Basilicata
| region | |||||
| |||||
| Państwo | |||||
|---|---|---|---|---|---|
| Siedziba | |||||
| Prezydent | |||||
| Powierzchnia |
9 992 km² | ||||
| Populacja (2025) • liczba ludności |
| ||||
| • gęstość |
53 os./km² | ||||
| Szczegółowy podział administracyjny | |||||
| Liczba prowincji |
2 | ||||
| Liczba gmin |
131 | ||||
| Położenie na mapie Włoch | |||||
| 40°30′N 16°30′E/40,500000 16,500000 | |||||
| Strona internetowa | |||||

Basilicata ([ba.zi.liˈka.ta]; dawniej także Lucania) – region administracyjny w południowych Włoszech, z stolicą w Potenza. Graniczy z Apulią, Kalabrią i Kampanią. Ma dostęp do dwóch mórz: krótki odcinek wybrzeża Morza Tyrreńskiego na południowym zachodzie i wybrzeże Zatoki Tarenckiej Morza Jońskiego na południu[2]. Region zamieszkiwało w 2025 roku około 530 tys. osób – to jeden z najsłabiej zaludnionych regionów Włoch[1]. W skład regionu wchodzą dwie prowincje: Potenza i Matera[2].
Jest to kraina górzysta, położona w Apeninach Południowych. Na południowym zachodzie sięga do Morza Tyrreńskiego, a na południu do Zatoki Tarenckiej Morza Jońskiego.
Historia
[edytuj | edytuj kod]Pierwsze ślady obecności człowieka w regionie sięgają dolnego paleolitu; stanowisko Notarchirico koło Wenozy datowane jest na 650–550 tys. lat temu. Wybrzeża zasiedlili Grecy; po upadku starożytności zanikły ośrodki italsko-greckie. W podziale Italii dokonanym przez Augusta region należał do III regionu (Lucania i Bruttium)[2].
W średniowieczu region przeszedł pod panowanie Bizancjum; w XI wieku Normanowie podbili południe Półwyspu Apenińskiego, a pierwszą stolicą państwa normańskiego została Melfi. Do 1130 roku trwała reorganizacja podbitych terenów. Od połowy IX w. do połowy XI w. wraz z Kalabrią i Apulią należała do katepanatu Italii. Po upadku Hohenstaufów monarchowie szwabscy stawiali opór Andegawenom. W pierwszej połowie XVI wieku region przeszedł pod panowanie hiszpańskie[2].
W 1860 roku liberalna burżuazja regionu opowiedziała się po stronie Garibaldiego. Po zjednoczeniu w latach 1860–1865 w regionie trwało rozbójnictwo. Od lat 50. XX wieku Cassa per il Mezzogiorno prowadziła w regionie prace melioracyjne i infrastrukturalne[2].
Geografia
[edytuj | edytuj kod]Basilicata jest regionem górzystym, narażonym na erozję, osuwiska i trzęsienia ziemi. Na południu leży masyw Pollino (ok. 2250 m n.p.m.), wyznaczający granicę z Kalabrią[2]. W Apeninach Lukańskich znajdują się m.in. Monte del Papa (2007 m), Monte Alpi (1900 m) i Monte Volturino (1836 m), a w części północnej wygasły wulkan Vulture (ok. 1327 m). Na wschód od gór ciągnie się pas wzgórz, poprzecinany wąwozami erozyjnymi (calanchi). Jedyną znaczącą niziną jest aluwialna równina Metaponto nad morzem Jońskim[3].
Główne rzeki to Bradano, Basento, Agri, Sinni i Ofanto[2]. Naturalne jeziora Monticchio mają pochodzenie wulkaniczne, a ważniejsze zbiorniki sztuczne to Camastra, Pietra del Pertusillo, San Giuliano i Monte Cotugno[3].
Prezydenci Basilicaty
[edytuj | edytuj kod]- 1970–1982: Vincenzo Verrastro (DC)
- 1982–1985: Carmelo Azzarà (DC)
- 1985–1990: Gaetano Michetti (DC)
- 1990–1995: Antonio Boccia (DC/PPI)
- 1995–2000: Angelo Raffaele Dinardo (PPI)
- 2000–2005: Filippo Bubbico (DS)
- 2005–2013: Vito De Filippo (Ulivo/PD)[4]
- 2013–2019: Marcello Pittella (PD)
- od 2019: Vito Bardi
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- 1 2 Population on 1 January by age, sex and NUTS 2 region (demo_r_d2jan), ITF5 Basilicata. Eurostat. [dostęp 2026-10-25]. (ang.).
- 1 2 3 4 5 6 7 Basilicata. Enciclopedia Treccani. [dostęp 2026-10-25]. (wł.).
- 1 2 Geografia Basilicata. comuni-italiani.it. [dostęp 2026-10-25]. (wł.).
- ↑ Italian Regions. worldstatesmen.org. [dostęp 2013-02-03]. (ang.).
Linki zewnętrzne
[edytuj | edytuj kod]- Strona Regionu Basilicata (wł.)
- Polskojęzyczny blog poświęcony regionowi Basilicata. bazylikata.blogspot.com. [zarchiwizowane z tego adresu (2013-08-30)].