Omero

ZE	Quésta pàgina a l'é scrîta in zenéize, segóndo a grafîa ofiçiâ

Tésta de Omêro - Còpia româna da òriginale grêgo do V sécolo a.C.

Omero (in grêgo antîgo: Ὅμηρος; VIII secolo a.C.) o l'é o poêta tradiçionalménte riconosciûo cómme outô di doî ciù inportànti poêmi épichi da letiatûa grêga, l'Ilîade e l'Òdisêa. Gh'é stæto atriboîo ànche de âtre òpie, cómme a Batracomiomachia, i Inni omerici, o Margite e di âtri poêmi do Cîclo Épico.

«I poêti de lóngo con fèsta són riçevûi da-e génte, perché a Mûza a i instroîsce e a ghe veu bén.»

(Òdisêa: XVIII, 575)

Vìtta

A vìtta de Omero a l'é ingugéita da-a lezénda e da-a fantaxîa de fónte: gh'émmo ciù o mêno éutto biografîe, dîte pròpio Vìtte d'Omero, atriboîe a outoî despægi (Erodoto, Plutarco e âtri).

No l'é ciæo quæ a fîse a seu tæra de proveniénsa: fòscia a l'êa Chîo, ma l'é riportòu ànche Smîrne, Colofón, Atêne, Àrgo, Rödi e Salamìnn-a. A tradiçión a ripòrta ch'o fîse òrbo, træto tìpico e stereotipòu di cantoî inte l'antighitæ. Da seu mòrte l'é riportòu 'na versción segóndo a quæ o se saiéiva amasòu dòppo êse vegnûo màtto pe 'n indovinéllo a lê rivòlto da çèrti pescoéi.

(GRC) «ἐξηπάτηνται οἱ ἄνθρωποι πρὸς τὴν γνῶσιν τῶν φανερῶν παραπλησίως Ὁμήρῳ, ὅς ἐγένετο τῶν Ἑλλήνων σοφώτερος πάντων. ἐκεῖνόν τε γὰρ παῖδες φθεῖρας κατακτείνοντες ἐξηπάτησαν εἰπόντες· ὅσα εἴδομεν καὶ ἐλάβομεν, ταῦτα ἀπο­λείπομεν, ὅσα δὲ οὔτε εἴδομεν οὔτ' ἐλάβομεν, ταῦτα φέρομεν.»	(LIJ) «I òmmi són træti in ingànno rigoàrdo a-a conoscénsa de cöse vixìbili a-o mæximo mòddo de Omero, ch'o l'é stæto o ciù sâvio di Grêghi. Defæti di figeu che amasàvan pighéuggi l'àn inganòu dixêndoghe: "quéllo ch'émmo vìsto e aciapòu o lascémmo, quéllo che no émmo vìsto ni aciapòu o portémmo".»
(Eraclito, Fr. 49 [56 DK; 21 Marc.])

I pescoéi s'êan acòrti d'avéi aciapòu sôlo pighéuggi (probabilménte l'enìgma o se bâza in sce l'anbigoitæ da pòula φθείρ, ch'a veu dî "pighéuggio", ma a l'é o nómme de 'n péscio ascì).

A questión omérica

Za Xenon e Ellanico (III secólo a.C) avéivan atriboîo a Omero sôlo l’Iliade e pe quésto són stæti dîti separatìsti (χωρίζοντες). Pe cóntra, Aristarco de Samotracia (II secólo a.C.), co-i âtri dîti unitâi, o conscideràva l’Odissea 'na continoaçión de l’Iliade, scrîta ànni dòppo ma da-o mæximo poêta.

Da-o Seiçénto dötréi studiôxi han comensòu a métte in discusción l'existénsa stòrica do poêta e àn avèrto coscì a questión omérica: segóndo F. Hédelin, abòu d’Aubignac (1664), Omero o no l'é mâi existîo e l’Iliade a l'é sôlo 'n insémme de cànti conpòsti in époche despæge da ciù outoî.

Tànti studiôxi into córso do ténpo àn sostegnûo de têxi diferénti: Giambattista Vico, F.A. Wolf, G. Hermann, K. Lachmann e A. Kirchhoff, U. von Wilamowitz, G. Jachmann, W. Schadewaldt.

Ciù de recénte o Milman Parry (1902-1935) o l'ha arenbòu a têxi de 'n'òriginâia compoxiçión a vôxe di doî poêmi (teorîa da pûa òralitæ) e-o l'ha confrontòu a técnica de fórmole de l'Iliade e de l'Odissea con quélla adêuviâ da-i gulsari, cantoî popolâri da región sèrbo-croâta. A-o prinçìpio i poêmi saiéivan coscì stæti cantæ e trasmìssi a vôxe e sôlo dòppo fisæ co-a scrîtûa.

Âtri progètti

Altri progetti

• Wikimedia Commons

• Wikimedia Commons a contêgne di files in sce Omero