Przejdź do zawartości

Adam Dzianott

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Adam Dzianott
ilustracja
podpułkownik dyplomowany artylerii podpułkownik dyplomowany artylerii
Pełne imię i nazwisko

Adam Ludwin Władysław Kazimierz Dzianott

Data i miejsce urodzenia

23 października 1894
Krościenko

Data i miejsce śmierci

15 listopada 1981
Tarnów

Przebieg służby
Lata służby

1914–1947

Siły zbrojne

Armia Austro-Węgier
Wojsko Polskie

Główne wojny i bitwy

I wojna światowa
wojna domowa w Rosji
II wojna światowa

Odznaczenia

Adam Dzianott h. Dzianott (ur. 23 października 1894 w Krościenku, zm. 15 listopada 1981 w Tarnowie) – polski żołnierz, oficer c. i k. armii, podpułkownik dyplomowany artylerii Wojska Polskiego, działacz niepodległościowy, dwukrotny kawaler Orderu Virtuti Militari.

W czasie I wojny światowej służył jako kadet, a następnie podporucznik w 20 pułku piechoty c.k. armii. Ranny w bitwie pod Gorlicami, powrócił do pułku jako dowódca kompanii. W lipcu 1916 dostał się do niewoli rosyjskiej. Zwolniony we wrześniu 1918, dołączył do 5 Dywizji Strzelców Polskich, w której służył m.in. jako dowódca kompanii w 2 pułku strzelców polskich. Po kapitulacji dywizji ponownie znalazł się w niewoli rosyjskiej, z której został zwolniony w styczniu 1921, po wejściu w życie zawieszenia broni między Polską a Rosją Bolszewicką.

W okresie międzywojennym pozostał oficerem zawodowym w Wojsku Polskim. Służył m.in. jako szef sztabu 9. Dywizji Piechoty oraz dowódca baterii, dywizjonu, a ostatecznie dowódca całego 9 pułku artylerii ciężkiej (od 1938). Wraz ze swoją jednostką wziął udział w obronie Warszawy podczas kampanii wrześniowej. Po kapitulacji miasta dostał się do niewoli, resztę II wojny światowej spędził w niemieckich obozach jenieckich. Po wyzwoleniu przez dwa lata służył w Polskich Siłach Zbrojnych, następnie powrócił do kraju. Do emerytury pracował w Polskiej Agencji Eksportu Drewna, a następnie w latach 1951–1963 w Miejskim Przedsiębiorstwie Remontowo-Budowlanym w Jaśle.

Życiorys

[edytuj | edytuj kod]

Syn Ludwina Aleksandra Józefa Tomasza (1864–1897) i Aleksandry Władysławy Walerii ze Śmiałowskich (1867–1961). Był młodszym bratem Eugenii po mężu Dzikiewicz (1891–1970) i Haliny Marii Franciszki po mężu Chwalibóg (1893–1954)[1]. Uczęszczał do gimnazjum nr 1 Nowym Sączu, w którym 12 czerwca 1914 zdał maturę. Tam też od lutego 1912 należał do Związku Strzeleckiego[2], gdzie w lutym następnego roku rozpoczął naukę w szkole podoficerskiej, którą ukończył we wrześniu 1914[3].

Po wybuchu I wojny światowej powołany został do armii austriackiej[2] jako jednoroczny ochotnik. Od 4 września 1914 służył w 20 pułku piechoty, od kwietnia 1915 jako kadet-aspirant. Uczestniczył w ofensywie gorlickiej, podczas której w maju został ranny. Od października 1915 do kwietnia 1916 był słuchaczem Szkoły Oficerów Rezerwy w Przemyślu. Powrócił do 20 pułku piechoty w stopniu podporucznika, początkowo jako dowódca plutonu, a następnie kompanii. W lipcu 1916 dostał się do niewoli rosyjskiej i został osadzony w obozie jenieckim w Nowosybirsku[4].

We wrześniu 1918 został zwolniony i wcielony do 1 pułku strzelców polskich im. Tadeusza Kościuszki[5]. Od września do listopada 1918 odbywał przeszkolenie w szkole oficerskiej wojska polskiego na Syberii, a następnie, od 22 lutego 1919 został przydzielony jako adiutant do II batalionu 2 pułku strzelców polskich. 20 czerwca 1919 objął dowództwo kompanii tej jednostki[3]. Brał udział w walkach z siłami bolszewickimi przy ochronie Kolei Transsyberyjskiej. Po kapitulacji 5 Dywizji Strzelców Polskich ponownie dostał się do niewoli rosyjskiej, i przebywał w niej aż do stycznia 1921, gdy wrócił do Polski w ramach wymiany jeńców po zawarciu traktatu ryskiego[5]. Za postawę wykazaną w czasie walk prowadzonych przez 2 pułk strzelców[6], 22 czerwca 1922 otrzymał order wojskowy „Virtuti Militari” V klasy[7].

Adam Dzianott przed 1934
Delegacja 9 pac u prezydentai RP Ignacego Mościckiego – Adam Dzianott 4. od lewej; maj 1938

3 maja 1922 został zweryfikowany w stopniu kapitana ze starszeństwem z dniem 1 czerwca 1919 i 1394. lokatą w korpusie oficerów piechoty, a jego oddziałem macierzystym był 82 pułk piechoty[8]. Następnie został kierowany na przeszkolenie do Szkoły Młodszych Oficerów Artylerii w Toruniu[9]. 15 lutego 1923 został przeniesiony z korpusu oficerów piechoty do korpusu oficerów artylerii w stopniu kapitana ze starszeństwem z dniem 1 czerwca 1919 i 346.1 lokatą z równoczesnym wcieleniem do 9 pułku artylerii ciężkiej w Siedlcach[10][11][12]. W pułku objął dowództwo 8. baterii[3]. W styczniu 1927 objął dowództwo I dywizjonu tegoż pułku, który był detaszowany w Brześciu. 27 kwietnia 1929 został przeniesiony do dowództwa 9 Grupy Artylerii w Brześciu na stanowisko oficera sztabu[13]. 6 lipca 1929 otrzymał przeniesienie na dowódcę I dywizjonu 9 pac[14].

20 grudnia 1929, po ukończeniu kursu próbnego i odbyciu „przepisanego stażu liniowego”, został powołany do Wyższej Szkoły Wojennej w Warszawie, w charakterze słuchacza Kursu 1929/1931. Z dniem 1 września 1931, po ukończeniu kursu i otrzymaniu dyplomu naukowego oficera dyplomowanego, został przeniesiony do dowództwa 9 Dywizji Piechoty w Siedlcach na stanowisko szefa sztabu[15]. 17 stycznia 1933 został awansowany na podpułkownika ze starszeństwem z dniem 1 stycznia 1933 i 16. lokatą w korpusie oficerów artylerii[16]. 26 stycznia 1934 ogłoszono jego przeniesienie do 7 pułku artylerii lekkiej w Częstochowie na stanowisko zastępcy dowódcy pułku[17]. W sierpniu 1934, po zakończeniu stażu, przez kolejne cztery lata wykładał na Wyższej Szkole Wojennej, początkowo taktykę artylerii, a następnie operacyjną służbę sztabów[18].

W opinii Edwarda Śmigłego-Rydza z 1934:

Inteligencja duża i ruchliwa, duże wyrobienie taktyczne – jako artylerzysta ma duży zmysł praktyczności i poczucie tego co jest wykonalne[19].

W maju 1938 ponownie przeniesiony został do 9 pułku artylerii ciężkiej – jednakże tym razem jako dowódca tej jednostki. Stanowisko to sprawował aż do września 1939[20].

5 września 1939, 9 pac zakończył mobilizację i został przetransportowany do Warszawy, gdzie postanowiono o pozostawieniu go na miejscu jako część obrony odcinka „Warszawa-Zachód”. 8 września powierzono mu dowództwo artylerii odcinka. Pułk walczył pod jego dowództwem, aż do kapitulacji Warszawy[21]. 29 września, przed opuszczeniem miasta, został odznaczony Krzyżem Walecznych oraz Krzyżem Złotym Orderu Wojennego Virtuti Militari[22].

Jako jeniec wojenny spędził kilka miesięcy w Oflagu IV B w Saksonii. Następnie przeniesiony został do Oflagu VII A w Murnau am Staffelsee, gdzie spędził resztę wojny. W kwietniu 1945 oflag wyzwoliły wojska amerykańskie. Dzianott uzyskał przydział do Polskich Sił Zbrojnych, i został zastępcą dowódcy bazy kwatermistrzowskiej 2 Korpusu. Po dwóch latach, w związku z rozwiązaniem Polskich Sił Zbrojnych, powrócił do Polski[23].

Nie wrócił już do służby wojskowej. W 1948 podjął pracę w Polskiej Agencji Eksportu Drewna w Tarnowie, jednakże już w 1950, na skutek interwencji Urzędu Bezpieczeństwa został z niej zwolniony. W latach 1951–1963 pracował jako starszy planista w Miejskim Przedsiębiorstwie Remontowo-Budowlanym w Jaśle. W 1954 na skutek działań służb bezpieczeństwa ponownie groziło mu zwolnienie z pracy, do czego jednak nie doszło po proteście pracowników.

Zmarł 15 listopada 1981 w Tarnowie. Pochowany został na cmentarzu komunalnym w Tarnowie-Krzyżu (sektor 2 D-1-1)[24].

4 czerwca 1927 poślubił Marię z Zarembów (1895–1951), z którą miał syna Jana (ur. 1928).

Ordery i odznaczenia

[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

[edytuj | edytuj kod]
  1. ↑ Adam Ludwin Władysław Kazimierz Dzianott [online], geni_family_tree [dostęp 2022-10-10] (pol.).
  2. 1 2 3 4 5 6 7 Kolekcja ↓, s. 3.
  3. 1 2 3 Bilek 2006 ↓, s. 160.
  4. ↑ Szczepański 2008 ↓, s. 238.
  5. 1 2 Szczepański 2008 ↓, s. 239.
  6. ↑ Kolekcja ↓, s. 6.
  7. 1 2 Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 27 z 19 sierpnia 1922, s. 614.
  8. ↑ Lista starszeństwa 1922 ↓, s. 61.
  9. ↑ Szczepański 2008 ↓, s. 241.
  10. ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 9 z 15 lutego 1923 roku, s. 115.
  11. ↑ Rocznik Oficerski 1923 ↓, s. 795, 819.
  12. ↑ Rocznik Oficerski 1924 ↓, s. 714, 743.
  13. ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 9 z 27 kwietnia 1929 roku, s. 123.
  14. ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 11 z 6 lipca 1929 roku, s. 197.
  15. ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 7 z 23 października 1931 roku, s. 323.
  16. ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 1 z 18 stycznia 1933 roku, s. 2.
  17. ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 2 z 26 stycznia 1934 roku, s. 10.
  18. ↑ Szczepański 2008 ↓, s. 244.
  19. ↑ Edward Śmigły-Rydz: Opinie gen. Śmigłego-Rydza o oficerach. [w:] Kolekcje Archiwalne Online [on-line]. Józef Piłsudski Institute of America, 1934.
  20. ↑ Szczepański 2008 ↓, s. 245.
  21. ↑ Szczepański 2008 ↓, s. 247.
  22. ↑ Bilek 2006 ↓, s. 161.
  23. ↑ Szczepański 2008 ↓, s. 248.
  24. ↑ Bilek 2006 ↓, s. 162.
  25. ↑ Kolekcja ↓, s. 1, 5.
  26. ↑ M.P. z 1934 r. Nr 23, poz. 35 (ISAP) „za pracę w dziele odzyskania niepodległości” - zamiast uprzednio nadanego Medalu Niepodległości (M.P. z 1931 r. Nr 178, poz. 260 (ISAP)) jako mjr dypl. Dzianot Adam.
  27. ↑ M.P. z 1928 r. nr 260, poz. 634 „w uznaniu zasług, położonych w poszczególnych działach pracy dla wojska”.
  28. ↑ Bilek 2006 ↓.

Bibliografia

[edytuj | edytuj kod]