Hong Xiuquan
| |||||||||||||
 | |||||||||||||
 | |||||||||||||
| Król Niebiańskiego Królestwa Wielkiego Pokoju | |||||||||||||
| Okres |
od 1851 | ||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Następca | |||||||||||||
| Dane biograficzne | |||||||||||||
| Data i miejsce urodzenia |
1 stycznia 1814 | ||||||||||||
| Data i miejsce śmierci |
30 czerwca 1864 | ||||||||||||
| Dzieci | |||||||||||||
Hong Xiuquan (ur. 1 stycznia 1814 w Huaxian (obecnie Huadu), prowincja Guangdong, zm. 30 czerwca 1864 w Nankinie[1]) – przywódca powstania tajpingów, chłopskiej rebelii skierowanej przeciwko chińskim władcom z mandżurskiej dynastii Qing.
Życiorys
[edytuj | edytuj kod]Urodził się w ubogiej rodzinie należącej do zamieszkującej południowo-wschodnie Chiny grupy etnicznej Hakka; wychowywał się w Guanlubu. Hakkowie byli słabszą ekonomicznie grupą od innych grup chińskich, zamieszkujących żyźniejsze nizinne obszary, dlatego stosunkowo znaczna liczba wśród nich próbowała kariery drogą egzaminów urzędniczych. Rodzina Honga poniosła znaczne wydatki na wykształcenie syna, który trzykrotnie, bez powodzenia, usiłował zdać egzaminy. Po trzeciej porażce, w 1837 roku, ciężko się rozchorował i spędził wiele miesięcy majacząc[2].
Odzyskawszy zdrowie, zaczął pracować jako nauczyciel i w 1843 ponownie podszedł do egzaminów, znów bez powodzenia. Rozczarowany, zaczął studiować pamflety autorstwa Lianga Fa, które otrzymał podczas swoich poprzednich podróży do miejsca egzaminów. Liang Fa był pierwszym chińskim misjonarzem protestanckim. Po lekturze dzieł Lianga, Hong oświadczył, że pojął sens swoich wizji z czasu choroby: udał się w nich do nieba, gdzie spotkał Boga i resztę swojej niebiańskiej rodziny, w tym swojego starszego brata Jezusa Chrystusa[3].
Pod wpływem traktatów Liang Fa, głoszącego wizję surowego i okrutnego Boga Ojca. Inspirując się pobieżnie poznaną doktryną chrześcijańską, Hong zbudował własną teologię, uznając się za młodszego brata Jezusa[4]. Hong spalił księgi konfucjańskie, zniszczył domowy ołtarz i rozpoczął nawracanie bliskich - wśród pierwszych pozyskanych konwertytów byli brat Hong Rengan i kuzyn Feng Yunshan. Wszyscy trzej musieli jednak uciekać, bo lokalne elity sprzeciwiły się ich godzącej w tradycję i stabilność społeczną działalności[5].
W 1847 Hong Xiuquan uczył się u misjonarza Issachara Robertsa, u którego przestudiował całą Biblię. Inni uczniowie doprowadzili jednak do konfliktu między Robertsem i Hongiem, który ostatecznie opuścił misjonarza nie uzyskawszy chrztu. W międzyczasie Feng Yunshanem stworzył nowy ruch religijny – Stowarzyszenie Czcicieli Boga, co wszakże doprowadziło do jego aresztowania. W 1848 Hong pojechał, by uzyskać uwolnienie Fenga. Pod ich nieobecność na czele ruchu stanęli dwaj inni wizjonerzy: Xiao Chaogui, który przemawiał głosem Chrystusa, i Yang Xiuqing, przez którego mówił Bóg Ojciec[5].
Radykalizm nowego ruchu naraził Hakka na prześladowania ze strony miejscowych urzędników. W 1851 roku zwolennicy Honga ze Stowarzyszenia Wielbicieli Boga opanowali miasto Jintian w Kuangsi. Proklamowali wówczas powstanie Niebiańskiego Królestwa Wielkiego Pokoju (太平天囯, Tàipíng Tiān Guó). Hong przyjął tytuł Niebiańskiego Króla i ogłosił się władcą nowego państwa. Z Jintian tajpingowie ruszyli na północ. W 1853 zajęli miasto Nankin, który przekształcili w główny ośrodek swojego państwa nadając mu nazwę Niebiańskiej Stolicy.
Powstanie tajpingów rozszerzyło się także na obszary położone nad dolną i środkową rzeką Jangcy. Powstańcy usiłowali przenieść działania wojenne dalej na północ i zająć Pekin. Jednak wzrastający opór Mandżurów i wylew Żółtej Rzeki spowodował załamanie ich ofensywy. Jednocześnie wśród przywódców ruchu nasiliły się konflikty i spory. Tajpingowie nie potrafili skutecznie zarządzać zdobytymi obszarami i przeciwstawić się ofensywie Mandżurów. Hong zmarł w 1864, jego krótkotrwałym następcą został syn, Hong Tianguifu. W tym samym roku wojska cesarskie zdobyły Nankin. Powstanie tajpingów upadło.
Zobacz też
[edytuj | edytuj kod]Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Hong Xiuquan, [w:] Encyclopædia Britannica [dostęp 2013-12-31] (ang.).
- ↑ Zemanek 2025 ↓, s. 163-164.
- ↑ Zemanek 2025 ↓, s. 164.
- ↑ John King Fairbank: Historia Chin. Nowe spojrzenie. Warszawa-Gdańsk: Dom Wydawniczy Bellona/Wydawnictwo Marabut, 2004, s. 189.
- 1 2 Zemanek 2025 ↓, s. 165.
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- Alex Axelrod, Charles Phillips: Władcy, tyrani, dyktatorzy. Leksykon. Warszawa: Politeja, 2000.
- Bogdan S. Zemanek: Taipingowie w Poznaniu. Kraków: Wydawnictwo Księgarnia Akademicka, 2025. ISBN 978-83-8368-052-1.