Elon Musk
Elon Musk (ilul s yisem unṣib n Elon Reeve Musk ass n 28 yunyu 1971 deg Pretoria, Tafriqt n Wenẓul) d aṛemmas, d ajenyuṛ, d amsefti yerna d amsidag n tnezzut amarikani-akanadi i d-yekkan seg Tefriqt n Wenẓul.
Yettwassen aṭas imi d anemhal amatu (CEO) d amaswaḍ amezwaru n teṛmist n tesnatallunt SpaceX, d anemhal amatu n teṛmist n tkerrusin tiliktranin Tesla, d bab n uzeṭṭa anmetti X (i yettwassnen zik s yisem n Twitter). Yettekki daɣen deg usbeddi n teṛmisin am Neuralink (taywalt gar wallaɣ d uselkim), The Boring Company (eɣẓ n tgennariyin ddaw wakal), xAI (tiɣist tagemdant), yerna yella gar yimesbeddiyen imezwura n OpenAI d PayPal.
Musk d yiwen gar yemdanen imarkantiyen akk deg umezruy n talsa. Deg waṭas n talliyin, yella d netta i d amezwaru deg tfelwiyin n Forbes d Bloomberg ɣef wid yesɛan ayla d uẓayer ameqqran akk deg umaḍal.
2. Almad asdawan
[ẓreg | ẓreg aɣbalu]Musk yebda leqraya-s tatrart deg Tesdawit n Queen's deg temdint n Kingston (deg uwanak n Ontario, deg Kanada). Sin n yiseggasen syin, yusa-d ɣer Iwunak Yeddukklen n Marikan akken ad ikemmel leqraya-s deg Tesdawit n Pennsylvania. Dinna i d-yewwi snat n turagin tusnanin deg 1997:
Turagt deg tdamsa (deg uɣerbaz n Wharton School).
Turagt deg tfizikt (deg ugezdu n Tussniwin d Tẓuriwin).
Deg 1995, Musk yekcem ɣer Tesdawit n Stanford deg Kalifuṛnya akken ad yexdem duktura deg tfizikt tatrart d tussna n yinganen. Maca deffir sin kan n wussan seg wasmi i d-tekcem "tefsut" n Internet, yeǧǧa tasdawit akken ad d-yesnulfu tiṛmisin-is timzwura.
3. Aban n umahil d teṛmisin
[ẓreg | ẓreg aɣbalu]3.1. Zip2 d X.com (PayPal) (1995–2002)
[ẓreg | ẓreg aɣbalu]Deg 1995, Elon Musk d gma-s Kimbal sbedden taṛmist umi semman Zip2 s tallelt n kra n yimseftiyen. Zip2 tella tettak-d imagraden d tkarḍiwin tumḍinin i yiɣmisen imeqqranen am The New York Times d Chicago Tribune. Deg 1999, taṛmist Compaq tuɣ Zip2 s wazal n 307 n yimelyunen n yidulaṛen; Musk yewwi deg-s 22 n yimelyunen.
S yidrimen-nni, deg 1999 yakan, Musk yesbeddi X.com, d yiwet gar tbankiwin timzwura i yeddun srid deg Internet. Deg useggas n 2000, X.com teddukkul d tkebbanit tamseddayt Confinity, i d-yesnulfan anagraw n tenigawt n tedrimt PayPal. Deg tuber 2002, taṛmist eBay tuɣ PayPal s wazal n 1.5 n umelyar n yidulaṛen. Musk yewwi amur n 175 n yimelyunen n yidulaṛen.
3.2. SpaceX (seg 2002)
[ẓreg | ẓreg aɣbalu]Deg mayyu 2002, Musk yesbeddi SpaceX (Space Exploration Technologies Corp.) s yiswi n usenqes n watig n tuffɣa ɣer tallunt d usedger n wemdan akken ad yuɣal d aɣref amsallun i yezmren ad yidir deg umtiweg n Mezweɣ (Mars).
SpaceX tessaweḍ ad d-tesnulfu timseddiyin d timeẓdiyina (fusées) ur nessutur ara aṭas n tnezzut, ladɣa s usnulfu n tmeẓdit i yettuɣalen ad ttwasseqdcent am Falcon 9 d Falcon Heavy:
Dragon: D allal i yessawḍen imasallunen ɣer Tɣerɣert Tagraɣlant n Tallunt (ISS) s umtawa d NASA.
Starlink: D aẓeṭṭa ameqqran n yigensawen i d-yettaken Internet azayez deg wakk tiɣemmar n umaḍal.
Starship: D timeẓdit tameqqrant yerna d tin iǧehden akk deg umezruy n umdan, i yettwaxedmen iwakken ad tawi imdanen ɣer waggur d Mezweɣ.
3.3. Tesla (seg 2004)
[ẓreg | ẓreg aɣbalu]Deg useggas n 2004, Musk yekcem d amsefti amezwaru deg teṛmist Tesla Motors (i sbedden Martin Eberhard d Marc Tarpenning). Deg useggas n 2008, yuɣal d anemhal amatu (CEO) d umḍebber n usnulfu n tkerrusin.
Tesla tbeddel tamuɣli n umaḍal ɣef tkerrusin tiliktranin, mi d-tessufeɣ kra n tmudmawin ifazen am Roadster, Model S, Model X, Model 3, d Model Y, rnu-as takerrust n wuzzal Cybertruck. Tesla tebda daɣen tesseqdac anagraw n umseddu awurman (Autopilot / Full Self-Driving), d anagraw i yettdun s tiɣist tagemdant d tsekna n tkamiriwin.
3.4. Neuralink (seg 2016)
[ẓreg | ẓreg aɣbalu]Musk yettekki deg usbeddi n Neuralink, d taṛmist iqeddcen deg wannar n taknulujit n inuṛunen (neurotechnologie). Iswi-ines d asbeddi n ugrudem n taywalt srid gar wallaɣ n wemdan d yiselkimen. Ay-a yezmer ad yefk tifrat i wid yesɛan akukel n tfekka (paralysie) neɣ aṭanen n inuṛunen, yerna ad yerr amdan ad yeqqim deg uswir iweznen mgal tiɣist tagemdant. Deg yennayer 2024, Neuralink tsers s rrbeḥ tasfift taliktrunit tamezwarut deg wallaɣ n wemdan.
3.5. The Boring Company (seg 2016)
[ẓreg | ẓreg aɣbalu]Iswi n teṛmist-a d taɣuzi n tgennariyin ddaw n temdinin timeqqranin s watig tameẓyant, akken ad d-tefk tifrat i ucebbel d uzuɣer n tkerrusin deg yiberdan.
4. Tudert tudmawant
[ẓreg | ẓreg aɣbalu]Musk yezweǧ acḥal d tikkelt:
Tameṭṭut-is tamezwarut d tamyarut takanadit Justine Wilson (gar 2000 d 2008), sɛan 5 n warraw-nsen.
Yezweǧ daɣen d tmeskirt tasebgart Talulah Riley snat n tikkal (2010–2012, syin 2013–2016).
Yella yesɛa iseggasen n tdukli d tnaẓurt n uẓawan Grimes, yid-s i d-yesɛa kraḍ (3) n yigerdan.
Yesɛa daɣen arraw-is d Shivon Zilis, yiwet gar tmḍebbriyin n Neuralink.
Deg wayen yerzan tdamsa d waddad n tɣermi, Musk yesɛa kṛad n tiɣelnin: tin n Tefrikt n Wenẓul (anda ilul), tin n Kanada (s yemma-s), d tin n Yiwunak Yeddukklen n Marikan (seg 2002)