jako szeregowiec marines w komedii Dziewczyny na morzu (Girls at Sea, 1958). Uwagę zwrócił rolą wojskowego Gunnera Flynna w brytyjskim dramacie Pistolet Boforsa (The Bofors Gun, 1968) u boku Nicola Williamsona i Davida Warnera, za którą zdobył nagrodę BAFTA dla najlepszego aktora drugoplanowego. W wojennym musicalu satyrycznym Richarda Attenborough Och! Co za urocza wojenka (Oh! What a Lovely War, 1969) jako Raymond Poincaré[7] udowodnił, że jest doskonałym odtwórcą ról komediowych. W miniserialu biblijnym Franco Zeffirelliego Jezus z Nazaretu (Jesus of Nazareth, 1977) saduceusza Zeraha.

Pierwszą znaczącą rolą filmową Holma była postać Asha – oficera naukowego (który, jak się później okazuje, jest androidem) – w filmie fantastycznonaukowym Ridleya Scotta Obcy – ósmy pasażer Nostromo (Alien, 1979)[8]. Kreacja lekkoatletycznego trenera Sama Mussabiniego w dramacie Hugh Hudsona Rydwany ognia (Chariots of Fire, 1981) przyniosła mu specjalną nagrodę na festiwalu w Cannes, nagrodę BAFTA dla najlepszego aktora drugoplanowego oraz nominację do Oscara w tej samej kategorii. W filmie telewizyjnym Strajk, narodziny Solidarności (Strike: The Birth of Solidarity, 1981) zagrał Lecha Wałęsę. Jego filmowa kariera nabrała przyśpieszenia. Wystąpił jako Napoleon Bonaparte w komedii fantasy Terry’ego Gilliama Bandyci czasu (Time Bandits, 1981), kapitan Phillippe D’Arnot w dramacie przygodowym Hugh Hudsona Greystoke: Legenda Tarzana, władcy małp (Greystoke: The Legend of Tarzan, Lord of the Apes, 1984), Pan Kurtzmann, szef Sama (Jonathan Pryce) w tragikomedii Terry’ego Gilliama Brazil (1985).

Kontynuował występy w ekranizacjach dzieł Williama Shakespeare’a. Zagrał postać Fluellena, walijskiego oficera w armii Henryka w Henryku V (Henry V, 1989) w reż. Kennetha Branagha i Poloniusza w Hamlecie (1990) w reż. Franco Zeffirelliego z Melem Gibsonem w roli tytułowej. Inne znaczące pozycje filmowe, w których się pojawia to Nagi lunch (1991), Szaleństwo króla Jerzego (1994), Piąty element (1997) czy Pan życia i śmierci (2005). Za rolę prawnika Mitchella Stevensa w dramacie Atoma Egoyana Słodkie jutro (The Sweet Hereafter, 1997) został uhonorowany nagrodą Genie i był nominowany do Nagrody Stowarzyszenia Nowojorskich Krytyków Filmowych dla najlepszego aktora. Szczególną popularność przyniosła mu rola Bilba Bagginsa w filmowej adaptacji Władcy Pierścieni Johna Ronalda Reuela Tolkiena[9].

Życie prywatne

[edytuj | edytuj kod]

Holm był czterokrotnie żonaty i miał pięcioro dzieci. W latach 1955–1965 jego żoną była Lynn Mary Shaw. W latach 1982–1986 tworzył związek małżeński z Sophie Baker, z którą miął syna Harry’ego. W marcu 1991 ożenił się z aktorką Penelope Wilton], w 2001 doszło do rozwodu. W grudniu 2003 poślubił Sophie de Stempel, która była artystką, podopieczną i modelką Luciana Freuda.

W 1989 królowa Elżbieta II nadała mu tytuł Komandora Orderu Imperium Brytyjskiego (CBE)[10].

W 2001 Holm był leczony z powodu raka prostaty. W 2007 zdiagnozowano u niego chorobę Parkinsona[11][12].

Zmarł 19 czerwca 2020 w szpitalu w Londynie w wieku 88 lat, przyczyną śmierci były powikłania związane z chorobą Parkinsona[13]. Jego szczątki spoczęły w zachodniej części cmentarza Highgate Cemetery.

Filmografia

[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

[edytuj | edytuj kod]
  1. ↑ Sir Ian Holm (1931–2020). Find a Grave. [dostęp 2026-07-10]. (ang.).
  2. 1 2 3 Ian Holm Biography (1931–2020). Film Reference. [dostęp 2023-07-08]. (ang.).
  3. 1 2 Michael Billington, Ryan Gilbey, Sir Ian Holm obituary, „The Guardian”, 19 czerwca 2020 [dostęp 2023-07-08] (ang.).
  4. ↑ Alan Strachan, Ian Holm: Versatile actor whose measured, gritty performances took him from Shakespeare to Hollywood, „The Independent”, 19 czerwca 2020 [dostęp 2023-07-08] (ang.).
  5. 1 2 3 Sir Ian Holm Biography. ian-holm.liethen.info. [zarchiwizowane z tego adresu (2018-11-08)].
  6. ↑ Ian Holm. Internet Broadway Database. [dostęp 2026-07-10]. (ang.).
  7. ↑ Ian Holm. Rotten Tomatoes. [dostęp 2026-07-10]. (ang.).
  8. ↑ Carlos Aguilar, The makers of ‘Alien: Romulus’ defend their AI-resurrected Ian Holm: ‘We did it all with a lot of respect’, „Los Angeles Times”, 19 sierpnia 2024 [dostęp 2026-07-10] (ang.).
  9. ↑ Mel Gussow, Ian Holm, Malleable Actor Who Played Lear and a Hobbit, Dies at 88, „The New York Times”, 22 czerwca 2020 [dostęp 2026-07-10] (ang.).
  10. ↑ Andrew Pulver, Ian Holm, star of Lord of the Rings, Alien and Chariots of Fire, dies aged 88, „The Guardian”, 19 czerwca 2020 [dostęp 2023-07-08] (ang.).
  11. ↑ Carmel Dagan, Ian Holm, Shakespearean Actor Who Played Bilbo Baggins, Dies at 88, „Variety”, 19 czerwca 2020 [dostęp 2026-07-10] (ang.).
  12. ↑ Jack Elsom, Lord of the Rings star Sir Ian Holm dies aged 88, „Daily Mail”, 19 czerwca 2020 [dostęp 2026-07-10] (ang.).
  13. ↑ Associated Press, ‘Chariots of Fire’ and ‘Lord of the Rings’ actor Ian Holm dies at 88, „Los Angeles Times”, 19 czerwca 2020 [dostęp 2026-07-10] (ang.).
  14. ↑ Powrót Robin Hooda (1976) pełna obsada [online], Filmweb [dostęp 2025-03-26].
  15. ↑ Strajk, narodziny Solidarności | Film | 1981. [dostęp 2025-03-26].

Bibliografia

[edytuj | edytuj kod]
  • Józef Rogoziński. Mistrzowie drugiego planu: Ian Holm zbyt wszechstronny?. „Film”. nr 9 (2324/L), s. 96, wrzesień 1995. Warszawa: Platforma Mediowa Point Group. ISSN 0137-463X. 
  • Pożegnania: Ian Holm (1931–2020). „Kino”. nr 7 (LIV), s. 96, lipiec 2020. Warszawa: Fundacja Kino Jacka Cegiełki. ISSN 0023-1673. 

Linki zewnętrzne

[edytuj | edytuj kod]
Źródło: „https://pl.wikipedia.org/w/index.php?title=Ian_Holm&oldid=80173236”