Jump to content

Rusia

Di Wikipedia, e ensiklopedia liber
 E artíkulo aki ta skirbí na ortografia di papiamentu. Lo ta apresiá si por mantené e artíkulo aki na estilo di papiamentu.
Federashon Ruso
Ruso: Российская Федерация
Himno: Государственный гимн Российской Федерации
Gosudarstvennyy gimn Rossiyskoy Federatsii
("Himno di Estado di Federashon Ruso")
Mapa
Atministrashon
Kapital Mosku
Stat mas grandi  Mosku
Idioma ofisial  Ruso
Gobernashon  Republika semi-presidenshal
Presidente  Vladimir Putin
Independiente
Independensia di Union Sovietiko  12 di yüni 1990
Geografia
Área 17.075.400 kilometer kuadra (13% awa)
Punto mas altu Elbrus
Koordinato  66°25′N 94°15′E / 66.417°N 94.250°E / 66.417; 94.250
Poblashon
Populashon
 (1 yanüari 2025)
146.119.928
8.56 habitante/km²
Gentilisio ruso
HDI 0,822 (2021)
Otro infromashon
Unidat monetario  Rublo (RUB)
Zona di tempu UTC+3 te +12
Wèp .ru .рф .рус .su
Kódigo  RUS
Tel  +7
Estadonan anterior
Union Sovietiko Union Sovietiko
Repúblika Sosialista Federativo Soviétiko Ruso Repúblika Sosialista Federativo Soviétiko Ruso
Mapa detaya di Rusia
Map
Imágennan riba Wikimedia Commons Wikimedia Commons
Wèpsait ofisial
[Editá Wikidata] · [Manual]

Rusia (ruso: "Россия", Rossiya) ta un pais transkontinental den Eurasia. Su kapital ta Mosku. Rusia ta e pais mas grandi di mundu segun área geográfiko, ku un superfisie di mas ku 17 mion kilometer kuadrá, ku ta kubri mas ku un setimo parti di tera. Ku mas ku 144 mion habitante, Rusia ta e di ocho pais mas poblá na mundu.

Historia

[editá | editá fuente]

Rusia tabata forma parti di Imperio ruso (1721–1917), un di e imperionan mas grandi den historia. Despues di e Revolushon ruso di 1917, e imperio a kai i e pais a bira parti prinsipal di e Union Sovietiko (URSS). Despues di desintegrashon di URSS den 1991, Rusia a surgi komo su estado susesor.

Geografia

[editá | editá fuente]

Rusia ta ekstendé for di Europa Oriental te na Asia Septentrional, ku frontera ku mas di 14 pais, inkluyendo China, Mongolia, Kazakstan, Finlandia i Ukrania. E pais tin un gran diversidad di paisahe, ku ta inkluí tundra, taiga, seronan grandi manera e Ural i e Kaukasus, i riunan grandi manera e Volga.

Supdivishon

[editá | editá fuente]
No.Abr.BanderaSupdivishon federalKapital
Repúblika — республики — respubliki
01 AD Adygeya (Адыгея) Maikop (Майкоп)
02 BA Baskortostan (Башкортостан) Ufa (Уфа)
03 BU Buryatiya (Бурятия) Ulan-Ude (Улан-Удэ)
04 AL Altay (Алтай) Gorno-Altaysk (Горно-Алтайск)
05 DA Dagestan (Дагестан) Makhachkala (Махачкала)
06 IN Ingushskaya (Ингушская) Magas (Магас)
07 KB Kabardino-Balkaria (Кабардино-Балкарская) Nalchik (Нальчик)
08 KL Kalmykiya (Калмыкия) Elista (Элиста)
09 KC Karachayevo-Cherkesskaya (Карачаево-Черкесская) Cherkessk (Черкесск)
10 KR Karelya (Карелия) Petrozavodsk (Петрозаводск)
11 KO Komi (Коми) Syktyvkar (Сыктывкар)
12 ME Mariy El (Марий-Эл) Joškar-Ola (Йошкар-Ола)
13 MO Mordoviya (Мордовия) Saransk (Саранск)
14 SA Sakha (Sakha; Саха (Якутия)) Yakutsk (Якутск)
15 SE Osetiya di Nort-Alaniya (Северная Осетия-Алания) Vladikavkaz (Владикавказ)
16 TA Tartaristan (Татарстан) Kazan (Казань)
17 TY Tyva (Тыва) Kyzyl (Кызыл)
18 UD Udmúrtia (Удмуртская) Ijevsk (Ижевск)
19 KK Cacássia (Хакасия) Abakan (Абакан)
20 CE Chechenskaya (Чеченская) Groznyy (Грозный)
21 CU Chuváchia (Чувашская) Cheboksary (Чебоксары)
Territórios — края — kraya
22 ALT Altai (Алтайский) Barnaul (Барнаул)
41 KAM Kamtchatka (Камчатская) Petropavlovsk-Kamchatski (Петропавловск-Камчатский)
23 KDA Krasnodar (Краснодарский) Krasnodar (Краснодар)
24 KYA Krasnoiarsk (Красноярский) Krasnoyarsk (Красноярск)
25 PRI Primorski (Приморский) Vladivostok (Владивосток)
26 STA Stavropol (Ставропольский) Stavropol (Ставрополь)
27 KHA Khabarovsk (Хабаровский) Khabarovsk (Хабаровск)
90 PER Perm (Пермский) Perm (Пермь)
75 ZAB Zabaykalsky (Забайкальский) Chita (Чита)
Oblasts (Províncias) — области — oblasti
28 AMU Amur (Амурская) Blagoveshchensk (Благовещенск)
29 ARK Arkhangelsk (Архангельская) Arcangel (Архангельск)
30 AST Astracã (Астраханская) Astracã (Астрахань)
31 BEL Belgorod (Белгородская) Belgorod (Белгород)
32 BRY Briansk (Брянская) Briansk (Брянск)
33 VLA Vladimir (Владимирская) Vladimir (cidade) (Владимир)
34 VGG Volgogrado (Волгоградская) Volgograd (Волгоград)
35 VLG Vologda (Вологодская) Vologda (Вологда)
36 VOR Voronej (Воронежская) Voronej (Воронеж)
37 IVA Ivanovo (Ивановская) Ivanovo (Иваново)
38 IRK Irkutsk (Иркутская) Irkutsk (Иркутск)
39 KGD Kaliningrad (Калининградская) Kaliningrad (Калининград)
40 KLU Kaluga (Калужская) Kaluga (Калуга)
42 KEM Kemerovo (Кемеровская) Kemerovo (Кемерово)
43 KIR Kirov (Кировская) Kirov (Киров)
44 KOS Kostroma (Костромская) Kostroma (Кострома)
45 KGN Kurgan (Курганская) Kurgan (Курган)
46 KRS Kursk (Курская) Kursk (Курск)
47 LEN Leningrad (Ленинградская) São Petersburgo (Санкт-Петербург)
48 LIP Lipetsk (Липецкая) Lipetsk (Липецк)
49 MAG Magadan (Магаданская) Magadan (Магадан)
50 MOS Moscou (Московская) Moscovo (Москва)
51 MUR Murmansk (Мурманская) Murmansk (Мурманск)
52 NIZ Níjni Novgorod (Нижегородская) Níjni Novgorod (Нижний Новгород)
53 NGR Novgorod (Новгородская) Novgorod (Новгород)
54 NVS Novosibirsk (Новосибирская) Novosibirsk (Новосибирск)
55 OMS Omsk (Омская) Omsk (Омск)
56 ORE Oremburgo (Оренбургская) Oremburgo (Оренбург)
57 ORL Oriol (Орловская) Oriol (Орёл)
58 PNZ Penza (Пензенская) Penza (Пенза)
60 PSK Pskov (Псковская) Pskov (Псков)
61 ROS Rostov (Ростовская) Rostov (Ростов)
62 RYA Riazan (Рязанская) Riazan (Рязань)
63 SAM Samara (Самарская) Samara (Самара)
64 SAR Saratov (Саратовская) Saratov (Саратов)
65 SAK Sacalina (Сахалинская) Iujno-Sakhalinsk (Южно-Сахалинск)
66 SVE Sverdlovsk (Свердловская) Ecaterimburgo (Екатеринбург)
67 SMO Smolensk (Смоленская) Smolensk (Смоленск)
68 TAM Tambov (Тамбовская) Tambov (Тамбов)
69 TVE Tver (Тверская) Tver (Тверь)
70 TOM Tomsk (Томская) Tomsk (Томск)
71 TUL Tula (Тульская) Tula (Тула)
72 TYU Tiumen (Тюменская) Tiumen (Тюмень)
73 ULY Ulianovsk (Ульяновская) Ulianovsk (Ульяновск)
74 CHE Cheliabinsk (Челябинская) Cheliabinsk (Челябинск)
76 YAR Iaroslavl (Ярославская) Iaroslavl (Ярославль)
Cidades federais — федеральные города — federalnyye goroda
77 MOW Moskou/Moscovo (Москва)
78 SPE São Petersburgo (Санкт-Петербург)
Oblast autónomo — автономная область — avtonomnaya oblast
79 YEV Hudaico (Еврейская) Birobidjan (Биробиджан)
Distritos autónomos — автономные округа — avtonomnyye okruga
80 AGB Aga Buriácia (Агинский-Бурятский) Aguinskoe (Агинское)
82 KOR Koriakia (Корякский) Palana (Палана)
83 NEN Nenétsia (Ненецкий) Naryan-Mar (Нарьян-Мар)
85 UOB Ust-Orda Buriácia (Усть-Ордынский Бурятский) Ust-Ordinski (Усть-Ордынский)
86 KHM Khantia-Mansia (Ханты-Мансийский) Khanty-Mansiysk (Ханты-Мансийск)
87 CHU Chukotka (Чукотский) Anadyr (Анадырь)
89 YAN Iamália (Ямало-Ненецкий) Salekhard (Салехард)
Territórios em disputa com a Ucrânia
- - República Autônoma da Crimeia (Республика Крым) * Simferopol (Симферополь)
- - Sebastopol (Севасто́поль) ** -

Polítika

[editá | editá fuente]

Rusia ta un federashon ku un sistema presidensial. E presidente ta lider di estado, i e parlamento (Duma estatal i Konseho di Federashon) ta traha lei.

Ekonomia

[editá | editá fuente]

Rusia tin un ekonomia ku hopi dependensia riba rekursonan natural manera gas natural, petroleo, diamante, madera i mineralnan. E ta un di e exportadónan prinsipal di energia na mundu.

Rusia tin un kultura ku hopi influensia mundial den literatura, arte i músika. Eskritornan manera Tolstoi, Dostoievski i Poeskin, i komponistanan manera Tchaikovsky i Stravinsky ta parte integral di herensia mundial.

E idioma ofisial di Rusia ta ruso, un idioma slavo oriental ku ta papiá pa mas di 250 mion persona n mundu.

[editá | editá fuente]