Rusia
| Federashon Ruso | ||||
|---|---|---|---|---|
| Ruso: Российская Федерация | ||||
Himno: Государственный гимн Российской Федерации Gosudarstvennyy gimn Rossiyskoy Federatsii ("Himno di Estado di Federashon Ruso") | ||||
| Atministrashon | ||||
| Kapital | Mosku | |||
| Stat mas grandi | Mosku | |||
| Idioma ofisial | Ruso | |||
| Gobernashon | Republika semi-presidenshal | |||
| Presidente | Vladimir Putin | |||
| Independiente | ||||
| Independensia di Union Sovietiko | 12 di yüni 1990 | |||
| Geografia | ||||
| Área | 17.075.400 kilometer kuadra (13% awa) | |||
| Punto mas altu | Elbrus | |||
| Koordinato | 66°25′N 94°15′E / 66.417°N 94.250°E | |||
| Poblashon | ||||
| Populashon (1 yanüari 2025) |
146.119.928 8.56 habitante/km² | |||
| Gentilisio | ruso | |||
| HDI | 0,822 (2021) | |||
| Otro infromashon | ||||
| Unidat monetario | Rublo (RUB) | |||
| Zona di tempu | UTC+3 te +12 | |||
| Wèp | .ru .рф .рус .su | |||
| Kódigo | RUS | |||
| Tel | +7 | |||
| Estadonan anterior | ||||
|
| ||||
| Mapa detaya di Rusia | ||||
![]() | ||||
| Imágennan riba | ||||
| Wèpsait ofisial | ||||
| [Editá Wikidata] · [Manual] | ||||
Rusia (ruso: "Россия", Rossiya) ta un pais transkontinental den Eurasia. Su kapital ta Mosku. Rusia ta e pais mas grandi di mundu segun área geográfiko, ku un superfisie di mas ku 17 mion kilometer kuadrá, ku ta kubri mas ku un setimo parti di tera. Ku mas ku 144 mion habitante, Rusia ta e di ocho pais mas poblá na mundu.
Historia
[editá | editá fuente]Rusia tabata forma parti di Imperio ruso (1721–1917), un di e imperionan mas grandi den historia. Despues di e Revolushon ruso di 1917, e imperio a kai i e pais a bira parti prinsipal di e Union Sovietiko (URSS). Despues di desintegrashon di URSS den 1991, Rusia a surgi komo su estado susesor.
Geografia
[editá | editá fuente]Rusia ta ekstendé for di Europa Oriental te na Asia Septentrional, ku frontera ku mas di 14 pais, inkluyendo China, Mongolia, Kazakstan, Finlandia i Ukrania. E pais tin un gran diversidad di paisahe, ku ta inkluí tundra, taiga, seronan grandi manera e Ural i e Kaukasus, i riunan grandi manera e Volga.
Supdivishon
[editá | editá fuente]
| No. | Abr. | Bandera | Supdivishon federal | Kapital | |
|---|---|---|---|---|---|
| Repúblika — республики — respubliki | |||||
| 01 | AD | Adygeya (Адыгея) | Maikop (Майкоп) | ||
| 02 | BA | Baskortostan (Башкортостан) | Ufa (Уфа) | ||
| 03 | BU | Buryatiya (Бурятия) | Ulan-Ude (Улан-Удэ) | ||
| 04 | AL | Altay (Алтай) | Gorno-Altaysk (Горно-Алтайск) | ||
| 05 | DA | Dagestan (Дагестан) | Makhachkala (Махачкала) | ||
| 06 | IN | Ingushskaya (Ингушская) | Magas (Магас) | ||
| 07 | KB | Kabardino-Balkaria (Кабардино-Балкарская) | Nalchik (Нальчик) | ||
| 08 | KL | Kalmykiya (Калмыкия) | Elista (Элиста) | ||
| 09 | KC | Karachayevo-Cherkesskaya (Карачаево-Черкесская) | Cherkessk (Черкесск) | ||
| 10 | KR | Karelya (Карелия) | Petrozavodsk (Петрозаводск) | ||
| 11 | KO | Komi (Коми) | Syktyvkar (Сыктывкар) | ||
| 12 | ME | Mariy El (Марий-Эл) | Joškar-Ola (Йошкар-Ола) | ||
| 13 | MO | Mordoviya (Мордовия) | Saransk (Саранск) | ||
| 14 | SA | Sakha (Sakha; Саха (Якутия)) | Yakutsk (Якутск) | ||
| 15 | SE | Osetiya di Nort-Alaniya (Северная Осетия-Алания) | Vladikavkaz (Владикавказ) | ||
| 16 | TA | Tartaristan (Татарстан) | Kazan (Казань) | ||
| 17 | TY | Tyva (Тыва) | Kyzyl (Кызыл) | ||
| 18 | UD | Udmúrtia (Удмуртская) | Ijevsk (Ижевск) | ||
| 19 | KK | Cacássia (Хакасия) | Abakan (Абакан) | ||
| 20 | CE | Chechenskaya (Чеченская) | Groznyy (Грозный) | ||
| 21 | CU | Chuváchia (Чувашская) | Cheboksary (Чебоксары) | ||
| Territórios — края — kraya | |||||
| 22 | ALT | Altai (Алтайский) | Barnaul (Барнаул) | ||
| 41 | KAM | Kamtchatka (Камчатская) | Petropavlovsk-Kamchatski (Петропавловск-Камчатский) | ||
| 23 | KDA | Krasnodar (Краснодарский) | Krasnodar (Краснодар) | ||
| 24 | KYA | Krasnoiarsk (Красноярский) | Krasnoyarsk (Красноярск) | ||
| 25 | PRI | Primorski (Приморский) | Vladivostok (Владивосток) | ||
| 26 | STA | Stavropol (Ставропольский) | Stavropol (Ставрополь) | ||
| 27 | KHA | Khabarovsk (Хабаровский) | Khabarovsk (Хабаровск) | ||
| 90 | PER | Perm (Пермский) | Perm (Пермь) | ||
| 75 | ZAB | Zabaykalsky (Забайкальский) | Chita (Чита) | ||
| Oblasts (Províncias) — области — oblasti | |||||
| 28 | AMU | Amur (Амурская) | Blagoveshchensk (Благовещенск) | ||
| 29 | ARK | Arkhangelsk (Архангельская) | Arcangel (Архангельск) | ||
| 30 | AST | Astracã (Астраханская) | Astracã (Астрахань) | ||
| 31 | BEL | Belgorod (Белгородская) | Belgorod (Белгород) | ||
| 32 | BRY | Briansk (Брянская) | Briansk (Брянск) | ||
| 33 | VLA | Vladimir (Владимирская) | Vladimir (cidade) (Владимир) | ||
| 34 | VGG | Volgogrado (Волгоградская) | Volgograd (Волгоград) | ||
| 35 | VLG | Vologda (Вологодская) | Vologda (Вологда) | ||
| 36 | VOR | Voronej (Воронежская) | Voronej (Воронеж) | ||
| 37 | IVA | Ivanovo (Ивановская) | Ivanovo (Иваново) | ||
| 38 | IRK | Irkutsk (Иркутская) | Irkutsk (Иркутск) | ||
| 39 | KGD | Kaliningrad (Калининградская) | Kaliningrad (Калининград) | ||
| 40 | KLU | Kaluga (Калужская) | Kaluga (Калуга) | ||
| 42 | KEM | Kemerovo (Кемеровская) | Kemerovo (Кемерово) | ||
| 43 | KIR | Kirov (Кировская) | Kirov (Киров) | ||
| 44 | KOS | Kostroma (Костромская) | Kostroma (Кострома) | ||
| 45 | KGN | Kurgan (Курганская) | Kurgan (Курган) | ||
| 46 | KRS | Kursk (Курская) | Kursk (Курск) | ||
| 47 | LEN | Leningrad (Ленинградская) | São Petersburgo (Санкт-Петербург) | ||
| 48 | LIP | Lipetsk (Липецкая) | Lipetsk (Липецк) | ||
| 49 | MAG | Magadan (Магаданская) | Magadan (Магадан) | ||
| 50 | MOS | Moscou (Московская) | Moscovo (Москва) | ||
| 51 | MUR | Murmansk (Мурманская) | Murmansk (Мурманск) | ||
| 52 | NIZ | Níjni Novgorod (Нижегородская) | Níjni Novgorod (Нижний Новгород) | ||
| 53 | NGR | Novgorod (Новгородская) | Novgorod (Новгород) | ||
| 54 | NVS | Novosibirsk (Новосибирская) | Novosibirsk (Новосибирск) | ||
| 55 | OMS | Omsk (Омская) | Omsk (Омск) | ||
| 56 | ORE | Oremburgo (Оренбургская) | Oremburgo (Оренбург) | ||
| 57 | ORL | Oriol (Орловская) | Oriol (Орёл) | ||
| 58 | PNZ | Penza (Пензенская) | Penza (Пенза) | ||
| 60 | PSK | Pskov (Псковская) | Pskov (Псков) | ||
| 61 | ROS | Rostov (Ростовская) | Rostov (Ростов) | ||
| 62 | RYA | Riazan (Рязанская) | Riazan (Рязань) | ||
| 63 | SAM | Samara (Самарская) | Samara (Самара) | ||
| 64 | SAR | Saratov (Саратовская) | Saratov (Саратов) | ||
| 65 | SAK | Sacalina (Сахалинская) | Iujno-Sakhalinsk (Южно-Сахалинск) | ||
| 66 | SVE | Sverdlovsk (Свердловская) | Ecaterimburgo (Екатеринбург) | ||
| 67 | SMO | Smolensk (Смоленская) | Smolensk (Смоленск) | ||
| 68 | TAM | Tambov (Тамбовская) | Tambov (Тамбов) | ||
| 69 | TVE | Tver (Тверская) | Tver (Тверь) | ||
| 70 | TOM | Tomsk (Томская) | Tomsk (Томск) | ||
| 71 | TUL | Tula (Тульская) | Tula (Тула) | ||
| 72 | TYU | Tiumen (Тюменская) | Tiumen (Тюмень) | ||
| 73 | ULY | Ulianovsk (Ульяновская) | Ulianovsk (Ульяновск) | ||
| 74 | CHE | Cheliabinsk (Челябинская) | Cheliabinsk (Челябинск) | ||
| 76 | YAR | Iaroslavl (Ярославская) | Iaroslavl (Ярославль) | ||
| Cidades federais — федеральные города — federalnyye goroda | |||||
| 77 | MOW | Moskou/Moscovo (Москва) | |||
| 78 | SPE | São Petersburgo (Санкт-Петербург) | |||
| Oblast autónomo — автономная область — avtonomnaya oblast | |||||
| 79 | YEV | Hudaico (Еврейская) | Birobidjan (Биробиджан) | ||
| Distritos autónomos — автономные округа — avtonomnyye okruga | |||||
| 80 | AGB | Aga Buriácia (Агинский-Бурятский) | Aguinskoe (Агинское) | ||
| 82 | KOR | Koriakia (Корякский) | Palana (Палана) | ||
| 83 | NEN | Nenétsia (Ненецкий) | Naryan-Mar (Нарьян-Мар) | ||
| 85 | UOB | Ust-Orda Buriácia (Усть-Ордынский Бурятский) | Ust-Ordinski (Усть-Ордынский) | ||
| 86 | KHM | Khantia-Mansia (Ханты-Мансийский) | Khanty-Mansiysk (Ханты-Мансийск) | ||
| 87 | CHU | Chukotka (Чукотский) | Anadyr (Анадырь) | ||
| 89 | YAN | Iamália (Ямало-Ненецкий) | Salekhard (Салехард) | ||
| Territórios em disputa com a Ucrânia | |||||
| - | - | República Autônoma da Crimeia (Республика Крым) * | Simferopol (Симферополь) | ||
| - | - | Sebastopol (Севасто́поль) ** | - | ||
Polítika
[editá | editá fuente]Rusia ta un federashon ku un sistema presidensial. E presidente ta lider di estado, i e parlamento (Duma estatal i Konseho di Federashon) ta traha lei.
Ekonomia
[editá | editá fuente]Rusia tin un ekonomia ku hopi dependensia riba rekursonan natural manera gas natural, petroleo, diamante, madera i mineralnan. E ta un di e exportadónan prinsipal di energia na mundu.
Kultura
[editá | editá fuente]Rusia tin un kultura ku hopi influensia mundial den literatura, arte i músika. Eskritornan manera Tolstoi, Dostoievski i Poeskin, i komponistanan manera Tchaikovsky i Stravinsky ta parte integral di herensia mundial.
Idioma
[editá | editá fuente]E idioma ofisial di Rusia ta ruso, un idioma slavo oriental ku ta papiá pa mas di 250 mion persona n mundu.
