Mulhouse
| Mulhouse | |||
|---|---|---|---|
|
| |||
|
Minn fuq għal isfel, mix-xellug għal-lemin : L-Alabarder ta' Place de la Réunion, L'El Sembrador d'Inti, Ċentru tax-Xiri Porte Jeune, Kampus La Fonderie, Karnival, Park Żooloġiku, Mużew tal-Karozzi, Kollezzjoni Schlumpf, Tram quddiem it-Torri Bollwerk, Il-Muniċipju l-Qadim. | |||
|
| |||
| Amministrazzjoni | |||
| Stat sovran | Franza | ||
| Administrative territorial entity of France | Franza metropolitana | ||
| Region of France | Grand Est | ||
| Dipartimenti ta' Franza | Haut-Rhin (en) | ||
| Arrondissement of France | arrondissement of Mulhouse (en) | ||
| Canton | canton of Mulhouse-Nord (en) | ||
| Kap tal-Gvern |
Michèle Lutz (en) | ||
| Isem uffiċjali |
Mulhouse Milhüsa | ||
| Ismijiet oriġinali | Mulhouse | ||
| Kodiċi postali |
68100u 68200 | ||
| Ġeografija | |||
| Koordinati | 47°44′55″N 7°20′21″E / 47.7486°N 7.3392°EKoordinati: 47°44′55″N 7°20′21″E / 47.7486°N 7.3392°E | ||
|
| |||
| Superfiċjenti | 22.18 kilometru kwadru | ||
| Għoli | 240 m, 231 m, 336 mu 249 m | ||
| Fruntieri ma' |
Kingersheim (mul) | ||
| Demografija | |||
| Popolazzjoni | 104,978 abitanti (1 Jannar 2023) | ||
| Informazzjoni oħra | |||
| bliet ġemellati |
Walsall (mul) | ||
| mulhouse.fr | |||
Mulhouse hija belt Franċiża tal- Kollettività Ewropea ta' Alsace (dipartiment ta' Haut-Rhin, fir-reġjun ta' Grand Est fi Franza). Huwa qrib il- fruntiera mal-Iżvizzera u l-Ġermanja . Hija l-akbar belt f'Haut-Rhin u t-tieni l-akbar f'Alsace wara Strasburgu .
Mulhouse hija magħrufa għall-mużewijiet tagħha, speċjalment iċ- Cité de l'Automobile (magħruf ukoll bħala l- Musée national de l'automobile, 'Mużew Nazzjonali tal-Karozzi') u ċ- Cité du Train (magħruf ukoll bħala Musée Français du Chemin de Fer, 'Mużew Franċiż tal-Ferrovija'), rispettivament l-akbar mużewijiet tal-karozzi u tal-ferroviji fl-Ewropa. Belt industrijali msejħa "il- Manchester Franċiża", [1] Mulhouse hija wkoll is-sede ewlenija tal- Università ta' Upper Alsace, fejn tinsab is-segretarjat tas- Soċjetà Fiżika Ewropea.
Ġeografija
[immodifika | immodifika s-sors]Il-konurbazzjoni ta' Mulhouse żviluppat fin-nofsinhar imbiegħed tal-pjanura Alsazjana, f'żona li tinsab bejn il-Muntanji Vosges Għolja fil-punent, ix-Xmara Rhine fil-lvant, u l-għoljiet Sundgau, li jimmarkaw il-bidu tal-Muntanji Jura, fin-nofsinhar. Ir-reġjun ta' Mulhouse huwa miftuħ għall-bqija ta' Alsace u l-Wied tar-Rhine fit-tramuntana, kif ukoll għall-bqija ta' Franza permezz tal-Belfort Gap fil-lbiċ tiegħu. Jinsab fis-47 parallel tat-tramuntana.
Il-muniċipalitajiet ġirien huma Brunstatt-Didenheim, Dornach, Illzach, Kingersheim, Lutterbach, Morschwiller-le-Bas, Pfastatt u Riedisheim.
Klima
[immodifika | immodifika s-sors]Saru diversi studji biex jikkaratterizzaw it-tipi klimatiċi li għalihom huwa espost it-territorju nazzjonali. Iż-żonazzjoni li tirriżulta tvarja skont il-metodi użati, in-natura u n-numru ta' parametri kkunsidrati, il-kopertura territorjali tad-dejta, u l-perjodu ta' referenza. Fl-2010, il-klima tal-muniċipalità ġiet ikklassifikata bħala klima ta' marġni muntanjuż, skont studju miċ-Ċentru Nazzjonali Franċiż għar-Riċerka Xjentifika (CNRS) ibbażat fuq metodu li jikkombina dejta klimatika u fatturi ambjentali (topografija, użu tal-art, eċċ.) u dejta li tkopri l-perjodu 1971-2000. Fl-2020, il-klima predominanti ġiet ikklassifikata bħala Cfb, skont il-klassifikazzjoni Köppen-Geiger, għall-perjodu 1988-2017, jiġifieri klima moderata b'sjuf friski u mingħajr staġun xott. Barra minn hekk, fl-2020, Météo-France ppubblikat tipoloġija klimatika ġdida għal Franza metropolitana, fejn il-muniċipalità hija esposta għal klima semi-kontinentali u tinsab f'żona ta' tranżizzjoni bejn ir-reġjuni klimatiċi "Vosges" u "Alsace". Hija kklassifikata wkoll bħala żona H1b skont ir-regolamenti ambjentali tal-2020 għal kostruzzjoni ġdida[2][3].
Għall-perjodu 1971-2000, it-temperatura medja annwali kienet ta' 10.5°C, b'medda ta' temperatura annwali ta' 17.7°C. Ix-xita medja annwali kienet ta' 642 mm, bi 8.3 ijiem ta' preċipitazzjoni f'Jannar u 0.9 ijiem f'Lulju. Għall-perjodu 1991-2020, it-temperatura medja annwali osservata fl-istazzjon tat-temp li jinsab fil-muniċipalità kienet ta' 11.1°C, u x-xita medja annwali kienet ta' 747.6 mm. It-temperatura massima rreġistrata f'dan l-istazzjon hija ta' 39.7 °C, li ntlaħqet fis-27 ta' Ġunju 2026; it-temperatura minima hija ta' −21.5 °C, li ntlaħqet fl-10 ta' Frar 1956[4].
Storja
[immodifika | immodifika s-sors]

Fis-sena 58 QK seħħet battalja fil-punent ta' Mulhouse u opponiet l-armata Rumana ta' Ġulju Ċesari minn koalizzjoni ta' nies Ġermaniċi mmexxija minn Ariovistus . L-ewwel rekords bil-miktub tal-belt imorru lura għas-seklu tnax. Kienet parti mill-kontea Alsazjana tan-nofsinhar ta' Sundgau fl -Imperu Ruman Imqaddes . Mill-1354 sal-1515, Mulhouse kienet parti miż- Zehnstädtebund, assoċjazzjoni ta' għaxar Bliet Imperjali Ħielsa fl-Alsace. Il-belt ingħaqdet mal- Konfederazzjoni Żvizzera bħala assoċjata fl-1515 u għalhekk ma ġietx annessa minn Franza fil- Paċi ta' Westphalia fl-1648 bħall-bqija tas-Sundgau. Enklavi fl-Alsace, kienet repubblika Kalvinista ħielsa u indipendenti, magħrufa bħala Stadtrepublik Mülhausen, assoċjata mal-Konfederazzjoni Żvizzera sakemm, wara vot miċ-ċittadini tagħha fl-4 ta' Jannar 1798, saret parti minn Franza fit- Trattat ta' Mulhouse iffirmat fit-28 ta' Jannar 1798, matul il-perjodu tad-Direttorju tar- Rivoluzzjoni Franċiża.
L-ewwel impjanti għall-istampar tat-tessuti f’Mulhouse ġew stabbiliti fl-1746 minn Samuel Koechlin, Jean-Jacques Schmaltzer, Jean-Henri Dolfus u Jean-Jacques Feer. Matul is-seklu 19, l-industrija tal-istampar tat-tessuti fil-belt għaddiet minn proċess ta’ industrijalizzazzjoni, u r-reġjun tal-Alsace sar mexxej globali fil-manifattura u l-kummerċjalizzazzjoni ta’ drapp stampat. Tessuti stampati b’mod artiġjanali kienu jinbiegħu flimkien ma’ tessuti li kienu ġew ipproċessati permezz ta’ metodi industrijali kumplessi ta’ stampar. André Koechlin (1789–1875) beda jibni makkinarju u, fl-1842, beda jipproduċi tagħmir ferrovjarju. Sal-1839, id-ditta kienet diġà timpjega 1,800 persuna. Kienet waħda mis-sitt manifatturi kbar Franċiżi ta’ lokomottivi, sakemm ingħaqdet ma’ *Elsässische Maschinenbau-Gesellschaft Grafenstaden* fl-1872; f’dak iż-żmien, il-kumpanija saret magħrufa bħala *Société Alsacienne de Constructions Mécaniques*.
Wara r-rebħa Prussiana fil -Gwerra Franko-Prussiana (1870–1871), Mulhouse ġiet annessa mal- Imperu Ġermaniż bħala parti mit-territorju ta' Alsace-Lorraine (1871–1918). Il-belt ġiet okkupata għal żmien qasir mit-truppi Franċiżi fit-8 ta' Awwissu 1914 fil-bidu tal -Ewwel Gwerra Dinjija, iżda ġew sfurzati jirtiraw jumejn wara fil- Battalja ta' Mulhouse . Il-forzi Franċiżi mbagħad reġgħu okkupaw il-belt fid-19 ta' Awwissu, qabel ma rtiraw fit-28 ta' Awwissu wara li sofrew ħafna telfiet. L-Alsazjani li ċċelebraw id-dehra tal-armata Franċiża kellhom jiffaċċjaw rappriżali Ġermaniżi, b'diversi ċittadini kkundannati għall-mewt. Wara li ntemmet l-Ewwel Gwerra Dinjija fl-1918, it-truppi Franċiżi daħlu f'Alsace, u l-Ġermanja ċediet ir-reġjun lil Franza skont it- Trattat ta' Versailles . Wara l- Battalja ta' Franza fl-1940, kienet okkupata mill-forzi Ġermaniżi sakemm reġgħet lura taħt il-kontroll Franċiż fi tmiem it-Tieni Gwerra Dinjija f'Mejju 1945.
L-iżvilupp tal-belt ġie stimulat l-ewwel mill-espansjoni tal- industrija tat-tessuti u l-ikkunzar, u sussegwentement mill-industriji kimiċi u tal-inġinerija minn nofs is-seklu 18. Għal żmien twil Mulhouse kienet imsejħa l- Manchester Franċiża. Konsegwentement, il-belt għandha rabtiet dejjiema ma' Louisiana, li minnha importat il-qoton, u wkoll mal- Levant . L-istorja tal-belt tispjega wkoll għaliex iċ-ċentru tagħha huwa relattivament żgħir.
Attakk b'daqqiet ta' sikkina f'Mulhouse fl-2025
[immodifika | immodifika s-sors]Fit-22 ta' Frar 2025, raġel Portugiż ta' 69 sena, Lino Sousa Loureiro, inqatel u diversi uffiċjali tal-pulizija ndarbu f'attakk b'daqqiet ta' sikkina f'suq fiċ-ċentru ta' Mulhouse. Raġel Alġerin ta’ 37 sena, Ibrahim Abdessemed, ġie arrestat fuq il-post u nfetħet inkjesta terroristika hekk kif is-suspettat allegatament għajjat “ Allahu Akbar ” meta wettaq l-attakk. [5]
Punti ta' interess ewlenin
[immodifika | immodifika s-sors]- Lukanda tal-Belt (1552). Il-muniċipju nbena fl-1553 fl- istil tar-Rinaxximent Rheniż . Montaigne iddeskrivieha bħala "palais magnifique et tout doré" ("palazz mill-isbaħ tad-deheb") fl-1580. Huwa magħruf għall-pitturi trompe-l'œil tiegħu, u l-istampi tiegħu ta' allegoriji li jirrappreżentaw il-vizzji u l-virtujiet.
- Kwartier tal-ħaddiema (nofs is-seklu 19), ispira l-kwartieri tal-ħaddiema f'ħafna bliet industrijali oħra.
- Place de la Bourse u l-bini tas- Société Industrielle de Mulhouse, fin- Nouveau Quartier (seklu 19)
- Cité de l'Automobile (li tinkludi l-kollezzjoni Schlumpf)
- Cité du Train is-suċċessur tal-Musée Français du Chemin de Fer (Mużew Nazzjonali tal-Ferroviji Franċiż)
- Mużew tal-Elettriku (Elettropoli)
- Musée des Beaux-Arts (Mużew tal-Belle Arti)
- Musée historique (Mużew tal-Istorja, li jinsab fl-Hôtel de Ville)
- Mużew tat-Tessuti Stampati ( Musée de l'impression sur étoffes )
- Il- Parc Zoologique et Botanique de Mulhouse ( ġnien botaniku u żoo )
- Tempju Kalvinista ta' Saint-Steffen (1859–1869), minn Jean-Baptiste Schacre
- Xogħlijiet varji tal-arti tat-triq madwar il-belt kollha, fosthom stampa ta' Milhouse van Houten minn The Simpsons peress li ismu jiġi ppronunzjat b'mod simili għal Mulhouse fil -verżjoni ddabbjata bil-Franċiż .
Ekonomija
[immodifika | immodifika s-sors]- L-industrija tal-karozzi ( il-fabbrika ta' Peugeot f'Mulhouse hija l-akbar impjegatur f'Alsace)
- Industrija kimika (ICMD)
- Elettronika (Clemessy)
- Inġinerija (SACM – Wärtsilä)
Midja
[immodifika | immodifika s-sors]Mulhouse tirċievi l-biċċa l-kbira tal-kanali tat-televiżjoni Franċiżi mit- trasmettitur tat-TV lokali. Għat-televiżjoni reġjonali, il-belt hija koperta minn France 3 Alsace li xxandar minn Strasburgu fuq l-istazzjon France 3 li huwa parti mix-xandar pubbliku nazzjonali ta' Franza, France Télévisions . Minħabba l-prossimità mal-Ġermanja, ħafna kanali Ġermaniżi ( ARD, ZDF, SWR u RTL ) jistgħu jiġu riċevuti wkoll fil-belt.
L-istazzjonijiet tar-radju lokali li jxandru lejn Mulhouse huma Ici Alsace, Radio Dreyeckland, u Radio ECN .
Żewġ gazzetti lokali ewlenin huma L'Alsace u Dernières Nouvelles d'Alsace .
Trasport
[immodifika | immodifika s-sors]Arja
[immodifika | immodifika s-sors]Mulhouse hija servuta mill- EuroAirport Basel-Mulhouse-Freiburg, li jinsab 25 kilometres (16 mi) fin-nofsinhar tal-belt.
Ferrovija
[immodifika | immodifika s-sors]
Gare de Mulhouse hija konnessa sew mal-bqija ta' Franza bil-ferrovija, inklużi destinazzjonijiet ewlenin bħal Pariġi, Dijon, Besançon, Belfort, Strasbourg, Lyon, Marseille, Montpellier u Lille . Xi ferroviji joperaw lejn destinazzjonijiet fl- Iżvizzera, b'mod partikolari fil-viċinanza ta ' Basel, Bern u Zurich . Hemm ukoll servizz tal-ferrovija lejn Frankfurt am Main fil-Ġermanja, u servizz tal-Eurocity li jgħaqqad Brussell, Lussemburgu, Strasburgu u Basel jieqaf f'Mulhouse.
Servizzi reġjonali jgħaqqdu lil Mulhouse ma' Colmar, Strasburgu, Basel, Belfort, Kruth u Freiburg im Breisgau .
Trasport urban
[immodifika | immodifika s-sors]It-trasport ġewwa Mulhouse huwa pprovdut minn Soléa u jinkludi netwerk ta' karozzi tal-linja flimkien man -netwerk tat-trammijiet tal-belt, li fetaħ fit-13 ta' Mejju 2006. It-tramway issa tikkonsisti fi tliet linji tat-tram u linja waħda tat-tram-ferrovija.
- Linja 2 minn Nouveau Bassin għal Coteaux
- Linja 1 minn Gare Centrale għal Châtaignier
- Linja 3 minn Gare Centrale sa Lutterbach
- Linja tat-tram-ferrovija minn Gare Centrale sa Thann permezz ta' Lutterbach
Triq
[immodifika | immodifika s-sors]L-awtostrada A36 hija l-assi ewlieni li jgħaqqad il-belt mal-punent tal-pajjiż, ma' bliet bħal Dijon, Pariġi u Lyon . L- A35 hija l-assi ewlenija mit-tramuntana għan-nofsinhar, li tgħaqqad bliet bħal Strasburgu u Basel.
L-isports
[immodifika | immodifika s-sors]Mulhouse hija waħda miċ-ċentri nazzjonali għall-volleyball tan-nisa. L-ASPTT Mulhouse rebħet diversi titli fil -livell Nazzjonali . It-tim jilgħab il-logħbiet tiegħu f'daru fil-Palais des Sports.
Barra minn hekk, FC Mulhouse Basket hija bbażata f'Mulhouse.
Ġemellaġġ
[immodifika | immodifika s-sors]Gallerija
[immodifika | immodifika s-sors]- Rue du Sauvage
- It-Tempju ta’ San Stiefnu
- Il-muniċipju l-qadim
- Torri tal-Ewropa (Tour de l'Europe)
- Cité du Train (Mużew tal-Ferrovija)
Referenzi
[immodifika | immodifika s-sors]- ↑ "Le sex appeal industriel de Mulhouse" (bil-Franċiż). Arkivjat minn l-oriġinal fl-21 July 2011.
- ↑ "Réglementation environnementale RE2020 | Ministères Transition écologique, Aménagement du Territoire, Transports, Ville et Logement". www.ecologie.gouv.fr (bil-Franċiż). Miġbur 2026-11-03.
- ↑ "Le climat en France hexagonale et Corse | Météo-France". meteofrance.com (bil-Franċiż). Miġbur 2026-11-03.
- ↑ (PDF) https://donneespubliques.meteofrance.fr/metadonnees_publiques/fiches/fiche_68224006.pdf.
|title=nieqes jew vojt (għajnuna) - ↑ "One dead and police hurt in knife attack in France". BBC. 22 February 2025.