Doel van het LUNCH-BOX-MONITOR project

Gesprekken met verschillende stakeholders, o.a. de Gentse School Food Council en het OCMW Gent leerden ons reeds een aantal jaar geleden dat het idee leeft dat de lunchpakketten van Vlaamse kinderen vaak ongezond en niet-duurzaam zijn. De weinige internationale studies naar het fenomeen bevestigen deze indruk: brooddozen bevatten teveel vet en suiker en te weinig groenten (Evans et al., 2010; Rongen et al., 2019; Sanigorski et al., 2005). Daarnaast rapporteren verscheidene mediaberichten over de problematiek van de (nutritioneel) lege brooddozen (bijvoorbeeld, de fotoreportage van Lieve Blancquaert die verscheen in De Morgen op 9 oktober 2021). De Vlaamse armoedebarometer (Van Lancker, 2020) toonde bovendien aan dat armoede gestaag toeneemt onder gezinnen met jonge kinderen: eind 2019 was één op de zeven kansarm tegenover één op de 12 in 2008. Deze cijfers dateren echter van voor de start van de COVID-19 pandemie en de huidige energiecrisis. De actuele situatie is vermoedelijk nog schrijnender.

Er zijn tot dusver echter geen officiële, representatieve gegevens beschikbaar omtrent de precieze omvang van de lege brooddozenproblematiek en/of de samenstelling van en het aandeel gezonde en duurzame voeding in de brooddozen van Vlaamse lagere schoolkinderen. Ongeveer één derde van de dagelijkse totale energie-inname wordt bij kinderen nochtans op school geconsumeerd, o.a. tijdens de lunchpauze. Kinderen zouden van jongs af aan de kans moeten krijgen om goede voedingsgewoontes aan te leren, aangezien de kindertijd cruciaal is voor het ontwikkelen van toekomstige eetpatronen mede doordat kinderen in die periode gewoontes en eetroutines opbouwen (Percy-Smith et al., 2013; Wingert et al., 2014). Daarnaast werd de nefaste impact van voedselonzekerheid bij kinderen op de cognitieve, gedragsmatige- en socio-emotionele ontwikkeling aangetoond door verschillende recente reviews (de Oliveira et al., 2020; Gallegos et al., 2021; Shankar et al., 2017). Ondanks de onheilspellende nieuwsberichten over de klimaatopwarming en het belang van duurzame consumptiepatronen bleken Vlaamse consumenten in 2018 tot slot slechts 6.6% van hun voedingsbudget te spenderen aan duurzame voeding (Departement Landbouw & Visserij, 2018).

Het LUNCHBOX-MONITOR-project heeft als doel een methodologie te ontwikkelen die objectief kan registreren wat lagereschoolkinderen in hun brooddoos en als tussendoortjes meebrengen naar school. Deze objectieve meting zal gecombineerd worden met een beperkte bevraging (via survey of interview) die enerzijds inzicht zal geven in de socio-demografische en andere beïnvloedende factoren van de inhoud van de brooddoos en het anderzijds mogelijk zal maken om specifieke risicogroepen te identificeren (bijvoorbeeld, is de nutritioneel lege brooddoos te wijten aan financiële problemen binnen het gezin, tijdsgebrek van de ouders of selectieve voorkeuren van het kind?). De gekozen methodiek zal in een tweede fase de aanzet vormen voor een grootschalig cross-sectioneel onderzoek in Vlaamse basisscholen, waarbij een representatieve steekproef van kinderen van verschillende leerjaren zal registreren wat ze meehebben in hun brooddoos en als tussendoortjes (bijvoorbeeld via een fotohoekje met lunchbox-scanner en bevraging). De focus ligt op het in kaart brengen van de gezondheidswaarde en duurzaamheid van de lunchmaaltijd en tussendoortjes die kinderen meekrijgen van thuis, met als voornaamste bedoeling inzicht te verwerven in de prevalentie van (nutritioneel) lege brooddozen in Vlaanderen.

---

---