Przejdź do zawartości

Dustin Hoffman

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Dustin Hoffman
Ilustracja
Dustin Hoffman (2025)
Imię i nazwisko

Dustin Lee Hoffman

Data i miejsce urodzenia

8 sierpnia 1937
Los Angeles

Zawód

aktor, producent filmowy

Współmałżonek

Anne Byrne
(1969–1980; rozwód)
Lisa Gottsegen
(od 1980)

Lata aktywności

od 1960

Odznaczenia
Komandor Orderu Sztuki i Literatury (Francja)

Dustin Lee Hoffman (ur. 8 sierpnia 1937 w Los Angeles) – amerykański aktor filmowy, teatralny i telewizyjny, producent filmowy. Dwukrotny laureat Oscara za pierwszoplanowe role w filmach Sprawa Kramerów (1979) i Rain Man (1988)[1].

Życiorys

[edytuj | edytuj kod]

Rodzina i edukacja

[edytuj | edytuj kod]

Urodził się w Los Angeles w Kalifornii w rodzinie Żydów aszkenazyjskich[2]. Jego matką była pianistka jazzowa Lillian z domu Gold, a ojcem – Harry Hoffman, scenograf Columbia Pictures[3]; dziadkowie ze strony ojca pochodzili z Rumunii[4]. Swoje imię otrzymał od imienia hollywoodzkiego aktora Dustina Farnuma[5]. Jego starszy o sześć i pół roku brat, Ronald[6], został adwokatem i ekonomistą.

Z powodu częstych przeprowadzek rodziców wielokrotnie zmieniał szkoły[7]. W 1955 ukończył szkołę średnią Los Angeles High School. Podjął kurs gry na fortepianie w Konserwatorium Muzycznym w Los Angeles[8]. Podjął studia na Santa Monica City College[8], ale porzucił uczelnię po pierwszym roku[9].

Kariera zawodowa

[edytuj | edytuj kod]

W 1958 wstąpił do Teatru w Pasadenie[10], w którym zaprzyjaźnił się ze studentem Gene’em Hackmanem[11] [12]. Z powodu braku propozycji aktorskich, dorabiał jako akompaniator w studiu tańca Daniela Nagrina(inne języki) i Helen Tamiris(inne języki)[13]. Chcąc pogłębić wiedzę tancerzy o aktorstwie, organizował lekcje sztuki dramatycznej dla tancerzy[14]. Poza tym pracował dorywczo m.in. jako pielęgniarz w szpitalu dla chorych psychicznie, opiekun do dzieci, dozorca, sprzedawca w domu towarowym, barman w restauracji, maszynista, kelner w restauracji „Premise”, szatniarz w Longacre Theater, archiwista w redakcji tygodnika „Time” i rozdawacz ulotek[15]. Udzielał lekcji aktorstwa w Klubie Młodzieżowego Wschodniego Harlemu[16].

Zadebiutował na profesjonalnej scenie rolą w sztuce Gertrudy Stein Tak jest dla bardzo młodego człowieka (Yes Is For a Very Young Man, 1960) na scenie Sarah Lawrence College[17]. Następnie wystąpił w roli jednego z szwejków w spektaklu Kucharz dla Generała (A Cook for Mr. General, 1961) na Broadwayu[16][18]. Pobierał lekcje aktorstwa u Lonny’ego Chapmana[19] i uczestniczył w zajęciach w Actors Studio u Lee Strasberga[20]. W 1964 grał w przedstawieniach Theatre Company of Boston[21]. W 1965 był asystentem reżysera Ulu Grosbarda podczas prac nad sztuką Arthura Millera Widok z mostu (A View From the Bridge, 1965)[22] i zagrał niemieckiego homoseksualistę w spektaklu Harry, południe i noc (Harry, Noon and Night; reż. George Morrison)[23] w American Place Theater w Nowym Jorku.

Za rolę Valentine’a Brose’a w sztuce Henry’ego Livingsa Eh?(inne języki) (1966–1967; reż. Alan Arkin) w Circle in the Square Theatre na off-Broadwayu otrzymał nagrodę New York Drama Desk[24]. W 1967 zadebiutował jako reżyser, realizując spektakl Dwoje na huśtawce (Two for the Seesaw) w Fargo-Moorhead Community Theatre[25]. W 1968 zagrał w przedstawieniu Murraya Schisgala(inne języki) Jimmy Shine(inne języki) wystawianym w Brooks Atkinson Theatre(inne języki) na Broadwayu[26].

Hoffman (1974)

Okazjonalnie występował w reklamach telewizyjnych. W latach 60. zagrał epizodyczne role w serialach telewizyjnych, takich jak Nagie miasto(inne języki) (Naked City) czy Obrońcy(inne języki) (The Defenders)[27]. W kinie zadebiutował epizodyczną rolą w komedii Arthura Hillera Tygrys rozpoznaje (The Tiger Makes Out, 1967) u boku Eli Wallacha[28].

Pozycję gwiazdora zdobył dzięki kreacji naiwnego Benjamina Braddocka w ciepło przyjętym melodramacie Mike’a Nicholsa Absolwent (The Graduate, 1967)[29], za którą otrzymał Złoty Glob dla najbardziej obiecującego nowego aktora(inne języki)[30] i nominację do Oscara dla najlepszego aktora pierwszoplanowego[1]. Zagrał jedną z głównych ról w komedii kryminalnej Giorgio Gentiliego Miliony Madigana (Un dollaro per 7 vigliacchi, 1968)[31]. Za rolę kulawego cwaniaka Enrico „Ratso” Rizzo w dramacie Johna Schlesingera Nocny kowboj (Midnight Cowboy, 1969)[32] dostał kolejną nominację do Oscara[1]. Następnie zagrał główną rolę męską w krytycznie przyjętym melodramacie Petera Yatesa John i Mary (John and Mary, 1969) z Mią Farrow[33].

Wystąpił jako Jack Crabb, 121-letni Amerykanin, który opowiada reporterowi historię swojego życia na Dzikim Zachodzie, w westernie Arthura Penna Mały, wielki człowiek (Little Big Man, 1970)[34]. W listopadzie 1970 został uhonorowany nagrodą im. Williama J. Germaina za „osiągnięcia w dziedzinie stosunków międzyludzkich” od sekcji filmu i rozrywki Amerykańskiego Komitetu Żydowskiego[35]. Następnie zagrał główną rolę, kompozytora Georgiego Solowaya, w krytycznie przyjętej komedii Ulu Grosbarda Kim jest Harry Kellerman i dlaczego wygaduje o mnie te okropne rzeczy? (Who Is Harry Kellerman and Why Is He Saying Those Terrible Things About Me?, 1971)[36]. Zagrał wykładowcę uniwersyteckiego, który zabija grupę bandytów odpowiedzialnych za napaść i gwałt jego żony, w dreszczowcu Sama Peckinpaha Nędzne psy (Straw Dogs, 1971)[37].

W międzyczasie wystąpił jako urzędnik bankowy we włoskiej komedii Pietro Germiego Alfredo, Alfredo(inne języki) (1972) i fałszerz Louis Dega w kryminalnym dramacie biograficznym Franklina J. Schaffnera Papillon (1973)[38]. Za występ w roli kontrowersyjnego komika Lenny’ego Bruce’a, który szokował Amerykę satyrą polityczną, kontrowersyjnymi żartami i wulgarnym językiem, w dramacie biograficznym Boba Fosse’a Lenny (1974)[39] był ponownie nominowany do Oscara dla najlepszego aktora[1].

W 1975 wyreżyserował spektakl komediowy Murraya Schisgala(inne języki) W całym mieście (All Over Town)[40]. Zagrał dziennikarza Carla Bernsteina, który razem z Bobem Woodwardem (Robert Redford) ujawnił aferę Watergate, w fabularyzowanym filmie dokumentalnym Alana J. Pakuli Wszyscy ludzie prezydenta (All the President’s Men, 1976), a przed rozpoczęciem zdjęć do filmu odbył czteromiesięczny staż w redakcji „The Washington Post” u boku Bernsteina[41]. Wystąpił także jako Thomas „Babe” Levy, student Uniwersytetu Columbia w Nowym Jorku, który podczas przygotowań do biegu maratońskiego zostaje porwany przez bandę nazistów, w thrillerze Johna Schlesingera Maratończyk (The Marathon Man)[42].

Jeszcze w 1972 współtworzył wytwórnię filmową First Artists[43], dla której zrealizował dwa przeciętne filmy: Zwolnienie warunkowe (Straight Time, 1978) Ulu Grosbanda i Agata (Agatha, 1979) Michaela Apteda[44]. Po ich nakręceniu pozwał wytwórnię za niedotrzymanie warunków umowy, tj. pozbawienia go kontroli artystycznej nad oboma filmami; strony po wieloletnim procesie osiągnęły porozumienie[45].

Za postać Teda Kramera, uznanego specjalistę od reklamy, który poświęca karierę dla opieki nad sześcioletnim synem, Billym (Justin Henry), w oscarowym dramacie Sprawa Kramerów (Kramer vs. Kramer, 1979) został uhonorowany Oscarem i Złotym Globem[1][30][46]. Rola zdeprymowanego bezrobotnego aktora Michaela Dorseya, który podbija Amerykę kobiecą rolą Dorothy Michaels w telewizyjnej operze mydlanej, w ciepło przyjętej przez krytyków komedii Sydneya Pollacka Tootsie (1982)[47] przyniosła mu Złoty Glob[30] i nagrodę BAFTA[48] oraz nominację do Oscara[1]. Honorarium w wysokości 4 mln dol. za występ w tym filmie przekazał szkole dla dzieci ze schorzeniami nowotworowymi w Kalifornii[49].

Hoffman (1984)

Po występie w Tootsie planował zagrać w inscenizacji sztuki Kto sieje wiatr (Inherit the Wind), jednak nie doszło do wystawienia spektaklu[48]. Był rozważany do roli Arkadego w dramacie kryminalnym Michaela Apteda Park Gorkiego (Gorky Park, 1983) i trenera baseballu w komedii Martina Davidsona Dawno temu(inne języki) (Long Gone, 1987), ale ostatecznie nie znalazł się w obsadzie obu tych filmów[48]. Poza tym odrzucił propozycję zagrania w ekranizacji książki Martyna Burke’a(inne języki) Śmieszna wojna (Laughing War) i w komedii Blake’a Edwardsa Mężczyzna, który kochał kobiety (The Man Who Loved Women, 1983)[48]. Miał też zagrać główną rolę w ekranizacji powieści Elmore’a Leonarda La Brava(inne języki), ale projekt porzucono z powodu zbyt wysokich żądań finansowych Hoffmana[50]. Planował nakręcić remake filmu Alexa Guinnessa Szlachectwo zobowiązuje (Kind Hearts and Coronets) z 1949, ale nie zrealizował tego pomysłu[51].

W pierwszej połowie lat 80. był narratorem w telewizyjnym programie dokumentalnym Pędzle geniuszy (Strokes of Genius) w Channel 13[51]. W 1984 zagrał objazdowego sprzedawcę Willy’ego Lomana w sztuce Arthura Millera Śmierć komiwojażera (Death of the Salesman)[52], a następnie w telewizyjnej adaptacji tego spektaklu (1985) w reżyserii Volkera Schlöndorffa[53]; za filmową kreację Lomana otrzymał Złoty Glob i nagrodę Emmy[30]. Zarobił 3,5 mln dol. za występ w roli twórcy piosenek i artysty kabaretowego Chucka Clarke’a w chłodno przyjętej komedii przygodowej Elaine May Ishtar(inne języki) (1987) z Warrenem Beattym[54]. Po zagraniu w tym filmie wystąpił jako narrator w przedstawieniu Siergieja Prokofjewa Piotruś i wilk (Peter and the Wolf) wystawionym w nowojorskim Central Parku[55].

Za rolę cierpiącego na autyzm schizofreniczny Raymonda Babbitta w kasowym dramacie Barry’ego Levinsona Rain Man (1988)[56] otrzymał drugiego w karierze Oscara[57] i czwarty Złoty Glob[1][30]; honorarium Hoffmana za występ w tym filmie wyniosło 5 mln dol.[58]. W 1989 zdobył pochwalne recenzję za rolę Shylocka w spektaklu Williama Shakespeare’a Kupiec wenecki (The Merchant of Venice; reż. Peter Hall) wystawianym w Royal National Theatre w Londynie[59]. Za rolę producenta filmowego w czarnej komedii Barry’ego Levinsona Fakty i akty (Wag the Dog, 1997) został po raz siódmy nominowany do Oscara[1].

Życie prywatne

[edytuj | edytuj kod]

Od 4 maja 1969 do 6 października 1980 był żonaty z baletnicą Anne Byrne, z którą ma córkę, Jennę (ur. 15 października 1970), a także adoptował Karinę (ur. 1966), córkę Byrne z jej pierwszego małżeństwa[60]. Po rozwodzie spotykał się z aktorką Kate Jackson[61]. Latem 1980 ożenił się z prawniczką Lisą Gottsegen[62], z którą ma czworo dzieci: Jacoba Jake’a(inne języki) (ur. 20 marca 1981)[63], Rebeccę (ur. 17 marca 1983)[64], Maxwella (ur. 1985)[49] i Alexandrę (ur. 1987)[58].

Odznaczenia

[edytuj | edytuj kod]

Filmografia

[edytuj | edytuj kod]

Nagrody

[edytuj | edytuj kod]
RokNagrodaKategoriaFilm
1968 Nagroda BAFTA Najbardziej obiecujący nowicjusz[69] Absolwent (1967)
Złoty Glob Najbardziej obiecujący aktor[69]
1969 Nagroda BAFTA Najlepszy aktor pierwszoplanowy[69] John i Mary (1969) i Nocny kowboj (1969)
1970 David di Donatello Najlepszy aktor zagraniczny[69] Nocny kowboj (1969)
1977 Maratończyk (1976)
1980 Sprawa Kramerów (1979)
Nagroda Akademii Filmowej Najlepszy aktor pierwszoplanowy[69]
Złoty Glob Najlepszy aktor w filmie dramatycznym[69]
1984 Nagroda BAFTA Najlepszy aktor[69] Tootsie (1982)
Złoty Glob Najlepszy aktor w komedii / musicalu[69]
1986 Nagroda Emmy Najlepszy aktor w miniserialu lub filmie telewizyjnym[69] Śmierć komiwojażera (1985)
Złoty Glob Najlepszy aktor w miniserialu lub filmie telewizyjnym[69]
1989 Nagroda Akademii Filmowej Najlepszy aktor pierwszoplanowy[69] Rain Man (1988)
Złoty Glob Najlepszy aktor w filmie dramatycznym[69]
David di Donatello Najlepszy aktor zagraniczny[69]
Nagroda na 39. MFF w Berlinie Honorowy Złoty Niedźwiedź za całokształt twórczości[69] –
1996 53. Międzynarodowy Festiwal Filmowy w Wenecji Złoty Lew za całokształt twórczości[69] –
1997 Złoty Glob Nagroda im. Cecila B. DeMille’a[69] –
2003 Międzynarodowy Festiwal Filmowy w San Francisco Nagroda im. Petera J. Owensa[69] –
2005 MTV Movie Awards 2005 Najlepszy występ komediowy[69] Poznaj moich rodziców (2004)
2009 César Cezar Honorowy[69] –
Annie Najlepszy aktor głosowy w filmie animowanym[69] Kung Fu Panda (2008)
2011 Nagroda Genie Najlepszy występ aktora w roli drugoplanowej[69] Świat według Barneya (2010)
2012 Międzynarodowy Festiwal Filmowy w San Sebastián Nagroda Donostia za całokształt twórczości[69] –

Zobacz też

[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

[edytuj | edytuj kod]
  1. 1 2 3 4 5 6 7 8 Dustin Hoffman Awards. AllMovie. [dostęp 2022-10-30]. (ang.).
  2. ↑ Dustin Hoffman – What Nationality Ancestry Race. Ethnicity of Celebs. [dostęp 2019-07-27]. [zarchiwizowane z tego adresu (2019-07-27)]. (ang.).
  3. ↑ Dustin Hoffman Biography (1937-). Film Reference. [dostęp 2019-07-27]. (ang.).
  4. ↑ Freedland 1992 ↓, s. 9.
  5. ↑ Freedland 1992 ↓, s. 11.
  6. ↑ Freedland 1992 ↓, s. 10–11.
  7. ↑ Freedland 1992 ↓, s. 12–13.
  8. 1 2 Freedland 1992 ↓, s. 19.
  9. ↑ Dustin Hoffman – Actor. CineMagia.ro. [dostęp 2019-07-27]. (rum.).
  10. ↑ Freedland 1992 ↓, s. 21.
  11. ↑ Freedland 1992 ↓, s. 22.
  12. ↑ Jason Ankeny: Dustin Hoffman Biography. AllMovie. [dostęp 2022-10-31]. (ang.).
  13. ↑ Freedland 1992 ↓, s. 24.
  14. ↑ Freedland 1992 ↓, s. 22, 25.
  15. ↑ Freedland 1992 ↓, s. 27–31, 33.
  16. 1 2 Freedland 1992 ↓, s. 34.
  17. ↑ Freedland 1992 ↓, s. 25.
  18. ↑ Dustin Hoffman. Internet Broadway Database. [dostęp 2022-10-31]. (ang.).
  19. ↑ Freedland 1992 ↓, s. 28.
  20. ↑ Freedland 1992 ↓, s. 33–34.
  21. ↑ Freedland 1992 ↓, s. 38.
  22. ↑ Freedland 1992 ↓, s. 38–39.
  23. ↑ Freedland 1992 ↓, s. 39–40.
  24. ↑ Freedland 1992 ↓, s. 46–47.
  25. ↑ Freedland 1992 ↓, s. 26.
  26. ↑ Freedland 1992 ↓, s. 83.
  27. ↑ Freedland 1992 ↓, s. 45.
  28. ↑ Freedland 1992 ↓, s. 46.
  29. ↑ Freedland 1992 ↓, s. 49–50, 54, 59, 66, 96.
  30. 1 2 3 4 5 Dustin Hoffman – Golden Globes [online], goldenglobes.com [dostęp 2026-11-07] (ang.).
  31. ↑ Freedland 1992 ↓, s. 47–48.
  32. ↑ Freedland 1992 ↓, s. 71–72.
  33. ↑ Freedland 1992 ↓, s. 88, 92–94.
  34. ↑ Freedland 1992 ↓, s. 96–99.
  35. ↑ Freedland 1992 ↓, s. 110.
  36. ↑ Freedland 1992 ↓, s. 106–107.
  37. ↑ Freedland 1992 ↓, s. 109–110.
  38. ↑ Freedland 1992 ↓, s. 114–117.
  39. ↑ Freedland 1992 ↓, s. 121–127.
  40. ↑ Freedland 1992 ↓, s. 129–130, 133.
  41. ↑ Freedland 1992 ↓, s. 136–139.
  42. ↑ Freedland 1992 ↓, s. 142–143.
  43. ↑ Freedland 1992 ↓, s. 117.
  44. ↑ Freedland 1992 ↓, s. 145, 149–151, 156.
  45. ↑ Freedland 1992 ↓, s. 166–169.
  46. ↑ Freedland 1992 ↓, s. 158, 169.
  47. ↑ Freedland 1992 ↓, s. 171–172, 177, 183.
  48. 1 2 3 4 Freedland 1992 ↓, s. 186.
  49. 1 2 Freedland 1992 ↓, s. 196.
  50. ↑ Freedland 1992 ↓, s. 197.
  51. 1 2 Freedland 1992 ↓, s. 198.
  52. ↑ Freedland 1992 ↓, s. 187–192.
  53. ↑ Freedland 1992 ↓, s. 194.
  54. ↑ Freedland 1992 ↓, s. 199–202.
  55. ↑ Freedland 1992 ↓, s. 202.
  56. ↑ Freedland 1992 ↓, s. 204–207.
  57. ↑ Freedland 1992 ↓, s. 7, 203.
  58. 1 2 Freedland 1992 ↓, s. 209.
  59. ↑ Freedland 1992 ↓, s. 211–214.
  60. ↑ Freedland 1992 ↓, s. 53, 90–91, 108, 158, 162.
  61. ↑ Freedland 1992 ↓, s. 158.
  62. ↑ Freedland 1992 ↓, s. 170.
  63. ↑ Freedland 1992 ↓, s. 174.
  64. ↑ Freedland 1992 ↓, s. 187.
  65. ↑ Légende du cinéma, Dustin Hoffman devient Commandeur de L'Ordre des Arts et des Lettres en 2009, puretrend.com [dostęp 2014-11-26] [zarchiwizowane 2016-03-30] (fr.).
  66. ↑ ang. The Messenger: The Story of Joan of Arc
  67. ↑ ang. Curb Your Enthusiasm
  68. ↑ ang. Mr. Magorium’s Wonder Emporium
  69. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 Dustin Hoffman Awards. FamousFix. [dostęp 2022-10-31]. (ang.).

Bibliografia

[edytuj | edytuj kod]
  • Michael Freedland: Dustin. Biografia Dustina Hoffmana. Grzegorz Woźniak (tłum.). Warszawa: Wydawnictwo Bis, 1992. ISBN 83-85144-09-9.

Linki zewnętrzne

[edytuj | edytuj kod]