Teomatiliztli
Teomatiliztli (caxtillantlahtolcopa Religión) in teotl tlamatiliztli.
In tlacatl ihuan in cuayollotl
[xikpatla | xikpatla itsintlan]In Teomatiliztli itzintiliz zan ye no ipan Nelmatiliztli[1] ihuan Yehyecolmatiliztli[2].
Itech pohui in tlacatl, auh momoloca in imman imiyaquiliz. In tlacateuh[3] omomiyaquilih ye ixquichca centzonxiquipilli ipan macuilpohualxiquipilli (5 000 000) xihuitl, ocatca yolqui icuayollo yeceh ye onenqueh itloc in cenyeliztli tlaolololli, axcan mihtoa "microbandas".
Za no quizqui in cahuitl mopatla in icuayollo achi ixquichca macuilpohualxiquipilli ipan cempohualxiquipilli no macuilxiquipilli (1 000 000) xihuitl neci in Homo Erectus, in iquin peuh tlahcicamatiliztli in maitl ihueliyo ihuan temocaquiltia ixpan tehuampoh ic comalapilhuia in noncuahquizqui tlamantli in tlein ca tequitiltiloni[4].
Netech ye ixquichca nauhpohualxiquipilli ipan mahtlacxiquipilli (720 000) xihuitl huicpa yepohualxiquipilli (480 000) xihuitl in tlacatl quixotomecayotia in tletl ihuan quichihua tetlamantli, ma tel tlacuepqui yeceh iuh tlamaniliztli huel tetlamachilli. Icuayollo ye quipiqui, ye quiyocoya teixiptlatiliztli[5] ihuan quin pehua in tlahcicaittaliztli in tlalticpactli.
In yancuic tlacatl omomoloca achi ye ixquichca caxtollioncenxiquipilli (128 000) xihuitl, ca cahualotilo in aminih-pipixqueh in aquihqueh ye miyaquiliztlahtolehqueh ihuan miyac tlamanitiliztli no ye itech pohui in "nahuallotl tlayehyecoliztli".
In Nahuallotl tlanemiliztli
[xikpatla | xikpatla itsintlan]In miyaquiliztli ipan tlacatl icuayollo omochiuh in ic monequiliztli oc nenticah, in tlacatl mihmati in yaonepantlah in yaonahuac, yeihca oquimah in tlalnamiquiliztli ihuan in tlamachtiliztli.
Ipan nican in tlacatl quitta in tlalticpac zan iuhqui tetetzahuac chicahualiztli in tlein quihcali ihuan ayiznequi techalaniliztica icel ca malli īpan tetlanehui chicahualiztli, in tlein quitlatzontequilia tlacaxoxouhqui ce ahmo occe.
In nahuallotl tlanemiliztli momoloca huic in Elehuiliztli ihuan ipampa quinequi Dominar, nehuan tlamantli momoloca ihtec icuayollo. In tlein acachto in Nequiliztli zatepan yez Elehuiliztli, in ihcuac cennemi hueyi elehuiliztli ihuan in tlacatl quitemoa in mochi ipampa cahxiliznequi in iquin achto aoc hueli, niman calaqui in ihtec nahuallotl. Neneuhca momati ic yollohixihmachiliztli in monequiliztli ic Dominar in tlein inahuac, in ic ahmo tepan iti in iuhquiz tecpantiliztli ihuan quitzomocyehyecoa in quipatla. in tlacatl ica dominar monequi in caxcahuia in iuhcatiliztli, monequi in quitencui, monequi in tlaixihmati ye in ic iuh cahxitia in nequiztli.
Ic nohuiyanyoh in nahuallotl machcauhtia ica quitlahpaliuhcahuia in tlacualli, in huelmatiliztli in temamahuiliztli, ica quinotza acah in micqui ihuanyolqui, ic quihtlacoa in tehuampoh, ic cahana cequi chicahualiztli ahnozo neixcahuilli.
In nahuallotl tlanemiliztli axcan oc cemmana, auh oc miyacpa quitocatinemi in teoyoh tlanemiliztli. Ye ipampa oncah tlayacanaltiliztli ipan itlahcuilollo dominación in tlalticpactli; acachto ic Nahuallotl, zatepan ic Teomatiliztli ihuan tlacuitlapancayotl ic Yehyecolmatiliztli. No ye oncah tlayacanaltiliztli ipan tlalticpactli iteixiptlatiliz: acachto ic Nahuallotl, zatepan Teomatiliztli ihuan tlacuitlapancayotl ic Nemiliztlahtollotl.
Nican in tlacatl motta in Tlalticpactli:
- Aic tlamini
- Ixpoliuhqui
- Ahtemanahuiliztli in tlacatl
- Ahmo ollotl
- In iuhcatilizzotl ixcoyan neci.
In Neyolixihmachiliztli iihzaliz
[xikpatla | xikpatla itsintlan]Niman miyac cahuitl, quin achi tocauh, in yancuic tlayacanaltiliztli in iquin aoc quitta in tlacatl, axcan tlachiya.
- Ittaliztli: quitemoa ic ixtelolohtli zan in nequiliztli tlapan ahmo yollomatqui, ahmo no in iyeliz.
- Tlachiyaliztli: quitemoa tlahcicamatiliztli in tlein tiquittah ihuan oc tlamantli.
Ipampa in tlacatl quimati in nohuiyanyoh tzintiliztli:
- Nemiliztli-miquiztli
- Atl-nemiliztli
- Teixiptlatiliztli ipan Tepalehuiliztli
- Tecpantiliztli ihuan Huipantiliztli
- Neyolixihmachiliztli icennemiliz.
In tzintiliztli tlahtlaniliztli: ¿Aquin nehhuatl?
Ca acachto tlahtlaniliztli ic quipehualtia in machiliztli itech nelmatiliztica itech teomatiliztica itech yehyecolmatiliztica.
Ahci inic ce tlanechicoliztli[6] itech cemilhuicayotl[7]. Ca omeyotl in cemilhuicayotl; oncah tlamantli in yoli ihuan tlantli in ahyoli, mochi quipiya ce tzintiliztli ihuan ce tlamiliztli; mochi mopatlaz necxitecpaliztica cennemi tlacemmani cahuiyotl[8].
Niman ye "ca nehhuatl", icel motlahtlani in tlacatl: ¿Canin onihuallah ihuan in campa niyaz? In tlacatl quipiqui uehcatiliztli tzintiliztli ihuan itlamiliz neneuhca ahmo macho. Ca yehhuatl quimati in huicpa "itlah" ihuan quipopohtiznequi itloc in "itlah", in tlacatl quitlalia oc achi tlacpac neneuhcayotl, quitlalia topan.
Ipampa ca tlacatl in yehhuatl ihuan tehuicpa occequintin tlacatl, quitta itzintiliz iuhqui tlacaollotl zan ye ihui quipehualtia ce teizcaltiliztli ic inin iuhcatiliztli ihuan quitzomocyehyecoa huicaliztli oc nepa ittaloni.
Oc centlapal iuhqui inic ome ixconexiliztli in tlacatl momati tlamantli tlahcuanihtli itech iyeliz ic chihualiztli in ye no quimatini quiyolpehpenani. Ipampa quicui in neyolixihmachiliztli in yancuic tlatectli ipan tlalticpactli, quichihua cochtilia (ochtilia) in nematiliztli: tzintiliztli-ollotl-yeliztli huicpa quizaliztli-quiyahuac-cennemiliztli.
Itech in neyolixihmachiliztli itzintiliz ic quimiyaquilia tenemiliztoquiliztli in quimoquixtilia ipan inemiliz ihuan miloti ihtec tlalnantzin. Momati ye ipampa ome tlaellacuahualli[9] Tanatos ihuan Eros (θανατοσ=miquiztli, Ερωσ=tlazohtlaliztli).
Inemiliz monequi yez tlahco tlaohtoquiliztli.
In ilhuicamatiliztli iuhqui Teomatiliztli inelhuayo
[xikpatla | xikpatla itsintlan]In ilhuicamatiliztli imiyaquiliz oquimacac in teomatiliztli iiuhquiyo, ye oc centlapal, monequi ic cemmelahua in teotl itzintiliz, niman quinechicoa in tetoquilli itlachihualiz cemilhuicayotl, quixtotoca in imochihualiz ipan ye huehcauh tlaquetzalzazanilli[10] ipan icemilhuicayochiyaya[11]. Iuh ic machtiliztli quimomachtia ipan Iuhcatilizzotl iuh ittaloni in tetlanehuiliztli netech centiachcauh ihuan huehcatlan; ceccan in tlalticpacayotl in canin nemi in tlacatl, in tlein quitecpanaznequi. Auh occan in tlalacatl quipiya in ilhuicatl in tlein mochipa cah tlapohualtica netecpancatlaliliztli in yez imachiyotil ic teomatiliztica ihuipanaliz.
Itech machiliztli quiza:
- Tlanechicoliztli metztica: Ca cemilhuicayochiyaloni cemani in tlein quipohua icauh inin nehnencacitlalli.
- Tlanechicoliztli tonatica: Ca cemilhuicayochiyaloni oc ye cencah cemantoc, ic tleh quipohua cahuiyotl oc ye hueyac.
In Ilhuicamatiliztli ōtzīntic īpan Huehcauh Cemantoctlālli nepantlah ye ixquichca cenxiquipilli īpan mācuīltzontli (10000) xihuitl īhuān mahtlāctzontli (4000) xihuitl, ōquimiyaquilihqueh in sumeriotlācah īhuān egipciotlācah. Mexihcopan ōmomiyaquilih nepantlah ye ixquichca caxtolliomōntzontli īpan mahtlācpōhualli (7000) xihuitl īhuān mācuīltzontli (2000) xihuitl.
In tlanechicoliztli mīxiptlatiliā ic nemachiyōtīlli in quīxcocoā in īxconēxiliztli oc ye ahcoquīzqui. Miyac Teōmatiliztli in quīxiptlaliliā in cemilhicayōtl ic cē cuahuitl.
In griegotlācah ahmo ōquiyōcoxqueh, ca yehhuāntin ōquimacaqueh miyac nenayōtl īxconēxiliztli tētech occē tlācah, occē nenayōtl. Yehhuāntin quipiyah cē Teōchīhualiztli[12] mātēl ahmo quiyehyecoā cē nelli teōmatiliztli, oc ye quiyehyecoā in nāhuallōtl. In griegotlamatinimeh oc ye cencah quimatih in "nelmatiliztica" (científicos) īxconēxiliztli ītechpa ilhuicatl oc ye ahmo ītechpa teōyōtica netlatēmōliliztli, ic īcemilhuicayōchichiya motlahcohuiā[13] oc ye cencah īpan yōlpachihuiliztli in Nāhui Tlapēuhcāyōtl; mātēl īpan tlaquetzalzāzānīlli ticnāmiquih in ichtaca īilhuicamatiliz tēmachtiliztli in tlein pōhui ye uehcauh nenayōtl.
In nemachiyōtlālīliliztica machitiliztli ītloc nenayōtl Griega, ītloc nenayōtl Hebrea, ītloc nenayōtl Nāhuatl ca monequini ic quinehuiltiā in miyaquiliztli īpan teōyōtica tlnemiliztli īhuān īnetēicniuhtiliz īca īmachiliz in ilhuicatl. Īpampa zātēpan inīn nechīhualiztli, pēhua cē nexeloliztli in quichīhuaz in ītēīxneloliz īpan Teōmatiliztli ye tocāuh.
Īpan īxconēxiliztli tlapōhualtica-ilhuicamatiliztica ca ocachi ahcoquīzqui inīn tlapōhualli:
- Īpan helenotlācah: 2, a, 12, 24 = mochīhualiztli: Nāhui Tlapēuhcāyōtl.
- Īpan yudiotlācah: 6, 7, 12, 13, 28 = mochīhualiztli: Cāhuiyōtl Mētztica.
- Īpan nāhuatlācah: 2, 4, 9, 13, 20 = mochīhualiztli: Cāhuiyōtl Tōnatica.
Tlahtolcaquiliztiloni
[xikpatla | xikpatla itsintlan]Oc no xiquitta
[xikpatla | xikpatla itsintlan]Tlatenehualiztli
[xikpatla | xikpatla itsintlan]- ↑ Quihtoznequi Filosofía, no mihtoa Tlazohtlamatiliztli
- ↑ Quihtoznequi Ciencia
- ↑ Quihtoznequi homínido
- ↑ Quihtoznequi "manejable"
- ↑ Representación, nican Quihtoznequi idea
- ↑ Quihtōznequi Síntesis
- ↑ Quihtoznequi Universo, cosmos
- ↑ Ciclos periódicos
- ↑ Quihtoznequi impulso
- ↑ Quihtoznequi mito
- ↑ Quihtoznequi su cosmovisión, cemilhuicayochiyaloni=cosmovisión
- ↑ quihtōznequi Teogonía
- ↑ yancuīc tlahtōlli q.n. centrar (se centra)