Andor Lilienthal
Andor Lilienthal, Turyn 2006 | |
| Data i miejsce urodzenia | |
|---|---|
| Data i miejsce śmierci | |
| Obywatelstwo | |
| Tytuł szachowy |
arcymistrz (1950) |
Andor (André) Lilienthal, ros. Андрэ Арнольдович Лилиенталь (ur. 22 kwietnia?/5 maja 1911[1] w Moskwie, zm. 8 maja 2010 w Budapeszcie) – węgiersko-radziecki szachista, arcymistrz[2].
Życiorys
[edytuj | edytuj kod]Urodził się w Rosji w rodzinie węgierskich emigrantów o żydowskich korzeniach. Od drugiego roku życia mieszkał na Węgrzech. Jako młodzieniec spędzał cały wolny czas w szachowych kawiarniach Budapesztu. Zmuszony ubóstwem grał na stawki pieniężne, szybko zyskując renomę silnego szachisty. W 1929 roku pojechał do Wiednia, gdzie zremisował partię w symultanie z byłym mistrzem świata, José Raulem Capablancą. Utrzymując się z szachów odwiedził Berlin i Paryż. W 1930 roku w Paryżu otrzymał pierwsze zaproszenie na turniej międzynarodowy, w którym zajął czwarte miejsce. Po kilku występach we Francji wyjechał do Czechosłowacji i nieoczekiwanie wygrał turniej w Stubnianskich Teplicach, wyprzedzając m.in. Flohra, Tartakowera, Pirca, Stahlberga. W 1934 roku w Hastings wspólnie z mistrzem świata Aleksandrem Alechinem zajął drugie miejsce za Salomonem Flohrem[3]. W tymże roku zwyciężył w turniejach w Barcelonie (wspólnie z Georges’em Koltanowskim i Ksawerym Tartakowerem), Budapeszcie i Sitges. W następnym turnieju w Hastings (1934/35) razem z Michaiłem Botwinnikiem zajął piąte miejsce. W tym turnieju pokonał José Raula Capablancę w pięknej partii z ofiarą hetmana[3].
Lilienthal reprezentował Węgry na trzech kolejnych olimpiadach szachowych. W 1933 w Folkestone i w 1935 roku w Warszawie zdobył dwa złote medale indywidualnie, nie przegrywając partii. W 1937 roku w Sztokholmie poprowadził drużynę Węgier do srebrnego medalu, grając na pierwszej szachownicy[4][3].
Od 1935 roku Lilienthal mieszkał w Moskwie, w 1939 roku przyjął radzieckie obywatelstwo. W Związku Radzieckim zapewniono mu doskonałe warunki bytowe, cieszył się tam dużą popularnością. Po wojnie zajął się pracą trenerską, sekundował Smysłowowi, następnie przez wiele lat należał do teamu trenerów Petrosjana. Prowadził ożywioną działalność dziennikarską. W 1969 opublikował zbiór swoich wybranych partii pt. Życie – szachom[5].
Brał udział w ośmiu finałach mistrzostw Związku Radzieckiego, największy sukces odnosząc w 1940 roku – I miejsce wspólnie z Igorem Bondarewskim. W 1948 roku zajął V miejsce w pierwszym turnieju międzystrefowym w Saltsjöbaden i awansował do turnieju pretendentów, w którym zajął VIII miejsce[5]. Był w gronie dwudziestu siedmiu szachistów, którym w 1950 roku Międzynarodowa Federacja Szachowa przyznała po raz pierwszy tytuł arcymistrza.
W 1976[6] roku powrócił na stałe na Węgry i zamieszkał w Budapeszcie. W jego domu wielokrotnie gościł Robert Fischer[5].
Mógł poszczycić się zwycięstwami z mistrzami świata Emanuelem Laskerem, José Raulem Capablancą i Aleksandrem Alechinem. W swojej karierze spotkał się przy szachownicy z dziesięcioma kolejnymi mistrzami świata.
Jeśli chodzi o retrospektywnie obliczony ranking historyczny, Lilienthalowi przypisywane jest 6. miejsce na świecie w roku 1934 za Alechinem, Euwe, Flohrem, Bogolubowem i Kashdanem[7].
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Taką datę (5.5.1911) podają Litmanowicz/Giżycki 1986.
- ↑ Tomasz Lissowski: Odszedł Lilienthal, [w:] „Panorama Szachowa” 2010, 4– 5, s. 50– 53.
- 1 2 3 Tomasz Lissowski: Odszedł Lilienthal, [w:] „Panorama Szachowa” 2010, 4– 5, s. 50.
- ↑ OlimpBase.
- 1 2 3 Tomasz Lissowski: Odszedł Lilienthal, [w:] „Panorama Szachowa” 2010, 4– 5, s. 51.
- ↑ korekta daty zgodnie z: T. Lissowski, "Panorama Szachowa" 2010, s. 51.
- ↑ Chessmetrics Player Profile: Andor Lilienthal.
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- W. Litmanowicz, J. Giżycki, „Szachy od A do Z”, tom I, Warszawa 1986, s. 521–522.
- Andor Arnoldovich Lilienthal dies at the age of 99 (ang.)
- Tomasz Lissowski: Odszedł Lilienthal, [w:] „Panorama Szachowa” 2010, 4– 5, s. 50– 53.
Linki zewnętrzne
[edytuj | edytuj kod]- Andor Lilienthal – wybrane partie szachowe (ang.)
- Andor Lilienthal – profil na stronie FIDE (ang.)
- The Last of the Chess Mohicans (ang.)
- 94 Jahre Andor Lilienthal (niem.)
- He beat Lasker, Capablanca, Alekhine – and old age (ang.)
- Grandmaster Andor Lilienthal dies at 99 (ang.)