Tiamana
Bundesrepublik Deutschland Tūwehe Whakaminenga o Tiamana | |||||
| |||||
| Pepeha: Einigkeit und Recht und Freiheit (Kotahitanga, Pono, Mana) | |||||
| Ngaringari: Das Lied der Deutschen Te Waiata o ngā Tiamana | |||||
| Tāone matua | |||||
|---|---|---|---|---|---|
| Pae: | |||||
| Tāone nui rawa | |||||
| Reo whaimana | Tiamana | ||||
| Kāwanatanga | |||||
| • Āhua | Whakaminenga | ||||
| • Tumuaki | Frank-Walter Steinmeier (SPD) | ||||
| • Pirimia | Friedrich Merz (CDU) | ||||
| Whakatūranga | |||||
| • Emepaea Tapu Rōma | 843 (Tiriti o Verdun) | ||||
| • Whakaminenga o Tiamana | 8 Pipiri 1815 | ||||
| • Emepaea o Tiamana | 18 Kohi-tātea 1871 | ||||
| • Whakaminenga | 23 Haratua 1949 | ||||
| • Whakakotahitanga | 3 Whiringa-ā-nuku 1990 | ||||
| Mema o te EU | 25 Poutū-te-rangi, 1953 (Tiamana-ki-te-uru) | ||||
| Rahi | |||||
| • Katoa | 357,050 km² (63) 137,858 sq mi | ||||
| • Wai (%) | 2.416 | ||||
| Taupori | |||||
| • 2005 tau tata | 82,438,000 (14) | ||||
| • 2000 kautenui | n/a | ||||
| • Kiato | 230.9/km² (50) 598.5/sq mi | ||||
| GDP (PPP) | 2005 tau tata | ||||
| • Katoa | $2.522 miriona miriona nui (5) | ||||
| • Mā ia tangata | $30,579 (17) | ||||
| GDP (tautapa) | 2005 tau tata | ||||
| • te katoa | $2.797 miriona miriona nui (3) | ||||
| • mā ia tangata | $33,854 (19) | ||||
| HDI (2004) | |||||
| Moni | Euro € (EUR) | ||||
| Wāhiwā | CET (UTC+1) | ||||
| • Raumati (DST) | CEST (UTC+2) | ||||
| Tohu ipurangi | .de | ||||
| Tohu waea | +49 | ||||
Ko Tiamana (reo Tiamana: Deutschland), arā te Tūwehe Whakaminenga o Tiamana (reo Tiamana: Bundesrepublik Deutschland), tētahi whenua ki te pokapū o Ūropi.
E whirinaki ana a Tiamana (mai te Raki, me te matawā) ki Tenemāka, te Moana Raki, Pōrana, Tīekia, Ateria, Huiterangi, Wīwī, Rakapuō, Pehiamu, Hōrana me te Moana Baltic. E 357,021 km² tōna rahinga whenua.
Ko Tiamana te whenua taupori nui rawa o te Kotahitanga o Ūropi, me ōna kirirarau e 82 miriona. Ahakoa ko Pearīni te tāone matua, tāone nui rawa hoki me ōna kainoho e 3,410,000, ko te rohe o Rine-Ruhr kē te kāhui nohoanga tuatahi o te whenua nō ngā tāngata neke atu i te 10,000,000 e noho toha ana ki ngā tāone o Düsseldorf, Koln, Essen, Dortmund, Duisburg me Bochum. Ko Tiamana te kaipōwhiri manene tuatoru o te ao i te mea 12% o tōna taupori he mea whakawhānau tāwāhi mai; ko te nuinga o ēnei i ahu mai i te Whenua Korukoru. Ko te reo Tiamana te reo whaimana.
He tūwehe whakaminenga pāremata a Tiamana me ōna wehenga (Bundesländer) 16. He peke rohe Euro, Rūnanga o Ūropi, Kotahitanga Aorere, NATO, Whakahaere Ruruku Whakahiato Ōhanga, G8 me te G4. Koia te ōhanga tuatoru o te ao, te kaikaweatu tuatahi me te kaiwhakapau pūtea waonga tuaona. He teitei te pai oranga kua whanake a Tiamana mō ōna kainoho, waihoki tōna pūnaha maru hapori. He tūnga pūtake tōna i ngā take o Ūropi, ā, he amorangi pūtaiao, hangarau whakahirahira hoki.
Nō mua mai o te tau 100 ka mōhiotia tētahi rohe e kīia nei ko Tiamana, reira noho ai ētahi iwi Tiamani. Mai te tau 962 tae noa ki 1806 i noho whakaawetia e Rāwhitirangi o roto o te Emepaia Tapu o Roma. I whakakotahitia tuatahitia a Tiamana nō te mutunga o te Pakanga Wīwī-Puruhia i te tau 1871 i raro i tētahi wehenga kua whakaawetia e Puruhia. I weheruatia anōtia a Tiamana nō muri i te Pakanga Aorere Tuarua e ai ki ngā rohe i whetaina e ngā Uku. Kua whakakotahitia whakamutungatia nō te 3 Whiringa-ā-Nuku 1990, arā, 11 ngā marama ā muri i te wetewete i te Pakitara o Pearīni, nōna tēnā whakakotahitanga i tīmata ai mō te iwi whānui.
Tāone nui
[takatā | takatā pūtake]Nā ō rātou taupori i 2011
