Pergi ke kandungan

Boeing 737 Next Generation

Daripada Wikipedia, ensiklopedia bebas.
(Dilencongkan daripada Boeing 737-800)
Boeing 737 Next Generation
Air Berlin 737-700 dalam livery Boeing Dreamliner
Maklumat am
JenisPesawat berbadan sempit
Negara asalAmerika Syarikat
PengeluarBoeing Commercial Airplanes
StatusDalam perkhidmatan, varian tentera dalam produksi
Pengguna utamaSouthwest Airlines
Jumlah dibina7,122 setakat Mei 2026[1]
Sejarah
Dikilangkan1996–2020 (varian penumpang)[2]
1996–present (varian tentera)
Tarikh diperkenalkan17 Disember 1997 dengan Southwest Airlines[3]
Penerbangan sulung9 Februari 1997; 29 tahun yang lalu (1997-02-09)
Dibangunkan dariBoeing 737 Classic
VariantsBoeing Business Jet
Boeing C-40 Clipper
Boeing E-7 Wedgetail
Boeing P-8 Poseidon
Coulson 737 Fireliner
Dibangunkan kepadaBoeing 737 MAX

Boeing 737 Next Generation, yang biasanya disingkatkan sebagai 737NG, atau 737 Next Gen, ialah sebuah pesawat berbadan sempit berenjin berkembar yang dikeluarkan oleh Boeing Commercial Airplanes. Dilancarkan pada tahun 1993 sebagai terbitan generasi ketiga bagi Boeing 737, ia telah dikeluarkan sejak tahun 1997.[4]

737NG merupakan sebuah naik taraf daripada siri 737 Classic (–300/–400/–500). Berbanding dengan 737 Classic, ia mempunyai sayap yang direka bentuk semula dengan keluasan yang lebih besar, bukaan sayap yang lebih lebar, kapasiti bahan api yang lebih tinggi, berat pelepasan maksimum yang lebih tinggi dan jarak penerbangan yang lebih jauh. Ia dilengkapi dengan enjin siri CFM International CFM56-7, dek penerbangan kaca (glass cockpit), serta konfigurasi dalaman yang ditingkatkan dan direka bentuk semula. Siri ini merangkumi empat varian, iaitu –600/–700/–800/–900, yang mampu memuatkan antara 108 hingga 215 penumpang. Pesaing utama bagi 737NG dalam persaingan pasaran ialah keluarga Airbus A320.

Setakat Mei 2026, sebanyak 7,155 buah pesawat 737NG telah ditempah, dengan 7,122 daripadanya telah dihantar, manakala baki tempahan adalah untuk dua varian -800 dan 31 varian -800A. Varian yang paling banyak ditempah ialah 737-800, dengan 5,991 bagi tujuan komersial, 220 ketenteraan, dan 23 korporat, atau sejumlah 5,234 buah pesawat. Boeing telah menghentikan pemasangan pesawat komersial 737NG pada tahun 2019 dan melakukan penghantaran terakhir pada Januari 2020.[2] Tempat 737NG kini digantikan oleh generasi keempat iaitu 737 MAX, yang diperkenalkan pada tahun 2017.

Insiden dan kemalangan

[sunting | sunting sumber]

Siri Boeing 737 Next Generation telah terlibat dalam 22 kemalangan kehilangan badan pesawat (hull-loss) dan 13 rampasan, dengan jumlah keseluruhan 767 kematian, menurut Aviation Safety Network, setakat January 2020.[5] Analisis oleh Boeing terhadap kemalangan pesawat komersial bagi tempoh 1959–2017 menunjukkan bahawa siri Next Generation mempunyai kadar kehilangan badan pesawat sebanyak 0.17 bagi setiap satu juta pelepasan berbanding 0.71 bagi siri klasik dan 1.75 bagi siri asal.[6] Kejadian paling maut bagi 737NG melibatkan Penerbangan 2216 Jeju Air, sebuah pesawat 737-800, yang terlajak dari landasan semasa melakukan pendaratan perut di Lapangan Terbang Antarabangsa Muan di Korea Selatan dan merempuh benteng pada 29 Disember 2024, yang mengorbankan 179 daripada 181 orang di dalamnya.[7]

Varian

[sunting | sunting sumber]

737-600

[sunting | sunting sumber]

737-600 milik Scandinavian Airlines, iaitu pelanggan pelancaran model ini

737-600 telah dilancarkan oleh SAS pada Mac 1995, dengan penyerahan pesawat pertama dilakukan pada September 1998.[8] Sebanyak 69 buah pesawat telah dikeluarkan, dengan pesawat terakhir dihantar kepada WestJet pada tahun 2006.[1] Boeing mengekalkan paparan model 737-600 dalam senarai harganya sehingga Ogos 2012.[9] Model 737-600 ini menggantikan model 737-500 dan mempunyai ciri yang serupa dengan Airbus A318. Sirip hujung sayap (winglet) tidak ditawarkan sebagai pilihan untuk model ini.[10] WestJet pada mulanya merancang untuk melancarkan varian -600 yang dilengkapi dengan winglet, namun membatalkan hasrat tersebut pada tahun 2006.

737-700

[sunting | sunting sumber]
737-700 milik Southwest Airlines, pelanggan pelancaran bagi varian ini

Pada November 1993, Southwest Airlines melancarkan program Next-Generation dengan tempahan sebanyak 63 buah pesawat 737-700 dan menerima hantaran pesawat pertama pada Disember 1997.[3] Ia menggantikan model 737-300, dan biasanya memuatkan 126 penumpang dalam konfigurasi dua kelas sehingga 149 penumpang dalam konfigurasi kelas ekonomi sepenuhnya, menyamai Airbus A319.

Dalam penerbangan jelajah jarak jauh, ia membakar 4,440 lb (2,010 kg) bahan api sejam pada kelajuan Mach 0.785 (519 kn; 962 km/j) dan FL410, serta meningkat kepada 4,620–4,752 lb (2,096–2,155 kg) pada kelajuan Mach 0.80–Mach 0.82 (529–542 kn; 980–1,005 km/j).[11]

Setakat Julai 2018, kesemua siri -700 yang ditempah—merangkumi 1,128 siri -700, 120 siri -700 BBJ, 20 siri -700C, dan 14 siri -700W—telah pun dihantar.[1] Menjelang Jun 2018, kira-kira 1,000 buah pesawat sedang berkhidmat: separuh daripadanya beroperasi dengan Southwest Airlines, diikuti oleh WestJet dengan 56 buah dan United Airlines dengan 39 buah. Nilai sebuah pesawat -700 baharu kekal sekitar $35 juta dari tahun 2008 hingga 2018. Sebuah pesawat buatan tahun 2003 dinilai pada harga $15.5 juta pada 2016 dan $12 juta pada 2018, dan akan dilupuskan pada harga $6 minggu menjelang 2023.[12]

737-700C ialah versi boleh tukar (convertible) di mana tempat duduknya boleh ditanggalkan untuk membawa kargo. Terdapat sebuah pintu besar di sebelah kiri pesawat. Tentera Laut Amerika Syarikat merupakan pelanggan pelancaran bagi siri 737-700C di bawah penunjukan tentera C-40 Clipper.[13]

737-700ER

[sunting | sunting sumber]
A Boeing 737-700ER belonging to All Nippon Airways
737-700ER milik All Nippon Airways, pelanggan pelancaran bagi varian ini

Boeing melancarkan 737-700ER (Extended Range / Jarak Lanjutan) pada 31 Januari 2006, dengan All Nippon Airways sebagai pelanggan pelancaran. Diilhamkan daripada Boeing Business Jet, ia menampilkan fiuslaj 737-700 serta sayap dan gear pendaratan daripada 737-800. Apabila dilengkapi dengan sembilan tangki bahan api tambahan, ia boleh menampung sebanyak 10,707 US gallon (40,530 l; 8,915 imp gal) bahan api dengan berat berlepas maksimum 171,000-paun (78,000 kg), namun kapasiti muatan kargonya berkurang dengan ketara daripada 966 hingga 165 ka3 (27.4 hingga 4.7 m3), demi menukarkan kapasiti muatan tersebut dengan jarak penerbangan yang lebih jauh iaitu 5,775 nmi (10,695 km; 6,646 bt).[14] Pesawat pertama telah dihantar pada 16 Februari 2007 kepada ANA dengan hanya 24 tempat duduk kelas perniagaan dan 24 tempat duduk ekonomi premium. Sebuah pesawat 737-700 biasanya boleh memuatkan 126 penumpang dalam dua kelas.[15] Ia menyamai model Airbus A319LR.

737-800

[sunting | sunting sumber]
Sebuah 737-800 milik Hapag-Lloyd, pelanggan pelancaran model ini

Boeing 737-800 ialah versi panjang bagi 737-700. Ia menggantikan 737-400 dan bersaing terutamanya dengan Airbus A320. 737-800 memuatkan 162 penumpang dalam susun atur dua kelas atau 189 penumpang dalam susun atur satu kelas. 737-800 telah dilancarkan pada 5 September 1994.[4] Pelanggan pelancaran Hapag-Lloyd Flug menerima pesawat pertama pada April 1998.[16][17]

Berikutan penggabungan Boeing dengan McDonnell Douglas, 737-800 juga mengisi kekosongan yang ditinggalkan oleh keputusan Boeing untuk menghentikan pengeluaran pesawat McDonnell Douglas MD-80 dan MD-90. Bagi kebanyakan syarikat penerbangan di A.S., 737-800 menggantikan pesawat trijet Boeing 727-200 yang sudah berusia.

737-800 membakar 850 US gallon (3,200 L) bahan api jet sejam—kira-kira 80% daripada bahan api yang digunakan oleh MD-80 dalam penerbangan yang setara, di samping membawa lebih ramai penumpang.[18] The Airline Monitor, sebuah penerbitan industri, memetik penggunaan bahan api 737-800 sebanyak 4.88 US gal (18.5 L) bagi setiap tempat duduk sejam, berbanding 5.13 US gal (19.4 L) untuk A320.[19] Pada tahun 2011, United Airlines—yang mengendalikan penerbangan Boeing 737-800 dari Houston ke Chicago—mengendalikan penerbangan komersial pertama A.S. yang dikuasakan oleh campuran bahan api bio berasaskan alga dan bahan api jet tradisional untuk mengurangkan jejak karbonnya.[20]

Pada awal tahun 2017, sebuah 737-800 baharu bernilai $48.3 juta, dan menurun kepada bawah $47 million menjelang pertengahan tahun 2018.[21]Templat:Sumber tidak dipercayai? Menjelang 2025, sebuah 737-800W berusia 17 tahun dijangka bernilai $9.5 juta dan dipajak pada harga $140,000 sebulan.[22]

Setakat Mei 2019, Boeing telah menyerahkan 4,979 unit 737-800, 116 unit 737-800A, dan 21 unit 737-800 BBJ2, serta mempunyai 12 tempahan 737-800 yang belum dipenuhi.[1] 737-800 ialah varian paling laris bagi siri 737NG dan merupakan pesawat berbadan sempit yang paling meluas digunakan.[23] Ryanair, sebuah syarikat penerbangan tambang rendah Ireland, adalah antara pengendali terbesar Boeing 737-800, dengan armada melebihi 400 buah pesawat varian -800 yang beroperasi di laluan merentasi Eropah, Timur Tengah, dan Afrika Utara.[24]

Pada Januari 2026, pesawat kombi Boeing 737-800 pertama — yang membawa kedua-dua penumpang dan kargo — mula berkhidmat selepas menerima pensijilan Transport Canada. Diubah suai oleh KF Aerospace untuk Air Inuit, ia mempunyai bahagian kargo hadapan untuk memuatkan sehingga lima palet dan kabin penumpang dengan 90 tempat duduk, beroperasi di laluan Montréal–Kuujjuaq.[perlu rujukan]

737-800BCF

[sunting | sunting sumber]
737-800BCF milik West Atlantic, pelanggan pelancaran model ini

Pada Februari 2016, Boeing melancarkan program pengubahsuaian pesawat penumpang kepada pesawat kargo, dengan pesawat yang diubah suai dinamakan sebagai 737-800BCF (singkatan bagi *Boeing Converted Freighter*). Boeing memulakan program ini dengan tempahan untuk 55 pengubahsuaian, dengan pesawat pertama yang diubah suai dijadualkan untuk penyerahan pada akhir tahun 2017.[25] Pesawat pertama yang diubah suai telah diserahkan kepada West Atlantic pada April 2018.[26]

Di Pertunjukan Udara Farnborough 2018, GECAS mengumumkan perjanjian untuk 20 tempahan tetap dan 15 tempahan pilihan untuk 737-800BCF, meningkatkan komitmen kepada 50 buah pesawat. Jumlah tempahan dan komitmen merangkumi 80 buah pesawat kepada lebih daripada setengah dozen pelanggan.[27] Sejak pesawat awal 737NG mula tersedia di pasaran, ia telah dipasarkan secara aktif untuk diubah suai menjadi pesawat kargo melalui reka bentuk BCF kerana ekonomi operasinya yang menarik hasil daripada kos pengendalian yang rendah serta ketersediaan juruterbang bertauliah pada kerangka pesawat yang teguh.[perlu rujukan]

Pengubahsuaian pada kerangka pesawat 737-800 include pemasangan pintu kargo yang besar, sistem pengendalian kargo, dan kemudahan tambahan untuk kru bukan penerbangan atau penumpang.[27] Pesawat ini direka untuk terbang sehingga 1,995 nmi (3,695 km; 2,296 bt) pada MTOW sebanyak 174,100 lb (79,000 kg).[28]

737-800SF

[sunting | sunting sumber]

Pada tahun 2015, Boeing melancarkan program pengubahsuaian pesawat penumpang kepada kargo 737-800SF bersama Aeronautical Engineers Inc (AEI). Pengubahsuaian tersebut boleh disiapkan oleh AEI atau pihak ketiga seperti HAECO. GECAS merupakan pelanggan awal. Ia mempunyai kapasiti muatan sebanyak 52,800-paun (23,900 kg) dan jarak penerbangan sejauh 2,000 batu nautika (3,700 km; 2,300 bt).[29] Ia menerima sijil jenis tambahan daripada FAA pada awal tahun 2019.[30] Pada Mac 2019, pesawat pertama yang diubah suai oleh AEI telah diserahkan kepada Ethiopian Airlines secara pajakan daripada GECAS.[31] Pentadbiran Penerbangan Awam China memberikan kelulusan untuknya pada Januari 2020.[32] Syarikat pajakan pesawat Macquarie AirFinance menempah empat buah 737-800SF pada Mac 2021.[33]

737-900

[sunting | sunting sumber]
737-900 milik Alaska Airlines, pelanggan pelancaran model ini

Boeing kemudiannya memperkenalkan 737-900, varian yang lebih panjang dengan kerangka yang dipanjangkan kepada 138 ka 2 in (42.11 m). Disebabkan model −900 mengekalkan konfigurasi pintu keluar yang sama seperti model -800, kapasiti tempat duduknya terhad kepada 189 orang, walaupun pesawat yang dilengkapi dengan susun atur dua kelas biasa boleh memuatkan kira-kira 177 orang. 737-900 juga mengekalkan berat berlepas maksimum dan kapasiti bahan api yang sama seperti model −800, sekali gus mengorbankan jarak penerbangan demi muatan berat. Alaska Airlines melancarkan 737-900 pada November 1997, dan model ini melakukan penerbangan sulungnya pada 3 Ogos 2000.[34][35] Alaska Airlines menerima penyerahan pertama pada 15 Mei 2001.[36] Jenis ini didapati kurang popular, dengan hanya 52 unit diserahkan, sebelum digantikan oleh model 737-900ER yang ditambah baik.[1]

737-900ER

[sunting | sunting sumber]
Penerbangan sulung 737-900ER pada September 2006: Pesawat ini mempunyai skema warna Boeing pada badan pesawat dan pelanggan pelancaran Lion Air pada penstabil tegak. Pintu keluar tambahan kelihatan di bahagian belakang sayap.

737-900ER (Extended Range), yang dipanggil 737-900X sebelum pelancarannya, merupakan varian terakhir dan terbesar dalam siri Boeing 737 NG.[37] Ia diperkenalkan untuk mengisi kekosongan dari aspek jarak penerbangan dan kapasiti penumpang dalam penawaran produk Boeing selepas 757-200 dihentikan pengeluarannya, di samping mengatasi kelemahan model 737-900 dan untuk bersaing secara langsung dengan Airbus A321.

Sehingga dua tangki bahan api tambahan di dalam ruang kargo dan winglet standard telah meningkatkan jarak penerbangan jet panjang ini setanding dengan varian 737NG yang lain, manakala sepasang pintu keluar tambahan dan sekat tekanan belakang yang rata meningkatkan kapasiti tempat duduk maksimum kepada 220 penumpang.[38][39][37] Syarikat penerbangan boleh menyahaktifkan (menutup) pintu keluar tambahan tersebut sekiranya jumlah konfigurasi kapasiti pesawat adalah 189 penumpang atau kurang.[39]

737-900ER telah dilancarkan pada Julai 2005 dan melakukan penerbangan sulung pada September 2006.[40] Pesawat pertama telah diserahkan kepada pelanggan pelancarannya, iaitu syarikat penerbangan tambang rendah Indonesia Lion Air, pada 27 April 2007, dan dicat dengan skema warna dwi khas yang menggabungkan logo Lion Air pada penstabil tegak dan warna korporat Boeing pada badan pesawat.[41] Sebanyak 505 unit model -900ER telah diserahkan sepenuhnya.[1]

Model tentera

[sunting | sunting sumber]
Boeing E-7 Wedgetail, bergambar pada Mei 2004
  • C-40 Clipper: C-40A ialah sebuah pesawat 737-700C yang digunakan oleh Tentera Laut A.S. sebagai pengganti bagi C-9B Skytrain II. C-40B dan C-40C pula berasaskan model BBJ (lihat di bawah) dan digunakan oleh Tentera Udara A.S. untuk pengangkutan para jeneral serta pemimpin kanan yang lain.
  • E-7 Wedgetail: E-7 berasaskan model 737-700ER. Ini merupakan versi amaran awal dan kawalan udara (AEW&C) bagi siri 737NG. Australia merupakan pelanggan pertama (di bawah Projek Wedgetail), diikuti oleh Turki, Korea Selatan, United Kingdom dan Amerika Syarikat.[42] Pesawat ini juga dinamakan sebagai 737-700IGW dan 737-700W oleh Boeing.
  • P-8 Poseidon: P-8 berasaskan model 737-800ER, tetapi menggunakan sayap yang lebih kuat daripada model -900 serta hujung sayap tirus (*raked wingtips*) berbanding winglet teradun yang terdapat pada varian awam 737NG. P-8 merupakan sebuah pesawat peronda maritim.[43] Pesawat ini telah dipilih oleh Tentera Laut A.S. pada 14 Jun 2004 untuk menggantikan Lockheed P-3 Orion, dengan tempahan tambahan daripada Australia, Kanada, Jerman, India, New Zealand, Norway, Korea Selatan dan United Kingdom. P-8 dinamakan sebagai 737-800ERX dan 737-800A oleh Boeing.[44]

Boeing Business Jet

[sunting | sunting sumber]
Kabin tipikal BBJ

Pada akhir tahun 1980-an, Boeing memasarkan jet Boeing 77-33, iaitu versi jet perniagaan bagi model 737-300.[45][halaman diperlukan] Nama tersebut tidak bertahan lama. Selepas pengenalan siri NG, Boeing memperkenalkan Boeing Business Jet (dirujuk secara retrospektif sebagai BBJ1), yang mempunyai dimensi yang serupa dengan 737-700 tetapi dilengkapi dengan ciri-ciri tambahan, termasuk sayap dan roda pendaratan yang lebih kuat daripada siri 737-800, serta mempunyai jarak penerbangan yang lebih jauh (melalui penggunaan tangki bahan api tambahan) berbanding pelbagai model 737 yang lain. BBJ1 pertama telah dikeluarkan pada 11 Ogos 1998, dan melakukan penerbangan buat kali pertama pada 4 September.[46] Sebanyak 113 unit BBJ1 telah diserahkan kepada pelanggan.[1]

Pada 11 Oktober 1999, Boeing melancarkan BBJ2. Berasaskan model 737-800, ia adalah 19 ka 2 in (5.84 m) lebih panjang daripada BBJ1, dengan 25% lebih ruang kabin dan dua kali ganda ruang bagasi, tetapi dengan jarak penerbangan yang dikurangkan sedikit. Ia juga dilengkapi dengan tangki bahan api tambahan di dalam ruang kargo dan winglet. BBJ2 pertama telah diserahkan pada 28 Februari 2001.[46] Sebanyak 23 unit BBJ2 telah diserahkan kepada pelanggan.[1]

Pesawat BBJ3 pula berasaskan pesawat 737-900ER.[47] BBJ3 adalah kira-kira 16 kaki (4.9 m) lebih panjang daripada BBJ2 dan mempunyai jarak penerbangan yang sedikit lebih pendek.[48] Sebanyak tujuh unit BBJ3 telah diserahkan kepada pelanggan.[1]

Perbandingan varian

[sunting | sunting sumber]

Berikut ialah senarai perbezaan utama antara varian 737 Next Generation.[49]

Varian 737-600 737-700 737-800 737-900ER
Kapasiti penumpang 130 148 184 215
Panjang 102 ft 6 in / 31.24 m 110 ft 4 in / 33.63 m 129 ft 6 in / 39.47 m 138 ft 2 in / 42.11 m
OEW 80,200 lb / 36,378 kg 83,000 lb / 37,648 kg 91,300 lb / 41,413 kg 98,495 lb / 44,677 kg
MTOW 144,500 lb / 65,544 kg 154,500 lb / 70,080 kg 174,200 lb / 79,016 kg 187,700 lb / 85,139 kg
Kapasiti bahan api 6,875 US gal / 26,022 L 7,837 US gal / 29,666 L[a]
Kargo geladak bawah 720 ft3 / 20.4 m3 966 ft3 / 27.4 m3 1,555 ft3 / 44.1 m3 1,826 ft3 / 51.7 m3
Larian berlepas[b][50] 6,161 ka (1,878 m) 6,699 ka (2,042 m) 7,598 ka (2,316 m) 9,800 ka (3,000 m)
Jarak jangkauan[51] 3,235 nmi (5,991 km; 3,723 bt)[c][52] 3,010 nmi (5,570 km; 3,460 bt)[d] 2,935 nmi (5,436 km; 3,378 bt)[e] 2,950 nmi (5,460 km; 3,390 bt)[f]
Enjin (× 2) CFM56-7B18/20/22 CFM56-7B20/22/24/26/27 CFM56-7B24/26/27
Daya tolakan (× 2) 20,000–22,000 lbf
89–98 kN		 20,000–26,000 lbf
89–116 kN		 24,000–27,000 lbf
110–120 kN
Penanda Jenis ICAO[53] B736 B737 B738 B739
  1. ↑ dua tangki tambahan
  2. ↑ MTOW, aras laut, ISA+20 °C
  3. ↑ 110 penumpang
  4. ↑ 126 penumpang
  5. ↑ 162 penumpang
  6. ↑ 178 penumpang

Rujukan

[sunting | sunting sumber]
  1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 "Boeing: Orders and Deliveries (updated monthly)". boeing.com. May 31, 2026. Diarkibkan daripada yang asal pada January 12, 2021. Dicapai pada June 13, 2026.
  2. 1 2 Ralat petik: Tag <ref> tidak sah; tiada teks disediakan bagi rujukan yang bernama "flight20200414"
  3. 1 2 "First Boeing 737-700 Goes to Southwest Airlines" (Siaran akhbar). Boeing. 17 Disember 1997. Diarkibkan daripada yang asal pada 9 Jun 2018. Dicapai pada 11 Jun 2018.
  4. 1 2 "Boeing: Historical Snapshot: 737". Boeing. Diarkibkan daripada yang asal pada December 5, 2019. Dicapai pada December 5, 2019.
  5. ↑ "Boeing 737-600". Diarkibkan daripada yang asal pada September 15, 2020. Dicapai pada January 23, 2020., "737-700". Diarkibkan daripada yang asal pada September 15, 2020. Dicapai pada January 23, 2020., "737-800". Diarkibkan daripada yang asal pada February 19, 2020. Dicapai pada January 23, 2020., "737-900 Statistics". Aviation Safety Network. January 17, 2020. Diarkibkan daripada yang asal pada September 15, 2020. Dicapai pada January 23, 2020.
  6. ↑ "Statistical Summary of Commercial Jet Airplane Accidents – Accident Rates by Airplane Type" (PDF). Boeing.com. Boeing. October 2018. m/s. 19. Diarkibkan (PDF) daripada yang asal pada November 1, 2014. Dicapai pada November 20, 2019.
  7. ↑ "Jeju Air crash: almost all presumed dead after South Korean aircraft veers off runway and hits wall". The Guardian. December 29, 2024. Dicapai pada December 29, 2024.
  8. ↑ Doyle, Andrew; Kingsley-Jones, Max; Lewis, Paul; Norris, Guy (May 12, 1999). "Putting the family to work". Flight International. Diarkibkan daripada yang asal pada June 12, 2018. Dicapai pada June 11, 2018.
  9. ↑ "Jet Prices". Boeing. Diarkibkan daripada yang asal pada August 2, 2012. Dicapai pada July 4, 2020.
  10. ↑ "Next-Generation 737 Production Winglets". Boeing. Diarkibkan daripada yang asal pada April 28, 2008.
  11. ↑ North, David M. (25 Ogos 1997). "Boeing 737-700 pilot report". Aviation Week & Space Technology. Diarkibkan daripada yang asal pada 27 Julai 2020. Dicapai pada 12 November 2019. New 737 Shows Off Operating Improvements
  12. ↑ "Southwest Appetite for B737-700 Wanes Potentially Affecting Values". Aircraft Value News. 11 Jun 2018. Diarkibkan daripada yang asal pada 30 Mac 2019. Dicapai pada 11 Jun 2018.
  13. ↑ "U.S. Naval Reserve Gets First Look at Newest Class of Aircraft" Diarkibkan 27 Mei 2008 di Wayback Machine. DefenseLink (U.S. Department of Defense). Diambil pada 21 Januari 2008.
  14. ↑ "737-700ER Technical Characteristics". Boeing. Diarkibkan daripada yang asal pada 16 Februari 2013. Dicapai pada 28 Disember 2008.
  15. ↑ "Boeing Delivers First 737-700ER to Launch Customer ANA" (Siaran akhbar). Boeing. 16 Februari 2007. Diarkibkan daripada yang asal pada 12 Jun 2018. Dicapai pada 11 Jun 2018.
  16. ↑ "First Boeing Next-Generation 737-800 Goes To Hapag-Lloyd" (Siaran akhbar). Boeing. April 23, 1998. Diarkibkan daripada yang asal pada September 15, 2020. Dicapai pada January 23, 2020.
  17. ↑ Boeing launches 737-800 Australian Aviation issue 101 October 1994 page 6
  18. ↑ James. "Aerospace Notebook: MD-80 era winding down as fuel costs rise". Seattle Post-Intelligencer, June 24, 2008. Retrieved August 30, 2009.
  19. ↑ Wilhelm, Steve. "Mindful of rivals, Boeing keeps tinkering with its 737" Diarkibkan November 11, 2013, di Wayback Machine. Orlando Business Journal, August 11, 2008, Retrieved August 30, 2009.
  20. ↑ "Commercial airlines industry mixed on imminent emission regulations" Diarkibkan Jun 5, 2015, di Wayback Machine. CNN, June 4, 2015.
  21. ↑ "End of Line B737-800 Values Show Fatigue". Aircraft Value News. September 17, 2018. Diarkibkan daripada yang asal pada September 17, 2018. Dicapai pada September 17, 2018.
  22. ↑ "Two Early Build B737-900ERs Sold Between Lessors". Aircraft Value News. October 29, 2018. Diarkibkan daripada yang asal pada November 10, 2018. Dicapai pada October 29, 2018.
  23. ↑ Derber, Alex (June 14, 2018). "Inside MRO: Boeing 737-800 Not Expected To Peak Until 2021". MRO Network. Aviation Week & Space Technology. Diarkibkan daripada yang asal pada August 18, 2018. Dicapai pada August 17, 2018.
  24. ↑ "Latest Register and Monthly Changes". iaa.ie. Irish Aviation Authority. January 2, 2018. Diarkibkan daripada yang asal pada October 23, 2017. Dicapai pada January 8, 2018.
  25. ↑ "Boeing launches 737-800BCF programme". FlightGlobal. February 24, 2016. Diarkibkan daripada yang asal pada July 25, 2018. Dicapai pada April 26, 2016.
  26. ↑ "Boeing delivers first 737-800BCF to West Atlantic". FlightGlobal. April 20, 2018. Diarkibkan daripada yang asal pada April 30, 2018. Dicapai pada July 25, 2018.
  27. 1 2 "GECAS, Boeing Announce Agreement for 35x 737-800 Boeing Converted Freighters" (Siaran akhbar). GE. July 17, 2018. Diarkibkan daripada yang asal pada July 25, 2018. Dicapai pada July 25, 2018.
  28. ↑ "737-800BCF Boeing Converted Freighter" (PDF). Boeing. 2016. Diarkibkan (PDF) daripada yang asal pada November 18, 2017. Dicapai pada July 25, 2018.
  29. ↑ "AEI's 12 pallet 737-800 Freighter Conversion". Aeronautical Engineers. Diarkibkan daripada yang asal pada July 29, 2020. Dicapai pada March 25, 2021.
  30. ↑ "AEI receives FAA certification for B737-800SF". Airline Economics (dalam bahasa Inggeris). February 2019.
  31. ↑ "GECAS Delivers AEI's First-Ever 737-800 Converted Freighter to Ethiopian" (Siaran akhbar) (dalam bahasa Inggeris). General Electric. March 4, 2019.
  32. ↑ "AEI Receives CAAC B737-800SF Certification" (Siaran akhbar). Aeronautical Engineers, Inc. January 13, 2020. Diarkibkan daripada yang asal pada July 30, 2020. Dicapai pada March 25, 2021.
  33. ↑ Hemmerdinger, Jon (March 2, 2021). "Macquarie AirFinance orders four AEI 737-800 converted freighters". FlightGlobal (dalam bahasa Inggeris). Diarkibkan daripada yang asal pada March 4, 2021. Dicapai pada March 25, 2021.
  34. ↑ "Alaska Airlines Order Launches Boeing 737-900 Program" (Siaran akhbar). Boeing. November 10, 1997. Dicapai pada January 14, 2025.
  35. ↑ "Boeing Next-Generation 737-900 Takes First Flight" (Siaran akhbar). Boeing. August 3, 2000. Dicapai pada January 14, 2025.
  36. ↑ "Alaska Airlines Receives First Boeing 737-90" (Siaran akhbar). Boeing. May 16, 2001. Dicapai pada January 14, 2025.
  37. 1 2 "Boeing Launches New Higher Capacity, Longer Range 737" (Siaran akhbar). Boeing. July 18, 2005. Dicapai pada January 14, 2025.
  38. ↑ "FAA Type Certificate Data Sheet" (PDF). Diarkibkan (PDF) daripada yang asal pada December 25, 2016. Dicapai pada July 1, 2015.
  39. 1 2 Norris, Guy (February 6, 2006). "THE 737 STORY: The Long Stretch". Flight Global (dalam bahasa Inggeris). Dicapai pada June 18, 2022.
  40. ↑ Reals, Kerry (September 5, 2006). "Boeing performs first flight of 737-900ER, extended range 737". FlightGlobal. Dicapai pada January 14, 2025.
  41. ↑ "Boeing Delivers First 737-900ER to Launch Customer Lion Air" (Siaran akhbar). Boeing. April 27, 2007. Dicapai pada January 14, 2025.
  42. ↑ "Air Force identifies Boeing E-7 as solution to replace the E-3 capability". Air Force (dalam bahasa Inggeris). April 26, 2022. Dicapai pada April 27, 2022.
  43. ↑ "P-8A Multi-mission Maritime Aircraft (MMA) fact file" Diarkibkan Julai 11, 2007, di Wayback Machine. US Navy, February 17, 2009.
  44. ↑ "FARNBOROUGH 2008: Boeing 737 embarks on its Poseidon adventure" Diarkibkan Januari 24, 2016, di Wayback Machine. Flight International, July 15, 2008.
  45. ↑ Endres 2001.
  46. 1 2 "The Boeing 737-700/800 BBJ/BBJ2" Diarkibkan Mac 15, 2008, di Wayback Machine. airliners.net, February 3, 2008. Retrieved August 30, 2009.
  47. ↑ "Boeing: Boeing Business Jets". boeing.com. Diarkibkan daripada yang asal pada September 6, 2016. Dicapai pada September 7, 2016.
  48. ↑ "Boeing BBJ 3". Business Jet Traveler. November 7, 2016. Diarkibkan daripada yang asal pada December 5, 2019. Dicapai pada December 5, 2019.
  49. ↑ Ralat petik: Tag <ref> tidak sah; tiada teks disediakan bagi rujukan yang bernama "Boeing_airp_report"
  50. ↑ "Civil jet aircraft design". Elsevier. 2001. Aircraft Data File - Boeing Aircraft. Diarkibkan daripada yang asal pada January 27, 2017. Dicapai pada December 8, 2016.
  51. ↑ "Boeing revises "obsolete" performance assumptions". Flight Global. August 3, 2015. Diarkibkan daripada yang asal pada October 5, 2016. Dicapai pada December 8, 2016.
  52. ↑ "Next-Generation 737 Family Backgrounder" (PDF). Boeing. February 2015. Diarkibkan (PDF) daripada yang asal pada December 15, 2017. Dicapai pada December 10, 2016.
  53. ↑ "DOC 8643 – Aircraft Type Designators". ICAO. Diarkibkan daripada yang asal pada July 10, 2017. Dicapai pada November 21, 2017.
Diambil daripada "https://ms.wikipedia.org/w/index.php?title=Boeing_737_Next_Generation&oldid=6899700#737-800"